Interpretacja 0111-KDIB1-3.4010.119.2026.1.ZK

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 25 lutego 2026 r., o wydanie interpretacji indywidualnej.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego

X S.A. (dalej: „Spółka”, „Wnioskodawca”) posiada siedzibę na terytorium Polski i na podstawie przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: „ustawa o CIT”), podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Spółka prowadzi działalność gospodarczą na terenie (…) Specjalnej Strefy Ekonomicznej (dalej: „SSE”). Działalność realizowana na terenie SSE korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy o CIT. Jednocześnie, Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych.

Zasadniczym przedmiotem działalności wykonywanej przez Spółkę jest produkcja (…). W związku z charakterem tej działalności, Spółka realizuje inwestycje produkcyjne oraz infrastrukturalne, w ramach których zleca kontrahentom zewnętrznym wykonanie prac o charakterze budowlano-montażowym oraz usługowym.

Prace wykonywane są na podstawie zawartej pomiędzy stronami umowy, która przewiduje wynagrodzenie należne wykonawcy (dokumentowane fakturami VAT).

Zabezpieczając maksymalnie swoje interesy jako wierzyciela z umowy o wykonanie świadczenia niepieniężnego (określonej usługi, w szczególności prac budowlano-montażowych), Spółka zastrzega w umowach na swoją rzecz kary umowne. W sytuacjach nienależytego wykonania usługi, Spółka może naliczyć wykonawcy kary umowne lub korzysta z art. 471 Kodeksu cywilnego w celu uzyskania odszkodowania na zasadach ogólnych (podstawową instytucją służącą naprawieniu szkody wynikłej wskutek niesolidności dłużnika jest odpowiedzialność przewidziana w art. 471 Kodeksu cywilnego, nazywana kontraktową. Nie musi być ona zastrzeżona w umowie, gdyż w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania powstaje z mocy prawa po spełnieniu ustawowych przesłanek).

W sytuacji, w której Spółka uznaje, że (i) zaistniały przesłanki do naliczenia kar umownych lub (ii) zaistniały przesłanki do naliczenia odszkodowania na zasadach ogólnych, tj. zgodnie z art. 471 Kodeksu cywilnego - Spółka wystawia na rzecz wykonawcy notę obciążeniową.

Jeżeli wykonawca nie akceptuje stanowiska Spółki co do zasadności naliczenia kary umownej/ odszkodowania, a równocześnie wystawia na rzecz Spółki faktury z tytułu wynagrodzenia za wykonane prace, Spółka dokonuje potrącenia (kompensaty) kwot wynikających z not obciążeniowych z kwotami należnymi wykonawcy z tytułu wynagrodzenia.

W związku z dokonanymi potrąceniami, Spółka rozpoznaje przychód podatkowy z tytułu kary umownej/odszkodowania w częściach, zgodnie z datami kompensat. Spółka przyjmuje, że przychód z tytułu kary umownej/odszkodowania, jako świadczenia o charakterze odszkodowawczym, podlega rozpoznaniu na zasadach kasowych, tj. w dacie uregulowania należności, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 3e ustawy o CIT. Jednocześnie, faktury otrzymane od wykonawcy zwiększają wartość początkową inwestycji i są przez Spółkę traktowane jako zapłacone.

Zdarza się jednak, iż spór pomiędzy Spółką a wykonawcą dotyczący zasadności naliczenia kary umownej/odszkodowania oraz skuteczności dokonanych potrąceń, zostaje skierowany na drogę postępowania sądowego.

W takiej sytuacji, w następstwie niekorzystnego dla Spółki rozstrzygnięcia sądowego, Spółka dokonała w roku 2025 (i może dokonać w przyszłości) na rzecz wykonawcy płatności kwoty stanowiącej równowartość naliczonego odszkodowania lub kary umownej (w wyniku roszczenia o zapłatę kwot wynikających z faktur wykonawcy, w wysokości równowartości potrąconej z odszkodowaniem lub karą umowną).

Dokonanie płatności może nastąpić w oparciu o prawomocny wyrok, ale może być dokonane na podstawie nieprawomocnego wyroku w celu ograniczenia ryzyka związanego z dalszym przebiegiem postępowania. W przypadku przegrania sporu, Spółka nie wyklucza podjęcia dalszych działań wobec wykonawcy w oparciu o inną podstawę prawną (w szczególności poprzez dochodzenie roszczeń odszkodowawczych w odrębnym trybie niż art. 471 Kodeksu cywilnego).

W związku z powyższym, Spółka zamierza ustalić zasady rozliczeń na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych w sytuacjach, w których po wcześniejszym rozpoznaniu przychodu podatkowego z tytułu kary umownej lub odszkodowania (w związku z potrąceniem) następuje wypłata środków na rzecz Wykonawcy w kwotach odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom.

Pytania

1. Czy w sytuacji gdy Spółka rozpoznała przychód podatkowy z tytułu kary umownej/odszkodowania (otrzymanej w drodze potrącenia/kompensaty), późniejsza wypłata na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom powoduje jedynie obowiązek dokonania korekty przychodów podatkowych?

2. W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie 1, czy korekty przychodów podatkowych należy dokonać w miesiącu dokonania wypłaty na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom?

Państwa stanowisko w sprawie

1. Zdaniem Spółki, w sytuacji gdy Spółka rozpoznała przychód podatkowy z tytułu kary umownej/ odszkodowania (otrzymanej w drodze potrącenia/kompensaty), późniejsza wypłata na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom powoduje jedynie obowiązek dokonania korekty przychodów podatkowych.

2. Zdaniem Spółki, korekty przychodów podatkowych należy dokonać w miesiącu dokonania wypłaty na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Zasadność korekty przychodów

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.

Jednocześnie, art. 12 ust. 3 ustawy o CIT, stanowi, że za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

W realiach sprawy, kara umowna/odszkodowanie na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego, jako świadczenia o charakterze odszkodowawczym są przez Spółkę rozpoznawane kasowo na podstawie art. 12 ust. 3e ustawy o CIT, zgodnie z którym w przypadku otrzymania przychodu, o którym mowa w ust. 3, do którego nie stosuje się ust. 3a, 3c, 3d i 3f, za datę powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty.

Zdaniem Spółki, nie budzi żadnych wątpliwości, iż w przypadku przychodu z kar umownych/ odszkodowań zastosowanie będzie mieć art. 12 ust. 3e ustawy o CIT. W przypadku kar pieniężnych nie sposób bowiem uznać, że mamy do czynienia z wydaniem towaru lub świadczeniem usługi. Podmiot, któremu przysługuje takie świadczenie, niewątpliwie nie dokonuje żadnego świadczenia na rzecz dłużnika. Kwalifikacja kar umownych/odszkodowań jako przychodu rozpoznawanego na podstawie art. 12 ust. 3e ustawy o CIT, nie jest przedmiotem pytania Spółki.

Wątpliwości Spółki dotyczą tego, czy późniejszy wypływ środków pieniężnych na rzecz Wykonawcy, w kwotach odpowiadających w całości lub w części kwotom wcześniej potrąconym, jest zdarzeniem powodującym obowiązek korekty tego przychodu oraz kiedy, w świetle art. 12 ust. 3j-3l ustawy o CIT, korekta powinna zostać ujęta.

Oczywistym jest, że późniejsza zapłata na rzez wykonawcy musi znaleźć odzwierciedlenie w wyniku podatkowym. Zdaniem Spółki, po stronie kosztowej pozostaje faktura VAT wystawiona przez wykonawcę (która od samego początku jest traktowana jako zapłacona), a równowartość tej faktury nie może dwukrotnie znaleźć się w kosztach - konsekwentnie zasadne jest jej ujęcia po stronie przychodowej. Powyższego nie zmienia fakt, iż płatność następuje w efekcie roszczenia o zapłatę kwot wynikających z faktur wykonawcy, w wysokości równowartości potrąconej kary umownej/ odszkodowania - na gruncie prawa podatkowego wspomniane potrącenie wywołało bowiem efekt podatkowy.

Także w interpretacji indywidualnej DKIS z 23 kwietnia 2018 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.100.2018.1.AW jasno wskazano, iż zwrot kary umownej powinien zostać w wyniku podatkowym ujęty nie po stronie kosztowej, lecz po stronie przychodowej, jako korekta przychodu podatkowego.

Moment dokonania korekty przychodów

Zasady korekt przychodów ustawodawca uregulował w art. 12 ust. 3j-3m ustawy o CIT. Stosownie do art. 12 ust. 3j ustawy o CIT, jeżeli korekta przychodu nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie przychodów osiągniętych w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca lub, w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty.

Dalej, art. 12 ust. 3k ustawy o CIT, przewiduje mechanizm techniczny na wypadek braku (albo niewystarczających) przychodów w danym okresie, jeżeli w okresie rozliczeniowym, o którym mowa w ust. 3j, podatnik nie osiągnął przychodów lub osiągnięte przychody są niższe od kwoty zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć koszty uzyskania przychodów o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone przychody.

W ocenie Spółki, zwrot otrzymanej kary umownej otrzymanego odszkodowania w wyniku orzeczenia sadowego (prawomocnego lub nieprawomocnego) nie może być rozpatrywany w kategoriach błędu lub oczywistej omyłki. Stanowisko powyższe nie powinno budzić wątpliwości i spójne jest też z praktyką DKIS.

Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z 8 marca 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.676.2023.3.SG DKIS, akceptując stanowisko wnioskodawcy odnośnie skutków orzeczenia sądowego, podkreślił, że „w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. podatnicy dokonują korekty przychodów ‘na bieżąco’, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym wystawią fakturę korygującą lub inny dokument potwierdzający przyczyny korekty”, a także że „w sytuacji, w której korekta spowodowana jest błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, ma miejsce korygowanie ze skutkiem ‘wstecz’”. Dalej Organ wskazał: „Należy więc przyjąć, że zdarzenie to spełnia warunki właściwe dla dokonania korekty przychodów ‘na bieżąco’, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca lub, w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty.”

Spółka w pełni podziela powyższy tok rozumowania, tj. bieżący charakter korekty gdy jest ona bezpośrednim następstwem decyzji innego organu (w szczególności sądu).

Spółka wskazuje jednak, że w niniejszej sprawie pierwotny przychód powstał na zasadzie kasowej, tj. poprzez „otrzymanie zapłaty” w rozumieniu art. 12 ust. 3e ustawy o CIT. Skoro zatem moment podatkowy po stronie przychodu został powiązany z rozliczeniem pieniężnym (choćby bezgotówkowym) i powstaniem po stronie Spółki ekonomicznej korzyści, to również rozliczenie pieniężne (zwrotne) powinno wyznaczać moment korekty.

Co więcej, w ocenie Spółki, skoro przychód z tytułu kary umownej/odszkodowania rozpatrywany jest jedynie kasowo, a zatem w oderwaniu od tego, czy przychód taki jest należny, to korekta tego przychodu również musi być analizowana w oderwaniu od zdarzeń o charakterze prawnym (jak np. wyrok sądu) a powiązana z rozliczeniem pieniężnym.

Zdaniem Spółki, powyższe pozostaje w pełnej zgodności z art. 12 ust. 3j ustawy o CIT, także od strony formalnej, gdyż dowód dokonania płatności (np. potwierdzenie przelewu czy wyciąg bankowy) stanowi „inny dokument potwierdzający przyczyny korekty” w sytuacji, w której korekta nie jest dokonywana fakturą korygującą.

Należy wskazać, że uzasadnienie ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 3432) wprost odnosiło się do korekty przychodu powstającego w związku z wystawieniem faktury (przychodu należnego a nie kasowego): „W przypadku wystąpienia okoliczności skutkującej zmianą wartości sprzedaży, a tym samym uprawniającej do zmniejszenia lub zwiększenia przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, korekta po stronie przychodów, jak i kosztów podatkowych, powinna odbywać się w bieżącym okresie rozliczeniowym, tj. w dacie jej wystawienia i odpowiednio otrzymania. (...) Przedmiotowe rozwiązania będą miały zastosowanie do zdarzeń mających wpływ na korektę podstawy opodatkowania, które nastąpiły po dokonaniu sprzedaży, a więc po wystawieniu faktury pierwotnej (lub innego dokumentu) z wyłączeniem przypadków, gdy korekta przychodu łub kosztu uzyskania przychodu spowodowana jest błędem lub pomyłką. Zatem, w przypadku, gdy faktura pierwotna prawidłowo dokumentowała zdarzenie gospodarcze, a faktura korygująca (dokument korygujący) została wystawiona przez sprzedawcę z powodu późniejszych okoliczności, takich jak np. obniżenie ceny, udzielenie rabatu, zwrotu towaru czy gwarancja lub rękojmia, fakturą korygującą (dokument korygujący) należy rozliczyć w bieżącym okresie rozliczeniowym (tj. w dacie wystawienia dokumentu korygującego i odpowiednio - jego otrzymania).”

W przedmiotowej sprawie, uznanie za „inny dokument” rozstrzygnięcia sądu (każdego lub tylko prawomocnego) prowadziłoby do absurdalnych rezultatów. Gdyby uznać, że korekta przychodu ma nastąpić dopiero przy prawomocnym rozstrzygnięciu (lub ugodzie) pomimo wcześniejszego zwrotu, to w praktyce oznaczałoby to długotrwałe utrzymywanie rozliczeń nieadekwatnych do zdarzeń ekonomicznych. Podobnie oderwane od realiów ekonomicznych byłoby uznanie, że korekta przychodu ma nastąpić w związku z rozstrzygnięciem sądowym czy innym dokumentem wskazującym na konieczność zwrotu bez jego faktycznego dokonania. Raz jeszcze Spółka podkreśla, że korekta przychodu rozpoznanego na zasadzie kasowej również musi być analizowana w oderwaniu od zdarzeń o charakterze prawnym (jak np. wyrok sądu), a powiązana z rozliczeniem pieniężnym.

Spółka podkreśla również, że przyjęcie korekty na dzień przepływu środków pieniężnych nie zamyka drogi do rozpoznania przychodu w przyszłości, jeżeli w wyniku dalszych działań prawnych lub pozaprawnych Spółka uzyska ponownie określone kwoty od Wykonawcy. W takim przypadku dojdzie do odrębnego zdarzenia przychodowego, również o charakterze kasowym.

Takie podejście jest zgodne z istotą art. 12 ust. 3e ustawy o CIT (przychód w dacie zapłaty), i z konstrukcją art. 12 ust. 3j ustawy o CIT (korekta w okresie, w którym nastąpiło i zostało udokumentowane zdarzenie późniejsze wpływające na podstawę opodatkowania), a zarazem pozostaje zgodne z logiką przywołanych interpretacji indywidualnych.

Podsumowując, Spółka stoi na stanowisku, że w sytuacji gdy Spółka rozpoznała przychód podatkowy z tytułu kary umownej/odszkodowania (otrzymanych w drodze potrącenia/kompensaty), późniejsza wypłata na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom powoduje jedynie obowiązek dokonania korekty przychodów podatkowych. Korekty przychodów podatkowych należy dokonać w miesiącu dokonania wypłaty na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 554, dalej: „ustawy o CIT”, „updop”),

przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.

Natomiast art. 12 ust. 3 updop,

za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Przychodem należnym, jest zatem przychód, który w następstwie działalności gospodarczej stał się należnością (wierzytelnością) ustaloną pomiędzy stronami.

Stosownie do art. 12 ust. 3a updop,

Za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3g oraz 3j-3m, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

1) wystawienia faktury albo

2) uregulowania należności.

Jeżeli strony ustalą, że usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku – art. 12 ust. 3c ww. ustawy.

Przytoczony przepis w odniesieniu do podmiotów uzyskujących przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ustanawia generalną zasadę określającą moment powstania przychodów dla celów podatku dochodowego od osób prawnych. Wyjątek od tak skonstruowanej zasady wprowadzają zapisy art. 12 ust. 3c-3g ww. ustawy.

Zgodnie z art. 12 ust. 3c updop,

Jeżeli strony ustalą, iż usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku.

W myśl art. 12 ust. 3e updop,

w przypadku otrzymania przychodu, o którym mowa w ust. 3, do którego nie stosuje się ust. 3a, 3c, 3d i 3f, za datę powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty.

Powyższy przepis reguluje moment powstania przychodu z działalności gospodarczej w przypadku pozostałych świadczeń, np. w przypadku otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą kar umownych, czy odszkodowań, a więc takich przypadków, z którymi nie wiąże się wydanie towaru, czy świadczenie usługi. Natomiast zapłata polega nie tylko na faktycznym otrzymaniu określonej należności pieniężnej, ale również na uznaniu należności w formie tzw. kompensaty.

Zasady ogólne dokonywania korekt przychodów zawarte zostały w art. 12 ust. 3j-3m ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 12 ust. 3j updop,

Jeżeli korekta przychodu nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie przychodów osiągniętych w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca lub, w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty.

W myśl art. 12 ust. 3k updop,

Jeżeli w okresie rozliczeniowym, o którym mowa w ust. 3j, podatnik nie osiągnął przychodów lub osiągnięte przychody są niższe od kwoty zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć koszty uzyskania przychodów o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone przychody.

Stosownie do art. 12 ust. 3l updop,

Przepisów ust. 3j i 3k nie stosuje się do:

1) korekty dotyczącej przychodu związanego ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu;

2) korekty cen transferowych, o której mowa w art. 11e.

Z wyżej przytoczonych przepisów wynika generalna zasada, iż przychód podatkowy dla celów podatku dochodowego od osób prawnych, w przypadku świadczenia usług powstaje w dniu wykonania usługi. Wyjątek od tej zasady stanowi:

-        wystawienie faktury w terminie wcześniejszym niż faktyczne wykonanie usługi - datą powstania przychodu będzie w tym przypadku dzień wystawienia faktury,

-        uregulowanie należności przed wykonaniem usługi – datą powstania przychodu będzie w tym przypadku dzień otrzymania należności.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiuje pojęć „błędu rachunkowego” i „oczywistej omyłki”. Pojęcia te zatem należy rozumieć zgodnie z ich znaczeniem potocznym. Zatem, za „błąd rachunkowy” należy uznać sytuację, gdy koszt został niewłaściwie ujęty ze względu na błąd w toku wykonywania obliczeń; może to dotyczyć zarówno okoliczności leżących po stronie wystawcy faktury czy innego dokumentu księgowego (np. błędne podanie na fakturze cen lub wartości towarów), jak i po stronie odbiorcy takiego dokumentu (np. wprowadzenie do ksiąg rachunkowych nieprawidłowej cyfry, zastosowanie wadliwego kursu waluty obcej przy przeliczaniu wartości przychodu na złote, itp.).

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (wersja internetowa www.sip.pwn.pl) przez „omyłkę” należy rozumieć „spostrzeżenie, sąd niezgodny z rzeczywistością, niewłaściwe postępowanie, posunięcie”. W konsekwencji za „inną oczywistą omyłkę” należy uznać inny oczywisty błąd, który nie jest jednocześnie błędem rachunkowym. Takim błędem będzie np. ujęcie w kosztach podatkowych faktury wystawionej na podmiot inny niż faktyczny nabywca towaru. „Omyłka” wiązać się może również z błędem polegającym albo na nieprawidłowym wystawieniu albo nieprawidłowym ujęciu dowodu księgowego. Okoliczność taka musi mieć zatem charakter „pierwotny”. Co więcej, „omyłka” musi być „oczywista”. Oznacza to, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do charakteru przyczyn korekty, korekta winna być dokonywana w okresie wystawienia faktury korygującej (bądź innego dokumentu potwierdzającego stosowną korektę).

Z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej wynika, że moment ujęcia faktury korygującej (dokumentu korygującego) po stronie przychodów, powinien być uzależniony od okoliczności, jakich dotyczy ta faktura (dokument). Jeżeli pierwotnie sporządzona faktura błędnie dokumentowała stan faktyczny, a więc korekta jest wynikiem błędu (zawierała pomyłki np. w ilości, cenie lub kwocie podatku VAT), wówczas korekta powinna być przyporządkowana wstecznie do okresu, którego dotyczy, czyli do daty wystąpienia przychodu należnego, wynikającego z faktury pierwotnej. Natomiast w przypadku, gdy faktura pierwotna prawidłowo dokumentowała zdarzenie gospodarcze, które miało miejsce w dacie jej wystawienia (stan faktyczny), a faktura korygująca (dokument korygujący) została wystawiona przez sprzedawcę z powodu późniejszych zdarzeń, a więc okoliczności mających wpływ na zmianę przychodów powstałych już po wystawieniu faktury pierwotnej, takich jak np. obniżenie ceny, udzielenie rabatu, zwrot towaru czy gwarancja lub rękojmia, fakturę korygującą (dokument korygujący) należy rozliczyć w bieżącym okresie rozliczeniowym (w dacie wystawienia dokumentu korygującego). Jeżeli jednak pierwotnie sporządzona faktura zawierała błędy lub pomyłki, a więc błędnie dokumentowała stan faktyczny, podatnik zobowiązany jest przyporządkować korektę wstecznie do okresu, którego dotyczy, czyli do daty wystąpienia przychodu należnego, wynikającego z pierwotnego dokumentu.

Z opisu sprawy wynika, że w związku z charakterem działalności, Państwa Spółka realizuje inwestycje produkcyjne oraz infrastrukturalne, w ramach których zleca kontrahentom zewnętrznym wykonanie prac o charakterze budowlano-montażowym oraz usługowym. Prace wykonywane są na podstawie zawartej pomiędzy stronami umowy, która przewiduje wynagrodzenie należne wykonawcy (dokumentowane fakturami VAT).

Zabezpieczając maksymalnie swoje interesy jako wierzyciela z umowy o wykonanie świadczenia niepieniężnego (określonej usługi, w szczególności prac budowlano-montażowych), Państwa Spółka zastrzega w umowach na swoją rzecz kary umowne. W sytuacjach nienależytego wykonania usługi, Państwa Spółka może naliczyć wykonawcy kary umowne lub korzysta z art. 471 Kodeksu cywilnego w celu uzyskania odszkodowania na zasadach ogólnych (podstawową instytucją służącą naprawieniu szkody wynikłej wskutek niesolidności dłużnika jest odpowiedzialność przewidziana w art. 471 Kodeksu cywilnego, nazywana kontraktową. Nie musi być ona zastrzeżona w umowie, gdyż w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania powstaje z mocy prawa po spełnieniu ustawowych przesłanek).

W sytuacji, w której Państwa Spółka uznaje, że (i) zaistniały przesłanki do naliczenia kar umownych lub (ii) zaistniały przesłanki do naliczenia odszkodowania na zasadach ogólnych, tj. zgodnie z art. 471 Kodeksu cywilnego – Państwa Spółka wystawia na rzecz wykonawcy notę obciążeniową.

Jeżeli wykonawca nie akceptuje stanowiska Państwa Spółki co do zasadności naliczenia kary umownej/ odszkodowania, a równocześnie wystawia na rzecz Państwa Spółki faktury z tytułu wynagrodzenia za wykonane prace, Państwa Spółka dokonuje potrącenia (kompensaty) kwot wynikających z not obciążeniowych z kwotami należnymi wykonawcy z tytułu wynagrodzenia.

W związku z dokonanymi potrąceniami, Państwa Spółka rozpoznaje przychód podatkowy z tytułu kary umownej/odszkodowania w częściach, zgodnie z datami kompensat. Spółka przyjmuje, że przychód z tytułu kary umownej/odszkodowania, jako świadczenia o charakterze odszkodowawczym, podlega rozpoznaniu na zasadach kasowych, tj. w dacie uregulowania należności, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 3e ustawy o CIT. Jednocześnie, faktury otrzymane od wykonawcy zwiększają wartość początkową inwestycji i są przez Spółkę traktowane jako zapłacone.

Zdarza się jednak, iż spór pomiędzy Państwa Spółką a wykonawcą dotyczący zasadności naliczenia kary umownej/odszkodowania oraz skuteczności dokonanych potrąceń, zostaje skierowany na drogę postępowania sądowego. W takiej sytuacji, w następstwie niekorzystnego dla Państwa Spółki rozstrzygnięcia sądowego, Państwa Spółka dokonała w roku 2025 (i może dokonać w przyszłości) na rzecz wykonawcy płatności kwoty stanowiącej równowartość naliczonego odszkodowania lub kary umownej (w wyniku roszczenia o zapłatę kwot wynikających z faktur wykonawcy, w wysokości równowartości potrąconej z odszkodowaniem lub karą umowną).

Dokonanie płatności może nastąpić w oparciu o prawomocny wyrok, ale może być dokonane na podstawie nieprawomocnego wyroku w celu ograniczenia ryzyka związanego z dalszym przebiegiem postępowania.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy:

-        w sytuacji gdy Spółka rozpoznała przychód podatkowy z tytułu kary umownej/odszkodowania (otrzymanej w drodze potrącenia/kompensaty), późniejsza wypłata na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom powoduje jedynie obowiązek dokonania korekty przychodów podatkowych,

-        korekty przychodów podatkowych należy dokonać w miesiącu dokonania wypłaty na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom.

W sytuacji przedstawionej we wniosku, powinni Państwo dokonać korekty wykazanego uprzednio przychodu podatkowego, bowiem był on wykazany w nieprawidłowej wysokości. Państwa Spółka zobowiązana jest bowiem do prowadzenia ewidencji rachunkowej, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy. Przy czym zauważyć należy, że przy korekcie deklaracji należy uwzględnić przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikające z Ordynacji podatkowej.

W sytuacji przedstawionej we wniosku, przyczyną korekty nie jest błąd rachunkowy ani inna oczywista omyłka.

Zdarzeniem powodującym korektę, jest niekorzystne dla Państwa Spółki rozstrzygnięcie sądowe. Wskazali Państwo, że Państwa Spółka dokonała w roku 2025 (i może dokonać w przyszłości) na rzecz wykonawcy płatności kwoty stanowiącej równowartość naliczonego odszkodowania lub kary umownej (w wyniku roszczenia o zapłatę kwot wynikających z faktur wykonawcy, w wysokości równowartości potrąconej z odszkodowaniem lub karą umowną). Dokonanie płatności może nastąpić w oparciu o prawomocny wyrok, ale może być dokonane na podstawie nieprawomocnego wyroku w celu ograniczenia ryzyka związanego z dalszym przebiegiem postępowania. W przypadku przegrania sporu, Spółka nie wyklucza podjęcia dalszych działań wobec wykonawcy w oparciu o inną podstawę prawną (w szczególności poprzez dochodzenie roszczeń odszkodowawczych w odrębnym trybie niż art. 471 Kodeksu cywilnego).

We własnym stanowisku wskazali Państwo, że w przedmiotowej sprawie, uznanie za „inny dokument” rozstrzygnięcia sądu (każdego lub tylko prawomocnego) prowadziłoby do absurdalnych rezultatów. Gdyby uznać, że korekta przychodu ma nastąpić dopiero przy prawomocnym rozstrzygnięciu (lub ugodzie) pomimo wcześniejszego zwrotu, to w praktyce oznaczałoby to długotrwałe utrzymywanie rozliczeń nieadekwatnych do zdarzeń ekonomicznych. Podobnie oderwane od realiów ekonomicznych byłoby uznanie, że korekta przychodu ma nastąpić w związku z rozstrzygnięciem sądowym czy innym dokumentem wskazującym na konieczność zwrotu bez jego faktycznego dokonania. Raz jeszcze Spółka podkreśla, że korekta przychodu rozpoznanego na zasadzie kasowej również musi być analizowana w oderwaniu od zdarzeń o charakterze prawnym (jak np. wyrok sądu), a powiązana z rozliczeniem pieniężnym.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.

W analizowanej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 12 ust. 3j ustawy o CIT, bowiem w sytuacji otrzymania przez Państwa prawomocnego bądź nieprawomocnego wyroku, na podstawie którego dokonują Państwo płatności na rzecz wykonawcy, kwoty stanowiącej równowartość naliczonego odszkodowania lub kary umownej nie mamy do czynienia z błędem rachunkowym podatnika ani też oczywistą omyłką.

Należy więc przyjąć, że zdarzenie takie spełnia warunki właściwe dla dokonania korekty przychodów „na bieżąco”, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca lub, w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty, a w Państwa przypadku w momencie otrzymania przez Państwa prawomocnego wyroku.

Jeszcze raz należy podkreślić, że przyczyną korekty w sytuacji przedstawionej we wniosku jest niekorzystne dla Państwa orzeczenie sądu. Zatem, jedynym dokumentem potwierdzającym tę przyczynę jest prawomocny wyrok sądu.

Nie można więc zgodzić się z Państwem, że dowód dokonania płatności (np. potwierdzenie przelewu czy wyciąg bankowy) stanowi „inny dokument potwierdzający przyczyny korekty” w sytuacji w której korekta nie jest dokonywana fakturą korygującą.

Państwa stanowisko w zakresie ustalenia, czy:

-        w sytuacji gdy Spółka rozpoznała przychód podatkowy z tytułu kary umownej/odszkodowania (otrzymanej w drodze potrącenia/kompensaty), późniejsza wypłata na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom powoduje jedynie obowiązek dokonania korekty przychodów podatkowych, jest prawidłowe;

-        korekty przychodów podatkowych należy dokonać w miesiącu dokonania wypłaty na rzecz wykonawcy kwot odpowiadających wcześniej potrąconym należnościom, jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Odnosząc się do powołanych interpretacji indywidualnych należy wskazać, że dotyczą one konkretnej i indywidualnej sprawy podatnika w określonym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym i w tej danej sprawie rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym, a w części dotyczącej zdarzenia przyszłego – stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego i zastosujecie się Państwo do interpretacji.

-        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.