Podział majątku dorobkowego małżonków nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Dojdzie jednak do utraty prawa do zwolnienia dla nabycia gospodarstwa rolnego, które w całości do prowadzenia przejął mąż.
Podatniczka wraz z mężem, w trakcie trwania małżeństwa i wspólności majątkowej, zakupiła za wspólne fundusze nieruchomości rolne, korzystając ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Po rozwodzie, w wyniku podziału majątku wspólnego dokonanego w formie aktu notarialnego, nieruchomości te stały się wyłączną własnością byłego męża, a podatniczka otrzymała spłatę. Podatniczka…
Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych:
- w części dotyczącej braku opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych podziału majątku wspólnego - jest prawidłowe,
- w części dotyczącej możliwości zachowania prawa do zwolnienia z art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych - jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
30 września 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych podziału majątku dorobkowego małżonków po rozwodzie. Uzupełniła go Pani - w odpowiedzi na wezwanie - 4 listopada 2025 r. oraz 14 i 16 listopada 2025 r. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
(...) r. wraz z mężem zawarła Pani umowę kupna nieruchomości rolnej, położonej we wsi (...), gmina (...), stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu o nr (...), o powierzchni (...) ha, za cenę (...) zł.
Nieruchomość została zakupiona za fundusze wspólne, w trakcie trwania małżeństwa, celem powiększenia prowadzonego na terenie gminy Leśniowice gospodarstwa rolnego, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym.
W momencie zakupu podatku od czynności cywilnoprawnych nie pobrano, na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
(...) r. nastąpił rozwód. Od (...) r., w wyniku podziału majątku, działka stała się wyłączną własnością Pani byłego męża.
Drugie kupno nieruchomości rolnej było (...) r. Nieruchomość jest objęta księgą wieczystą KW nr (...), jest położona w miejscowości (...), gmina (...), działki nr: (...) o obszarze (...) ha, (...) o obszarze (...) ha i (...) o obszarze (...) ha, łącznego obszaru (...) ha, za cenę (...) zł. Działki te zostały zakupione za fundusze wspólne, w celu powiększenia gospodarstwa rolnego.
Wszystkie wymienione wyżej nieruchomości weszły w skład wspólności majątkowej.
Przy zakupie każdej z nieruchomości, podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, nie pobrano na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
(...) r. nastąpił rozwód, (...) r. poprzez podział majątku powyższe działki stały się wyłączną własnością Pani męża.
W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że nabyte w (...) r. nieruchomości rolne, będące przedmiotem złożonego wniosku, weszły w skład wspólności majątkowej małżeńskiej. Od momentu zawarcia małżeństwa do chwili rozwiązania małżeństwa poprzez rozwód, między Panią a byłym mężem istniał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Podziałowi majątku po rozwodzie towarzyszyła spłata - były małżonek przejął na wyłączną własność grunty rolne stanowiące wcześniej Państwa majątek wspólny, a Pani otrzymała spłatę w wysokości (...) zł. Podział został dokonany w formie aktu notarialnego po rozwodzie.
Pytania (częściowo zadane w uzupełnieniu wniosku z 4 listopada 2025 r.)
Czy w opisanym stanie faktycznym powstaje obowiązek podatkowy w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z przeniesieniem udziału w nieruchomości w wyniku podziału majątku po rozwodzie?
Chciałaby Pani również potwierdzić, że w opisanym stanie faktycznym prawo do zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych zostało zachowane.
Pani stanowisko w sprawie (częściowo zajęte w uzupełnieniu wniosku z 4 listopada 2025 r.)
W Pani ocenie, w opisanym stanie faktycznym, przeniesienie udziału w nieruchomości na rzecz byłego męża w wyniku podziału majątku wspólnego nie wywołuje obowiązku podatkowego w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych.
Uważa Pani, że podział majątku wspólnego po rozwodzie stanowi realizację uprawnień wynikających z ustania wspólności majątkowej (i nie ma charakteru odpłatnego nabycia rzeczy lub praw w rozumieniu ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych).
