Interpretacja 0111-KDIB2-3.4015.196.2026.1.JS

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

13 maja 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych otrzymania darowizny od matki. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

29 sierpnia 2018 r. zawarła Pani z X. S.A. (dalej: Bank) umowę nr (…) o kredyt konsolidacyjny. Kredyt ten za zgodą Pani matki – A. B. (wówczas C.) został zabezpieczony hipoteką na należącej do niej nieruchomości położonej w D. przy ul. (…), dla której Sąd Rejonowy (…) prowadzi księgę wieczystą nr (…).

W 2025 r. Pani matka zadecydowała o sprzedaży tej nieruchomości i znalazła kupców – małżonków F. i G. H. (dalej: Kupujący), którzy zaczęli starać się o udzielenie im kredytu na zakup tej nieruchomości w banku Y. Spółka Akcyjna z siedzibą w I. (kredyt hipoteczny). Wymogiem udzielenia kredytu hipotecznego kupującym była wcześniejsza spłata zaciągniętego przez Panią kredytu konsolidacyjnego i wykreślenie hipoteki wpisanej na rzecz X. S.A. z działu IV księgi wieczystej.

Z uwagi na fakt, że nie posiadała Pani środków pieniężnych na wcześniejszą spłatę kredytu, Pani matka uznała, że spłata zaciągniętego przez Panią kredytu nastąpi ze środków należących się jej z tytułu sprzedaży nieruchomości. Jednocześnie Pani matka uzgodniła z Panią, że środków tych nie będzie jej musiała w terminie późniejszym zwracać, bo będą one stanowić darowiznę.

Bank udzielający kupcom kredytu na zakup nieruchomości zobowiązał Panią do przedłożenia zaświadczenia o kwocie zadłużenia wraz z informacją o rachunku do spłaty kredytu oraz promesy, że X. S.A. wyrazi zgodę na wykreślenie hipoteki (wystawi list mazalny) po całkowitej spłacie kredytu. Zaświadczenie to miało stanowić załącznik do umowy sprzedaży nieruchomości.

Na zaświadczeniu z 20 stycznia 2026 r. X. S.A. jako rachunek do całkowitej spłaty Pani kredytu wskazał rachunek techniczny, którego posiadaczem jest Bank, o numerze (…).

26 stycznia 2026 r. Pani matka A. B. darowała Pani środki pieniężne w wysokości 69.362,17 zł, które stanowiły równowartość kwoty zadłużenia wynikającej z zaświadczenia o kwocie zadłużenia z 19 stycznia 2026 r. W umowie darowizny zawarły Panie zapis, że darowana kwota będzie pochodziła ze środków ze sprzedaży 27 stycznia 2026 r. nieruchomości i wpłynie na rachunek techniczny X. S.A. nr (…), dedykowany do spłaty zaciągniętego przez Panią kredytu konsolidacyjnego.

27 stycznia 2026 r. Pani matka A. B. zawarła z F. H. i G. H. umowę sprzedaży opisanej wyżej nieruchomości. W § 1 tej umowy Pani matka A. B. oświadczyła, że w dziale IV księgi wieczystej (…) wpisana jest hipoteka umowna do sumy 160.000,00 zł, na zabezpieczenie wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu, na rzecz X. S.A. z siedzibą w J. (ust. 4).

Pozostała do spłaty kwota wierzytelności, zabezpieczona hipoteką opisaną w ust. 4 powyżej, na 19 stycznia 2026 r. wynosiła 69.362,17 zł, na potwierdzenie czego przedłożyła Pani zaświadczenie o kwocie zadłużenia wydane przez X. Spółka Akcyjna z siedzibą w J. z 20 stycznia 2026 r., z którego wynika ponadto, że środki na wcześniejszą spłatę kredytu powinny zostać przekazane na rachunek nr (…), w tytule należy podać imię i nazwisko kredytobiorcy (K. L.), numer PESEL (…), numer umowy kredytowej (…), ponadto bank wyda niezbędne dokumenty do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej w ciągu 14 dni od dnia całkowitej spłaty kredytu (ust. 5).

W § 4 ustalono cenę sprzedaży, przy czym kupujący zobowiązali się zapłacić sprzedawcy przelewem kwotę 545.000,00 zł w ten sposób, że kwotę 69.362,17 zł, w celu spłaty zadłużenia opisanego w § 1 ust. 5 przedmiotowego aktu, na rachunek bankowy wierzyciela (X. Spółka Akcyjna z siedzibą w J.) numer (…), wynikający z przedłożonego zaświadczenia tego banku, najpóźniej do 28 lutego 2026 r. (ust. 3 lit. b).

3 lutego 2026 r. otrzymała Pani z X. S.A. informację o wpływie na konto techniczne środków pieniężnych na spłatę Pani kredytu. W tym samym dniu udała się Pani do Banku i złożyła dyspozycję wcześniejszej spłaty kredytu.

9 lutego 2026 r. Bank na Pani wniosek wystawił zaświadczenie o spłacie kredytu oraz zezwolenie na wykreślenie hipoteki. Dodatkowo na Pani prośbę Bank 10 lutego 2026 r. wydał Pani zaświadczenie o całkowitej spłacie kredytu, z którego wynika, że kredyt został spłacony 2 lutego 2026 r. środkami przekazanymi przez F. H. (nr przelewu: (…), kwota przelewu: 69.362,17 zł, tytuł przelewu: spłata zobowiązania wobec zbywcy lokalu mieszkalnego ((…), K. L., Pesel (…), nr umowy (…)).

Po wniesieniu wniosku o interpretację indywidualną w przedmiotowej sprawie, planuje Pani zgłosić darowiznę od matki na formularzu SD-Z2, tak aby zgłoszenie nastąpiło w terminie do 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.

Pytanie

Czy w tak opisanym stanie faktycznym jest Pani uprawniona do skorzystania ze zwolnienia od obowiązku zapłaty podatku od spadków i darowizn, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, w zaistniałym stanie faktycznym jest Pani uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn poprzez zgłoszenie faktu otrzymania darowizny od matki na formularzu SD-Z2 w przeciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.

Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1)  zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 1a–2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2)  w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Wskazała Pani, że do skorzystania ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, konieczne jest zatem łączne spełnienie dwóch warunków, tj. zgłoszenie do właściwego urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy faktu otrzymania darowizny oraz udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych dowodem ich przekazania na rachunek płatniczy nabywcy (obdarowanego), na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Choć przy tym organy podatkowe od wielu lat pozostają przy językowej wykładni art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie powinna prowadzić do wniosku, iż interpretatorowi wolno jest całkowicie ignorować wykładnię systemową lub funkcjonalną (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002, s. 275). Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. W każdej zatem sytuacji, gdy nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną. Ustalając zatem znaczenie językowe przepisu, należy brać pod uwagę także jego kontekst systemowy i funkcjonalny, a więc na przykład inne przepisy prawne, wolę prawodawcy oraz cel regulacji (por. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74). Nie ulega wątpliwości, że brzmienie słów ustaw podatkowych powinno być związane z sensem i celem ich przepisów. Samo bowiem sformułowanie tych przepisów dokonywane jest z punktu widzenia celów, jakie mają realizować (por. R. Mastalski, Rozdział IV Dyrektywy interpretacyjne drugiego stopnia w procesie stosowania prawa podatkowego [w:] Stosowanie prawa podatkowego, Warszawa 2008).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego warunek zastosowania zwolnienia określony w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn – „udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym” należy uznać za zrealizowany także w przypadku, gdy darczyńca przekazał środki pieniężne na wskazany przez obdarowanego rachunek bankowy jego wierzyciela. Istota analizowanej przesłanki polega na udokumentowaniu, że obdarowany rzeczywiście uzyskał możliwość dysponowania darowanymi środkami pieniężnymi od określonej osoby, z określonego źródła. Takie udokumentowanie ma miejsce zarówno wówczas, gdy darowane środki wpływają na rachunek bezpośrednio obdarowanego, jak i wówczas, gdy darczyńca w imieniu i na rzecz obdarowanego przekazuje je na rachunek bankowy wierzyciela obdarowanego. Zarówno przekazanie środków pieniężnych bezpośrednio na rachunek podatnika, jak i na rachunek wierzyciela podatnika w takim samym stopniu pozwala organowi podatkowemu na zweryfikowanie czy i w jakim zakresie może mieć do czynienia z fikcyjnym przekazaniem środków pieniężnych, z działaniami nierzetelnymi ze szkodą dla interesu fiskalnego. Gwarancyjny charakter udokumentowania przelania środków pieniężnych, stanowiących przedmiot darowizny na rachunek bankowy obdarowanego (art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn) powoduje, że warunek ten można uznać za spełniony także wtedy, gdy środki te zostaną przelane na wskazany przez obdarowanego rachunek bankowy innego podmiotu w wykonaniu zobowiązania ciążącego na obdarowanym (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1873/16 – wszystkie powołane we wniosku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonanie wpłaty przez darczyńcę, zamiast obdarowanego, na konto takiego podmiotu, z określeniem tytułu tej wpłaty jest tylko ominięciem zbędnego pośrednika, przy pełnym zachowaniu celu ustanowionego przepisu (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 669/23 i powołane w nim orzecznictwo NSA). Wykładnia tego przepisu nie może sprowadzać się do szukania sensu poszczególnych wyrazów, lecz powinna być połączona z analizą celu regulacji prawnej. Norma prawna ma głównie cel społeczny, co wymaga zrekonstruowania jej treści przy łączeniu poszukiwania sensu użytych w niej wyrażeń z celem tej regulacji. Celem jej zaś było zapewnienie ochrony interesów majątkowych członków najbliżej rodziny poprzez zniesienie obciążeń podatkowych dla nabywających nieodpłatnie majątek od osób najbliższych i konieczność szczególnej ochrony sytuacji majątkowej rodziny. Pomoc rodzinie jest zasadą konstytucyjną regulowaną przepisem art. 18 Konstytucji RP, który stanowi m.in., że rodzina znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Wskazania również wymaga, że zamiar ustawodawcy, który zawarł w przepisie cytowane brzmienie warunków formalnych, w projekcie zmiany ustawy był uzasadniany tym, że „wprowadzenie tych warunków ma na celu zapewnienie szczelności systemu podatkowego” oraz „konieczność szczególnej ochrony sytuacji majątkowej rodziny” (por. uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych – druk nr 736 Sejmu RP V kadencji). Kierując się dyrektywami wykładni celowościowej przyjąć zatem należy, że rozumienie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn powinno służyć celom prorodzinnym, ale także zapewniać bezpieczeństwo obrotu prawnego i systemu podatkowego.

Podniosła Pani okoliczność, że również w orzecznictwie sądowym wielokrotnie wskazywano, że ustawodawca, wprowadzając wymóg udokumentowania nabycia tytułem darowizny środków pieniężnych, dążył do zapobieżenia fikcyjnym umowom darowizny sporządzanym wyłącznie dla zmniejszenia obciążeń podatkowych. Jak Pani wskazała, w przedmiotowej sprawie takie niebezpieczeństwo nie występuje, gdyż z opisanego stanu faktycznego i przełożonych do wniosku dokumentów, w tym sporządzonego w obecności notariusza aktu notarialnego oraz dokumentów wystawionych przez Bank jasno wynika, że środki wykorzystane do spłaty zaciągniętego przez Panią kredytu pochodzą od Pani matki, która przekazała je Pani w drodze darowizny. Wymóg udokumentowania darowizny w określony sposób ma na celu dążenie do uszczelnienia systemu podatkowego. Jednak jest to wymóg jedynie techniczny, związany z dokumentowaniem darowizny i w żaden sposób nie wiąże się on z istotą zwolnienia. Wprowadzając ten wymóg ustawodawcy nie chodziło przecież o przysporzenie korzyści bankom, spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym czy poczcie, lecz o faktyczne dokonywanie darowizn. Dlatego też konieczność potwierdzenia otrzymania darowizny dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy należy uznać jedynie za niezręcznie sformułowanie wymogu technicznego, ponieważ z samej istoty zwolnienia można powyższe zamiary ustawodawcy wyinterpretować (por. wyroki NSA z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2028/08 i z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 619/13).

W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że w sytuacji, gdy wpłata jest dokonywana przez darczyńcę na konto dewelopera tytułem raty przysługującej mu od obdarowanego, to również jest to wpłata na rachunek bankowy nabywcy. W ramach rachunku bankowego dewelopera prowadzącego inwestycje na rzecz wielu osób, wyodrębnione są subkonta poszczególnych osób, na które wpływają kolejne raty. W tej sytuacji uznaje się, że wpłata dokonana na konto dewelopera spełnia wymogi zawarte w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ przelew dokonywany jest w związku z umową łączącą dewelopera z obdarowanym, a nie dewelopera z darczyńcą. Dokonanie tej wpłaty przez darczyńcę zamiast obdarowanego na konto dewelopera ze szczegółowym określeniem tytułu tej wpłaty jest tylko ominięciem zbędnego pośrednika, przy pełnym zachowaniu celu ustanowionego przepisu. Takie przekazanie w wyraźny i niewątpliwy sposób dokumentuje kto, komu i co darował (por. wyroki NSA z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2028/08; z 14 października 2010 r., sygn. akt II FSK 981/09; z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1419/10).

Sądy administracyjne, opierając się m.in. na orzecznictwie dotyczącym wpłat na rachunek dewelopera, przyzwalały na skorzystanie ze zwolnienia podatkowego także w tych przypadkach, w których wpłata następuje na rachunek bankowy inny niż obdarowanego, ale na jego rzecz (por. wyroki NSA: z 3 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 880/10; z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1419/10; z 14 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1534/11; z 26 października 2012 r., sygn. akt II FSK 534/11; z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 2169/11; z 27 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1873/16). Dotyczy to spraw, w których środki przelewane były na rachunek bankowy podmiotu, z którym obdarowanego łączył stosunek zobowiązaniowy, a przelew tych środków stanowił wykonanie zobowiązania obdarowanego wobec tego podmiotu.

Zatem dla skorzystania ze zwolnienia podatkowego, uregulowanego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, kluczowe jest wykonanie umowy darowizny. Udokumentowanie czynności przekazania przedmiotu darowizny pieniężnej na konto obdarowanego ma służyć właśnie wykazaniu, że w stanie faktycznym danej sprawy doszło rzeczywiście do wykonania umowy, o której mowa w art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego.

Zatem istotne jest udokumentowanie transferu pieniężnego składnika majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Tylko bowiem w ten sposób zapewni się bezpieczeństwo obrotu, poprzez wyeliminowanie prób dokonania wpłaty na rzecz samego siebie środków niewiadomego pochodzenia i nadania tej czynności pozoru wykonania umowy darowizny. W wyroku z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2377/17, NSA, uznając stanowisko organu za „nazbyt rygorystyczne” oraz „oderwane od realiów życia społecznego”, stwierdził, że możliwość i potrzeba odstępstw – w pewnych przypadkach – od leksykalnego brzmienia przepisów regulujących ulgi podatkowe jest w pełni akceptowana w orzecznictwie sądowym.

Jak wskazano w wyroku składu 7 sędziów NSA z 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II FPS 3/12, odstąpienie w procesie interpretacji przepisów dotyczących ulg podatkowych od leksykalnego rozumienia poszczególnych zwrotów legislacyjnych może mieć miejsce, choć dopiero wówczas, gdy przemawiają za tym ważne powody, m.in.: konieczność respektowania podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym zawierających gwarancje zaspokojenia określonych praw podmiotowych adresatom norm ustawowych. W ocenie Sądu, wykładnia językowa, która prowadzi do różnicowania podatników wyłącznie z powodu sposobu udokumentowania niewątpliwego otrzymania darowanych środków pieniężnych pozostaje w sprzeczności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa polega bowiem na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach o sygn.: K 37/97, K 7/98, P 6/98, SK 5/12, SK 61/13, K 36/13).

Reasumując, użyty w przepisie art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn zwrot „udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy” należy rozumieć jako obowiązek wykazania, że doszło do transferu środków pieniężnych z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego (wykonania darowizny), przy czym drugorzędne znaczenie ma sposób dokonania tego transferu. W orzecznictwie wskazuje się także, że zawężając błędnie wykładnię art. 4a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy tylko do językowego znaczenia użytych w nim słów, organy podatkowe nie przedstawiają przekonujących argumentów, uzasadniających różnicowanie sytuacji prawnej obdarowanych podatników jedynie według kryterium sposobu udokumentowania przepływu środków pieniężnych. Z perspektywy wykładni systemowej zewnętrznej, uwzględniającej standardy konstytucyjne określone art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, nie można zgodzić się natomiast z organami, że przekazanie darowanych środków pieniężnych na dobro obdarowanego w inny sposób niż literalnie wymieniony przez ustawodawcę (bo na rachunek techniczny służący do obsługi kredytu bankowego), ale dający taki sam rezultat z punktu widzenia interesu fiskalnego reprezentowanego przez organ podatkowy, miałoby stanowić wystarczające uzasadnienie dla stwierdzenia, że nie doszło do spełnienia przesłanki z art. 4a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Wskazana przesłanka polega w istocie wyłącznie na udokumentowaniu, że obdarowany rzeczywiście uzyskał możliwość dysponowania darowanymi środkami pieniężnymi od określonej osoby, z określonego źródła. Takie udokumentowanie ma miejsce zarówno wówczas, gdy darowane środki wpływają na rachunek płatniczy obdarowanego, jak i wówczas, gdy środki są przekazywane na rachunek służący spłacie obciążającego obdarowanego kredytu bankowego. Analizowana przesłanka ustanawia dla organu podatkowego instrument pozwalający bez dużego nakładu sił i środków zweryfikować rzetelność umowy darowizny i przepływu środków finansowych. Zarówno przekazanie środków pieniężnych na rachunek płatniczy podatnika, jak i na rachunek techniczny służący wyłącznie spłacie obciążającego go kredytu bankowego, w takim samym stopniu pozwalają organowi podatkowemu stwierdzić, czy i w jakim zakresie może mieć do czynienia z fikcją, z działaniami nierzetelnymi ze szkodą dla interesu fiskalnego (por. wyrok WSA w Olsztynie z 18 stycznia 2023 r., sygn. I SA/Ol 548/22, od którego NSA oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z 6 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 539/23).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „darowizna”. Z tego względu, celem ustalenia tej definicji, należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:

