Interpretacja 0111-KDIB1-3.4010.20.2026.1.JKU

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z tego samego dnia o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

X ogłosił przetarg na sprzedaż nieruchomości gruntowej składającej się z działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (…) - przeznaczonej na funkcje usługowo-mieszkaniowe.

Cena wywoławcza nieruchomości wynosiła (…) zł. Przetarg odbył się w dniu (…) 2021 r. Spółka wzięła udział w przetargu i została wyłoniona jako jego zwycięzca.

Wadium w wysokości 10% ceny wywoławczej, tj. w kwocie (…) zł zostało zapłacone przez Wnioskodawcę przelewem na rachunek X przed wzięciem udziału w przetargu.

W ogłoszeniu o Przetargu wskazano m.in, że: nieruchomość jest przeznaczona na funkcje usługowo-mieszkaniowe oraz że nabywca nieruchomości winien uzyskać z (…) decyzję o warunkach zabudowy.

Spółka do dnia (…) 2021 r. nie zapłaciła reszty wylicytowanej ceny i nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży Nieruchomości.

Spółka nie przystąpiła do zawarcia umowy po wygranym przetargu, gdyż w jej ocenie ogłoszenie o przetargu na sprzedaż przedmiotowej nieruchomości mogło wprowadzać oferentów w błąd, ponieważ przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania nie zostały w ogłoszeniu jednoznacznie określone. W jednym miejscu ogłoszenia, bez podstawy prawnej wskazano, że przeznaczeniem nieruchomości są funkcje usługowo-mieszkaniowe, a w drugim, że przeznaczenie terenu zostanie określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (pomimo, że zgodnie z ustawą decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie określa przeznaczenia terenu tylko sposób jej zagospodarowania i warunki zabudowy). Natomiast zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nieruchomość znajdowała się w strefie zabudowy usługowej. Dlatego też, Spółka założyła, że konieczność uzyskania przez nabywcę nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy (o której mowa w ogłoszeniu), po wygranym przetargu, stanowiło warunek konieczny dla zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości.

Ponadto, w ocenie Spółki, X wprowadził Spółkę w błąd, wydając decyzję o warunkach zabudowy dla budynku (…) (położonego przy tej samej ulicy co nieruchomość objęta przetargiem). Decyzja (…) wraz z analizą funkcji oraz cech zabudowy określała warunki zabudowy, zezwalające na realizację zabudowy w najbliższym sąsiedztwie nieruchomości wielokondygnacyjnego (…) budynku, który został na jej podstawie wybudowany. Spółka składając oferty o określonej wysokości ceny nabycia nieruchomości objętej przetargiem, pozostawała w przekonaniu, że będzie uprawniona do wybudowania na Nieruchomości budynku o parametrach uwzględniających zabudowę taką jak w przypadku budynku (…). W oparciu o wydaną decyzję o warunkach zabudowy i zrealizowany budynek (…) Spółka ukształtowała ofertę ceny nabycia przedmiotowej nieruchomości. Po rozstrzygnięciu Przetargu, na etapie uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej nieruchomości, Spółka z pism kierowanych do niej w tym postępowaniu uzyskała wiedzę, że X nie zamierza wydać decyzji o warunkach zabudowy, uwzględniającej zabudowę sąsiednią w postaci budynku (…), ale przeprowadzając analizę okolicznej zabudowy zamierza wykluczyć budynek (…). Po odmowie podpisania przez Spółkę umowy sprzedaży, X odmówił zwrotu wadium i przeprowadził kolejny przetarg dot. tej nieruchomości. Kolejny przeprowadzony przetarg na nabycie Nieruchomości i cena nabycia nieruchomości w nim osiągnięta, po tym gdy X (…). Gdyby nie błąd, w jaki wprowadził X Spółkę w zakresie możliwości zabudowy nieruchomości, nie złożyłaby ona oferty nabycia nieruchomości za faktycznie zaoferowaną cenę.

Dodatkowo, zdaniem Wnioskodawcy, ogłoszenie o Przetargu na sprzedaż Nieruchomości należało uznać za nieważne z mocy prawa, ponieważ nie zawierało wszystkich przewidzianych przez ustawę elementów (sposobu zagospodarowania nieruchomości), a inne elementy zostały ustalone niezgodnie z prawem (przeznaczenie nieruchomości).

Wiedzę tę Spółka powzięła dopiero w związku z podjętą próbą uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla nieruchomości objętej przetargiem.

Wnioskodawca działając na podstawie art. 84 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 88 § 1, złożyła X oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli - oferty zakupu nieruchomości złożonej w trakcie przetargu, pod wpływam błędu spowodowanego przez X. Dodatkowo Spółka, w celu odzyskania wpłaconego wadium, jako osoba której interes prawny został naruszony niezgodną z prawem uchwałą (…) o ogłoszeniu przetargu, działając na podstawie art. 101 w zw. z art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zaskarżyła uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ze względu na jej niezgodność z prawem. Wyrokiem z dnia (…) 2021 r., sygn. akt (…) Wojewódzki Sąd Administracyjny (…) oddalił skargę Wnioskodawcy na (…). Spółka wywiodła skargę kasacyjną.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu (…) 2024 r. skargi kasacyjnej od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…) oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie stało się ostateczne i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.

W tym stanie faktycznym i prawnym Wnioskodawca uznał w 2024 r., że wadium zostało utracone i jest nie do odzyskania.

Pytania

1. Czy wydatek w postaci utraconego wadium może w niniejszym stanie faktycznym stanowić koszt uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych?

2. Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 1 będzie twierdząca to, w którym roku podatkowym Spółka ma prawo ująć wydatek jako koszt podatkowy: w roku faktycznej zapłaty wadium, tj. w 2021 r. czy też w 2024 r., czyli w roku, w którym zarząd Wnioskodawcy uznał, że po wyrokach sądów administracyjnych nastąpiła trwała utrata wpłaconego wadium i kwota jest nie do odzyskania?

Państwa stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, utracone wadium stanowi koszt uzyskania przychody w podatku dochodowym od osób prawnych, a Wnioskodawca powinien ująć wydatek jako koszt w momencie uznania definitywnej utraty wadium, tj. w 2024 r.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wydatków wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Aby wydatek mógł zostać uznany za koszt podatkowy, musi być poniesiony definitywnie, pozostawać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz nie być wyłączony z kosztów na podstawie katalogu negatywnego z art. 16 ust. 1 ustawy CIT.

Z interpretacji podatkowych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wynika, że wydatki poniesione w celu uczestnictwa w przetargu, w tym wpłata wadium, co do zasady mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów, jeśli są racjonalnie uzasadnione gospodarczo i mają związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jak wskazano w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS: „Kosztem uzyskania przychodów będzie zatem taki koszt, który spełnia łącznie następujące warunki: został poniesiony przez podatnika, jest definitywny, pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, został właściwie udokumentowany, nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów” - Interpretacja 0114-KDIP2-3.4010.208.2017.1.KK. W interpretacjach podkreśla się znaczenie należytej staranności i przyczyn utraty wadium.

W przypadku, gdy utrata wadium wynika z okoliczności niezależnych od podatnika, które nie są wynikiem jego zawinionego działania lub braku należytej staranności, wydatek taki może być uznany za koszt podatkowy. W interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 2023 r. podkreślono: „Przyjmuje się, że dla celów podatkowych tylko stratę powstałą na skutek zdarzeń nieprzewidywalnych, nie do uniknięcia przez racjonalnie działający podmiot można uznać za zdarzenie, które uzasadnia zaliczenie powstałej straty w ciężar kosztów uzyskania przychodów. (...) Każdy przypadek straty w środkach obrotowych, należy rozpatrywać indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie i oceniać pod kątem całokształtu działalności prowadzonej przez podatnika” - Interpretacja 0111-KDIB2-1.4010.250.2023.1.BJ.

W sytuacji, gdy podatnik dochował należytej staranności, a przyczyny niepodpisania umowy były obiektywne i niezależne od niego, organy podatkowe dopuszczają możliwość zaliczenia utraconego wadium do kosztów uzyskania przychodów.

Wydatki na zatrzymane wadium nie są wprost wymienione w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów (art. 16 ust. 1 ustawy CIT).

Również art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy CIT dotyczący kar umownych i odszkodowań nie znajduje zastosowania, gdyż nie doszło do zawarcia umowy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym NSA, prezentowane są różne podejścia. W wyroku NSA z 2 marca 2000 r., sygn. I SA/Gd 2099/97, stwierdzono: „jeśli podatnik poniósł koszty w ww. celu np. na pokrycie wadium aby uczestniczyć w przetargu, to brak jest uzasadnienia, żeby odmówić mu prawa zaliczenia takiego wydatku jako tych kosztów, nawet gdy mimo wygrania przetargu, w konsekwencji nie doszło do zawarcia umowy i wadium przepadło. (...) Okoliczność braku przychodu nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem koszty mają być ponoszone owszem w celu osiągnięcia przychodu, jednakże nie oznacza to w żadnym razie tego, by w każdym wypadku cel ten musiał być osiągnięty”.

W ocenie Spółki, utrata wadium nastąpiła w wyniku okoliczności niezależnych od podatnika, przy dochowaniu przez niego należytej staranności, a wydatek ten był racjonalnie uzasadniony gospodarczo i związany z prowadzoną działalnością i zgodnie z najnowszymi interpretacjami indywidualnymi oraz orzecznictwem sądów administracyjnych - wydatek ten może zostać uznany za koszt uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy. W szczególności należy zwrócić uwagę na fakt, że Spółka uniknęła poniesienia straty finansowej, gdyż jak się okazało po ogłoszeniu przez X, że przy wydawaniu warunków zabudowy nie będzie brał pod uwagę sąsiedniego budynku (…) i cena w drugim przetargu została osiągnięta na znacznie niższym poziomie niż to było opisane w pierwszym przetargu, w którym wziął udział Wnioskodawca. Odstąpienie od umowy według Wnioskodawcy było w pełni zasadne i pozwoliło uniknąć znacznej szkody majątkowej.

Jeżeli chodzi o moment ujęcia w kosztach podatkowych to, w ocenie Spółki, jest to rok podatkowy, w którym kierownik jednostki podjął decyzję po negatywnych wyrokach sadów administracyjnych, że wadium jest definitywnie utracone, tj. w roku 2024.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 278 ze zm., dalej: „updop”, „ustawa o CIT”):

kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 (…).

Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu ze źródła przychodu lub realną szansą powstania przychodu podatkowego, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła jego uzyskiwania.

Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem, a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy. Kosztem uzyskania przychodów będzie zatem taki koszt, który spełnia łącznie następujące warunki:

-        został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,

-        jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

-        pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

-        poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

-        został właściwie udokumentowany,

-        nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Powyższe oznacza, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu enumeratywnie wymienionych w stosownych przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, mogą stanowić koszt uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo -skutkowym z osiągniętymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów.

Właściwa i zgodna z treścią ustawowej regulacji kwalifikacja kosztów uzyskania przychodów powinna brać pod uwagę:

-        przeznaczenie wydatku (jego celowość, zasadność dla funkcjonowania podmiotu) oraz

-        potencjalną możliwość (analizowaną w dacie poniesienia wydatku na podstawie obiektywnych przesłanek) przyczynienia się danego wydatku do osiągnięcia przychodu.

Podatnik oceniając związek wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą winien zakładać, że dany koszt może obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu. Ponadto, należy mieć na względzie, że podatnik uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu odnosi ewidentne korzyści, ponieważ o ten koszt zmniejsza podstawę opodatkowania. Na nim więc spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest kosztem uzyskania przychodu.