Ponadto, organy podatkowe konsekwentnie wskazują, że podział majątku wspólnego, w wyniku którego jeden z małżonków staje się wyłącznym właścicielem nieruchomości, nie stanowi czynności cywilnoprawnej podlegającej opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jeżeli nie dochodzi do spłat lub dopłat.
Według przepisów prawa - art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu. Podział majątku wspólnego nie został w nim wskazany.
Podział majątku wspólnego nie jest zbyciem w rozumieniu ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych - jego celem było jedynie rozstrzygnięcie stosunków majątkowych po rozwodzie, a nie sprzedaż czy przeniesienie własności w charakterze gospodarczym. Gospodarstwo rolne nadal funkcjonuje - przekazanie gruntów byłemu małżonkowi nie zmieniło charakteru ani funkcjonowania gospodarstwa rolnego, które nadal spełnia warunki zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych. Podział majątku był następstwem rozwodu, a nie transakcją handlową - w literaturze podatkowej i w interpretacjach KIS wskazuje się, że tego typu czynności nie powodują utraty zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych, jeśli celem było uregulowanie sytuacji majątkowej, a nie zbycie majątku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295):
Podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:
a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
c) (uchylona),
d) umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
e) umowy dożywocia,
f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
g) (uchylona),
h) ustanowienie hipoteki,
i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
j) umowy depozytu nieprawidłowego,
k) umowy spółki.
Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:
Podatkowi podlegają:
2) zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
Art. 1 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, określający zakres przedmiotowy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zawiera enumeratywny katalog czynności, których dokonanie powodować będzie konieczność zapłaty podatku. Tym samym, jeżeli dana czynność nie została wymieniona w ustawowym katalogu nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem nawet, jeżeli wywołuje skutki gospodarcze takie same lub podobne do tych, które zostały w katalogu wymienione. O zakwalifikowaniu danej umowy do umów podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie decyduje nazwa, ale treść umowy.
Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że w (...) r. zakupiła Pani wraz z byłym mężem na współwłasność małżeńską działki rolne. (...) r. nastąpił rozwód, (...) r. poprzez podział majątku powyższe działki stały się wyłączną własnością Pani byłego męża. Od momentu zawarcia małżeństwa do chwili rozwiązania małżeństwa poprzez rozwód, między Panią a byłym mężem istniał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Podziałowi majątku po rozwodzie towarzyszyła spłata - były małżonek przejął na wyłączną własność grunty rolne stanowiące wcześniej Państwa majątek wspólny, a Pani otrzymała spłatę w wysokości (...) zł. Podział został dokonany w formie aktu notarialnego po rozwodzie.
Zgodnie z przepisem art. 31 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.):
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Wspólność ustawową charakteryzują dwie podstawowe cechy: jest to wspólność dorobku i wspólność o charakterze łącznym. Z powyższego przepisu wynika również, że wspólność majątkowa małżeńska oparta jest na małżeństwie, jako stosunku prawnym osobistym.
W myśl art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.
Zgodnie natomiast z postanowieniem art. 501 tejże ustawy:
W razie ustania wspólności, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej. Przepis ten nie wyłącza zastosowania art. 43 § 2 i 3.
Stosownie do treści art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom.
Z art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że:
Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności.
Art. 211 ww. Kodeksu stanowi, że:
Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Wskutek ustania wspólności majątkowej następuje podział majątku małżeńskiego objętego dotychczas ww. wspólnością. Podział majątku małżeńskiego jest instytucją prawa rodzinnego, a nabycie w ramach jego rzeczy i praw majątkowych nie zostało wymienione w enumeratywnym katalogu zawartym w przepisie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, jako podlegające opodatkowaniu tym podatkiem.
W szczególności należy podkreślić, że podział majątku wykazuje cechy odrębne od umowy zniesienia współwłasności uregulowanego w Kodeksie cywilnym i w konsekwencji nie należy go utożsamiać ze zniesieniem współwłasności w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) tejże ustawy. Umowy o podział majątku wspólnego również mają charakter odrębny od zniesienia współwłasności.
Art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wskazuje przedmiot opodatkowania tym podatkiem. Powoływany artykuł nie wymienia jednak podziału majątku małżonków jako czynności opodatkowanej.
Skoro w art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy jako podlegające opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych ustawodawca nie wymienił podziału majątku małżonków, to otrzymanie przez Panią spłaty w wyniku czynności cywilnoprawnej (zawarcia umowy), nie rodzi obowiązku w podatku od czynności cywilnoprawnych. Nabycie w wyżej wskazany sposób majątku nie podlega przepisom ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i z tego tytułu nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty tego podatku.
W tym zakresie Pani stanowisko jest prawidłowe.
Wskazuje Pani jednak także, że w związku z nabyciem działek rolnych wraz z mężem skorzystała Pani ze zwolnienia przewidzianego w art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
W myśl art. 9 pkt 2 powołanej ustawy:
Zwalnia się od podatku sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str.9).
Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczących przeniesienia własności nieruchomości w drodze umów sprzedaży jest łączne uznanie, że w chwili dokonania tej czynności:
1) nabywane grunty stanowiły gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym,
2) dokonane czynności spowodują utworzenie lub powiększenie gospodarstwa rolnego w określonych w przepisie limitach,
3) gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia.
Pani wątpliwości budzi to, czy dokonanie podziału majątku wspólnego, obejmującego nieruchomość rolną nabytą przed upływem pięciu lat, co do nabycia której zastosowano zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych (art. 9 pkt 2) w ten sposób, że nieruchomość tę nabył na wyłączną własność jeden z małżonków (Pani były mąż) skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.
W analizowanej sprawie ocenie prawnopodatkowej (prawa do dalszego stosowania zwolnienia) należy poddać przede wszystkim czynność cywilnoprawną jaką jest transakcja sprzedaży nieruchomości gruntowej stanowiącej gospodarstwo rolne. Otóż art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wprost stanowi, iż zwalnia się od podatku czynność cywilnoprawną - w tym przypadku transakcję sprzedaży nieruchomości gruntowej - po spełnieniu warunków określonych w tym przepisie. Warunki zwolnienia określone w przepisie muszą być spełnione przez wszystkich nabywców. Naruszenie warunku zwolnienia przez jednego z nich skutkuje tym, że prawo do zwolnienia traci czynność, a nie poszczególni nabywcy.
Zatem opisana sytuacja, w której jeden z nabywców (była żona) przenosi (w drodze podziału majątku) zakupioną nieruchomość, będącą przedmiotem zwolnienia, na rzecz drugiego z nabywców (byłego męża) przed upływem 5 lat od dnia nabycia oznacza utratę prawa do stosowania zwolnienia.
W omawianej sprawie został naruszony warunek prowadzenia gospodarstwa rolnego przez okres 5 lat od nabycia przez Panią. W wyniku naruszenia tego warunku zwolnienia przedmiotowa czynność cywilnoprawna w postaci transakcji sprzedaży nieruchomości gruntowej stanowiącej gospodarstwo rolne traci prawo do zwolnienia. Nie ma przy tym znaczenia sytuacja drugiego małżonka i okoliczność prowadzenia przez niego nabytego gospodarstwa rolnego przez okres 5 lat.
Powyższa okoliczność skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych od przedmiotowej umowy sprzedaży.
W tym zakresie Pani stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dniu zaistnienia zdarzenia.
Ta interpretacja dotyczy wyłącznie podatku od czynności cywilnoprawnych - zgodnie z Pani życzeniem wyrażonym w uzupełnieniu wniosku. Postępowanie w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostało umorzone.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo wnieść skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a i art. 14b § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo