Interpretacja 0111-KDIB2-1.4010.59.2026.1.AG

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 lutego 2026 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej wpłynął Państwa wniosek z 14 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy dokonywane na rzecz klientów rekompensaty kwot utraconych przez nich w wyniku nieautoryzowanych transakcji płatniczych, są dla Banku kosztem uzyskania przychodu oraz czy środki pieniężne wyegzekwowane przez Bank od sprawców przestępstw stanowią przychód podatkowy Banku, w dacie wpływu tych środków na rachunek Banku.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

„Wnioskodawca”, lub dalej „Spółka” jest podmiotem mającym siedzibę w Polsce, polskim rezydentem podatkowym, prowadzącym działalność bankową na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2488 z późn. zm ).

Klientem Banku może być zarówno osoba fizyczna, osoba prawna, podmiot prowadzący działalność gospodarczą lub podmiot nieprowadzący takiej działalności. W ramach swojej działalności Bank oferuje szeroką gamę produktów bankowych, zarówno kredytowych, jak inwestycyjnych i oszczędnościowych, w tym prowadzenie rachunków bankowych, świadczenie usług płatniczych oraz wydawanie pieniądza elektronicznego.

W ramach działalności bankowej występują przypadki działań przestępczych.

(…), działając w Polsce na podstawie ustawy Prawo bankowe, świadczy usługi dla klientów indywidualnych, firm oraz innych podmiotów. W ramach działalności bankowej dochodzi do przypadków przestępczych, w tym nieautoryzowanych transakcji płatniczych, dokonywanych bez zgody klienta, zwykle w wyniku fałszywych linków do płatności, socjotechniki lub użycia złośliwego oprogramowania.

Etymologia tych zachowań jest zbliżona. Zawsze wiąże się z podjęciem działania przestępczego wobec Klienta. Działanie Przestępcy może mieć wobec Klienta dwojakiego rodzaju konsekwencje – może on podjąć działania świadome lub nieświadome.

W ramach działalności bankowej występują przypadki nieautoryzowanych transakcji płatniczych, tj. takich, na których wykonanie klient nie wyraził zgody (nie dokonał autoryzacji) w sposób określony w umowie (np. w umowie prowadzenia rachunku bankowego) lub regulaminie produktu bankowego. Sytuacje tego typu obejmują różnego rodzaju incydenty, wywołane użyciem karty płatniczej bez wiedzy i zgody klienta – posiadacza rachunku bankowego, czy też nieautoryzowane przelewy środków finansowych z rachunku bankowego klienta Banku – są to w większości tzw. transakcje oszukańcze, w których klienci Banku stają się ofiarami działań przestępczych.

Mechanizm tych oszustw często polega na wyłudzeniu środków finansowych z rachunków bankowych klientów za pomocą sfałszowanych poleceń przelewu. Sprawcy przestępstw wykorzystują różne metody, w tym instalację na komputerze lub telefonie klienta złośliwego oprogramowania, które pobierane jest w wyniku otwarcia załączników do fałszywych wiadomości e-mail. Ponadto, sprawcy przestępstw stosują różne działania socjotechniczne (np. phishingu, vishingu), które mają na celu wyłudzenie poufnych danych, takich jak hasła autoryzujące.

W sytuacjach, gdy klienci Banku lub Bank stają się ofiarami takich działań, zgłaszane są odpowiednie zawiadomienia do organów ścigania, które prowadzą dalsze postępowanie w celu wykrycia sprawców i odzyskania utraconych środków finansowych. Niezależnie, w takich przypadkach klienci występują także do Banku z żądaniem zwrotu kwot wyłudzonych w ramach nieautoryzowanych transakcji – przywrócenia salda rachunku do stanu, jaki istniałby dalej, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana przez nich transakcja (nieautoryzowany przelew lub nieautoryzowana transakcja kartowa). Pozwala na to ustawa z dnia 19 sierpnia 2021 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 z późn. zm., dalej „UoUP”).

Obowiązki Banku wynikające z UoUP:

Zgodnie z ustawą o usługach płatniczych:

-     klient ma 13 miesięcy na zgłoszenie nieautoryzowanej transakcji,

-     Bank ma obowiązek niezwłocznego zwrotu kwoty transakcji nieautoryzowanej, o ile nie ma udokumentowanego podejrzenia oszustwa ze strony klienta,

-     Bank przywraca saldo rachunku do stanu sprzed zdarzenia – obowiązek zwrotu ma charakter ustawowy,

-     w przypadku wykazania rażącego niedbalstwa ze strony klienta, którego skutkiem była transakcja nieautoryzowana Bank również dokonuje zwrotu, jednak ma prawo roszczenia zwrotnego względem klienta (dochodzi zwrotu w trybie windykacyjnym lub na ścieżce prawa cywilnego),

-     w przypadku podejrzenia oszustwa ze strony klienta (próby wyłudzenia nienależnego zwrotu) bank składa zawiadomienie do organów ścigania i odmawia dokonania zwrotu.

Bank od 16 lipca 2024 r. zgodne z oczekiwaniami UOKiK i KNF w pełni realizuje zapisy Ustawy o Usługach Płatniczych dotyczące nieautoryzowanych transakcji zgodnie z interpretacją organów nadzorczych i dokonuje zwrotu środków na rachunki klientów w ramach procesu obsługi reklamacji transakcji nieautoryzowanych zgodnie z art. 46 UoUP.

Warianty w których Bank może odzyskać wypłacone środki:

1.  Sąd może zasądzić obowiązek naprawienia szkody przez sprawcę zdarzenia na rzecz pokrzywdzonego w prowadzonym postępowaniu. Faktycznym poszkodowanym po wypłacie zwrotu z tytułu reklamacji jest Bank;

2.  Bank zleca oficjalne komunikaty swift lub ognivo do banku odbiorcy z prośbą o blokadę na podstawie art. 106 Prawa bankowego lub zwrot środków z nieautoryzowanej transakcji, na podstawie którego bank odbiorcy, może dokonać bezpośredniego zwrotu środków na rachunek nadawcy lub zablokować rzeczowe środki do dyspozycji prokuratury;

3.  Dla przelewów wewnętrznych bank blokuje środki na rachunku odbiorcy i składa zawiadomienie do prokuratury w trybie art. 106 Prawa bankowego;

4.  Dla uznań wynikających z transakcji kartowych bank rozpoczyna procedurę chargeback na podstawie, której bank za pośrednictwem organizacji płatniczych może uzyskać zwrot środków. Jeśli nie odzyskamy środków od merchanta to wtedy wrzucamy to w straty operacyjne.

Oczywiście w sytuacjach gdy mamy do czynienia z rażącym niedbalstwem po stronie klienta bank mimo regresu wobec przestępcy w postępowaniu sądowym nie zwraca skradzionej kwoty Klientowi.

Bank oczywiście w swoich działaniach będzie dokonywał rozróżnienia swoich działań w zakresie zaliczenia do kosztów kwot z tytułu nieautoryzowanych transakcji w zależności od kryterium rażącego niedbalstwa.

Jeżeli w postępowaniu sądowym faktycznie dojdzie do zwrotu kwoty przez przestępcę, bank będzie dokonywał korekty zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów. Tak jak pisaliśmy wyżej pragniemy jednak nadmienić że w toku postępowania sądowego taka sytuacja jest niezmiernie rzadka gdyż przestępcy w swoim działaniu są nacechowani na działania przestępcze a nie zwrot kwot których dokonali w wyniku tych działań.

Zgodnie z art. 44 UoUP użytkownik (osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, korzystające z usług płatniczych w charakterze płatnika – tutaj: klient Banku posiadający rachunek bankowy lub posiadacz karty płatniczej) niezwłocznie powiadamia dostawcę usług płatniczych (tutaj: Bank) o stwierdzonych nieautoryzowanych transakcjach płatniczych. Jeżeli użytkownik nie dokona powiadomienia w terminie 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku płatniczego albo od dnia, w którym transakcja miała być wykonana, roszczenia użytkownika względem dostawcy usług płatniczych z tytułu nieautoryzowanych transakcji płatniczych wygasają.

Zgodnie z art. 46 UoUP, w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej dostawca usług płatniczych płatnika niezwłocznie, nie później jednak niż do końca dnia roboczego następującego po dniu stwierdzenia wystąpienia nieautoryzowanej transakcji, którą został obciążony rachunek płatnika, lub po dniu otrzymania stosownego zgłoszenia, zwraca płatnikowi kwotę nieautoryzowanej transakcji płatniczej, z wyjątkiem przypadku gdy dostawca usług płatniczych płatnika ma uzasadnione i należycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo, i poinformuje o tym w formie pisemnej organy powołane do ścigania przestępstw. W przypadku gdy płatnik korzysta z rachunku płatniczego, dostawca płatnika przywraca obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcja płatnicza.

Bank dokonuje zwrotu wyłudzonych środków finansowych/przywrócenia salda rachunku bankowego klienta Banku (dalej jako „wypłata Rekompensaty”) w celu spełnienia ustawowego obowiązku ochrony interesów klienta, w sytuacji a i b wskazanej powyżej.

Wypłata Rekompensaty leży jednocześnie w interesie Banku ze względów reputacyjnych oraz z uwagi na potrzebę dalszego utrzymania dobrych relacji biznesowych z klientem (tj. Bankowi zależy na tym, aby jego klienci nadal przechowywali w Banku swoje aktywa i korzystali z jego usług finansowych) oraz dobro samego klienta – wypłacenie Rekompensaty ma na celu przywrócenie równowagi finansowej u klienta i zapewnienie mu stabilności majątkowej.

Działania te wynikają z misji Banku, który dąży do zapewnienia swoim klientom najwyższego poziomu bezpieczeństwa i ochrony przed skutkami działań osób trzecich, w tym nieautoryzowanych transakcji mających charakter przestępczy. Z perspektywy Banku priorytetem jest jak najszybsze zaspokojenie roszczeń, tak aby klient mógł odzyskać środki utracone w wyniku działania przestępcy.

W następstwie opisanych powyżej transakcji nieautoryzowanych, niemożliwych do uniknięcia nawet pomimo zachowania wszelkich procedur i należytej staranności, Bank ponosi straty w aktywach obrotowych (środkach finansowych). Skutkiem dokonania nieautoryzowanych transakcji płatniczych jest poniesienie przez Bank kosztu w postaci wypłaconej Rekompensaty – w związku z powyższym Bank pragnie potwierdzić, iż poniesiona strata, będąca następstwem dokonanego przez Bank zwrotu kwoty utraconej w wyniku nieautoryzowanej transakcji płatniczej (wartość Rekompensaty), jest dla Banku kosztem uzyskania przychodu.

Niezależnie od wypłaty Rekompensaty, w zależności od okoliczności danej sprawy, Bank i klient Banku umawiają się na przeniesienie ciężaru naprawienia szkody przez sprawcę przestępstwa wyłudzenia środków finansowych z klienta na Bank. Sąd karny w tego typu sprawach, wydając wyrok skazujący, zasądza bowiem od sprawcy przestępstwa obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej klientowi, zgodnie z art. 46 § 1 ustawy Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 17).

Na mocy tego przepisu, w razie skazania, sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Tego typu obowiązek powinien zostać zasądzony na rzecz Banku, jako faktycznego poszkodowanego, jakkolwiek w wielu sprawach zdarza się sąd karny orzeka ten obowiązek na rzecz klienta, zamiast na rzecz Banku, który de facto jest zobowiązany na mocy przepisów UoUP do wypłaty Rekompensaty (de facto jest stroną faktycznie pokrzywdzoną działaniami przestępców).

Realizacja obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem sprowadza się, do zwrotu środków finansowych wyłudzonych z rachunku bankowego klienta, tj. wysokości która odpowiada Rekompensacie wypłaconej przez Bank na rzecz klienta Banku.

