Interpretacja 0111-KDIB1-1.4010.656.2025.1.SG

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowy od osób prawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

15 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 12 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, która ma siedzibę na terytorium Polski, i która jest w Polsce podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania (dalej jako: „Spółka” lub „Wnioskodawca”). Obecnie przedmiotem podstawowej działalności operacyjnej Spółki są (...). (…). Wnioskodawca jako generalny wykonawca zaprojektował, dostarczył materiały budowlane oraz wykonał roboty budowlane polegające na montażu z dostarczonych materiałów budowlanych budynku biurowo-usługowego w ramach inwestycji deweloperskiej prowadzonej przez spółkę A. sp.j. z siedzibą w (…) (dalej jako: „Inwestor”), zgodnie z zawartą umową o prace budowlane.

Inwestor oraz Wspólnota mieszkaniowa zawiązana przez właścicieli lokali w zrealizowanej inwestycji (dalej jako: „Wspólnota”) weszli w spór sądowy przed Sądem Okręgowym (…).

Żądaniem pozwu była zapłata przez Inwestora na rzecz Wspólnoty kwoty (…) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz zasądzenie kosztów postępowania tytułem odszkodowania za szkodę związaną z nienależytym, w ocenie Wspólnoty, wykonaniem przez Inwestora umów ustanowienia odrębnej własności i sprzedaży lokali, zawartych przez członków Wspólnoty, w postaci wad części wspólnych nieruchomości.

W ramach postępowania sądowego Wnioskodawca przystąpił po stronie Inwestora jako interwenient uboczny.

W ramach postępowania biegły sądowy z zakresu budownictwa ustalił istnienie wad fizycznych w częściach wspólnych budynku, ujawniających się przeciekami wody deszczowej przez strop w lokalu garażowym, określił przyczyny tych wad i ich skutki.

Biegły wskazał na zakres robót poprawkowo/naprawczych i prac dodatkowych, koniecznych do zabezpieczenia budynku oraz wycenił koszty wykonania tych robót i prac na kwotę (…) zł (według poziomu cen na grudzień 2023 r.).

Inwestor celem uregulowania wszelkich roszczeń podnoszonych przez Wspólnotę jak i jakichkolwiek przyszłych roszczeń wynikających lub jakkolwiek związanych z przedmiotową inwestycją deweloperską w dniu 27 czerwca 2025 r. zawarł ze Wspólnotą ugodę pozasądową, na mocy której Inwestor zobowiązał się do zapłaty na rzecz Wspólnoty łącznie kwoty (…) złotych brutto. Ustalenia z ugody pozasądowej znalazły odzwierciedlenie w zawartej następnie w dniu 30 czerwca 2025 r. ugodzie sądowej.

Na skutek powyższych zdarzeń Wnioskodawca i Inwestor zawarli porozumienie na podstawie którego Spółka zobowiązała się do zapłaty kwoty (…) zł tytułem rekompensaty dla Inwestora. Na wniosek Inwestora Spółka przekazała tę kwotę w całości w trybie art. 921¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (dalej jako: „KC”) bezpośrednio na rzecz Wspólnoty.

Podstawą przekazania tej kwoty przez Wnioskodawcę na rzecz Wspólnoty było wyłącznie przedmiotowe porozumienie.

W ramach porozumienia Inwestor oświadczył, że zrealizowanie przez Wnioskodawcę obowiązku przekazu uzgodnionej kwoty wyczerpuje wszelkie roszczenia Inwestora wobec Wnioskodawcy zarówno aktualne lub jakkolwiek związane z przedmiotową umową o roboty budowlane i zobowiązuje się nie dochodzić w przyszłości jakichkolwiek roszczeń z tego tytułu od Wnioskodawcy, zrzekając się w tym zakresie wszelkich roszczeń względem Wnioskodawcy, w tym wynikających lub związanych z wadami, usterkami lub innymi nieprawidłowościami, w szczególności roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi za wady fizyczne, roszczeń odszkodowawczych, deliktowych lub z tytułu świadczenia nienależnego czy bezpodstawnego wzbogacenia.

Pozostałą kwotę do zapłaty wynikającą z ugody, tj. kwotę (…) zł (winno być: (…)), Inwestor zapłacił bezpośrednio na rachunek bankowy Wspólnoty.

