W zakresie możliwości skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Osoba fizyczna otrzymała darowiznę pieniężną od osoby zaliczonej do pierwszej grupy podatkowej i przeznaczyła te środki na zakup działki budowlanej, na której planuje w przyszłości wybudować dom jednorodzinny. Podatniczka nie złożyła w terminie wymaganego zgłoszenia podatkowego. Podatniczka pyta, czy przeznaczenie…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
15 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 15 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie możliwości skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem 30 stycznia 2026 r. (wpływ 30 stycznia 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawczyni otrzymała darowiznę od osoby zaliczonej do I grupy podatkowej. Kwota darowizny wynosi (…) zł. Wnioskodawczyni nie złożyła w terminie zgłoszenia SD-Z2.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 z późn. zm.), zwolnieniu z podatku podlega nabycie w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w wysokości nieprzekraczającej 11 095 zł, jeżeli w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania środki te zostaną przeznaczone m.in. na:
· wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni,
· budowę domu jednorodzinnego,
· nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,
· spłatę zabezpieczonego hipoteką kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami.
Wnioskodawczyni przeznaczyła otrzymaną darowiznę na zakup działki budowlanej, na której w przyszłości zostanie wzniesiony dom jednorodzinny.
Pytanie
Czy przeznaczenie środków pieniężnych otrzymanych w drodze darowizny od osób zaliczonych do I grupy podatkowej na zakup działki budowlanej można zakwalifikować jako wydatek mieszczący się w zakresie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a tym samym czy możliwe jest skorzystanie ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w tym przepisie?
Pani stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawczyni, zakup działki budowlanej stanowi niezbędny element procesu inwestycyjnego związanego z budową domu jednorodzinnego. Bez nabycia gruntu niemożliwa byłaby realizacja budowy. Wydatki na zakup działki budowlanej pozostają więc w ścisłym związku z przeznaczeniem środków na cel mieszkaniowy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy.
W konsekwencji środki pieniężne przeznaczone na zakup działki budowlanej powinny być traktowane jako wydatkowane zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co daje prawo do skorzystania ze zwolnienia podatkowego do określonej kwoty.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem: darowizny, polecenia darczyńcy.
Jako, że przepisy tej ustawy nie definiują pojęcia „darowizna” należy odwołać się do odpowiednich przepisów Kodeksu cywilnego.
Na podstawie art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.
Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie to ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Do zawarcia umowy darowizny podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie woli złożone przez obie strony umowy. Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia oświadczenia woli obdarowanego o przyjęciu darowizny.
Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
Jak wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje, przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.
Zgodnie z art. 6 ust. 4 cyt. ustawy:
Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ww. ustawy:
Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł − jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.
Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie.
Jak wynika z art. 14 ust. 1, 2 i 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.
Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się: do grupy I − małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2023 r. w sprawie ustalenia kwot wartości rzeczy i praw majątkowych zwolnionych od podatku od spadków i darowizn i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem oraz skal podatkowych, według których oblicza się ten podatek (Dz.U. z 2023 r. poz. 1226):
Podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, według następujących skal:
| Kwoty nadwyżki w zł | Podatek wynosi | |
| ponad | do | |
| 3) od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej | ||
| 11 833 | 3% | |
| 11 833 | 23 665 | 355 zł i 5% od nadwyżki ponad 11 833 zł |
| 23 665 | 946 zł 60 gr i 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł | |
Należy zauważyć, że – co do zasady – darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
W art. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn przewidziano zdarzenia, które zgodnie z wolą ustawodawcy nie rodzą zobowiązania w podatku od spadków i darowizn, mimo że co do zasady są objęte zakresem przedmiotowym ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy:
Zwalnia się od podatku nabycie w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w wysokości nieprzekraczającej 9637 zł od jednego darczyńcy, a od wielu darczyńców łącznie nie więcej niż 19 274 zł w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny, jeżeli pieniądze te lub rzeczy obdarowany przeznaczy w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania na wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni, budowę domu jednorodzinnego, nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo spłatę zabezpieczonego hipoteką kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami.
Stosownie do § 1 pkt 1 przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2023 r., z dniem 30 czerwca 2023 r. ustala się kwoty pieniędzy lub kwoty wartości innych rzeczy zwolnione od podatku od spadków i darowizn, określone w art. 4 ust. 1 pkt 5, w wysokości nieprzekraczającej: a) 11 095 zł − od jednego darczyńcy, b) 22 189 zł − od wielu darczyńców łącznie.
Z treści przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że:
- zakres podmiotowy tego zwolnienia został ujęty w sposób wąski i dotyczy wyłącznie osób klasyfikowanych na gruncie ww. ustawy do I grupy podatkowej;
- przedmiotem rozporządzenia mogą być wyłącznie nabyte środki pieniężne i rzeczy sensu stricto;
- zwolnienie jest ograniczone wyłącznie do czynności związanych z darowizną;
- obdarowany ma rozporządzić otrzymanymi w drodze darowizny pieniędzmi lub rzeczami na cele ściśle wskazane przez ustawodawcę, w terminie 12 miesięcy od dnia obdarowania;
- wysokość darowizny nie może przekroczyć limitów wskazanych w przepisie.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że otrzymała Pani darowiznę od osoby zaliczonej do I grupy podatkowej. Kwota darowizny wynosi (…) zł. Nie złożyła Pani w terminie zgłoszenia SD-Z2. Przeznaczyła Pani otrzymaną darowiznę na zakup działki budowlanej, na której w przyszłości zostanie wzniesiony dom jednorodzinny.
Pani wątpliwości budzi fakt, czy przeznaczenie środków pieniężnych otrzymanych w drodze darowizny od osób zaliczonych do I grupy podatkowej na zakup działki budowlanej można zakwalifikować jako wydatek mieszczący się w zakresie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a tym samym czy możliwe jest skorzystanie ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w tym przepisie.
Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny:
Czwartym istotnym elementem tego zwolnienia jest uwarunkowanie zwolnienia od sposobu przeznaczenia przedmiotu darowizny. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że zwolniona od opodatkowania jest darowizna środków pieniężnych lub rzeczy, o ile obdarowany przeznaczy je na ściśle określone cele, tj. na wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni, budowę domu jednorodzinnego, nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo spłatę zabezpieczonego hipoteką kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami. (…) Należy wskazać, że cel, na jaki będą przeznaczone pieniądze lub rzeczy, w ramach zwolnienia z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d., trzeba traktować ściśle. (Komentarz do art. 4, Ustawa o podatku od spadków i darowizn. Komentarz, Paweł Borszowski, Krzysztof Musiał, Adam Nita, Klaudia Stelmaszczyk-Borszowska, Jacek Wantoch-Rekowski, wyd. 2, 2022 r.) (podkreślenie Organu)
Podkreślenia wymaga, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej uzależnione jest od spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
Należy wskazać, że cel, na jaki będą przeznaczone pieniądze lub rzeczy, w ramach zwolnienia z art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, trzeba traktować ściśle, nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Ustawodawca w analizowanym przepisie wskazał, że zwolniona od opodatkowania jest darowizna środków pieniężnych lub rzeczy, o ile obdarowany przeznaczy je m.in. na budowę domu jednorodzinnego. Z opisu sprawy wynika natomiast, że przeznaczyła Pani otrzymaną darowiznę na zakup działki budowlanej, na której w przyszłości zostanie wzniesiony dom jednorodzinny.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że nie ma Pani prawa do skorzystania ze zwolnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ – jak już zostało wyjaśnione – otrzymane w darowiźnie środki pieniężne przeznaczyła Pani na zakup działki budowlanej a nie na budowę domu jednorodzinnego.
W konsekwencji, otrzymana przez Panią darowizna podlega opodatkowaniu na ogólnych zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej, przy zastosowaniu stawek podatkowych określonych w art. 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn i uwzględnieniu kwoty wolnej od podatku, wynikającej z art. 9 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 17a ust. 1 i 2 ww. ustawy:
Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.
Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika.
A zatem, skoro otrzymana darowizna środków pieniężnych nie korzysta ze zwolnienia określonego w art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, powinna Pani złożyć zeznanie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-3 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2015 r., poz. 2068).
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo