Interpretacja 0111-KDIB2-3.4015.171.2026.4.JKU

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 maja 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych działu spadku. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 1 czerwca 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W wyniku śmierci Pani babci nastąpiło otwarcie spadku. Spadek został nabyty przez trzech spadkobierców testamentowych, tj. przez Panią, Pani brata M. oraz Pani kuzyna T., który posiada obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Zgodnie z postanowieniem o nabyciu spadku każdy ze spadkobierców nabył udział w wysokości 1/3 części spadku. W skład masy spadkowej wchodziły m.in. listy zastawne wyemitowane przez bank, które stanowiły własność spadkodawczyni.

Po nabyciu spadku zawarli Państwo we trójkę umowę częściowego działu spadku, na mocy której dokonano podziału listów zastawnych w następujący sposób:

·       Pani miała otrzymać 47 listów zastawnych,

·       Pani brat M. miał otrzymać 47 listów zastawnych,

·       Pani kuzyn T. miał otrzymać 46 listów zastawnych.

Następnie, ze względu na występujące problemy proceduralne po stronie banku, związane z obsługą i realizacją listów zastawnych, postanowili Państwo zmienić sposób podziału tego składnika spadku.

Problemy te polegały na tym, że bank nie umożliwiał skutecznego przekazania części listów zastawnych przypadających Pani kuzynowi T. ze względu na jego obywatelstwo. Z tego względu zawarli Państwo aneks do umowy częściowego działu spadku. Zawarcie aneksu nie miało na celu nieodpłatnego przysporzenia na Pani rzecz ani zamiaru rezygnacji przez T. z przysługującej mu części spadku bez rozliczenia.

Celem aneksu było wyłącznie techniczne i organizacyjne rozwiązanie problemu powstałego po stronie banku, tak aby możliwe było dalsze rozliczenie pomiędzy Państwem. Państwa zamiarem było bowiem od początku, aby T. otrzymał środki pieniężne odpowiadające wartości tych listów zastawnych.

Na mocy aneksu ustalono więc nowy sposób przypisania listów zastawnych, zgodnie z którym:

·       Pani otrzymała 93 listy zastawne,

·       Pani brat M. otrzymał 47 listów zastawnych,

·       Pani kuzyn T. nie otrzymał żadnych listów zastawnych.

W praktyce oznacza to, że formalnie otrzymała Pani większą liczbę listów zastawnych niż wynikałoby to z Pani pierwotnego udziału w spadku; jednak było to wyłącznie następstwem problemów proceduralnych po stronie banku.

W związku z powyższym, zamierza Pani przekazać środki pieniężne kuzynowi T., zamieszkałemu na stałe w Stanach Zjednoczonych Ameryki, tytułem rozliczenia spadkowego odpowiadającego wartości przysługującej mu części listów zastawnych, zgodnie z wolą babci.

W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że wartość majątku otrzymanego przez Panią w wyniku działu spadku ((…) zł) przekracza wartość udziału w pierwotnej masie spadkowej ((…) zł). Spadkodawca pozostawił w spadku 140 listów zastawnych – papierów dłużnych o wartości nominalnej (…) zł każdy. Papiery te są niepodzielne, tj. nie można było ustalić ich podziału równo po 1/3.

Zgodnie z treścią testamentu przysługiwało Pani m.in. 1/3 pozostawionych przez spadkodawcę listów zastawnych (pozostali spadkobiercy – Pani brat M. i Pani kuzyn T. również otrzymali w testamencie m.in. po 1/3 listów zastawnych).

Zgodnie z treścią testamentu przysługiwałoby Pani zatem 46,666 listów zastawnych o łącznej wartości (…) zł. Z uwagi na to, że Pani kuzyn T. (ze względów technicznych leżących po stronie banku będącego emitentem tychże papierów dłużnych) nie mógł nabyć swojej części, w umowie o dziale spadku podjęli Państwo decyzję, że Pani nabędzie 93 listy zastawne o wartości nominalnej (…) zł każdy i o łącznej wartości nominalnej (…) zł – z obowiązkiem spłaty na rzecz kuzyna T. w wysokości (…) zł (tj. (…) zł minus (…) zł).

Przekazanie środków pieniężnych kuzynowi T. należy traktować jako spłatę w ramach częściowego działu spadku.

Pytanie w zakresie podatku od spadków i darowizn sformułowane ostatecznie w uzupełnieniu wniosku

Czy w związku z dokonaniem częściowego działu spadku oraz zawarciem aneksu do tej umowy, na mocy którego otrzymała Pani większą liczbę listów zastawnych niż wynikało to z Pani udziału w spadku (1/3), po Pani stronie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn?

Pani stanowisko w sprawie w zakresie podatku od spadków i darowizn sformułowane ostatecznie w uzupełnieniu wniosku

Pani zdaniem, uzyskanie przez Panią większej ilości aktywów (na podstawie umowy o dział spadku) niż wynika z testamentu nie jest objęte ustawą o podatku od spadków i darowizn. W Pani ocenie, nie powstaje zatem po Pani stronie obowiązek podatkowy na gruncie tej ustawy.

Przywołując treść art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wskazała Pani, że ustawa o podatku od spadków i darowizn obejmuje zakresem normowania jedynie nabycie własności praw majątkowych na podstawie dziedziczenia (a więc miałaby zastosowanie do nabycia przeze mnie listów zastawnych o wartości (…) zł) – nie zaś na podstawie umowy o dział spadku – tj. nie ma zastosowania do nadwyżki ponad kwotę przypadającą z masy spadkowej na podstawie testamentu.

Zgodnie zaś z treścią art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 1a–2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Nadto, pod warunkiem zgłoszenia w odpowiednim terminie, zastosowanie ma zwolnienie przez Panią od tego podatku w odniesieniu do nabycia listów zastawnych o wartości do kwoty (…) zł.

Powyżej przywołano tylko tę część Pani stanowiska, która odnosi się do podatku od spadków i darowizn.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2) darowizny, polecenia darczyńcy;

3) zasiedzenia;

4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Stosownie do art. 1 ust. 2 ww. ustawy:

Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, określony w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jest katalogiem zamkniętym. Wobec tego wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią jedyne przypadki podlegające opodatkowaniu tym podatkiem.

Ponieważ przepisy ww. ustawy nie definiują pojęć: „spadek” czy „dział spadku”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795).

W myśl art. 922 § 1 ww. Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego:

Stosownie do art. 925 Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z art. 1035 cyt. ustawy:

W myśl art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego:

Zatem do momentu dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

Na podstawie art. 1038 § 1 i 2 ww. Kodeksu:

Dział spadku jest zatem instytucją odrębną od dziedziczenia (nabycia spadku), którego mogą, ale nie muszą dokonać spadkobiercy po nabyciu spadku.

Jak już wskazano powyżej, katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn określony w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wobec tego jedynie wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią przypadki podlegające opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Tym samym nabycie tytułem działu spadku (bez względu na to czy wiąże się ze spłatą czy też dokonywany jest nieodpłatnie) nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Natomiast, zgodnie z treścią art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia wynika, że spadek po Pani babci został nabyty przez trzech spadkobierców testamentowych, tj. przez Panią, Pani brata oraz Pani kuzyna, który posiada obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki. Zgodnie z postanowieniem o nabyciu spadku każdy ze spadkobierców nabył udział w wysokości 1/3 części spadku. W skład masy spadkowej wchodziły m.in. listy zastawne wyemitowane przez bank. Po nabyciu spadku zawarli Państwo we trójkę umowę częściowego działu spadku, na mocy której dokonano podziału listów zastawnych w następujący sposób: Pani miała otrzymać 47 listów zastawnych, Pani brat miał otrzymać 47 listów zastawnych, Pani kuzyn miał otrzymać 46 listów zastawnych. Następnie, ze względu na występujące problemy proceduralne po stronie banku związane z obsługą i realizacją listów zastawnych, postanowili Państwo zmienić sposób podziału tego składnika spadku. Z tego względu zawarli Państwo aneks do umowy częściowego działu spadku. Państwa zamiarem było bowiem od początku, aby kuzyn otrzymał środki pieniężne odpowiadające wartości tych listów zastawnych. Na mocy aneksu ustalono więc nowy sposób przypisania listów zastawnych, zgodnie z którym: Pani otrzymała 93 listy zastawne, Pani brat otrzymał 47 listów zastawnych, Pani kuzyn nie otrzymał żadnych listów zastawnych. W związku z powyższym zamierza Pani przekazać środki pieniężne kuzynowi, tytułem rozliczenia spadkowego odpowiadającego wartości przysługującej mu części listów zastawnych. Przekazanie środków pieniężnych kuzynowi należy traktować jako spłatę w ramach częściowego działu spadku.

Skoro podział majątku nastąpił na podstawie częściowego działu spadku, to nabycie tym tytułem, czyli tytułem czynności niewymienionej w zamkniętym katalogu określonym w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie podlega w ogóle regulacjom ustawy o podatku od spadków i darowizn. Tym samym z tytułu ww. nabycia po Pani stronie nie powstał obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn.

Końcowo wskazuję, że w związku z nabyciem przez Panią w spadku po babci listów zastawnych zastosowanie znajdzie zwolnienie z podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem spełnienia wymogów wskazanych w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Przedmiotem tej interpretacji jest ocena Pani stanowiska tylko w zakresie podatku od spadków i darowizn. W pozostałym zakresie wniosku, dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych, zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Końcowo odwołując się do przywołanej przez Panią ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wskazać należy, że gdyby chciała Pani otrzymać interpretację w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych, powinna Pani w tym zakresie wystąpić z odrębnym wnioskiem o wydanie interpretacji.

Wniosek został złożony tylko w zakresie podatku od spadków i darowizn oraz podatku dochodowego od osób fizycznych (pytania ustawy wskazane do interpretacji) i tylko w tych podatkach jest dokonywana ocena Pani stanowiska.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

-    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-    w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.