W wyżej opisanej sytuacji:

a)  nie dochodzi do podpisania porozumienia, w którym Bank wypłaca Rekompensatę a klient Banku zobowiązuje się zwrócić Bankowi te środki finansowe, gdy sprawca przestępstwa bądź osoba trzecia naprawi szkodę klienta i dokona mu zwrotu przywłaszczonych środków finansowych albo wynik prowadzonego postępowania karnego wykaże, że to klient dokonał kwestionowanych transakcji (dalej: „Porozumienie o wypłacie rekompensaty”) lub

b)  dochodzi do podpisania porozumienia, w którym Bank wypłaca Rekompensatę a klient Banku zobowiązuje się zwrócić Bankowi te środki finansowe, gdy sprawca przestępstwa bądź osoba trzecia naprawi szkodę klienta i dokona mu zwrotu przywłaszczonych środków finansowych albo wynik prowadzonego postępowania karnego wykaże, że to klient dokonał kwestionowanych transakcji (dalej: „Porozumienie o wypłacie rekompensaty”).

Istotne elementy opisu sprawy, zamieścili Państwo także we własnym stanowisku w sprawie, gdzie m.in. wskazali Państwo jednoznacznie, że:

Realizacja obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem sprowadza się, do zwrotu środków finansowych wyłudzonych z rachunku bankowego klienta, tj. wysokości która odpowiada rekompensacie wypłaconej przez Bank na rzecz klienta Banku.

W wyżej opisanej sytuacji strony tj. Bank oraz klient Banku, mogą podpisać:

a)  porozumienie, w którym Bank wypłaca rekompensatę a klient Banku zobowiązuje się zwrócić Bankowi te środki finansowe, gdy sprawca przestępstwa bądź osoba trzecia naprawi szkodę klienta i dokona mu zwrotu przywłaszczonych środków finansowych albo wynik prowadzonego postępowania karnego wykaże, że to klient dokonał kwestionowanych transakcji lub

b)  umowę przelewu wierzytelności, obejmującą zasądzony przez sąd od skazanego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, zgodnie z art. 46 § 1 ustawy - Kodeks karny.

Pytania

1)  Czy ponoszone przez Bank straty, będące następstwem dokonywanych przez Bank na rzecz klientów zwrotów kwot utraconych w wyniku nieautoryzowanych transakcji płatniczych (tj. wartości wypłaconych Rekompensat), są dla Banku kosztem uzyskania przychodu?

2)  Czy środki pieniężne wyegzekwowane przez Bank od sprawców przestępstw w ramach roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej tymi przestępstwami, które zostały scedowane na Bank stanowią przychód podatkowy Banku, w dacie wpływu tych środków na rachunek Banku, za wyjątkiem sytuacji w których uprzednio wypłacona Rekompensata nie została zaliczona do kosztów uzyskania przychodów?

Państwa stanowisko w sprawie

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278, dalej: „ustawa o CIT”), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych wart. 16 ust. 1.

Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej.

Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu ze źródła przychodu lub realną szansą powstania przychodu podatkowego, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła jego uzyskiwania.

W świetle powyższego, aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:

-     został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),

-     jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

-     pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

-     poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,

-     został właściwie udokumentowany,

-     nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Generalnie należy przyjąć, że kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie przychodów, bądź też zabezpieczenie lub zachowanie tego źródła przychodów, o ile w myśl przepisów ww. ustawy nie podlegają wyłączeniu z tych kosztów. Przy czym, związek przyczynowy pomiędzy poniesieniem wydatku a osiągnięciem przychodu, bądź zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła należy oceniać indywidualnie w stosunku do każdego wydatku. Z oceny tego związku powinno wynikać, że poniesiony wydatek obiektywnie może przyczynić się do osiągnięcia przychodu bądź służyć zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów. Zauważyć przy tym należy, że konieczność poniesienia danego wydatku nie może wynikać z zaniedbań lub sprzecznych z prawem działań podatnika.

Koszty związane z zachowaniem źródła przychodu to koszty, które poniesione zostały, aby przychody z danego źródła przychodów w dalszym ciągu uzyskiwano oraz aby takie źródło w ogóle dalej istniało. Natomiast za koszty służące zabezpieczeniu źródła przychodów należy uznać koszty poniesione na ochronę istniejącego źródła przychodów, w sposób gwarantujący bezpieczne funkcjonowanie tego źródła. Istotą tego rodzaju kosztów jest więc ich obligatoryjne poniesienie w celu niedopuszczenia do utraty źródła przychodu w przyszłości.

Powyższe oznacza, że wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, po wyłączeniu zastrzeżonych w ustawie, są kosztami uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami lub służą zachowaniu bądź zabezpieczeniu źródła przychodów.

Katalog wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, pomimo ich związku z przychodami i prowadzoną działalnością gospodarczą zawarty został w art. 16 ust. 1 updop. Należy jednak pamiętać, że samo wyliczenie kosztów, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, nie stwarza domniemania, że wszelkie pozostałe koszty, które nie są zamieszczone w art. 16 ust. 1 updop, zostaną ex lege uznane za koszty uzyskania przychodów.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca jest podmiotem prowadzącym działalność bankową. W ramach swojej działalności Bank oferuje szeroką gamę produktów bankowych, zarówno kredytowych, jak inwestycyjnych i oszczędnościowych, w tym prowadzenie rachunków bankowych, świadczenie usług płatniczych oraz wydawanie pieniądza elektronicznego.

W ramach działalności bankowej występują przypadki nieautoryzowanych transakcji płatniczych, tj. takich, na których wykonanie klient nie wyraził zgody (nie dokonał autoryzacji) w sposób określony w umowie lub regulaminie produktu bankowego. Sytuacje tego typu obejmują różnego rodzaju incydenty, są to w większości tzw. transakcje oszukańcze, w których klienci Banku stają się ofiarami działań przestępczych.

W sytuacjach, gdy klienci Banku lub Bank stają się ofiarami działań przestępczych, zgłaszane są one do odpowiednich organów ścigania, które prowadzą dalsze postępowanie w celu wykrycia sprawców i odzyskania utraconych środków finansowych.

