Interpretacja 0111-KDIB1-2.4010.639.2025.3.ANK

Interpretacja indywidualna – stanowisko jest w części prawidłowe a w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest w części prawidłowe a w części nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 1 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej m.in. w zakresie podatku dochodowym od osób prawnych. Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 14 stycznia 2026 r. (wpływ tego samego dnia). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca X Spółka Akcyjna (dalej: „Spółka”, „Wnioskodawca”) jest spółką kapitałową, polskim rezydentem podatkowym, prowadzącą działalność gospodarczą polegającą na (…).

Spółka jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym. Proces technologiczny wykorzystywany w produkcji (…) odbywa się z wykorzystaniem instalacji, które w toku eksploatacji powodują emisję gazów cieplarnianych, w szczególności dwutlenku węgla (CO₂). Spółka wytwarza bowiem energię cieplną i energią elektryczną w kogeneracji z gazu ziemnego i węgla.

Wnioskodawca jest przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. 2022 r. poz. 1385). W oparciu o decyzję wydaną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, Spółka uzyskała koncesję na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu energii elektrycznej w następujących źródłach: (…).

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki udzielił Spółce również koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu ciepła w następujących źródłach: (…).

Mając na uwadze powyższe, Spółka jest objęta unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (dalej: „EU ETS”) i podlega regulacjom ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (dalej: „ustawa CO2”). Wnioskodawca posiada rachunki w rejestrze Unii, o którym mowa w art. 8 ust. 5 ustawy CO2.

Zgodnie z przepisami ustawy CO2, Spółka jest zobowiązana do corocznego umorzenia – w terminie ustawowym – odpowiedniej liczby uprawnień do emisji CO₂ odpowiadających zweryfikowanej wielkości emisji. Każdy uczestnik EU ETS otrzymuje pewną pulę darmowych uprawnień do emisji CO2 na poszczególne instalacje emitujące gazy cieplarniane i ma prawo przeprowadzać różnorodne transakcje z udziałem tych praw. Ponadto, Spółka nabywa uprawnienia poprzez transakcje zawierane poza rynkiem regulowanym, za pośrednictwem instytucji finansowych lub innych podmiotów trudniących się obrotem uprawnieniami do emisji CO₂ (co roku Spółka otrzymuje określony przydział darmowych uprawnień do emisji CO2, który jednak, co do zasady, nie jest wystarczający w celu pokrycia całości rzeczywistej emisji CO₂ generowanej przez instalacje Wnioskodawcy). Ceny uprawnień ulegają wahaniom rynkowym, co ma wpływ na koszty prowadzenia działalności produkcyjnej Spółki.

Zatem, Spółka (jak i każdy uczestnik EU ETS) może uprawnienia do emisji CO2:

a)  wykorzystywać na własne potrzeby w celu umorzenia uprawnień do emisji na danej instalacji;

b)  sprzedawać, kupować, przenosić pomiędzy instalacjami, do których ma tytuł prawny;

c)  deponować na potrzeby wykorzystania w następnym roku.

W ramach zarządzania portfelem posiadanych uprawnień oraz płynnością finansową, Spółka planuje przeprowadzenie transakcji polegających na:

1.  sprzedaży części posiadanych uprawnień do emisji CO₂ w ramach transakcji bezpośredniej, typu spot (kasowej), zawartej z bankiem mającym siedzibę w Polsce (dalej: „Transakcja spot”). Transakcja spot będzie miała charakter natychmiastowy – przeniesienie uprawnień i rozliczenie pieniężne nastąpi niezwłocznie po zawarciu umowy (zlecenia). Transakcja o charakterze spot (kasowej) to odwrotność transakcji terminowej - w przypadku transakcji terminowej operacja finansowa jest realizowana w przyszłości i po cenie terminowej z dostawą przedmiotu transakcji w przyszłości;

2.  zawarciu jednocześnie z tym samym bankiem transakcji forward (terminowej), której przedmiotem będzie odkupienie tej samej liczby uprawnień do emisji CO₂ w przyszłości, po cenie ustalonej na moment zawarcia kontraktu (dalej: „Transakcja forward”). Transakcja forward stanowi umowę, w której Spółka zobowiązuje się do nabycia od banku uprawnień do emisji CO2 w ściśle określonym i przyszłym czasie po ściśle określonej w momencie zawarcia kontraktu cenie (cenie forward). Przedmiotem transakcji będzie więc pochodny instrument finansowy o charakterze rzeczywistym (dojdzie do fizycznej dostawy instrumentu bazowego przez bank w postaci uprawnień do emisji CO₂ i ich ponownego nabycia przez Spółkę). Banki dokumentują dostawę uprawnień do emisji CO₂ w wykonaniu podobnych transakcji forward, poprzez wystawienie faktury VAT z naliczonym podatkiem VAT (banki, z którymi Spółka zamierza zawierać transakcję są podatnikami VAT czynnymi).

Powyższe Transakcje spot oraz Transakcje forward nie będą dokonywane na:

a)  giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych,

b)  rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 722, dalej: „ustawa OIF”)

z uwagi na fakt, iż transakcje będą przeprowadzane w drodze bezpośrednich umów (zleceń) bilateralnych zawartych z bankiem (tj. z instytucją finansową świadczącą usługi korporacyjne).

W typowym procesie zawierania umowy forward na uprawnienia do emisji CO₂ z bankiem w formule pozagiełdowej (OTC / over-the-counter) strony negocjują indywidualnie wszystkie podstawowe parametry kontraktu: liczbę uprawnień (wolumen), cenę terminową (forward price), termin dostawy (delivery date), sposób rozliczenia (fizyczna dostawa uprawnień), walutę rozliczenia, warunki zapisania uprawnień na rachunku w Rejestrze Unii. Spółka zaznacza, że ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa, banki nie ujawniają Spółce źródeł nabycia uprawnień, które następnie są oferowane Spółce w wykonaniu Transakcji forward.

Zawarcie obu transakcji następuje jednocześnie i ma na celu czasowe uwolnienie środków pieniężnych przy jednoczesnym zabezpieczeniu potrzeby posiadania odpowiedniej liczby uprawnień do emisji CO₂ w przyszłości. Celem działań Spółki nie jest realizacja zysku o charakterze spekulacyjnym, lecz zapewnienie finansowania działalności operacyjnej oraz stabilności kosztowej w zakresie zakupu uprawnień. Z jednej strony zawarcie Transakcji spot zapewni Spółce środki pieniężne na finansowanie jej zamierzeń biznesowych, a z drugiej strony, poprzez zawarcie Transakcji forward Spółka zagwarantuje sobie możliwość odkupu określonej liczby uprawnień do emisji uprawnień według uzgodnionej z bankiem ceny forward, które to uprawnienia pozostają w ścisłym związku z przedmiotem podstawowej działalności operacyjnej Spółki (warunkują wręcz możliwość prowadzenia działalności produkcyjnej przez Spółkę).

Dostęp do środków uzyskanych w wyniku sprzedaży uprawnień do emisji CO₂ pozwoli Spółce poprawić strukturę przepływów pieniężnych, która wpłynie pozytywnie na wskaźniki finansowe przedstawiające sytuację ekonomiczną Wnioskodawcy i sposób jej postrzegania przez podmioty funkcjonujące na rynku. Ponadto, dzięki sprzedaży uprawnień do emisji CO₂, Wnioskodawca uzyska m.in. możliwość finansowania bieżącej działalności Spółki oraz inwestycji, co ograniczy konieczność zaciągania dodatkowych zobowiązań od podmiotów zewnętrznych.

Uprawnienia do emisji CO₂, które zostaną nabyte w ramach Transakcji forward, będą wykorzystane przez Spółkę wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności produkcyjnej, tj. zostaną umorzone w celu rozliczenia rzeczywistej emisji powstającej w związku z wytwarzaniem energii dla potrzeb (…) (liczba odkupywanych uprawnień będzie nie wyższa niż zapotrzebowanie Spółki na uprawnienia dla okresów objętych prognozą przy planowanych poziomach emisji CO₂). Poprzez zawarcie Transakcji forward, Spółka zabezpieczy się przed ryzykiem nieprzewidzianej, niekorzystnej zmiany ceny niezbędnych dla Spółki uprawnień do emisji CO₂ w przyszłości.

Odkupione uprawnienia do emisji CO₂ będą wykorzystane wyłącznie do czynności podlegających opodatkowaniu VAT.

W ramach Transakcji spot, przedmiotem zbycia będą zarówno uprawnienia do emisji, które zostały uzyskane przez Spółkę nieodpłatnie w ramach alokacji przyznawanych corocznie na podstawie ustawy CO2, jak i uprawnienia nabyte przez Spółkę odpłatnie. Spółka posiada zatem uprawnienia pochodzące z różnych źródeł oraz nabyte po różnych cenach jednostkowych, przy czym przedmiotem wniosku objęte są wyłącznie takie uprawnienia do emisji, w stosunku do których wydatki na ich nabycie nie zostały wcześniej odniesione w koszty podatkowe.

Spółka wskazuje, że możliwe jest jednoznaczne zidentyfikowanie, które konkretne uprawnienia są zbywane na potrzeby danej transakcji. System ewidencji prowadzony przez Spółkę pozwala bowiem na ustalenie, kiedy poszczególne uprawnienia zostały pozyskane oraz czy zostały otrzymane odpłatnie, czy też nieodpłatnie.

Jednocześnie, na moment składania niniejszego wniosku Spółka rozchodowując uprawnienia CO2 przyjmuje metodę FIFO – pierwsze weszło pierwsze wyszło, tj. uznaje, że przedmiotem zbycia są w pierwszej kolejności uprawnienia najwcześniej pozyskane (otrzymane nieodpłatnie lub nabyte odpłatnie).

Spółka wskazuje ponadto, że jako koszt uzyskania przychodów rozpoznawane będą wyłącznie koszty nabycia uprawnień pozyskanych odpłatnie. Spółka nie zamierza przypisywać kosztu podatkowego do uprawnień otrzymanych nieodpłatnie, z uwagi na fakt, iż w stosunku do tych uprawnień Spółka nie poniosła ekonomicznego wydatku w związku z ich pozyskaniem.

W uzupełnieniu wniosku na pytania organu udzielili Państwo następujących odpowiedzi:

1)  Czy Państwa główna działalność gospodarcza polega na odsprzedaży (przeniesieniu) uprawnień do emisji CO₂, a zużycie na potrzeby własne jest niewielkie?

Nie. Głównym przedmiotem działalności Spółki jest (…), a nie sprzedaż uprawnień CO₂.

2)  Jaki % uprawnień do emisji CO₂ Państwo odsprzedają/zamierzają Państwo odsprzedawać?

Jeżeli dojdzie do transakcji opisanej w przedmiotowym wniosku to będzie ona stanowić ok. 20% aktualnie posiadanego zapasu. Przedmiotowa transakcja stanowiłaby ok. 2% planowanych przychodów Spółki.

3)  Czy bank/banki z którym planują Państwo przeprowadzenie Transakcji spot i Transakcji forward, o których mowa we wniosku:

·      są spółką prowadzącą giełdę towarową w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych;

- NIE.

·      są towarowym domem maklerskim lub domem maklerskim w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych;

- NIE.

·      są spółką prowadzącą giełdową izbę rozrachunkową w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, (...) S.A. lub spółką, której (...) przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;

- NIE.

·      są spółką prowadzącą jednocześnie izbę rozliczeniową i izbę rozrachunkową w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;

- NIE.

·      posiadają koncesję wydaną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, umożliwiającą obrót towarami wskazanymi w art. 145e ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług lub posiadają rachunek w rejestrze Unii, o którym mowa w art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych?

Na dzień 14 stycznia 2026 r. posługując się oficjalnymi rejestrami prowadzonymi przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki bank, z którym Spółka zamierza przeprowadzić transakcje nie posiada żadnej koncesji.

Bank z którym Spółka planuje przeprowadzić transakcje ma rachunek o którym mowa w art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.

4)  Czy świadczenie usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji CO2 jest/będzie dokonywane w ramach transakcji zawartej bezpośrednio lub za pośrednictwem uprawnionego podmiotu na:

a)  giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych;

- NIE.

b)  rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi?

- NIE.

Pytanie:

Czy w przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, Spółka powinna rozpoznać w źródle przychodów innym niż źródło przychodów z zysków kapitałowych, dochód (stratę) w związku z realizacją Transakcji spot, w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ceną uzyskaną ze zbycia uprawnień do emisji CO₂ a kosztem ich nabycia, przy czym określenie kolejności zbycia uprawnień następować będzie według metody opisanej w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym? (pytanie oznaczone we wniosku nr 1)

Państwa stanowisko w sprawie

W przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, Spółka powinna rozpoznać w źródle przychodów innym niż źródło przychodów z zysków kapitałowych, dochód (stratę) w związku z realizacją Transakcji spot, w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ceną uzyskaną ze zbycia uprawnień do emisji CO₂ a kosztem ich nabycia, przy czym określenie kolejności zbycia uprawnień może następować według metody opisanej w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o CIT, podatnik uzyskuje dochody z dwóch wyodrębnionych źródeł: zysków kapitałowych oraz innych źródeł przychodów. Rozróżnienie tych kategorii ma charakter fundamentalny, ponieważ ustawodawca wprowadził zamknięty katalog przychodów, które mogą zostać zakwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych. Wynika to jednoznacznie z brzmienia art. 7b ust. 1 ustawy o CIT, który wskazuje poszczególne rodzaje przychodów zaliczanych do tego źródła. Jedynie przychody wprost wymienione w tym przepisie mogą zostać uznane za przychody z zysków kapitałowych, przy czym katalog ten nie podlega rozszerzeniu przez analogię ani wykładnię celowościową.

W świetle art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) ustawy o CIT, przychodami z zysków kapitałowych są między innymi przychody z papierów wartościowych oraz z pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem instrumentów pochodnych wykorzystywanych do zabezpieczenia przychodów lub kosztów innych niż zyski kapitałowe. Aby zatem przychód ze sprzedaży określonego składnika majątkowego został zakwalifikowany do tego źródła, niezbędne jest, aby składnik ten posiadał status papieru wartościowego lub pochodnego instrumentu finansowego w rozumieniu ustawy o CIT.

W tym kontekście należy wskazać, że definicja pochodnego instrumentu finansowego na gruncie ustawy o CIT została zawarta w art. 4a pkt 22 ustawy o CIT. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie o CIT jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych - oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) – i) ustawy OIF.

Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy OIF, instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są niebędące papierami wartościowymi:

a)  tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania,

b)  instrumenty rynku pieniężnego,

c)  opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, z wyłączeniem instrumentów pochodnych, o których mowa w art. 10 rozporządzenia 2017/565,

d)  opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron,

e)  opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, pod warunkiem że są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi, z wyłączeniem produktów energetycznych będących przedmiotem obrotu hurtowego na OTF, które muszą być wykonywane przez dostawę,

f)   niedopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, a które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,

g)  instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,

h)  kontrakty na różnicę,

i)    opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także instrumenty pochodne, o których mowa w art. 8 rozporządzenia 2017/565, i inne, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,

j)    uprawnienia do emisji.

W świetle art. 3 ust. 28a ustawy OIF, ilekroć w ustawie jest mowa o instrumentach pochodnych - rozumie się przez to opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne prawa majątkowe, których cena lub wartość zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut, stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników, oraz instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego.

Zgodnie natomiast z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 17 listopada 2024 r. w sprawie uznawania i metod wyceny oraz ujawniania i prezentacji instrumentów finansowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1750, dalej: Rozporządzenie o instrumentach finansowych) jako instrument pochodny należy rozumieć kontrakt, którego:

a)  wartość jest zależna od zmiany wartości instrumentu bazowego, to jest określonej stopy procentowej, ceny instrumentu finansowego lub towaru, kursu wymiany walut, indeksu cen lub stóp, oceny wiarygodności kredytowej lub indeksu kredytowego albo innej podobnej wielkości oraz

b)  zawarcie, w tym nabycie lub wystawienie, nie wymaga żadnych wydatków lub wpływów początkowych lub wymaga początkowej inwestycji netto mniejszej niż byłaby wymagana dla innych rodzajów kontraktów, dla których oczekuje się podobnych reakcji na zmiany czynników rynkowych przy założeniu, że w przypadku zmiennej niefinansowej zmienna ta nie jest specyficzna dla żadnej ze stron kontraktu oraz

c)  rozliczenie nastąpi w przyszłości oraz

d)  rozliczenie nastąpi przez przekazanie instrumentu bazowego, przekazanie innych aktywów finansowych lub przez przekazanie aktywów finansowych o wartości równej różnicy między bieżącą ceną rynkową instrumentu bazowego i jego ceną umowną.

Powyższe Rozporządzenie o instrumentach finansowych do instrumentów pochodnych zalicza:

a)  kontrakt forward - instrument pochodny nakładający na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą odbioru określonych aktywów w określonym terminie w przyszłości i po określonej umownej cenie, w tym cenie zmiennej, ustalonej w momencie zawierania kontraktu;

b)  kontrakt futures - instrument pochodny o określonej standardowej charakterystyce, będący przedmiotem obrotu rynkowego, nakładający na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą odbioru określonych aktywów w określonym terminie w przyszłości i po określonej umownej cenie, w tym cenie zmiennej, ustalonej w momencie zawierania kontraktu;

c)  kontrakt swap - instrument pochodny przewidujący zamianę przyszłych płatności lub aktywów finansowych na warunkach z góry określonych przez strony;

d)  opcja - instrument pochodny, w wyniku którego nabywca opcji otrzymuje prawo zakupu (opcja kupna - call) lub sprzedaży (opcja sprzedaży - put) określonych aktywów w określonym terminie w przyszłości i po określonej umownej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu, a wystawca opcji przyjmuje na siebie zobowiązanie do jej rozliczenia w przyszłości.

Warto w tym miejscu wskazać dodatkowo, że w przypadku transakcji terminowych wyróżniamy transakcje:

a)  nierzeczywiste, w których nie następuje fizyczna dostawa instrumentu bazowego, natomiast realizacja transakcji jest dokonywana poprzez rozliczenie między stronami różnicy cen, oraz

b)  rzeczywiste, w których następuje faktyczne przeniesienie prawa własności ze sprzedającego na kupującego w drodze fizycznego dostarczenia instrumentu bazowego kupującemu przez sprzedającego, w określonym terminie i miejscu w zamian za ekwiwalent pieniężny.

Należy więc zauważyć, że uprawnienia do emisji CO₂ zostały wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy OIF jako odrębna kategoria instrumentów finansowych, jednak nie zostały one zakwalifikowane jako instrumenty pochodne. Tymczasem ustawa o CIT w art. 4a pkt 22 definiując instrumenty pochodne nie odsyła do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy OIF. Również przepisy wskazanego Rozporządzenia o instrumentach finansowych nie wymieniają uprawnień do emisji CO₂ jako jednej z kategorii instrumentów pochodnych. Oznacza to, że uprawnienia do emisji CO₂ nie spełniają kryteriów kwalifikujących je jako pochodne instrumenty finansowe na gruncie ustawy o CIT.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w utrwalonej linii interpretacyjnej organów podatkowych, zgodnie z którą uprawnienia do emisji CO₂, mimo że stanowią instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, nie są pochodnymi instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy o CIT. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wielokrotnie wskazywał, że przychody ze sprzedaży tych uprawnień w ramach transakcji bieżącej (spot) nie stanowią przychodów z zysków kapitałowych, lecz powinny być kwalifikowane do przychodów z innych źródeł. Przykładem takich rozstrzygnięć jest interpretacja indywidualna z 16 grudnia 2022r. o sygn. 0111-KDIB2-1.4010.597.2022.1.AR oraz interpretacja z 29 maja 2024 r. o sygn. 0111-KDIB2-1.4010.142.2024.2.AR, w których organ wprost stwierdził, iż uprawnienia CO₂ nie mieszczą się w katalogu instrumentów pochodnych, a transakcje ich odpłatnego zbycia dokonywane na rynku spot nie mogą być kwalifikowane jako transakcje na instrumentach pochodnych służące uzyskaniu przychodów z zysków kapitałowych. W szczególności, w ostatniej ze wskazanych interpretacji Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał: „Przedmiotem transakcji SPOT będzie sprzedaż instrumentu finansowego (uprawnienia do emisji CO2 zostały wymienione jako instrumenty finansowe w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o obrocie instrumentami finansowymi), który to instrument finansowy nie jest pochodnym instrumentem finansowym w rozumieniu art. 4a pkt 22 ustawy o CIT. Wskazanych transakcji nie można zakwalifikować jako transakcji dotyczącej pochodnych instrumentów finansowych z udziałem instrumentu bazowego, w postaci uprawnień do emisji CO2. Nie są to bowiem kontrakty terminowe a także opcje, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym miałby być inny instrument finansowy lub pochodny instrument finansowy, w rozumieniu art. 3 pkt 28a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi lub towar lub inny przedmiot rozumiany jako instrument bazowy od którego uzależniona byłaby cena instrumentu pochodnego, w rozumieniu ustawy o CIT. Sprzedaży uprawnień do emisji CO2 w ramach transakcji SPOT nastąpi na rynku natychmiastowym a cena sprzedaży tego instrumentu finansowego wynikać będzie z ceny giełdowej z dnia sprzedaży. W powyższych okolicznościach, przychody ze zbycia instrumentu finansowego jakim są uprawnienia do emisji CO2 nie mogą być zaliczone do źródła przychodów - zyski kapitałowe, gdyż przedmiot sprzedaży nie jest pochodnym instrumentem finansowym, co skutkuje, że przychody osiągnięte ze zbycia tego instrumentu finansowego (uprawnienia do emisji CO2) powinny być zaliczane do przychodów z pozostałej działalności podatnika. Wynik z tej transakcji powinien być kwalifikowany przez Państwa do źródła przychodów z innych źródeł.”

Transakcje spot polegają na natychmiastowym rozliczeniu sprzedaży i przeniesieniu własności instrumentu, bez elementu odroczenia rozliczenia ani indeksacji wartości instrumentu względem innego aktywa. Nie zawierają one żadnego elementu charakterystycznego dla pochodnych instrumentów finansowych, takich jak rozliczenie różnicowe, standaryzacja parametrów dostawy, oznaczenie przyszłego terminu wykonania czy ekonomiczna zależność wartości kontraktu od instrumentu bazowego. Mają zatem charakter zwykłej sprzedaży składnika majątku, którego wartość jest samoistna i wynika z aktualnej sytuacji rynkowej. Organ podatkowy w przywołanej interpretacji wskazał, że sprzedaż uprawnień CO₂ w ramach transakcji spot jest transakcją o charakterze kasowym, która nie wykazuje cech właściwych instrumentom pochodnym i nie może być traktowana jako działanie inwestycyjne lub spekulacyjne.

Wnioskodawca podkreśla również, że zamierzone transakcje nie mają na celu osiągnięcia zysku o charakterze kapitałowym. Sprzedaż uprawnień CO₂ wraz z jednoczesnym zawarciem kontraktu forward na ich odkupienie służy bowiem zapewnieniu płynności finansowej oraz zabezpieczeniu przyszłej ceny zakupu, co jest podyktowane wyłącznie potrzebami operacyjnymi prowadzonej działalności produkcyjnej. Działanie to jest analogiczne ekonomicznie do wykorzystania instrumentów finansowych w celu zabezpieczenia kosztów podstawowej działalności podatnika. W konsekwencji wynik Transakcji spot nie może być traktowany jako zysk kapitałowy oderwany od podstawowego przedmiotu działalności Spółki, lecz stanowi element przychodów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Zgodnie z art. 12 ustawy o CIT przychodami podatkowymi są w zasadzie wszelkie wartości otrzymane przez podatnika, a w świetle art. 15 ust. 1 kosztem uzyskania przychodu jest koszt nabycia sprzedanego aktywa. Dochodem lub stratą jest zatem różnica pomiędzy ceną sprzedaży uprawnień a kosztem ich nabycia, która powinna zostać uwzględniona w podstawie opodatkowania z działalności operacyjnej.

Wobec powyższego Wnioskodawca stoi na stanowisku, że przychód z tytułu sprzedaży uprawnień do emisji CO₂ w ramach Transakcji spot, a także ewentualny dochód lub strata z tej transakcji, nie mogą zostać zakwalifikowane do źródła przychodów z zysków kapitałowych, ponieważ uprawnienia CO₂ nie stanowią pochodnych instrumentów finansowych, a sama transakcja nie wykazuje cech właściwych transakcjom kapitałowym. Wynik tej transakcji powinien zostać ujęty w źródle przychodów z innych przychodów, zgodnie z zasadą ogólną wynikającą z art. 7 ust. 1 ustawy o CIT.

Jednocześnie Spółka pragnie podkreślić, że zastosowanie metody FIFO przy ustalaniu kolejności zbywanych uprawnień w ramach Transakcji spot jest w pełni dopuszczalne z uwagi na fakt, iż przepisy ustawy o CIT nie narzucają żadnej konkretnej zasady ustalania kolejności zbywania składników majątkowych nabytych w różny sposób i po różnych cenach, jeżeli możliwa jest ich identyfikacja. W związku z tym, w ocenie Spółki, w odniesieniu do uprawnień do emisji CO₂ podatnik ma prawo wybrać metodę ustalania kolejności zbywanych uprawnień. Zastosowana metoda, konsekwentnie stosowana, determinuje wartość kosztu uzyskania przychodów rozpoznawanego przez Spółkę w związku ze sprzedażą danych uprawnień.

Spółka wskazuje ponadto, że jako koszt uzyskania przychodów rozpoznawane będą wyłącznie koszty nabycia uprawnień pozyskanych odpłatnie. Uprawnienia do emisji uzyskane nieodpłatnie nie będą powodować powstania kosztu podatkowego przy ich zbyciu, ponieważ Spółka nie poniosła ekonomicznego wydatku w związku z ich pozyskaniem. W związku z tym Spółka nie zamierza przypisywać kosztu podatkowego do uprawnień otrzymanych nieodpłatnie.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie pytania nr 1 jest w części prawidłowe a w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na wstępie należy zaznaczyć, że pytanie przedstawione przez Państwa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznacza zakres przedmiotowy tego wniosku. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (Państwa zapytania). Zatem, inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego stanowiska, nieobjęte pytaniem, nie zostały rozpatrzone w niniejszej interpretacji.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”):

W myśl art. 7 ust. 2 ustawy o CIT:

Należy w tym miejscu zauważyć, że przychody podatników podatku dochodowego od osób prawnych zostały rozdzielone na źródła:

·      z zysków kapitałowych oraz

·      z innych źródeł.

Wydzielając źródło przychodów z zysków kapitałowych na gruncie ww. ustawy, ustawodawca zamieścił w ustawie katalog, w którym określił listę przychodów alokowanych do tego źródła. Katalog ten został zawarty w art. 7b ustawy o CIT.

Stosownie do art. 7b ust. 1 ustawy o CIT:

Zgodnie z art. 4a pkt 22 ustawy o CIT:

Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.):

W świetle art. 3 ust. 28a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Zgodnie z § 2 pkt 4-8 rozporządzenia Ministra Finansów z 17 listopada 2024 r. w sprawie uznawania i metod wyceny oraz ujawniania i prezentacji instrumentów finansowych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1750) wynika, że:

Warto w tym miejscu wskazać dodatkowo, że w przypadku transakcji terminowych wyróżniamy transakcje:

·       nierzeczywiste, w których nie następuje fizyczna dostawa instrumentu bazowego, natomiast realizacja transakcji jest dokonywana poprzez rozliczenie między stronami różnicy cen, oraz

·       rzeczywiste, w których następuje faktyczne przeniesienie prawa własności ze sprzedającego na kupującego w drodze fizycznego dostarczenia instrumentu bazowego kupującemu przez sprzedającego, w określonym terminie i miejscu w zamian za ekwiwalent pieniężny.

Uwzględniając powołane wyżej przepisy wskazać należy, że kwalifikując przychody osiągane w związku z transakcjami z udziałem instrumentów finansowych należy ustalić, czy spełniają one ustawową definicję pochodnych instrumentów finansowych, o których mowa w art. 4a pkt 22 ustawy o CIT. Jedynie w przypadku instrumentów spełniających ww. definicję można bowiem mówić o przychodach z zysków kapitałowych. W odniesieniu natomiast do instrumentów nie spełniających tej definicji, przychody osiągnięte z ich udziałem będą stanowiły przychody z innych źródeł.

Jednocześnie, przy prawidłowym kwalifikowaniu przychodu do odpowiedniego źródła, należy określić również charakter danej transakcji z udziałem pochodnych instrumentów finansowych.

Z literalnej wykładni przepisu art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT wynika, że co do zasady, przychody osiągane z tytułu transakcji z udziałem pochodnych instrumentów finansowych (w rozumieniu ustawy o CIT), powinny być kwalifikowane do źródła „zyski kapitałowe”. Wyjątek dotyczy jednak pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów niezaliczanych do zysków kapitałowych (tj. instrumentów zabezpieczających przychody/koszty z pozostałej działalności podatnika), które powinny być zaliczane do przychodów z innych źródeł.

W związku z powyższym, do źródła przychodów z innych źródeł (tj. z pozostałej działalności podatnika) powinny być kwalifikowane przychody osiągane przez podatnika z tytułu realizacji transakcji z udziałem:

(i)  instrumentów, które nie posiadają na gruncie ustawy o CIT statusu pochodnych instrumentów finansowych oraz

(ii) pochodnych instrumentów finansowych (w rozumieniu ustawy o CIT), których celem jest zabezpieczenie dochodu z pozostałej działalności podatnika.

Natomiast przychody (straty) z tytułu realizacji transakcji z udziałem pozostałych instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy o CIT (tj. np. o charakterze niezabezpieczającym przychodów/kosztów podatnika) należy kwalifikować do źródła „zyski kapitałowe”.

Pochodne instrumenty finansowe o charakterze niezabezpieczającym to takie instrumenty, które stanowią samoistne, niezależne operacje (nie związane z przedmiotem działalności podatnika), mające na celu osiągnięcie zysku z posiadanego kapitału. Natomiast instrumenty o charakterze zabezpieczającym to instrumenty, nie stanowiące samoistnych, niezależnych operacji zawieranych w celu osiągnięcia zysku z posiadanego kapitału, mające na celu zapewnienie stosownego zabezpieczenia dla określonego rodzaju działalności podmiotu w szczególności zabezpieczenie przychodów/kosztów tej działalności).

Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego należy wskazać, że przedmiotem opisanej transakcji będzie sprzedaż instrumentu finansowego (uprawnienia do emisji CO2 zostały wymienione jako instrumenty finansowe w art. 2 ust.1 pkt 2 lit. j ustawy o obrocie instrumentami finansowymi), który to instrument finansowy nie jest pochodnym instrumentem finansowym w rozumieniu art. 4a pkt 22 ustawy o CIT. Wskazanej transakcji nie można zakwalifikować jako transakcji dotyczącej pochodnych instrumentów finansowych z udziałem instrumentu bazowego, w postaci uprawnień do emisji CO2.

Skoro zatem zamierzone transakcje nie mają na celu osiągnięcia zysku o charakterze kapitałowym a sprzedaż uprawnień CO₂ wraz z jednoczesnym zawarciem kontraktu forward na ich odkupienie służy zapewnieniu płynności finansowej oraz zabezpieczeniu przyszłej ceny zakupu, co jest podyktowane wyłącznie potrzebami operacyjnymi prowadzonej działalności produkcyjnej to uznać należy, że przychody osiągane przez Państwa z tytułu tej sprzedaży nie powinny być również kwalifikowane przez Spółkę, na podstawie art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT, do źródła przychodów - zyski kapitałowe.

Jak wynika z opisu sprawy uprawnienia do emisji CO₂, które zostaną nabyte w ramach Transakcji forward, będą wykorzystane przez Spółkę wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności produkcyjnej, tj. zostaną umorzone w celu rozliczenia rzeczywistej emisji powstającej w związku z wytwarzaniem energii dla potrzeb produkcji (…) (liczba odkupywanych uprawnień będzie nie wyższa niż zapotrzebowanie Spółki na uprawnienia dla okresów objętych prognozą przy planowanych poziomach emisji CO₂). Poprzez zawarcie Transakcji forward, Spółka zabezpieczy się przed ryzykiem nieprzewidzianej, niekorzystnej zmiany ceny niezbędnych dla Spółki uprawnień do emisji CO₂ w przyszłości.

Zgodnie bowiem z treścią art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT, za przychody z zysków kapitałowych uważa się przychody z pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych.

Stanowisko Spółki odnośnie rozpoznawania w źródle przychodów innym niż źródło przychodów z zysków kapitałowych, dochodu (straty) w związku z realizacją Transakcji spot, w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ceną uzyskaną ze zbycia uprawnień do emisji CO₂ a kosztem ich nabycia - jest prawidłowe.

W odniesieniu natomiast do zastosowania metody FIFO przy ustalaniu kolejności zbywanych uprawnień w ramach Transakcji spot, wskazać należy że przepisy prawa podatkowego nie stoją na przeszkodzie zastosowaniu metody FIFO (tzw. „pierwsze weszło, pierwsze wyszło”) jednak dotyczy to sytuacji gdy podatnik nie jest w stanie precyzyjnie określić które uprawnienia do emisji CO2 (certyfikaty) podlegają zbyciu.

W sytuacji gdy podatnik jest w stanie precyzyjnie określić które uprawnienia do emisji CO2 (certyfikaty) podlegają zbyciu nieuzasadnionym jest stosowanie innych metod ich określania, przykładowo tzw. metody FIFO (first in, first out/pierwsze weszło, pierwsze wyszło), która polega na przyjęciu, że przedmiotem sprzedaży są uprawnienia nabyte najwcześniej. Metoda ta, co do zasady, powinna być stosowana w sytuacji, gdy podatnik nie miał możliwości precyzyjnego ustalenia, które z posiadanych certyfikatów są przedmiotem odpłatnego zbycia.

Zatem w sytuacji gdy Wnioskodawca będzie miał możliwość precyzyjnego ustalenia, które z posiadanych uprawnień są przedmiotem sprzedaży nie ma uzasadnienia dla stosowania innych metod określania kosztów nabycia zbywanych udziałów, np. metody FIFO tj. uproszczonej metody stosowanej w sytuacji gdy podatnik nie jest w stanie w jednoznaczny sposób przyporządkować wydatków związanych z nabyciem do zbywanych certyfikatów.

Na mocy powyższego należy jednoznacznie stwierdzić, że zastosowanie metod wynikających z odrębnych przepisów mogłoby w praktyce znaleźć zastosowanie w sytuacji, w której nie byłoby faktycznej możliwości zindywidualizowania certyfikatów będących przedmiotem zbycia. A contrario, metoda ta nie znajdzie zastosowania, w sytuacji, gdy istnieje możliwość precyzyjnego wskazania zbywanych certyfikatów oraz przypisania im kosztów faktycznie poniesionych na ich nabycie.

Wartym uwagi jest w tym miejscu fakt, iż na gruncie ustawy o CIT brak jest analogicznej regulacji, co więcej ustawa o CIT wykazuje pełną autonomię w tym zakresie i nie powinna zostać czytana łącznie poprzez odniesienie do przepisów innych ustawy, jeśli wprost nie przewidział takiej możliwości racjonalny ustawodawca.

Zatem nie można zgodzić się z Wnioskodawcą, że przepisy ustawy o CIT nie narzucają żadnej konkretnej zasady ustalania kolejności zbywania składników majątkowych nabytych w różny sposób i po różnych cenach, jeżeli możliwa jest ich identyfikacja co umożliwia w odniesieniu do uprawnień do emisji CO₂ wyboru przez podatnika wybrania metody ustalania kolejności zbywanych uprawnień.

Reasumując stanowisko Spółki odnośnie:

·      rozpoznawania w źródle przychodów innym niż źródło przychodów z zysków kapitałowych, dochodu (straty) w związku z realizacją Transakcji spot, w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ceną uzyskaną ze zbycia uprawnień do emisji CO₂ a kosztem ich nabycia - jest prawidłowe;

·      zastosowania metody FIFO, w sytuacji gdy możliwe jest jednoznaczne zidentyfikowanie, które konkretne uprawnienia są zbywane na potrzeby danej transakcji - jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

W zakresie podatku od towarów i usług (pytanie oznaczone we wniosku nr 2 i 3) zostanie/zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do przywołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazać należy, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego. Każdą sprawę organ jest zobowiązany rozpatrywać indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.