Interpretacja 0111-KDIB2-3.4014.14.2026.2.LM

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego/stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

7 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy pożyczki z żoną. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – w piśmie z 1 lutego 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego/stanu faktycznego

Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim. Pomiędzy Wnioskodawcą a jego żoną została ustanowiona rozdzielność majątkowa na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w formie aktu notarialnego.

Przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami istniała ustawowa wspólność majątkowa małżeńska, w trakcie której małżonkowie zgromadzili wspólne oszczędności pieniężne.

Środki pieniężne w kwocie około (…) zł pochodzące z majątku wspólnego zostały ulokowane na rachunku brokerskim prowadzonym na nazwisko Wnioskodawcy.

Małżonkowie planują zawarcie w formie aktu notarialnego umowy pożyczki, zgodnie z którą żona Wnioskodawcy udzieli mu pożyczki w kwocie (…) zł. Umowa pożyczki zostanie zawarta po ustanowieniu rozdzielności majątkowej.

Na pokrycie wkładu własnego przy planowanym nabyciu nieruchomości Wnioskodawca zamierza przeznaczyć środki pieniężne pochodzące z rachunku brokerskiego, poprzez ich przelanie na własny rachunek bankowy.

Strony zgodnie oświadczą w umowie pożyczki, że kwota pożyczki odpowiada wartości środków pieniężnych stanowiących udział żony Wnioskodawcy w majątku wspólnym zgromadzonym przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej.

Z przyczyn organizacyjnych środki pieniężne nie będą fizycznie przelewane na rachunek bankowy żony, a następnie z powrotem na rachunek Wnioskodawcy. Umowa pożyczki będzie jednoznacznie określała zobowiązanie Wnioskodawcy do zwrotu pożyczonej kwoty.

W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że pomiędzy Panem a Pana żoną została ustanowiona rozdzielność majątkowa w formie aktu notarialnego. Przed jej ustanowieniem pomiędzy Państwem istniała ustawowa wspólność majątkowa, w trakcie której zgromadzono wspólne środki pieniężne.

Środki te zostały ulokowane na rachunku brokerskim prowadzonym na Pana nazwisko, a następnie zostały wykorzystane na zapłatę ceny nabywanej nieruchomości, poprzez ich przelanie na Pana rachunek bankowy i dalszą zapłatę na rzecz sprzedającego.

Z przyczyn organizacyjnych środki pieniężne nie były przekazywane pomiędzy Państwa rachunkami bankowymi.

W związku z powyższym rozważane jest zawarcie w formie aktu notarialnego umowy pożyczki pomiędzy Państwem, zgodnie z którą Pana żona udzieli Panu pożyczki pieniężnej odpowiadającej wartości środków stanowiących jej udział w majątku wspólnym zgromadzonym przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej.

Pytanie ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku

Czy w opisanym stanie faktycznym zawarcie umowy pożyczki pomiędzy małżonkami będzie korzystało ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych?

Pana stanowisko w sprawie ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku

Pana zdaniem, zawarcie umowy pożyczki będzie korzystało ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295 ze zm.):

Podatkowi temu podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku.

Jako że przepisy tej ustawy nie definiują pojęcia umowa pożyczki należy odwołać się do art. 720 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.

Zgodnie z powyższym przepisem, elementami przedmiotowo istotnymi umowy pożyczki są: obowiązek pożyczkodawcy przeniesienia na własność pożyczkobiorcy określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku oraz obowiązek pożyczkobiorcy zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Umowa pożyczki ma charakter zobowiązujący, a zatem do jej skutecznego zawarcia wystarczające jest zgodne oświadczenie woli pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy. Strony umowy mogą dowolnie określić moment przekazania przedmiotu pożyczki.

Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.

Zgodnie natomiast z art. 4 pkt 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ciąży przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego – na biorącym pożyczkę lub przechowawcy.

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Obowiązek zapłaty podatku ciąży na podatnikach tego podatku.

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy:

Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego – kwota lub wartość pożyczki albo depozytu, a w przypadku umowy określającej, że wypłata środków pieniężnych nastąpi niejednokrotnie i ich suma nie jest znana w chwili zawarcia umowy - kwota każdorazowej wypłaty środków pieniężnych.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy:

Stawki podatku wynoszą od umowy pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego – 0,5%.

W myśl art. 10 ust. 2 cyt. ustawy:

Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego.

W związku z powyższymi regulacjami prawnymi należy stwierdzić, że umowa pożyczki podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych według stawki 0,5% i obowiązek uiszczenia tego podatku ciąży na biorącym pożyczkę.

Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziano sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

I tak, zgodnie z art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne:

pożyczki udzielone w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843), w wysokości przekraczającej kwotę, określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pod warunkiem:

- złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności, z wyłączeniem przypadku, gdy umowa została zawarta w formie aktu notarialnego,

- udokumentowania otrzymania pieniędzy przez biorącego pożyczkę dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy lub na jego inny rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, lub przekazem pocztowym.

Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę (…).

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

1) 36 120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;

2) 27 090 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej;

3) 5733 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

W myśl art. 14 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

W myśl art. 14 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy:

Do I grupy podatkowej zalicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.

Ze zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku wynika, że planuje Pan zawrzeć z żoną umowę pożyczki na kwotę (…) zł. Umowa zostanie zawarta w formie aktu notarialnego. Obecnie mają Państwo rozdzielność majątkową. Przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej istniała pomiędzy Państwem ustawowa wspólność majątkowa małżeńska, w trakcie której zgromadzili Państwo wspólne oszczędności pieniężne. Środki pieniężne w kwocie około (…) zł pochodzące z majątku wspólnego zostały ulokowane na rachunku brokerskim prowadzonym na Pana nazwisko. W umowie pożyczki oświadczą Państwo zgodnie, że kwota pożyczki odpowiada wartości środków pieniężnych stanowiących udział Pana żony w majątku wspólnym zgromadzonym przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej. Z przyczyn organizacyjnych środki pieniężne nie będą fizycznie przelewane na rachunek bankowy Pana żony, a następnie z powrotem na Pana rachunek. Zamierza Pan przeznaczyć środki pieniężne pochodzące z rachunku brokerskiego, poprzez ich przelanie na własny rachunek bankowy. W uzupełnieniu wniosku z 1 lutego 2026 r. doprecyzował Pan, że środki ulokowane na rachunku brokerskim prowadzonym na Pana nazwisko zostały wykorzystane na zapłatę ceny nabywanej nieruchomości, poprzez ich przelanie na Pana rachunek bankowy i dalszą zapłatę na rzecz sprzedającego. Rozważane aktualnie jest zawarcie – w formie aktu notarialnego – umowy pożyczki, wg której Pana żona udzieli Panu pożyczki pieniężnej odpowiadającej wartości środków stanowiących jej udział w majątku wspólnym zgromadzonym przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej.

Pana zdaniem, zawarcie umowy pożyczki będzie korzystało ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Z Pana stanowiskiem nie można się zgodzić.

Z treści przepisu art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wynika, że umowa pożyczki pieniężnej będzie zwolniona od podatku od czynności cywilnoprawnych, tylko wtedy, gdy:

- umowa zostanie zawarta pomiędzy osobami wymienionymi w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn,

- pożyczkobiorca złoży deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności z wyłączeniem przypadku, gdy umowa zostanie zawarta w formie aktu notarialnego,

- pożyczkobiorca udokumentuje otrzymanie pieniędzy dowodem przekazania, na jego rachunek płatniczy lub na jego inny rachunek w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Wyżej opisane warunki do skorzystania ze zwolnienia muszą być spełnione łącznie.

Jak już wyżej wskazałem, w myśl art. 720 § 1 ustawy Kodeks cywilny przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej (art. 720 § 2 ww. ustawy).