Niezależnie, w takich przypadkach klienci występują także do Banku z żądaniem zwrotu kwot wyłudzonych w ramach nieautoryzowanych transakcji – przywrócenia salda rachunku do stanu, jaki istniałby dalej, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana przez nich transakcja. Pozwala na to ustawa z dnia 19 sierpnia 2021 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 z późn. zm. dalej „UoUP”).

Zgodnie z art. 44 UoUP użytkownik, tj. klient Banku posiadający rachunek bankowy lub posiadacz karty płatniczej, niezwłocznie powiadamia Bank o stwierdzonych nieautoryzowanych transakcjach płatniczych.

Zgodnie z art. 46 UoUP, w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej dostawca usług płatniczych płatnika niezwłocznie, nie później jednak niż do końca dnia roboczego następującego po dniu stwierdzenia wystąpienia nieautoryzowanej transakcji, którą został obciążony rachunek płatnika, lub po dniu otrzymania stosownego zgłoszenia, zwraca płatnikowi kwotę nieautoryzowanej transakcji płatniczej, z wyjątkiem przypadku gdy dostawca usług płatniczych płatnika ma uzasadnione i należycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo, i poinformuje o tym w formie pisemnej organy powołane do ścigania przestępstw. W przypadku gdy płatnik korzysta z rachunku płatniczego, dostawca płatnika przywraca obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcja płatnicza.

Bank dokonuje zwrotu wyłudzonych środków finansowych/ przywrócenia salda rachunku bankowego klienta w celu spełnienia ustawowego obowiązku ochrony interesów klienta.

Wyplata środków leży w interesie Banku, pozytywnie wpływa na uzyskiwane przez Bank dochody z działalności. W sektorze finansowym zaufanie klientów jest kluczowym elementem prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym wypłata środków finansowych pomaga w utrzymaniu dobrych relacji z klientem i zapobiega eskalacji sytuacji, która mogłaby prowadzić do utraty klientów. Równie istotna jest ochrona reputacji Banku. Negatywne doświadczenia klientów, zwłaszcza w dobie mediów społecznościowych, mogą szybko ją pogorszyć, a klienci będą unikać konkretnej instytucji finansowej, w której giną ich pieniądze. Ponadto klienci, którzy odczuwają wsparcie ze strony Banku w sytuacjach kryzysowych, wykazują większą lojalność i skłonność do kontynuowania współpracy oraz korzystania z dodatkowych produktów firmowych, co przyczynia się do generowania stabilnych, długoterminowych przychodów, w konsekwencji służy zachowaniu źródła przychodu podatkowego.

W następstwie opisanych we wniosku transakcji nieautoryzowanych, niemożliwych do uniknięcia nawet pomimo zachowania wszelkich procedur i należytej staranności, Bank ponosi straty w aktywach obrotowych (środkach finansowych). Skutkiem dokonania nieautoryzowanych transakcji płatniczych jest poniesienie przez Bank kosztu w postaci wypłaconej rekompensaty.

Niezależnie od wypłaty środków, w zależności od okoliczności danej sprawy, Bank i klient Banku umawiają się na przeniesienie ciężaru naprawienia szkody przez sprawcę przestępstwa wyłudzenia środków finansowych z klienta na Bank.

Sąd karny w tego typu sprawach, wydając wyrok skazujący, zasądza bowiem od sprawcy przestępstwa obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej klientowi. Na mocy tego przepisu, w razie skazania, sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Tego typu obowiązek powinien zostać zasądzony na rzecz Banku, jako faktycznego poszkodowanego, jakkolwiek w wielu sprawach zdarza się sąd karny orzeka ten obowiązek na rzecz klienta, zamiast na rzecz Banku, który de facto jest zobowiązany na mocy przepisów UoUP do wypłaty Rekompensaty (de facto jest stroną faktycznie pokrzywdzoną działaniami przestępców).

Realizacja obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem sprowadza się, do zwrotu środków finansowych wyłudzonych z rachunku bankowego klienta, tj. wysokości która odpowiada rekompensacie wypłaconej przez Bank na rzecz klienta Banku.

W wyżej opisanej sytuacji strony tj. Bank oraz klient Banku, mogą podpisać:

c)  porozumienie, w którym Bank wypłaca rekompensatę a klient Banku zobowiązuje się zwrócić Bankowi te środki finansowe, gdy sprawca przestępstwa bądź osoba trzecia naprawi szkodę klienta i dokona mu zwrotu przywłaszczonych środków finansowych albo wynik prowadzonego postępowania karnego wykaże, że to klient dokonał kwestionowanych transakcji lub

d)  umowę przelewu wierzytelności, obejmującą zasądzony przez sąd od skazanego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, zgodnie z art. 46 § 1 ustawy - Kodeks karny.

W przedstawionej przez nas sprawie dochodzi w istocie do straty w środkach obrotowych. Jesteśmy zobowiązani do zwrotu kwot w istocie skradzionych klientom, a więc w naszym przypadku powstaje strata w środkach obrotowych dokonana na skutek oszustwa czy kradzieży, pomimo, że to nie Bank jest bezpośrednio ofiarą oszustów.

Banku wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów strat w środkach finansowych poniesionych przez Bank, będących następstwem dokonywanych przez Bank na rzecz klientów zwrotów kwot utraconych w wyniku nieautoryzowanych transakcji płatniczych.

W odniesieniu do opisu sprawy wskazać należy, że wśród kosztów wymienionych w tzw. negatywnym katalogu kosztów, ujętym w art. 16 ust. 1 updop, brak jest strat w środkach obrotowych. Oznacza to, że co do zasady straty te, jako związane z prowadzoną działalnością, mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodów.

Zaliczenie strat w środkach obrotowych do kosztów uzyskania przychodów powinno być jednak każdorazowo oceniane w aspekcie: całokształtu prowadzonej przez podatnika działalności, okoliczności, które spowodowały powstanie straty, udokumentowania straty, podjętych przez podatnika działań zabezpieczających.

W związku z brakiem w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych definicji zarówno „straty”, jak również „środków obrotowych” należy znaczenie to postrzegać w świetle wykładni językowej. Strata w języku potocznym oznacza ubytek, poniesioną szkodę, to co się przestało posiadać. Na ogół stratą jest zniszczenie, uszkodzenie, utracenie towarów lub maszyn i urządzeń w wyniku pożaru, powodzi lub kradzieży, czyli jest ona następstwem zdarzeń losowych i nie wynika z celowego działania podatnika.

Strata w środkach obrotowych jest konsekwencją prowadzenia działalności gospodarczej i może zostać ona kosztem uzyskania przychodu, o ile jest ona normalnym następstwem prowadzonej działalności w danej branży, a podatnikowi nie będzie można przypisać winy przy jej powstaniu, to jest wtedy, gdy podatnik nie mógł przewidzieć powstania szkody ani też jej zapobiec oraz dochował należytej staranności w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Każdorazowo będzie wymagało to przeprowadzenia szczegółowej analizy sytuacji, jaka poprzedziła powstanie straty, a zwłaszcza ocenę, czy podatnik zachował należytą staranność, tj. ogólnie przyjętą w stosunkach danego rodzaju, przeciwdziałając ewentualnemu wystąpieniu uszczerbku w swoim majątku.

Każdy przypadek straty w środkach obrotowych, należy rozpatrywać indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie i oceniać pod kątem całokształtu działalności prowadzonej przez podatnika. Jednakże musi być to strata rzeczywista i prawidłowo udokumentowana. Ponadto istotnym warunkiem jest aby strata nie powstała z winy podatnika, jako wynik jego niedbalstwa lub naruszenia przepisów albo braku nadzoru nad pracownikami.

Należy także zaznaczyć, że działalność gospodarcza podlega określonym regułom ekonomicznym i musi opierać się o zasadę racjonalności działań w dążeniu do realizacji postawionego celu.

Zauważyć należy, że podatnik nie może kwalifikować do kosztów uzyskania przychodów wydatków, będących następstwem jego niewłaściwego lub nieracjonalnego działania. Ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej ponosi podatnik i nie ma możliwości przenoszenia tego ryzyka na budżet państwa.

Wyjątkiem mogą być jedynie nieprzewidywalne sytuacje, których uniknięcie było niemożliwe, pomimo podjęcia przez podatnika wszelkich koniecznych działań w celu zapobieżenia im. W tym zakresie konieczne byłoby udowodnienie tego, że każda decyzja o wyrównaniu szkody klientowi opiera się na ustaleniu, że do nieautoryzowanej transakcji doszło pomimo zachowania przez Bank w swojej działalności należytej staranności, a przy nadzorze nad transakcją zachowane zostały wszelkie procedury bezpieczeństwa transakcji i weryfikacji klienta posługującego się skradzionymi danymi, przy czym należy podkreślić, że nie jest tutaj wystarczającym argumentem fakt zgłoszenia wyłudzenia do organów ścigania, ale działania podjęte w celu zapobiegania nieautoryzowanym transakcjom.

Oczywistym jest również, że wina nie może leżeć po stronie klienta, gdyż Bank nie powinien wówczas pokrywać straty. Ustalenie powyższego nie jest możliwe w drodze wydania interpretacji indywidualnej, gdyż organ upoważniony do jej wydania nie może prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać oceny zgromadzonych dowodów. Organ podatkowy jest ograniczony w tym zakresie opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego i może opierać się jedynie na informacjach podanych przez podatnika. Informacje na temat zachowania należytej staranności przez podatnika i braku jego winy w zaistniałych stratach organ czerpie z treści wniosku złożonego przez Bank. W sytuacji, gdy stan faktyczny/zdarzenie przyszłe odbiega od opisu zawartego we wniosku wydana interpretacja nie zapewnia podatnikowi funkcji ochronnej, gdyż odnosi się do innej sytuacji niż występująca w rzeczywistości.

We wniosku wskazaliśmy, że Bank ponosi straty będące następstwem działań przestępczych pomimo zachowania wszelkich procedur i należytej staranności.

Oceniając całokształt argumentacji przedstawionej we wniosku, prezentujemy stanowisko, że kwoty nieautoryzowanych transakcji co do zasady stanowią dla nas koszt uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, jako koszt związany z prowadzoną przez nas działalnością gospodarczą, mający związek z przychodem osiąganym przez nas z prowadzonej działalności bankowej bez względu na to czy Bank występuje z regresem tej kwoty (sytuacja b) czy nie występuje (sytuacja a).

Dokonując na rzecz klienta przedmiotowych wypłat, mamy na celu zachowanie i zabezpieczenie źródła przychodów oraz realizację obowiązku ustawowego. Jak wskazaliśmy we wniosku wypłata ww. kwot leży w interesie Banku ze względów reputacyjnych oraz z uwagi na potrzebę dalszego utrzymania dobrych relacji biznesowych z klientem oraz dobro samego klienta – wypłacenie rekompensaty ma na celu przywrócenie równowagi finansowej u klienta i zapewnienie mu stabilności majątkowej. Działania te wynikają z misji Banku, który dąży do zapewnienia swoim klientom najwyższego poziomu bezpieczeństwa i ochrony przed skutkami działań osób trzecich, w tym nieautoryzowanych transakcji mających charakter przestępczy. Wśród kosztów wymienionych w tzw. negatywnym katalogu kosztów, ujętym w art. 16 ust. 1 updop, brak jest strat w środkach obrotowych.

Kolejną naszą wątpliwość budzi kwestia, czy środki pieniężne wyegzekwowane przez Bank od sprawców przestępstw w ramach roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej tymi przestępstwami, które zostały scedowane na Bank na podstawie umów przelewu wierzytelności lub środki finansowe zwracane przez klientów na mocy porozumień o wypłacie rekompensaty, stanowią przychód podatkowy Banku w dacie wpływu tych środków na rachunek Banku, za wyjątkiem sytuacji w których uprzednio wypłacona Rekompensata nie została zaliczona do kosztów uzyskania przychodów.

Odnosząc się do naszej wątpliwości wskazać należy, że ustawa o CIT nie zawiera definicji przychodu podatkowego. Ustawodawca ograniczył się w tym zakresie do wskazania w art. 12 ust. 1 przykładowych przysporzeń, zaliczanych do tej kategorii.

