Interpretacja 0111-KDIB2-3.4014.749.2025.1.ASZ

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 19 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy dożywocia.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawczyni (Żona) nabyła od swojego Małżonka (Męża) 1/2 udziału w prawie własności nieruchomości stanowiącej dom mieszkalny, o wartości rynkowej (…) zł.

Przeniesienie własności nastąpiło w drodze umowy o dożywocie zawartej w formie aktu notarialnego. W zamian za przeniesienie udziału, Wnioskodawczyni zobowiąże się do zapewnienia Małżonkowi dożywotniego utrzymania (kanon dożywocia).

Małżonek Wnioskodawczyni nie jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, jednakże nieruchomość będąca przedmiotem umowy (udział 1/2 w domu mieszkalnym) nie była i nie jest wykorzystywana przez Wnioskodawczynię do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, a stanowi składnik majątku prywatnego. W związku z tym, przeniesienie własności nie będzie podlegało przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.

Kancelaria Notarialna naliczyła podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od wartości udziału (…) na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Wnioskodawczyni kwestionuje zasadność naliczenia tego podatku z uwagi na relacje małżeńskie i przysługujące jej pełne zwolnienie podatkowe.

Pytanie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych

Czy zawarcie umowy o dożywocie, w której stronami są małżonkowie (przeniesienie 1/2 udziału w nieruchomości), podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych?

Pani stanowisko w sprawie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych

Pani zdaniem, umowa o dożywocie powinna być wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Stanowisko to jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą, która kwalifikuje nabycie nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie jako czynność podlegającą reżimowi podatku od spadków i darowizn.

Potwierdza to m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2008 r. (sygn. akt II FSK 649/07) oraz liczne interpretacje Dyrektora KIS, np. interpretacja indywidualna z 17 listopada 2023 r. (…). W konsekwencji, czynność nie powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295 ze zm.):

Podatkowi podlegają: umowy dożywocia.

Instytucję umowy dożywocia regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Zgodnie z art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Umowa dożywocia ma więc charakter umowy zobowiązującej, odpłatnej i wzajemnej.

Przedmiotem świadczenia ze strony zbywcy (dożywotnika) jest przeniesienie własności nieruchomości. Ustawa nie ogranicza przy tym możliwości przeniesienia własności nieruchomości w zamian za ustanowienie praw dożywocia tylko do nieruchomości gruntowych. Możliwe zatem jest ustanowienie dożywocia na nieruchomości budynkowej lub lokalowej. W celu wykonania umowy dopuszczalne jest też przeniesienie udziału we współwłasności oraz nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym.

Jednocześnie należy zauważyć, że umowa dożywocia nie określa kwotowo ceny, za jaką nieruchomość jest zbywana. Nabywca zobowiązuje się jedynie do świadczeń określonych w art. 908 Kodeksu cywilnego, przy czym ich wartość i okres, w którym mają być spełnione, w momencie zawierania umowy nie są znane.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.

Stosownie do treści art. 4 pkt 4 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży przy umowie dożywocia - na nabywcy własności nieruchomości.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 ww. ustawy:

Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie dożywocia – wartość rynkowa nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego.

Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy:

Stawki podatku wynoszą: od umów zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności oraz darowizny:

a) przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym – 2%,

b) przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych – 1%.

Zgodnie z art. 10 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy:

Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika, oraz przypadków, o których mowa w ust. 1a.

Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego.

Płatnicy obowiązani są uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego zapłacenia podatku.

Jeżeli zatem czynność cywilnoprawna (umowa) dokonywana jest w formie aktu notarialnego to na notariuszu ciąży obowiązek pobrania i wpłacenia podatku od czynności cywilnoprawnych do urzędu skarbowego.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że nabyła Pani od swojego męża 1/2 udziału w prawie własności nieruchomości stanowiącej dom mieszkalny, o wartości rynkowej (...) zł. Przeniesienie własności nastąpiło w drodze umowy o dożywocie zawartej w formie aktu notarialnego. W zamian za przeniesienie udziału, zobowiąże się Pani do zapewnienia mężowi dożywotniego utrzymania (kanon dożywocia). Kancelaria Notarialna naliczyła podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od wartości udziału ((...) zł) na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Pani zdaniem, umowa o dożywocie powinna być wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.

Przenosząc powołane powyżej przepisy na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że umowa dożywocia – jako wymieniona w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych − podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zatem w momencie zawarcia umowy dożywocia, ciążył na Pani obowiązek podatkowy z tytułu jej zawarcia, a stawka podatku, liczona od wartości rynkowej nieruchomości, wyniosła 2%. Obowiązek pobrania tego podatku od Pani i wpłacenia go na rachunek właściwego organu podatkowego ciążył na notariuszu sporządzającym akt notarialny jako płatniku podatku od czynności cywilnoprawnych.

Należy zauważyć, że ustawodawca nie przewidział żadnych zwolnień, ani wyłączeń z obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zawieranych umów dożywocia. W stanowisku w sprawie powołała się Pani na art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, który nie występuje w ww. ustawie. Z kolei cały art. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych określa katalog wyłączeń z opodatkowania. Wynika z niego, w jakich sytuacjach, mimo zawarcia umowy wymienionej w art. 1 (np. umowa sprzedaży, pożyczki), nie trzeba płacić podatku od czynności cywilnoprawnych. Z ww. przepisu nie wynika jednak, że umowa dożywocia jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się do powołanego w Pani stanowisku wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuję, że nie dotyczy on ani podatku od spadków i darowizn ani podatku od czynności cywilnoprawnych. Z kolei w odniesieniu do sygnatury interpretacji, którą Pani powołała (…) informuję, że zarówno w bazie Eureka, jak i w wewnętrznych systemach Krajowej Informacji Skarbowej nie znajduje się interpretacja o takiej sygnaturze.

Ta interpretacja stanowi ocenę Pani stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku od spadków i darowizn wydano odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

-    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.