Wnioskodawca motywował zawarcie przedmiotowego porozumienia oraz wypłatę rekompensaty m.in. możliwością dalszej współpracy z Inwestorem i podmiotami z nim powiązanymi. Brak takiego porozumienia mógłby skutkować sporem sądowym z Inwestorem i ewentualnymi działaniami windykacyjnymi, co prowadziłoby do pogorszenia wizerunku Spółki wobec podmiotów trzecich, utraty szeroko rozumianej wiarygodności biznesowej, a w konsekwencji również możliwości uzyskania potencjalnych przychodów. Dodatkowo zapłata tych środków przez Wnioskodawcę stanowi efektywnie pokrycie kosztów, jakie Wnioskodawca byłby zobowiązany potencjalnie ponieść, gdyby do usuwania przedmiotowych usterek był zobowiązany we własnym zakresie.

Środki na wypłatę rekompensaty pochodziły ze środków obrotowych Spółki, a sam wydatek nie został Spółce w jakikolwiek sposób zwrócony.

W związku z powyższym Spółka powzięła wątpliwości, czy wypłacona rekompensata stanowić będzie dla niej koszt podatkowy w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej jako: „Ustawa o CIT”).

Pytanie

Czy wypłacona Inwestorowi rekompensata stanowić będzie dla Wnioskodawcy koszt podatkowy w rozumieniu art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, wypłacona Inwestorowi rekompensata stanowić będzie dla Wnioskodawcy koszt podatkowy w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: „Ustawa o CIT”).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu, każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej ocenie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu ze źródła przychodu lub realną szansą powstania przychodu podatkowego, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła jego uzyskiwania.

Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem, a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy.

W świetle powyższego, aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:

-     został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,

-     jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

-     pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

-     poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

-     został właściwie udokumentowany,

-     nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 Ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Podatnik ma zatem prawo zaliczyć na podstawie art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT do kosztów uzyskania przychodów wszystkie poniesione wydatki za wyjątkiem kosztów ustawowo uznanych za niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, o ile zostały one prawidłowo udokumentowane i pozostają one w związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów.

Zauważyć należy, że ustawodawca wyraźnie wiąże koszty uzyskania przychodów z celem ich poniesienia, jakim jest osiągnięcie przychodu lub zabezpieczenie bądź zachowanie źródła przychodów. Cel ten musi być widoczny, zaś poniesione wydatki winny go bezpośrednio lub pośrednio realizować lub co najmniej winny go zakładać jako realny.

Określenie „w celu” oznacza pozostawanie kosztu w takim związku z przychodami lub zachowaniem albo zabezpieczeniem ich źródła, że poniesienie go ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie ich źródeł.

Przyjmuje się, że koszty poniesione na zachowanie źródła przychodu to takie koszty, które poniesione zostały, aby przychody z danego źródła przychodów w dalszym ciągu występowały w nienaruszonym stanie oraz aby takie źródło w ogóle dalej istniało.

Natomiast jako zabezpieczenie źródła przychodów powinno się przyjmować koszty poniesione na ochronę istniejącego źródła przychodów, w taki sposób, aby to źródło funkcjonowało w bezpieczny sposób.

Przenosząc powyższe na grunt przedstawionego stanu faktycznego, w ocenie Wnioskodawcy wszystkie wymienione przesłanki uznania wydatku za koszt podatkowy zostały spełnione w stosunku do przedmiotowej rekompensaty:

-     środki na wypłatę rekompensaty pochodziły z środków własnych Spółki (tj. środków obrotowych), a sama wypłata rekompensaty nie została Spółce w jakikolwiek sposób zwrócona;

-     wypłata rekompensaty pozostaje w związku z prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością gospodarczą, tj. zarówno pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym ze zrealizowaną inwestycją deweloperską, a także ma wpływ na realizację przyszłych projektów poprzez dalszą współpracę z Inwestorem i podmiotami z nim powiązanymi oraz utrzymanie wiarygodności biznesowej Wnioskodawcy jako wiodącego generalnego wykonawcy budowlanego;

-     wydatek został poniesiony przede wszystkim w celu zachowania źródła przychodów jakim jest realizacja projektów deweloperskich, których dotychczasowa skala byłaby zagrożona, gdyby Wnioskodawca utracił możliwość współpracy z inwestorami na skutek utraty szeroko rozumianej wiarygodności biznesowej.

Ponadto w ocenie Wnioskodawcy, wypłata przedmiotowej rekompensaty nie jest objęta wyłączeniem z art. 16 ust. 1 Ustawy o CIT, w szczególności nie będzie miał tu zastosowanie pkt 22 tego przepisu. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodu kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Do kosztów podatkowych nie zalicza się więc sankcji cywilnoprawnych w formie kar umownych czy odszkodowań z tytułów wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy o CIT. Ustawodawca kierował się w tym względzie zasadą, aby nie premiować działań sprzecznych z istotą umów, zagrożonych karami i odszkodowaniami.

W art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy o CIT ustawodawca wprost wylicza, jakiego rodzaju kary umowne i odszkodowania, nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Są to kary, czy odszkodowania wynikające z nienależytego wykonania zobowiązań, wymienione ściśle w tym przepisie, tj. kary umowne oraz odszkodowania z tytułu wad dostarczanych towarów, wykonanych robót i usług, zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad lub też zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Zapisy ustanawiające karę umowną stanowią powszechnie stosowaną praktykę przy zawieraniu umów i stanowią realizację zasady swobody tychże umów.

Biorąc pod uwagę przedstawiony opis stanu faktycznego oraz przytoczone przepisy prawa podatkowego, wskazać należy, że rekompensata, którą Spółka wypłaciła Inwestorowi, nie dotyczy wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług, a jedynie jest konsekwencją podpisania porozumienia mającego na celu zabezpieczenie Wnioskodawcy przed potencjalnym roszczeniem Inwestora związanym ze zrealizowaną umową o roboty budowlane, w ramach którego Inwestor zobowiązał się nie dochodzić w przyszłości jakichkolwiek roszczeń z tego tytułu od Wnioskodawcy, zrzekając się w tym zakresie wszelkich roszczeń względem Wnioskodawcy, w tym wynikających lub związanych z wadami, usterkami lub innymi nieprawidłowościami, w szczególności roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi za wady fizyczne, roszczeń odszkodowawczych, deliktowych lub z tytułu świadczenia nienależnego czy bezpodstawnego wzbogacenia.

Ponadto w ocenie Wnioskodawcy, wypłacona przez niego rekompensata stanowi de facto partycypację w pokryciu wydatków poniesionych przez Inwestora w związku z tzw. podwykonawstwem zastępczym.

Wskazuje na to analiza treści ugody zawartej pomiędzy Inwestorem i Wspólnotą, jak i treści porozumienia zawartego pomiędzy Wnioskodawcą i Inwestorem, z których wynika, że kwota wypłacona przez Inwestora Wspólnocie związana jest bezpośrednio z kosztami, które oszacował biegły z zakresu budownictwa, i które Wspólnota zobowiązana będzie ponieść w związku z robotami poprawkowo/naprawczymi i pracami dodatkowymi, koniecznymi do zabezpieczenia budynku.

Tym samym wypłacona przez Inwestora i Wnioskodawcę kwota nie dotyczyła strat poniesionych przez Wspólnotę lub utraconych przez Wspólnotę korzyści. W konsekwencji, kwota wypłaconej przez Wnioskodawcę rekompensaty nie stanowi w swej istocie ani kary umownej ani odszkodowania, lecz wyłącznie realizację zobowiązania Inwestora do naprawienia wad przedmiotu umowy. W tym świetle bez znaczenia pozostaje fakt, iż roboty poprawkowo/naprawcze i prace dodatkowe, konieczne do zabezpieczenia budynku, nie zostaną wykonane przez Inwestora lub Wnioskodawcę.

W tym miejscu należy wskazać, że podobne stanowisko Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej prezentuje w wydawanych interpretacjach podatkowych. Przykładowo w interpretacji z 15 listopada 2023 r., Znak: 0115-KDIT3.4011.593.2023.1.KP:

„We wniosku wskazał Pan, że w trakcie użytkowania budynku (po wykonanych pracach budowlanych) ujawniły się wady, czyli nieprawidłowy montaż części wkrętów mocujących płytę warstwową dachową. Wykonana na zlecenie Inwestora ekspertyza wykazała, że ujawnione wady spowodowane były błędami w wykonawstwie.

Wskazał Pan również, że naprawa tych wad miała nastąpić na podstawie rękojmi i gwarancji, ponieważ nie obejmowało to ani kar umownych, ani nie miało to zakresu odszkodowania z powodu zaistniałych wad czy tym bardziej jednostronnych obciążeń kompensacyjnych. Roboty obejmujące usuwanie stwierdzonych wad zostały wykonane przez wykonawców zastępczych. Koszty wykonania zastępczego (samego wykonania zastępczego bez jakichkolwiek dodatkowych opłat, tj. np. obsługa reklamacyjna czy gwarancyjna) poniósł Pan.

Wykonanie zastępcze nie stanowi z samej swej istoty ani kary umownej ani odszkodowania, lecz wyłącznie zobowiązanie do naprawienia wad przedmiotu umowy.

W świetle powyższego, uznać więc należy, że wydatki poniesione przez Pana w związku z wykonaniem zastępczym nie mają charakteru ani kar umownych, ani odszkodowań wskazanych w przepisie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych”.

Podobnie w interpretacji z 4 grudnia 2023 r., Znak: 0111-KDIB1-1.4010.471.2023.4.SH:

„Spółka poniosła koszty wykonania zastępczego, w związku z zawartym porozumieniem z Generalnym Wykonawcą. Koszty wykonania zastępczego dotyczyły zawartego przez Spółkę kontraktu z Generalnym Wykonawcą, a wynikały z usterek zamontowanych (...) i (...).

Zatem wydatki te, wynikają z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej i związane są z osiągniętymi przychodami z kontraktu z Generalnym Wykonawcą.

Koszty wykonawstwa zastępczego to wydatki, które Wnioskodawca musiałby ponieść, aby samodzielnie dokonać odpowiednich prac naprawczych w ramach gwarancji. Zatem, są to wydatki które stanowią koszty uzyskania przychodów.

W świetle powyższego, uznać więc należy, że do wydatków poniesionych przez Wnioskodawcę w związku z wykonaniem zastępczym art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie znajdzie zastosowania.

Należy zatem zgodzić się z Wnioskodawcą, że spełnione są warunki dla zaliczenia kosztów wykonania zastępczego do kosztów uzyskania przychodów. Tym samym Spółce przysługuje prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na wykonanie zastępcze, o których mowa w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym”.

Zatem wypłacona Inwestorowi rekompensata opisana w wstanie faktycznym wniosku, nie podlega ograniczeniu określonemu w art. 16 ust. 1 pkt 22 Ustawy o CIT.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, wypłacona Inwestorowi rekompensata stanowić będzie dla Wnioskodawcy koszt podatkowy w rozumieniu art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 278 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”):

Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach, należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu lub realną szansą powstania przychodów podatkowych, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskiwania.

Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem, a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod tym jednak warunkiem, że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu.

W świetle powyższego, aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:

-     został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu, podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),

-     jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

-     pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

-     poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,

-     został właściwie udokumentowany,

-     nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Powyższe oznacza, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu enumeratywnie wymienionych w przywołanym art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, mogą stanowić koszt uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodu.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy wypłacona Inwestorowi rekompensata stanowić będzie dla Wnioskodawcy koszt podatkowy w rozumieniu art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT.

W analizowanej sprawie należy zwrócić uwagę na zawarte we własnym stanowisku Wnioskodawcy unormowanie prawne określone w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, zgodnie z którym:

Z zacytowanego przepisu wynika, że za koszty uzyskania przychodów nie są uznawane kary umowne i odszkodowania z tytułu:

-     wad dostarczonych towarów;

-     wad wykonanych robót;

-     wad wykonanych usług;

-     zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad;

-     zwłoki w usunięciu wad towarów;

-     zwłoki w usunięciu wad wykonanych robót;

-     zwłoki w usunięciu wad wykonanych usług.

Ustawodawca kierował się w tym względzie zasadą, aby nie premiować działań sprzecznych z istotą umów, zagrożonych karami i odszkodowaniami.

W myśl art. 471 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.; dalej: „KC”):

Na podstawie art. 483 § 1 i § 2 KC:

Zgodnie z art. 484 § 1 KC:

Zgodnie z kolei z art. 476 KC:

Należy zauważyć, że art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, odnosi się do kategorii odszkodowań i kar umownych, nie precyzując, że chodzi o odszkodowania i kary umowne będące następstwem niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez zobowiązanego na skutek niedochowania przez niego należytej staranności. Tym samym, w myśl zasady lege non distinguente nec nostrum est distinguere (gdy ustawa nie rozróżnia, nie do nas należy rozróżnianie), należy przyjąć, że wszelkie odszkodowania i kary umowne z wymienionych w tym przepisie tytułów nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, niezależnie od tego, czy są one skutkiem szkody powstałej w następstwie winy zobowiązanego czy też szkody, na której powstanie nie miał on wpływu. Innymi słowy, dla wykluczenia możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na odszkodowania i kary umowne z tytułu nieterminowego wykonania usług czy też opóźnienia w dostawie towarów, nie ma znaczenia przyczyna niedochowania przez zobowiązanego terminu świadczenia. Wystarczającą przesłanką jest wystąpienie odpowiedzialności zobowiązanego za opóźnienie czy zwłokę, która może wynikać z ustawy lub ze stosunku obligacyjnego łączącego strony. Zapłata kary umownej bądź odszkodowania na rzecz kontrahenta jest efektem istnienia takiej odpowiedzialności.

Pogląd, zgodnie z którym przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT nakazuje wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów tylko te kary umowne i odszkodowania, które są następstwem winy podatnika polegającej na niedołożeniu należytej staranności w wykonaniu zobowiązania, zdaje się abstrahować od faktu, że odpowiedzialność zobowiązanego z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zawsze opiera się na zasadzie winy. Przyjmowanie, że w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT chodzi wyłącznie o odpowiedzialność zobowiązanego wynikającą z art. 471 KC, w sytuacji, gdy z językowej wykładni przepisu taki wniosek w żaden sposób nie wynika, stanowi przykład wykładni zawężającej, tj. nie obejmującej wszystkich sytuacji, w których zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Przechodząc do wyjaśnienia, co należy rozumieć pod pojęciem „wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług”, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, należy odwołać się do wyroku WSA w Warszawie z 21 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2631/15, w którym sąd stwierdził, że „u.p.d.p. nie definiuje pojęcia „wadliwy”, zatem słowo to należy tłumaczyć w sposób przyjęty w języku polskim. Zgodnie z Nowym słownikiem języka polskiego (PWN, Warszawa, 2003 r.) słowo to oznacza: mający wady, usterki, defekty, wskazujące braki, błędy, niewłaściwy, nieprawidłowy, niepoprawny. Zatem należy przyjąć, że wadliwie wykonana usługa, to taka, która została wykonana w sposób niepełny, tj. nie zostały spełnione wszelkie obowiązki ciążące na podatniku zgodnie z umową oraz przepisami prawa”.

Innymi słowy należy przyjąć, że pojęcie „wadliwości” w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków dłużnika wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które ponosi on odpowiedzialność, niezależnie od tego, czy odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie winy czy na zasadzie ryzyka. Tym samym, opóźnienie w wykonaniu świadczenia, nawet niezawinione przez dłużnika, stanowi wadę wykonywanych robót/usług. Jeżeli zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub postanowieniami umowy dłużnik odpowiada wobec wierzyciela w przypadku wystąpienia opóźnienia, niezależnie od dochowania przez niego należytej staranności, nie może kwoty zapłaconego odszkodowania, czy kary umownej zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Należy jednak podkreślić, że rozumienie pojęcia „wadliwości dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług”, przyjęte przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 21 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2631/15, jest szersze od rozumienia tego pojęcia w prawie cywilnym, przynajmniej w odniesieniu do „wad wykonanych robót i usług”.

W odniesieniu do wad fizycznych rzeczy (którymi są w rozumieniu KC wyłącznie przedmioty materialne – art. 45 KC), przepis art. 556¹ § 1 KC stwierdza wprost, że wada polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową (…) wyliczając następnie przykłady niezgodności rzeczy sprzedanej z umową, które można tutaj pominąć.

Z kolei, w przypadku wad świadczonych robót i usług, przepisy KC posługują się pojęciem „wadliwości” wyłącznie w przypadku niektórych tzw. umów rezultatu (np. umowa dostawy, umowa o dzieło, umowa o roboty budowlane), nie utożsamiając bynajmniej „wadliwości” ze sprzecznością z postanowieniami umowy oraz wyraźnie rozróżniając „wadliwość” od „opóźnienia”.

Zgodnie z art. 611 KC:

Z kolei, zgodnie z art. 636 § 1 KC:

Stosownie zaś do art. 656 § 1 KC:

Z powyższych rozważań należy wyciągnąć wniosek, że cywilnoprawne rozumienie „wad wykonanych robót i usług” nie może znaleźć zastosowania dla rekonstrukcji normy prawnej wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, chociażby z tego względu, że odnosi się wyłącznie do niektórych umów rezultatu przewidzianych w KC.

Tym samym, zgodnie z zasadą autonomii prawa podatkowego, należy przyjąć szersze rozumienie pojęcia „wadliwości wykonanych robót i usług”, które będzie mogło być zastosowane do wszelkich stosunków obligacyjnych wywołujących skutki podatkowe, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Podsumowując, przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, nakazuje wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów wszelkie kary umowne i odszkodowania wypłacone z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług, niezależnie od tego czy odpowiedzialność dłużnika, której wyrazem jest zapłata kary umownej/odszkodowania, została oparta na zasadzie winy czy na zasadzie ryzyka.

Z kolei, pojęcie „wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług”, w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków podatnika wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które ponosi on odpowiedzialność, niezależnie od charakteru i zakresu tej odpowiedzialności.

Oznacza to, że wypłacona Wspólnocie, a uzgodniona z Inwestorem rekompensata związana jest z wadą wykonanych robót przez Wnioskodawcę w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Z opisu spraw wynika m.in., że Wnioskodawca jako generalny wykonawca zaprojektował, dostarczył materiały budowlane oraz wykonał roboty budowlane polegające na montażu z dostarczonych materiałów budowlanych budynku biurowo-usługowego w ramach inwestycji deweloperskiej prowadzonej przez spółkę A. sp.j. z siedzibą w (…) (dalej jako: „Inwestor”), zgodnie z zawartą umową o prace budowlane.

Inwestor oraz Wspólnota mieszkaniowa zawiązana przez właścicieli lokali w zrealizowanej inwestycji (dalej jako: „Wspólnota”) weszli w spór sądowy przed Sądem Okręgowym (…).

Żądaniem pozwu była zapłata przez Inwestora na rzecz Wspólnoty kwoty (…) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz zasądzenie kosztów postępowania tytułem odszkodowania za szkodę związaną z nienależytym w ocenie Wspólnoty wykonaniem przez Inwestora umów ustanowienia odrębnej własności i sprzedaży lokali, zawartych przez członków Wspólnoty, w postaci wad części wspólnych nieruchomości.

W ramach postępowania sądowego Wnioskodawca przystąpił po stronie Inwestora jako interwenient uboczny.

W ramach postępowania biegły sądowy z zakresu budownictwa ustalił istnienie wad fizycznych w częściach wspólnych budynku, ujawniających się przeciekami wody deszczowej przez strop w lokalu garażowym, określił przyczyny tych wad i ich skutki.

Biegły wskazał na zakres robót poprawkowo/naprawczych i prac dodatkowych, koniecznych do zabezpieczenia budynku oraz wycenił koszty wykonania tych robót i prac na kwotę (…) zł (według poziomu cen na grudzień 2023 r.).

Inwestor celem uregulowania wszelkich roszczeń podnoszonych przez Wspólnotę jak i jakichkolwiek przyszłych roszczeń wynikających lub jakkolwiek związanych z przedmiotową inwestycją deweloperską w dniu 27 czerwca 2025 r. zawarł ze Wspólnotą ugodę pozasądową, na mocy której Inwestor zobowiązał się do zapłaty na rzecz Wspólnoty łącznie kwoty (…) złotych brutto. Ustalenia z ugody pozasądowej znalazły odzwierciedlenie w zawartej następnie w dniu 30 czerwca 2025 r. ugodzie sądowej.

Na skutek powyższych zdarzeń Wnioskodawca i Inwestor zawarli porozumienie na podstawie którego Spółka zobowiązała się do zapłaty kwoty (…) zł tytułem rekompensaty dla Inwestora. Na wniosek Inwestora Spółka przekazała tę kwotę w całości w trybie art. 921¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny bezpośrednio na rzecz Wspólnoty.

Podstawą przekazania tej kwoty przez Wnioskodawcę na rzecz Wspólnoty było wyłącznie przedmiotowe porozumienie.

W ramach porozumienia Inwestor oświadczył, że zrealizowanie przez Wnioskodawcę obowiązku przekazu uzgodnionej kwoty wyczerpuje wszelkie roszczenia Inwestora wobec Wnioskodawcy zarówno aktualne lub jakkolwiek związane z przedmiotową umową o roboty budowlane i zobowiązuje się nie dochodzić w przyszłości jakichkolwiek roszczeń z tego tytułu od Wnioskodawcy, zrzekając się w tym zakresie wszelkich roszczeń względem Wnioskodawcy, w tym wynikających lub związanych z wadami, usterkami lub innymi nieprawidłowościami, w szczególności roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi za wady fizyczne, roszczeń odszkodowawczych, deliktowych lub z tytułu świadczenia nienależnego czy bezpodstawnego wzbogacenia.

Pozostałą kwotę do zapłaty wynikającą z ugody, tj. kwotę (…) zł, Inwestor zapłacił bezpośrednio na rachunek bankowy Wspólnoty.

Państwa stanowisko opiera się na założeniu, że wypłata nie jest sensu stricto odszkodowaniem za wady, lecz dobrowolną „rekompensatą” lub partycypacją w kosztach w ramach ugody mającej na celu zabezpieczenie przyszłej współpracy z Inwestorem i uniknięcie sporu.

Niemniej jednak z Państwa stanowiskiem nie sposób się zgodzić w okolicznościach wskazanych we wniosku, bowiem rekompensata ostatecznie związana jest z wadami robót wykonanych na rzecz Inwestora.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania i przedstawiony opis stanu faktycznego stwierdzić należy, że wypłacona Wspólnocie, a uzgodniona z Inwestorem „rekompensata” nie może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

W opisanym stanie faktycznym biegły sądowy jednoznacznie stwierdził wady fizyczne (przecieki). Kwota (…) zł jest bezpośrednio powiązana z kosztem usunięcia tych wad. Zatem źródłem zobowiązania Spółki nie jest „dobrowolne porozumienie”, ale nienależyte wykonanie pierwotnej umowy o roboty budowlane. Kluczowy jest zapis porozumienia, w którym Inwestor zrzeka się roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji. To dowodzi, że kwota ta służy zaspokojeniu roszczeń odszkodowawczych wynikających z wad. Skoro Spółka płaci, aby zwolnić się z odpowiedzialności za wady, wydatek ten wypełnia definicję odszkodowania z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Wydatek w kwocie (…) zł, jako ściśle powiązany z wadami fizycznymi obiektu wybudowanego przez Wnioskodawcę i służący zaspokojeniu roszczeń z tytułu nienależytego wykonania robót budowlanych, stanowi odszkodowanie, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, i jako taki nie może zostać uznany za koszt uzyskania przychodów.

Wypłacona rekompensata jest bezpośrednim następstwem nienależytego wykonania umowy (wad lub braków w robotach). Ponieważ art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT wyłącza takie wydatki z kosztów bez względu na przyczynę ich powstania (winę lub jej brak), Spółka nie ma prawa zaliczyć tej kwoty do kosztów uzyskania przychodów.

Zatem, rekompensata wynikająca z ugody z Inwestorem stanowi odszkodowanie za nienależyte wykonanie robót/usług przez Państwa czyli wadę wykonanych robót/usług, co wypełnia dyspozycję wskazanego art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Zauważyć należy, że skoro ustawodawca wyłączył z kosztów podatkowych wydatki z tytułu odszkodowań i kar umownych związanych z wadliwym wykonaniem robót/usług, to tym bardziej wyłączył z tych kosztów wydatki z tytułu odszkodowań związanych z ich nienależytym wykonaniem.

Zatem, zapłata dokonana przez Państwa na rzecz Wspólnoty, uzgodniona z Inwestorem, nie może stanowić dla Państwa kosztów uzyskania przychodów, z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Tym samym, Państwa stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Odnosząc się do powołanych we wniosku interpretacji indywidualnych wskazać należy, że rozstrzygnięcia w nich zawarte nie są wiążące dla tutejszego Organu. Interpretacje organów podatkowych dotyczą tylko konkretnych, indywidualnych spraw podatników, osadzonych w określonym stanie faktycznym lub zdarzeniu przyszłym i tylko w tych sprawach rozstrzygnięcia w każdej z nich zawarte są wiążące. Na marginesie wskazać należy, że powołane przez Państwa interpretacje indywidualne dotyczą w szczególności przypadków ponoszenia kosztów faktycznego usunięcia wad lub wykonania zastępczego robót, podczas gdy w niniejszej sprawie przedmiotem oceny jest wypłata świadczenia pieniężnego o charakterze ugodowym, w związku z czym powołane interpretacje nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.