Uznanie danego wydatku za koszt uzyskania przychodów jest możliwe tylko wtedy, gdy z prawidłowo i rzetelnie udokumentowanych zdarzeń wynika ponad wszelką wątpliwość, że jest to wydatek celowy i racjonalnie uzasadniony. Podatnik zobowiązany jest więc wykazać nie tylko fakt poniesienia danego wydatku, ale także jego celowość i racjonalność. Przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów, nie można uznać za koszt wydatków, których charakter budzi wątpliwości.

W tym miejscu należy zauważyć, że ustawodawca nie definiuje, co należy rozumieć pod pojęciami: „w celu” osiągnięcia przychodu, jak i „zachowanie” lub „zabezpieczenie” źródła przychodów.

Zgodnie z definicjami zawartymi w Słowniku języka polskiego PWN, pojęcie:

-        „celowość” oznacza: „przydatność do jakichś potrzeb”, „świadome zmierzanie do celu”, „taki przebieg zjawisk, zdarzeń, działań ludzkich, jakby w swym rozwoju zmierzały one do określonego celu”,

-        „zabezpieczyć” oznacza: „zapewnienie ochrony przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym”, „uczynienie bezpiecznym”, „zapewnienie utrzymania czegoś w dotychczasowym stanie”, „zapewnienie komuś środków do życia”, „zapewnienie zaspokojenia roszczenia lub wykonanie kary”, natomiast

-        „zachować” oznacza: „pozostać w posiadaniu czegoś”, „dochować coś w niezmienionym stanie mimo upływu czasu lub niesprzyjających okoliczności”, „uchronić przed zapomnieniem”.

Jak już wskazano powyżej, wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu zaistnieje związek przyczynowy i koszt nie będzie objęty dyspozycją art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury: „Warunkiem uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu jest łączne spełnienie następujących warunków: faktycznego (rzeczywistego) poniesienia wydatku przez podatnika, istnienie związku z prowadzoną przez podatnika działalnością oraz poniesienie go w celu uzyskania przychodu, jego zwiększenia bądź zachowania źródła przychodu. Nie każdy zatem wydatek, nawet związany z prowadzoną działalnością gospodarczą jest kosztem podatkowym, zmniejszającym podstawę opodatkowania, ale tylko taki, który realizuje cel wskazany w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Cel ten musi być widoczny, a ponoszone koszty winny go realizować bądź co na najmniej zakładać realnie możliwość jego osiągnięcia”. (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2012 roku, sygn. akt II FSK 41/11, uchwała NSA z 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 6/10, oraz uchwała z 12 grudnia 2011 roku, sygn. akt II FPS 2/11). Poza tym, „przy ustaleniu kosztów uzyskania przychodów każdy wydatek – poza wyraźnie wskazanymi w ustawie – wymaga indywidualnej oceny pod kątem bezpośredniego lub pośredniego związku z przychodem i racjonalnością działania dla osiągnięcia tego przychodu. Sytuacje, w których ów związek przyczynowy nie jest jednoznaczny, należy rozwiązywać według zasad racjonalnego rozumowania, odrębnie w odniesieniu do każdego przypadku” (por. wyrok NSA z 9 września 2011 roku, sygn. akt II FSK 1118/10). Kosztowa kwalifikacja konkretnego wydatku u konkretnego podatnika musi uwzględniać charakter i profil prowadzonej działalności gospodarczej oraz ekonomiczną racjonalność poniesionego kosztu (por. wyrok NSA z 1 marca 2016 roku, sygn. akt II FSK 4009/13).

Państwa wątpliwości dotyczą możliwości zaliczenia poniesionego wydatku w postaci utraconego wadium jako kosztu uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych.

W niniejszej sprawie, to przesłanki o charakterze ogólnym zakreślone w art. 15 ust. 1 updop mają podstawowe znaczenie dla oceny Państwa stanowiska. Wśród przesłanek konstruujących ustawowe pojęcie kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 15 ust. 1 updop wymienić należy:

a) poniesienie kosztu przez podatnika,

b) definitywny (rzeczywisty) charakter poniesionego kosztu,

c) związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

d) cel poniesienia kosztu, którym jest: uzyskanie przychodów, zachowanie lub zabezpieczenie ich źródła,

e) właściwe udokumentowanie.

Co jednak istotne, w rozpoznawanej sprawie nie budzi zastrzeżeń organu interpretacyjnego wypełnienie przesłanek wskazanych w pkt a)-c) oraz w pkt e). To, co stoi natomiast na przeszkodzie do przyjęcia, iż wydatki poniesione na utracone wadium stanowią podatkowy koszt uzyskania przychodu jest brak wypełnienia przesłanki związanej z celowością wydatku, nakierowaniem go na osiągnięcie, zachowanie, albo zabezpieczenie źródła przychodu. Należy mieć bowiem na uwadze, iż „celowy” wydatek to przede wszystkim ten, który racjonalnie przyczynia się do osiągnięcia przychodu, ewentualnie zachowania lub zabezpieczenia jego źródła. Działania podatnika muszą mieć zatem charakter pozytywny, wpływający na przychód podatkowy.

Nie mogą to być wydatki, których przyczyną poniesienia jest niewłaściwe postępowanie podatnika. Brak staranności w prowadzeniu własnych spraw nie może aktualizować prawa do pomniejszenia podstawy opodatkowania. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do sytuacji, w ramach której część odpowiedzialności za brak należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej przejmowałby na siebie Skarb Państwa poprzez zmniejszenie wysokości przysługującej mu daniny. Nie można bowiem na Skarb Państwa przerzucać ryzyka gospodarczego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

W konsekwencji „kosztowy” charakter mają jedynie te wydatki, których poniesienie nie wynika z zawinienia podatnika, braku należytej staranności, czy też braku nadzoru. Wszystkie bowiem rodzaje winy, w przypadku, gdy można je przypisać postępowaniu podatnika, prowadzą do konstatacji, iż wydatek tak poniesiony ma charakter działań negatywnych. Poniesienie wydatku będącego rezultatem nienależytego postępowania nie chroni bowiem źródła przychodu, i tym bardziej nie zabezpiecza go przed uszczerbkiem. Nie są to bowiem działania prewencyjne podjęte w celu zmniejszenia zobowiązania, lecz działania stanowiące konsekwencję negatywnego działania, którego źródło znajduje się w postępowaniu podatnika.

W niniejszej sprawie mamy właśnie do czynienia z taką sytuacją. Mimo wygranego przetargu nie zdecydowali się Państwo się nabyć nieruchomości. W związku z tym, w wyniku niewywiązania się z umowy, zabezpieczenie wniesione w drodze wadium nie zostało Państwu zwrócone. W konsekwencji, Państwa postępowanie czyli minimalizowanie ryzyka poniesienia strat związanych z ewentualnym nabyciem nieruchomości nie może być utożsamiane z zabezpieczeniem źródła przychodu.

Tutejszy organ podatkowy ma świadomość, iż podatnik prowadząc działalność gospodarczą podejmuje wielokrotnie decyzje, lecz skutki niektórych decyzji, nie mogą być przenoszone na zmniejszenie obciążeń podatkowych. Spółka jako podatnik ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, a utracone wadium, stanowi konsekwencję tego ryzyka i nie może być przerzucana na Skarb Państwa poprzez pomniejszanie dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania.

Wszystkie okoliczności podane we wniosku, które „usprawiedliwiają” poniesienie wydatku stanowią jedynie konsekwencję nienależytego postępowania Spółki.

Potwierdzeniem powyższego jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…) w którym Sąd oddalił Państwa skargę na (…), podtrzymany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z (…) 2024 r.

Celem wydatku, zgodnie z art. 15 updop nie jest bowiem minimalizacja negatywnych skutków, których źródłem jest działanie podatnika. Celowość wydatku polega na podejmowaniu działań zmierzających do osiągnięcia przychodu, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu.

Poniesienia kosztów stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego podatnik nie może sobie rekompensować za pomocą przepisów podatkowych. Nie wszystkie bowiem wydatki związane z działalnością gospodarczą, nawet ekonomicznie uzasadnione, stanowią koszty uzyskania przychodów. Spółka prowadząc działalność gospodarczą podejmuje ryzyko związane z podejmowaniem decyzji, jednakże skutki tych decyzji nie mogą być przenoszone na Skarb Państwa w postaci zmniejszenia podstawy opodatkowania dochodu.

Odnosząc tak przedstawiony stan faktyczny do powołanych wcześniej norm prawnych należy stwierdzić, że wydatki poniesione na utracone wadium w wyniku podjętych przez Spółkę decyzji nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu, gdyż nie spełniają ustawowych przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Wprawdzie to Państwo decydują o tym, jaki wydatek jest celowy z punktu widzenia prowadzonej przez Państwo działalności gospodarczej, ale to nie pozbawia w toku postępowania interpretacyjnego prawa do oceny, czy na gruncie podatkowym wydatek ten wypełnia dyspozycję art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Przy interpretacji art. 15 ust. 1 ustawy o CIT nie można tracić z pola widzenia jego treści normatywnej, a także całego kontekstu tej ustawy.

Jak wskazano w wyroku WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 2320/14: „Podatnik nie może sobie rekompensować poniesienia kosztów, stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego, za pomocą przepisów podatkowych. Nie wszystkie bowiem wydatki związane z działalnością gospodarczą, nawet ekonomicznie uzasadnione, stanowią koszty uzyskania przychodów. W przeciwnym wypadku każde ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej można by przenosić przy użyciu przepisów podatkowych na Skarb Państwa, przez pomniejszanie dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania.

Zatem, nie mogą Państwo oczekiwać, że ponosząc ryzyko ekonomiczne związane z podejmowanymi decyzjami w ramach działalności gospodarczej, ciężar tych decyzji spoczywał będzie na Skarbie Państwa.

Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lipca 2022 r. w sprawie sygn. akt II FSK 3063/19: „Poniesienie kosztów stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego podatnik nie może sobie rekompensować za pomocą przepisów podatkowych. Nie wszystkie bowiem wydatki związane z działalnością gospodarczą, nawet ekonomicznie uzasadnione, stanowią koszty uzyskania przychodów. W przeciwnym wypadku każde ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej można by przenosić przy użyciu przepisów podatkowych na Skarb Państwa poprzez pomniejszanie dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania.”

Mając na uwadze wyżej cytowane przepisy oraz przedstawiony stan faktyczny stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, wydatek w postaci utraconego wadium, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, nie może stanowić kosztu uzyskania przychodów.

W konsekwencji, Państwa stanowisko przedstawione we wniosku należało uznać za nieprawidłowe.

Mając jednocześnie na uwadze, że w zakresie pytania nr 2 oczekują Państwo oceny stanowiska w przypadku twierdzącej odpowiedzi na pytanie nr 1, rozpatrywanie wniosku w zakresie momentu poniesienia kosztu uzyskania przychodu należało uznać za bezzasadne.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Końcowo, odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych oraz wyroków sądów wskazać należy, że dotyczą one konkretnych, indywidualnych spraw podatników, w określonym stanie faktycznym i w tych sprawach rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące, zatem nie mogą przesądzać o niniejszym rozstrzygnięciu. Natomiast organy podatkowe mimo, że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami sądów i innych organów podatkowych, to nie maja możliwości zastosowania ich wprost, z tego powodu, że nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.