Forma dokumentowa to rodzaj formy szczególnej przewidziany dla czynności prawnych, w tym także umów. Do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarczy złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie. Nie jest wymagane złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli, ale też złożenie go jest dopuszczalne.

Forma dokumentowa umowy to forma „ad probationem”, której zachowanie jest potrzebne dla celów dowodowych, co oznacza, że niedochowanie jej formy nie skutkuje nieważnością umowy, jej brak powoduje jedynie trudności w udowodnieniu, że doszło do zawarcia umowy w wymaganej formie.

W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym umowa pożyczki musi zawierać jednoznaczne postanowienie o przeniesieniu własności pożyczki na pożyczkobiorcę oraz skorelowane z nim zobowiązanie do zwrotu pożyczki. Pożyczka ma miejsce wówczas gdy oba te elementy objęte są niewątpliwą zgodną wolą stron stosunku zobowiązaniowego. W wyroku z 17 listopada 2011 r. sygn. akt III CSK 38/11 Sąd Najwyższy stwierdził, iż „już samo (...) stwierdzenie, że określone świadczenie jest przekazywane jako pożyczka może być wystarczające do wyrażenia po stronie pożyczkodawcy obowiązku zwrotu pożyczki”.

Z kolei w wyroku z 07 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 1585/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż „umowa pożyczki jest umową konsensualną, dwustronnie zobowiązującą, a obowiązek wydania rzeczy (w tym wypadku: pieniędzy) jest konsekwencją uprzednio zawartego porozumienia w tej sprawie (zob. Z, Gawlik, Komentarz do art. 720 Kodeksu cywilnego [w:] Z. Gawlik, A. Janiak, A, Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część szczególna, LEX, 2010). Z uwagi na to, wydanie przedmiotu pożyczki ma charakter następczy wobec zawarcia umowy, a nie na odwrót (..,)”.

Należy zatem podkreślić, iż umowa pożyczki w Kodeksie cywilnym została skonstruowana jako umowa konsensualna, co oznacza, że wywiera ona skutki poprzez samo zgodne oświadczenie woli stron (solo consensu) natomiast przeniesienie własności jej przedmiotu, np. środków pieniężnych, następuje jako wykonanie już zawartej umowy.

Treść wniosku w sposób jednoznaczny wskazuje, iż środki pieniężne zostały już przez Pana wykorzystane na zakup nieruchomości – zostały przelane na Pana konto (z rachunku brokerskiego), co oznaczałoby, że w tym dniu nastąpiło wykonanie umowy pożyczki. Wydanie przedmiotu pożyczki (dokonanie przelewu) ma bowiem charakter następczy wobec zawarcia umowy pożyczki. Z wniosku wynika, że ustalili Państwo, że kwota pożyczki odpowiada wartości środków pieniężnych stanowiących udział Pana żony w majątku wspólnym zgromadzonym przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej, co zamierzają Państwo zawrzeć również w akcie notarialnym. Przelew środków został zatem poprzedzony ustaleniami między Panem a Pana żoną. W rezultacie zatem samo zawarcie opisanej umowy pożyczki w formie aktu notarialnego nie wpływa na skuteczność dokonanej czynności, która w istocie miała już miejsce (dokonanie przelewu z konta brokerskiego na Pana rachunek bankowy), lecz będzie stanowiło jedynie udokumentowanie zawartej uprzednio umowy.

Tym samym, w opisanej sytuacji nie mogę się zgodzić, że planowana umowa pożyczki w formie aktu notarialnego będzie korzystała ze zwolnienia.

Aby w przedstawionym zdarzeniu mógł Pan skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 9 pkt 10 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych powinien był Pan złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od dokonania czynności, czyli dokonania przelewu. „Zawarcie” umowy pożyczki w formie aktu notarialnego, która de facto będzie potwierdzeniem (udokumentowaniem) już wcześniej dokonanej czynności nie daje uprawnień do skorzystanie ze zwolnienia w podatku od czynności cywilnoprawnych w opisanej sprawie.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a i art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.