Wnioskodawca udzielił swojemu ojcu, który jest dłużnikiem solidarnym z tytułu pożyczki z 2017 roku, czterech pożyczek w latach 2022-2024 na spłatę tego zobowiązania. Ojciec, będąc 90-letnim emerytem, nie ma możliwości spłaty tych pożyczek, więc strony ustaliły, że dokonają zamiany długu na udziały ojca w nieruchomościach poprzez umowę datio in solutum. Udziały…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
26 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy przenoszącej własność udziałów w nieruchomościach w zamian za zwolnienie z długu. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W 2017 roku Pana ojciec A. S. podpisał umowę pożyczki jako dłużnik solidarny na kwotę (...) zł. Wierzyciel (pożyczkodawca), wobec braku spłaty pożyczki przez pożyczkobiorcę wystąpił do sądu z pozwem o zapłatę powyższej kwoty i uzyskał wyrok zasądzający. Po uprawomocnieniu się wyroku Wierzyciel (pożyczkodawca) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. S. Zabezpieczeniem wymienionej pożyczki były nieruchomości, których Pana ojciec A. S. jest współwłaścicielem.
Komornik, nie mogąc wyegzekwować należności w 2022 roku, rozpoczął egzekucję i ogłosił licytacje z udziałów A. S. w nieruchomościach. W przedmiotowych nieruchomościach jest Pan jednym ze współwłaścicieli. W okresie 2022-2024 roku udzielił Pan ojcu A. S. czterech pożyczek na kwotę łącznie (...) zł w celu spłaty zobowiązań wobec wierzyciela. Z racji tego, iż Pana ojciec jako 90-letni emeryt nie ma możliwości spłaty pożyczek, których Pan udzielił, ustalili Państwo, że dokonacie zamiany wymienionych pożyczek na udział w nieruchomościach, których ojciec jest współwłaścicielem poprzez czynność prawną tak zwaną datio in solutum (art. 453 kc.).
Na moment składania wniosku:
• pożyczka zaciągnięta przez Pana ojca w kwocie (...) zł nie została spłacona (wobec Pana);
• udziały w nieruchomościach, w których udziały posiada Pan i Pana ojciec nie są przedmiotem zajęcia komorniczego i nie są wystawione na licytację komorniczą oraz są wolne od zajęć komorniczych i długów;
• nie ma innych wierzycieli z tytułu zaciągniętych przez Pana ojca pożyczek, a których zabezpieczeniem były udziały w posiadanych przez Pana ojca nieruchomościach;
• Pana ojciec jako dłużnik wyraził zgodę na zawarcie z Panem umowy datio in solutum;
• zawarcie umowy datio in solutum, tj. zbycie i nabycie udziałów w nieruchomościach, nie nastąpi w ramach działalności gospodarczej.
Pytania
Czy przeniesienie własności udziału w nieruchomości w ramach umowy datio in solutum, w zamian za zwolnienie z długu wynikającego z udzielonych ojcu pożyczek, będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych? Pytanie, czy Pana rozumienie jest słuszne ? (pytania oznaczone we wniosku nr 1)
Pana stanowisko w sprawie
Pana zdaniem, opisana czynność nie podlega PCC, ponieważ umowa datio in solutum nie została wymieniona w katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających PCC (art. 1 ust. 1 ustawy o PCC). Nie jest to sprzedaż ani zamiana, lecz forma wykonania zobowiązania pieniężnego poprzez świadczenie niepieniężne zaakceptowane przez wierzyciela.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, opodatkowaniu podlegają wyłącznie czynności wymienione w tym przepisie, m.in. umowy sprzedaży, zamiany, darowizny. Umowa datio in solutum (świadczenie w miejsce wykonania) uregulowana w art. 453 k.c. nie została wymieniona w tym katalogu. Organy podatkowe w interpretacjach indywidualnych potwierdzają, że przeniesienie własności nieruchomości w ramach datio in solutum nie podlega PCC, gdyż jest to wykonanie zobowiązania, a nie odrębna czynność cywilnoprawna wymieniona w ustawie o PCC.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:
a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
c) (uchylona)
d) umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
e) umowy dożywocia,
f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
g) (uchylona)
h) ustanowienie hipoteki,
i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
j) umowy depozytu nieprawidłowego,
k) umowy spółki.
W myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:
Podatkowi podlegają:
2) zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
Należy stwierdzić, że ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
W związku z tym, szczegółowe wyznaczenie zakresu przedmiotowego opodatkowania ww. podatkiem ma określone konsekwencje prawne. Oznacza to, że ustawodawca wprowadzając tę zasadę, wyłączył od opodatkowania inne podobne czynności, które nie zostały wyraźnie wskazane w omawianym przepisie. Tym samym należy stwierdzić, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu nawet, gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.
Z przedstawionego zdarzenia przyszłego wynika, że w okresie 2022-2024 roku udzielił Pan ojcu czterech pożyczek na kwotę łącznie (...) zł w celu spłaty zobowiązań wobec wierzyciela. Z racji tego, iż Pana ojciec nie ma możliwości spłaty pożyczek, których Pan udzielił, ustalili Państwo, że dokonacie zamiany wymienionych pożyczek na udział w nieruchomościach, których ojciec jest współwłaścicielem poprzez czynność prawną tak zwaną datio in solutum (art. 453 kc.).
Zgodnie z art. 453 (zdanie pierwsze) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa (datio in solutum).
Celem datio in solutum jest zatem wygaśnięcie istniejących pomiędzy stronami zobowiązań poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste spełnienie świadczenia przez dłużnika.
Uregulowana w tym przepisie instytucja świadczenia w miejsce wypełnienia/wykonania (datio in solutum) stanowi jeden z wyjątków od zasady realnego wykonywania zobowiązań cywilnych, znajdujący podstawę w zasadzie swobody umów. Wskutek zawarcia umowy o świadczenie w miejsce wypełnienia dłużnik uzyskuje upoważnienie przemienne (facultas alternativa), umożliwiające mu wykonanie zobowiązania przez spełnienie świadczenia innego niż pierwotne. Z chwilą wypełnienia świadczenia zastępczego następuje wykonanie umowy datio in solutum, a zarazem wykonanie istniejącego zobowiązania, co prowadzi do jego wygaśnięcia. Roszczenie wierzyciela, wynikające z umowy zobowiązaniowej zostaje zaspokojone wskutek spełnienia przez dłużnika na jego rzecz świadczenia zastępczego.
W świetle powyższego, należy zatem zgodzić się z Pana stanowiskiem, że zawarta na podstawie art. 453 Kodeksu cywilnego umowa dotycząca przeniesienia własności udziałów w nieruchomościach w zamian za zwolnienie z długu nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Jak zostało powyżej wskazane, katalog czynności cywilnoprawnych, ujęty w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ma charakter zamknięty. Zatem czynności cywilnoprawne, które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem. W rezultacie nie będzie ciążył na Panu z tego tytułu obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
Przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena Pana stanowiska tylko w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych. W pozostałym zakresie wniosku, dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych zostały wydane odrębne rozstrzygnięcia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo