Interpretacja 0111-KDIB2-3.4014.705.2025.2.AD

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 2 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia drugiej umowy sprzedaży tego samego pojazdu. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z daty wpływu – 15 grudnia 2025 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

(…) r. na mocy umowy kupna-sprzedaży nabył Pan (kupujący) samochód od (…) (sprzedający).

Sprzedający (…) r. złożył wniosek o wydanie stałego dowodu rejestracyjnego pojazdu uzyskując jednocześnie pozwolenie czasowe, na podstawie którego dokonał (…) r. sprzedaży pojazdu Panu, jako kupującemu. Stały dowód rejestracyjny został wydany sprzedającemu (…) r., po czym dokument ten został przekazany Panu. W międzyczasie Pan, jako właściciel pojazdu uiścił podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC-3) (…).

Po otrzymaniu stałego dowodu rejestracyjnego udał się Pan do właściwego wydziału komunikacji w celu rejestracji pojazdu. Wydział komunikacji odmówił rejestracji argumentując, że sprzedający naruszył przepisy wprowadzając organ w błąd co do swojego statusu właścicielskiego w dniu odbioru stałego dowodu rejestracyjnego ((…) r.), podpisując się pod decyzją administracyjną jako właściciel pojazdu, pomimo że własność przeszła na kupującego (Pana) (…) r.

Wobec takiej sytuacji konieczne było zawarcie (…) ugody – umowy zwrotu pojazdu, na mocy której pierwotna umowa kupna-sprzedaży utraciła moc prawną. Następnie strony ponownie zawarły umowę kupna-sprzedaży tego samego pojazdu (…) r., na podstawie której pojazd został zarejestrowany (…) r.

Urząd Skarbowy w (…) uznał, że konieczne jest ponowne naliczenie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC-3), co zostało wykonane przez Pana (kupującego) (…) r.

Pytanie ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku

Czy słusznie musiał Pan uiścić dwa razy podatek za zakup tego samego samochodu?

Pana stanowisko w sprawie ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku

W Pana ocenie, nie powinien Pan dwa razy płacić podatku za zakup tego samego samochodu, ponieważ pierwsza umowa została unieważniona.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295 ze zm.):

Podatkowi podlegają: umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.

Na podstawie art. 535 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.

Na podstawie art. 4 pkt 1 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży przy umowie sprzedaży – na kupującym.

W oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie sprzedaży – wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego.

Wartość rynkową określa się na zasadach wskazanych w art. 6 ust. 2 ww. ustawy, w myśl którego:

Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy:

Stawki podatku wynoszą od umowy sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym − 2%.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ww. ustawy:

Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika, oraz przypadków, o których mowa w ust. 1a.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że sprzedający (…) r. złożył wniosek o wydanie stałego dowodu rejestracyjnego pojazdu uzyskując jednocześnie pozwolenie czasowe, na mocy którego sprzedał Panu (…) r. samochód. Jako właściciel pojazdu (…) r. uiścił Pan podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC-3). Stały dowód rejestracyjny został wydany sprzedającemu (…) r. Po otrzymaniu stałego dowodu rejestracyjnego od sprzedającego udał się Pan do właściwego wydziału komunikacji w celu rejestracji pojazdu. Wydział komunikacji odmówił rejestracji argumentując, że sprzedający naruszył przepisy wprowadzając organ w błąd co do swojego statusu właścicielskiego w dniu odbioru stałego dowodu rejestracyjnego ((…) r.), podpisując się pod decyzją administracyjną jako właściciel pojazdu, pomimo że własność przeszła na kupującego (Pana) (…) r. Wobec takiej sytuacji konieczne było zawarcie (…) r. ugody – umowy zwrotu pojazdu, na mocy której pierwotna umowa kupna-sprzedaży utraciła moc prawną. Następnie strony ponownie zawarły umowę kupna-sprzedaży tego samego pojazdu (…) r., na podstawie której pojazd został zarejestrowany. Urząd Skarbowy uznał, że konieczne jest ponowne naliczenie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC-3), co zostało wykonane przez Pana (kupującego) (…) r.

Ma Pan wątpliwości czy słusznie musiał uiścić Pan podatek dwa razy za zakup tego samego pojazdu.

Pana zdaniem nie, ponieważ pierwsza umowa została unieważniona.

Z przywołanych powyżej regulacji wynika, że umowa sprzedaży podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych i obowiązek uiszczenia tego podatku ciąży na kupującym.

Z opisu zdarzenia wynika, że (…) r. miała miejsce umowa sprzedaży, na podstawie której nabył Pan samochód. Uiścił Pan podatek od czynności cywilnoprawnych na podstawie tej umowy. Następnie (…) r. zawarł Pan ze sprzedającym ugodę – umowę zwrotu pojazdu.

W myśl ww. przepisów należy uznać, że w związku z tym, że co do zasady każda umowa sprzedaży podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, słusznie zapłacił Pan podatek od zawartej (…) r. umowy sprzedaży.

Wskazał Pan, że ww. pierwotna umowa kupna-sprzedaży utraciła moc prawną w związku z zawarciem ugody – umowy zwrotu pojazdu.

W ustawie od czynności cywilnoprawnych przewidziane zostały sytuacje, gdy zobowiązanie podatkowe zostało ukształtowane w sposób prawidłowy, jednak na skutek pewnych okoliczności wskazanych w ustawie, najczęściej przejawiających się w braku osiągnięcia celu gospodarczego, określonym podmiotom przysługuje uprawnienie do żądania zwrotu podatku.

Zgodnie z art. 11 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, który wskazał Pan jako przepis do interpretacji:

1. Podatek, z zastrzeżeniem ust. 2, podlega zwrotowi, jeżeli:

1) uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna);

2) nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej;

3) (uchylony)

3a) spółka nie została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców lub wysokość kapitału zakładowego xxx spółki kapitałowej została zarejestrowana w kwocie niższej niż określała umowa spółki - w części xxxlstanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym;

4) podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie zostanie zarejestrowane lub zostanie zarejestrowane xxw wysokości niższej niż określona w uchwale - w części stanowiącej różnicę między podatkiem xxzapłaconym i podatkiem należnym od podwyższenia kapitału zakładowego ujawnionego w rejestrze xxprzedsiębiorców;

5) nie dokonano wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

2. Podatek nie podlega zwrotowi po upływie 5 lat od końca roku, w którym został zapłacony.

Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że ustawodawca wprowadził enumeratywnie przypadki, w których możliwy jest zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych. Zatem tylko zajście jednej z wymienionych w nim przesłanek uprawnia do żądania zwrotu prawidłowo zapłaconego podatku.

Z zacytowanego wyżej przepisu wynika, że podatek od czynności cywilnoprawnych podlega zwrotowi m.in. jeżeli uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna).

Zagadnienie związane z uchyleniem się od skutków prawnych oświadczenia woli unormowane zostało w art. 88 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego treścią:

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Należy w tym miejscu zauważyć, że błąd jest wadą oświadczenia woli powodującą względną nieważność czynności prawnej, czyli jej wzruszalność. Możliwość uchylenia się od skutków wadliwego oświadczenia woli jest prawem podmiotowym kształtującym, co oznacza, że uprawniony może skorzystać z tego prawa i doprowadzić do nieważności umowy jako całości. Uchylenie się od skutków oświadczenia woli następuje przez złożenie oświadczenia na piśmie. Może nastąpić także przez oświadczenie złożone do protokołu sądowego. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, w wyniku którego doszło do zawarcia umowy powoduje jej nieważność, a w konsekwencji mają zastosowanie postanowienia art. 497 w zw. z art. 496 Kodeksu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, że zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym w niniejszej sprawie nie doszło do złożenia przez Pana oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli – strony zawarły umowę (ugodę) zwrotu pojazdu.

Zgodnie z art. 353¹ Kodeksu cywilnego:

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Wynikająca z ww. artykułu zasada swobody umów ma fundamentalne znaczenie dla kształtowania stosunków cywilnoprawnych, określa bowiem kompetencje podmiotów prawa cywilnego do kreowania swoich stosunków prawnych za pomocą umów. Kompetencja ta obejmuje również rozwiązanie umowy pierwotnej.

W myśl art. 77 § 2 i § 3 ww. Kodeksu:

Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę.

Jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

Odstąpienie od realizacji umowy nie uzasadnia zwrotu prawidłowo naliczonego i uiszczonego podatku od czynności cywilnoprawnych. Podobnie, późniejsze rozwiązanie skutecznie zawartej umowy, na skutek zgodnych oświadczeń stron, nie wywołuje uprawnienia do żądania zwrotu poprawnie naliczonego i uiszczonego podatku. Oznacza to, że odstąpienie od umowy lub jej rozwiązanie nie uzasadnia zwrotu podatku.

W sytuacji przedstawionej we wniosku strony postanowiły zawartą wcześniej umowę sprzedaży samochodu rozwiązać zawierając umowę (ugodę) zwrotu pojazdu. Wynika z tego, że umowa sprzedaży zawarta (…) r. została zawarta w sposób skuteczny. Rozwiązanie skutecznie zawartej umowy, na skutek zgodnych oświadczeń stron, nie wywołuje natomiast uprawnienia do żądania zwrotu poprawnie naliczonego i uiszczonego podatku. Oznacza to, że późniejsze rozwiązanie ww. umowy sprzedaży pojazdu (przez zawarcie (…) r. ugody – umowy zwrotu pojazdu) przez jej strony, nie uzasadnia zwrotu prawidłowo naliczonego oraz zapłaconego podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, nie może ubiegać się Pan o zwrot podatku uiszczonego od umowy sprzedaży z (…) r.

Z opisu zdarzenia wynika, że (…) r. strony ponownie zawarły umowę sprzedaży samochodu (poprzednia umowa sprzedaży została rozwiązana umową (ugodą) zwrotu pojazdu). Od ww. umowy (…) r. uiścił Pan podatek jako kupujący.

Skoro – jak wskazano wyżej – każda umowa sprzedaży podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, to uznać należy, że słusznie zapłacił Pan podatek od nowej (drugiej) umowy sprzedaży.

Umowa sprzedaży z (…) r. stanowi inną (odrębną) czynność cywilnoprawną niż umowa sprzedaży z (…) r., pomimo iż przedmiotem jednej i drugiej umowy był ten sam pojazd. Z opisu zdarzenia wynika, że obie umowy na moment zawarcia były prawidłowo dokonane. Rozwiązanie pierwszej umowy sprzedaży w wyniku umowy (ugody) zwrotu pojazdu, wynikające z problemów z zarejestrowaniem pojazdu, nie stanowi podstawy do zwrotu podatku uiszczonego od pierwszej umowy sprzedaży, ani podstawy do zastosowania zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych w stosunku do drugiej umowy sprzedaży. Przedmiotem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie jest bowiem przedmiot, którego czynność (umowa) dotyczy (tu konkretny pojazd), ale dokonanie każdej prawnie skutecznej czynności wymienionej w katalogu z art. 1 ustawy (tu: każdej umowy sprzedaży). Konieczność zawarcia drugiej umowy sprzedaży, która wystąpiła w związku z problemami w rejestracji samochodu, nie ma wpływu na fakt, iż każda z tych czynności jest skuteczną prawnie umową sprzedaży. Jako taka każda z nich podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W związku z powyższym należy uznać, że słusznie uiścił Pan podatek od obu umów sprzedaży, tj. od umowy z (…) r. i od umowy z (…) r.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

-   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-  w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-  w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.