W myśl bowiem art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT:

Przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.

Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 3 ww. ustawy:

Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Literalna wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że do przychodów podatkowych zalicza się takie przychody, które w danym momencie są trwałe, definitywne i bezwarunkowe. Do przychodów podatkowych podatnik winien zaliczyć tylko takie przychody, które są mu należne. Nie będą to zatem jakiekolwiek przychody, lecz przychody, w stosunku do których podatnikowi przysługiwać będzie prawo do ich otrzymania i które stanowić będą jego trwałe przysporzenie majątkowe. Z istoty podatku dochodowego wynika, że przychodem – jako źródłem dochodu – jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa. Za przychód można uznać tylko te wartości, które charakteryzują się definitywnym przyrostem majątku podatnika.

Sformułowanie „otrzymane” oznacza, że pieniądze, wartości pieniężne i inne świadczenia muszą wpłynąć na rachunek bankowy podatnika, bądź faktycznie podatnik otrzymał je w inny sposób (np. zapłata gotówką, nabycie prawa). Przychód powstaje zatem z momentem jego faktycznego uzyskania przez podatnika.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych przewiduje przy tym wyjątki od powyższej reguły. Dotyczą one m.in.:

-     przychodów z działalności gospodarczej (art. 12 ust 3 updop);

-     przypadków, w których przysporzenia otrzymywane przez podatnika nie stanowią jego przychodów podatkowych (art. 12 ust. 4 updop).

W opisie sprawy wskazaliśmy, że realizacja obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w sytuacji b) sprowadza się, do zwrotu środków finansowych wyłudzonych z rachunku bankowego klienta, tj. wysokości która odpowiada kwocie wypłaconej przez Bank na rzecz klienta Banku.

W związku z powyższym Bank oraz klient Banku, mogą podpisać:

a)  porozumienie, w którym Bank wypłaca Rekompensatę a klient Banku zobowiązuje się zwrócić Bankowi te środki finansowe, gdy sprawca przestępstwa bądź osoba trzecia naprawi szkodę klienta i dokona mu zwrotu przywłaszczonych środków finansowych albo wynik prowadzonego postępowania karnego wykaże, że to klient dokonał kwestionowanych transakcji, lub

b)  umowę przelewu wierzytelności, obejmującą zasądzony przez sąd od skazanego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.

Zatem, środki pieniężne wyegzekwowane przez Bank od sprawców przestępstw, w ramach roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej tymi przestępstwami, które zostały scedowane na Bank na podstawie umów przelewu wierzytelności lub środki finansowe zwracane przez klientów na mocy porozumień o wypłacie rekompensaty, stanowią przychód podatkowy Banku w momencie jego faktycznego uzyskania, jeżeli uprzednio wypłacona klientowi rekompensata została ujęta kosztach uzyskania przychodów.

Zgodnie z treścią art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT, zgodnie z którym:

Do przychodów nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.

W sytuacji opisanej we wniosku, w której strata wynikająca z rekompensaty nie została rozliczona i ujęta w kosztach uzyskania przychodu wówczas odzyskane od sprawcy przestępstwa kwoty mogą zostać potraktowane jako tzw. „wydatek zwrócony” w rozumieniu art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT. Zgodnie z tym przepisem, do przychodów podatkowych nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.

W związku ze zwrotem kwoty nieautoryzowanej transakcji nie nastąpi po stronie Banku wzrost aktywów oraz przyrost majątku – wpływy będą wynikały ze zwrotu kwot, które Państwo wypłacili na rzecz klientów.

Należy się zatem zgodzić, że w przypadku zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji nie wystąpi po stronie Banku przychód podatkowy ze względu na fakt, że nie jest to dla Banku przysporzenie, a jedynie zwrot wydatku, który nie został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278, dalej: „ustawa o CIT”):

Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej.

Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu ze źródła przychodu lub realną szansą powstania przychodu podatkowego, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła jego uzyskiwania.

W świetle powyższego, aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:

-     został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),

-     jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

-     pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

-     poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,

-     został właściwie udokumentowany,

-     nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Generalnie należy przyjąć, że kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie przychodów, bądź też zabezpieczenie lub zachowanie tego źródła przychodów, o ile w myśl przepisów ww. ustawy nie podlegają wyłączeniu z tych kosztów. Przy czym, związek przyczynowy pomiędzy poniesieniem wydatku a osiągnięciem przychodu, bądź zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła należy oceniać indywidualnie w stosunku do każdego wydatku. Z oceny tego związku powinno wynikać, że poniesiony wydatek obiektywnie może przyczynić się do osiągnięcia przychodu bądź służyć zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów. Zauważyć przy tym należy, że konieczność poniesienia danego wydatku nie może wynikać z zaniedbań lub sprzecznych z prawem działań podatnika.

Koszty związane z zachowaniem źródła przychodu to koszty, które poniesione zostały, aby przychody z danego źródła przychodów w dalszym ciągu uzyskiwano oraz aby takie źródło w ogóle dalej istniało. Natomiast za koszty służące zabezpieczeniu źródła przychodów należy uznać koszty poniesione na ochronę istniejącego źródła przychodów, w sposób gwarantujący bezpieczne funkcjonowanie tego źródła. Istotą tego rodzaju kosztów jest więc ich obligatoryjne poniesienie w celu niedopuszczenia do utraty źródła przychodu w przyszłości.

Powyższe oznacza, że wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, po wyłączeniu zastrzeżonych w ustawie, są kosztami uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo -skutkowym z osiąganymi przychodami lub służą zachowaniu bądź zabezpieczeniu źródła przychodów.

Katalog wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, pomimo ich związku z przychodami i prowadzoną działalnością gospodarczą zawarty został w art. 16 ust. 1 updop. Należy jednak pamiętać, że samo wyliczenie kosztów, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, nie stwarza domniemania, że wszelkie pozostałe koszty, które nie są zamieszczone w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, zostaną ex lege uznane za koszty uzyskania przychodów.

Wśród kosztów wymienionych w tzw. negatywnym katalogu kosztów, ujętym w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, brak jest strat w środkach obrotowych. Oznacza to, że co do zasady straty te, jako związane z prowadzoną działalnością, mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodów.

Zaliczenie strat w środkach obrotowych do kosztów uzyskania przychodów powinno być jednak każdorazowo oceniane w aspekcie: całokształtu prowadzonej przez podatnika działalności, okoliczności, które spowodowały powstanie straty, udokumentowania straty, podjętych przez podatnika działań zabezpieczających.

W związku z brakiem w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych definicji zarówno „straty”, jak również „środków obrotowych” należy znaczenie to postrzegać w świetle wykładni językowej. Strata w języku potocznym oznacza ubytek, poniesioną szkodę, to co się przestało posiadać. Na ogół stratą jest zniszczenie, uszkodzenie, utracenie towarów lub maszyn i urządzeń w wyniku pożaru, powodzi lub kradzieży, czyli jest ona następstwem zdarzeń losowych i nie wynika z celowego działania podatnika. Przyjmuje się, że dla celów podatkowych tylko stratę powstałą na skutek zdarzeń nieprzewidywalnych, niemożliwych do uniknięcia przez racjonalnie działający podmiot można uznać za zdarzenie, które uzasadnia zaliczenie powstałej straty w ciężar kosztów uzyskania przychodów. Należy podkreślić, że jedynie straty w środkach obrotowych powstałe w trakcie normalnego, racjonalnego działania podatnika, ze szczególnym uwzględnieniem dochowania należytej staranności w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, mogą być uznane za koszt uzyskania przychodu.

Każdy przypadek straty w środkach obrotowych, należy rozpatrywać indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie i oceniać pod kątem całokształtu działalności prowadzonej przez podatnika. Jednakże musi być to strata rzeczywista i prawidłowo udokumentowana. Ponadto istotnym warunkiem jest aby strata nie powstała z winy podatnika, jako wynik jego niedbalstwa lub naruszenia przepisów albo braku nadzoru nad pracownikami.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że prowadzą Państwo działalność bankową. W ramach swojej działalności Bank oferuje szeroką gamę produktów bankowych, zarówno kredytowych, jak inwestycyjnych i oszczędnościowych, w tym prowadzenie rachunków bankowych, świadczenie usług płatniczych oraz wydawanie pieniądza elektronicznego.

W ramach działalności bankowej występują przypadki nieautoryzowanych transakcji płatniczych tj. takich, na których wykonanie klient nie wyraził zgody (nie dokonał autoryzacji) w sposób określony w umowie lub regulaminie produktu bankowego. Sytuacje tego typu obejmują różnego rodzaju incydenty, są to w większości tzw. transakcje oszukańcze, w których klienci Banku stają się ofiarami działań przestępczych.

W sytuacjach, gdy klienci Banku lub Bank stają się ofiarami działań przestępczych, zgłaszane są one do odpowiednich organów ścigania, które prowadzą dalsze postępowanie w celu wykrycia sprawców i odzyskania utraconych środków finansowych.

Niezależnie, w takich przypadkach klienci występują także do Banku z żądaniem zwrotu kwot wyłudzonych w ramach nieautoryzowanych transakcji – przywrócenia salda rachunku do stanu, jaki istniałby dalej, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana przez nich transakcja. Pozwala na to ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 611, ze zm., dalej „UoUP”).

Zgodnie z art. 44 ust. 1 UoUP:

W myśl art. 46 ust. 1 UoUP:

A zatem Bank dokonuje zwrotu wyłudzonych środków finansowych poszkodowanemu klientowi (przywrócenia salda jego rachunku bankowego) w celu spełnienia ustawowego obowiązku ochrony interesów klienta.

Nie ulega również wątpliwości, że w działalności finansowej pieniądz stanowi przedmiot transakcji, tak jak w innych branżach przedmiotem transakcji jest towar czy usługa. Środki pieniężne służą instytucjom finansowym do generowania przychodu podatkowego w postaci odsetek i prowizji. Utrata środków obrotowych w postaci środków pieniężnych jest dla Wnioskodawcy takim samym kosztem, jak dla przedsiębiorców działających w innych branżach jest utrata jakichkolwiek innych środków będących przedmiotem transakcji (np. towarów). Zatem do uznania przedmiotowego wydatku Wnioskodawcy, który jest instytucją finansową za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest wykazanie, że został on poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, a więc winien być spełniony ogólny warunek określony w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Należy zaznaczyć, iż działalność gospodarcza podlega określonym regułom ekonomicznym i musi opierać się o zasadę racjonalności działań w dążeniu do realizacji postawionego celu. Zauważyć należy, że podatnik nie może kwalifikować do kosztów uzyskania przychodów wydatków, będących następstwem jego niewłaściwego lub nieracjonalnego działania. Ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej ponosi podatnik i nie ma możliwości przenoszenia tego ryzyka na budżet państwa. Wyjątkiem mogą być jedynie nieprzewidywalne sytuacje, których uniknięcie było niemożliwe, pomimo podjęcia przez podatnika wszelkich koniecznych działań w celu zapobieżenia im.

Państwa wątpliwości dotyczą tego, czy ponoszone przez Bank straty, będące następstwem dokonywanych przez Bank na rzecz klientów zwrotów kwot utraconych w wyniku nieautoryzowanych transakcji płatniczych (tj. wartości wypłaconych Rekompensat), są dla Banku kosztem uzyskania przychodu.

Jak już wskazano, charakter kosztowy mają straty powstałe na skutek zdarzeń nieprzewidywalnych i nie do uniknięcia przez podmiot gospodarczy racjonalnie i staranie prowadzący swoje interesy, tj. takie, które nie powstały z winy podatnika.

Pogląd ten, potwierdził NSA w orzeczeniu z 28 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 23/07:

Należy mieć w tym momencie na uwadze również inną zasadę interpretowaną z art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., zgodnie z którą za koszt uzyskania przychodu nie uznaje się różnego rodzaju wydatków zawinionych przez podatnika. Uznając zatem, że strata w środkach obrotowych jest konsekwencją prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że będzie ona kosztem uzyskania przychodu o ile jest ona normalnym następstwem prowadzonej działalności w danej branży, a podatnikowi nie będzie można przypisać winy przy jej powstaniu, to jest wtedy gdy podatnik nie mógł przewidzieć powstania szkody, ani też jej zapobiec. Każdorazowo będzie wymagało to przeprowadzenia szczegółowej analizy sytuacji, jak poprzedziła powstanie straty, a zwłaszcza ocenę, czy podatnik zachował należytą staranność (…).

Odnosząc się zatem do Państwa wątpliwości, wskazać należy, że skoro Bank, pomimo zachowania procedur i środków ostrożności, nie jest w stanie zapobiec nieautoryzowanym transakcjom, a co za tym idzie, zobligowany przepisami prawa oraz dbałością o utrzymanie klienta wypłaca z tego tytułu Rekompensaty, to kwoty tych wypłat stanowią dla Banku podatkowe koszty uzyskania przychodu.

Z tego względu, należy zgodzić się z Państwa stanowiskiem, że kwoty nieautoryzowanych transakcji zwrócone klientom, co do zasady stanowią dla Państwa koszt uzyskania przychodu, jako koszt związany z prowadzoną przez Państwa działalnością gospodarczą, mający związek z przychodem osiąganym z prowadzonej działalności bankowej.

Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania Nr 1 należało uznać za prawidłowe.

Odnosząc się do Państwa wątpliwości sformułowanych w pytaniu Nr 2, tj. czy środki pieniężne wyegzekwowane przez Bank od sprawców przestępstw w ramach roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej tymi przestępstwami, które zostały scedowane na Bank stanowią przychód podatkowy Banku, w dacie wpływu tych środków na rachunek Banku, za wyjątkiem sytuacji w których uprzednio wypłacona Rekompensata nie została zaliczona do kosztów uzyskania przychodów, wskazać należy, iż ustawa o CIT nie zawiera definicji przychodu podatkowego. Ustawodawca ograniczył się w tym zakresie do wskazania w art. 12 ust. 1 przykładowych przysporzeń, zaliczanych do tej kategorii.

W myśl bowiem art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT:

Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 3 ww. ustawy:

Literalna wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że do przychodów podatkowych zalicza się takie przychody, które w danym momencie są trwałe, definitywne i bezwarunkowe. Do przychodów podatkowych podatnik winien zaliczyć tylko takie przychody, które są mu należne. Nie będą to zatem jakiekolwiek przychody, lecz przychody, w stosunku do których podatnikowi przysługiwać będzie prawo do ich otrzymania i które stanowić będą jego trwałe przysporzenie majątkowe. Z istoty podatku dochodowego wynika, że przychodem – jako źródłem dochodu – jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa. Za przychód można uznać tylko te wartości, które charakteryzują się definitywnym przyrostem majątku podatnika.

Sformułowanie „otrzymane” oznacza, że pieniądze, wartości pieniężne i inne świadczenia muszą wpłynąć na rachunek bankowy podatnika, bądź faktycznie podatnik otrzymał je w inny sposób (np. zapłata gotówką, nabycie prawa). Przychód powstaje zatem z momentem jego faktycznego uzyskania przez podatnika.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych przewiduje przy tym wyjątki od powyższej reguły. Dotyczą one m.in.:

-     przychodów z działalności gospodarczej (art. 12 ust. 3 ustawy o CIT);

-     przypadków, w których przysporzenia otrzymywane przez podatnika nie stanowią jego przychodów podatkowych (art. 12 ust. 4 ustawy o CIT).

W opisie sprawy wskazali Państwo, że realizacja obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem sprowadza się, do zwrotu środków finansowych wyłudzonych z rachunku bankowego klienta, tj. wysokości która odpowiada kwocie wypłaconej przez Bank na rzecz klienta Banku.

W związku z powyższym Bank oraz klient Banku, mogą podpisać:

a)  porozumienie, w którym Bank wypłaca Rekompensatę a klient Banku zobowiązuje się zwrócić Bankowi te środki finansowe, gdy sprawca przestępstwa bądź osoba trzecia naprawi szkodę klienta i dokona mu zwrotu przywłaszczonych środków finansowych albo wynik prowadzonego postępowania karnego wykaże, że to klient dokonał kwestionowanych transakcji, lub

b)  umowę przelewu wierzytelności, obejmującą zasądzony przez sąd od skazanego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.

Zatem, środki pieniężne wyegzekwowane przez Bank od sprawców przestępstw, w ramach roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej tymi przestępstwami, które zostały scedowane na Bank na podstawie umów przelewu wierzytelności lub środki finansowe zwracane przez klientów na mocy porozumień o wypłacie rekompensaty, stanowią przychód podatkowy Banku w momencie jego faktycznego uzyskania, jeżeli uprzednio wypłacona klientowi rekompensata została ujęta kosztach uzyskania przychodów.

Natomiast, zgodnie z treścią art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT:

W sytuacji opisanej we wniosku, w której strata wynikająca z rekompensaty nie została rozliczona i ujęta w kosztach uzyskania przychodu wówczas odzyskane od sprawcy przestępstwa kwoty mogą zostać potraktowane jako tzw. „wydatek zwrócony” w rozumieniu art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT. Zgodnie z tym przepisem, do przychodów podatkowych nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.

Należy zatem zgodzić się z Państwem, że:

-     środki pieniężne wyegzekwowane przez Bank od sprawców przestępstw, w ramach roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej tymi przestępstwami, które zostały scedowane na Bank na podstawie umów przelewu wierzytelności lub środki finansowe zwracane przez klientów na mocy porozumień o wypłacie rekompensaty, stanowią przychód podatkowy Banku w momencie jego faktycznego uzyskania, jeżeli uprzednio wypłacona klientowi rekompensata została ujęta kosztach uzyskania przychodów;

-     w przypadku otrzymania przez Bank zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji, która nie została wcześniej zaliczona do kosztów uzyskania przychodu, nie wystąpi po stronie Banku przychód podatkowy ze względu na fakt, że nie jest to dla Państwa przysporzenie, a jedynie zwrot wydatku, który nie został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT.

W konsekwencji Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.