Darowizna jest zatem dobrowolnym świadczeniem na rzecz obdarowanego pod tytułem darmym, nie wynika z żadnego stosunku zobowiązaniowego czy z ustawy. Jej istotną cechą jest to, że powstaje stosunek pomiędzy darczyńcą i obdarowanym.

Stosowanie do treści art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego:

Do zawarcia umowy darowizny, podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie woli złożone przez obie strony umowy. Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia oświadczenia woli przez obdarowanego o przyjęciu darowizny. Należy zaznaczyć, że ustawodawca nie wymaga żadnej szczególnej formy oświadczenia obdarowanego o przyjęciu darowizny.

Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ww. ustawy:

Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

W myśl art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:

Należy zauważyć, że – co do zasady – darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Wysokość podatku od spadków i darowizn ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Zaliczenie do jednej z trzech grup podatkowych odbywa się w zależności od jego stopnia pokrewieństwa albo powinowactwa z osobą, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

Niezależnie od powyższego ustawa o podatku od spadków i darowizn przewiduje w swej treści zwolnienie podmiotowo-przedmiotowe dla członków najbliższej rodziny.

W myśl art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Należy podkreślić, że w przypadku darowizny środków pieniężnych oba warunki wskazane w art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy muszą być spełnione łącznie, aby można było zastosować zwolnienie.

Zgodnie z art. 4a ust. 3 ww. ustawy:

Przy czym, w myśl art. 4a ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Z zacytowanego powyżej art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że podstawowym kryterium uprawniającym do skorzystania ze zwolnienia, jeżeli przedmiotem darowizny są środki pieniężne, poza zgłoszeniem nabytych środków pieniężnych naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 (za wyjątkiem sytuacji określonych w art. 4a ust. 4 ww. ustawy) jest udokumentowanie ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Z treści wniosku wynika, że 26 stycznia 2026 r. Pani mama darowała Pani środki pieniężne w kwocie 69.362,17 zł. W umowie darowizny zawarły Panie zapis, że darowana kwota będzie pochodziła ze środków ze sprzedaży 27 stycznia 2026 r. nieruchomości Pani mamy i wpłynie na rachunek techniczny Banku, który dedykowany jest do spłaty zaciągniętego przez Panią kredytu konsolidacyjnego. Umowa sprzedaży nieruchomości Pani mamy została zawarta 27 stycznia 2026 r. pomiędzy Pani mamą a Kupującymi. W umowie sprzedaży ustalono cenę sprzedaży, przy czym Kupujący zobowiązali się zapłacić sprzedawcy (Pani matce) przelewem kwotę 545.000,00 zł w ten sposób, że kwota 69.362,17 zł zostanie przelana na rachunek bankowy Pani wierzyciela (X. S. A.) najpóźniej do 28 lutego 2026 r. w celu spłaty Pani zadłużenia. Środki te wpłynęły na konto techniczne 2 lutego 2026 r. Następnie otrzymała Pani z Banku zaświadczenie o spłacie kredytu, zezwolenie na wykreślenie hipoteki oraz zaświadczenie o całkowitej spłacie kredytu, z którego wynika, że kredyt został spłacony 2 lutego 2026 r. środkami przekazanymi przez F. H. (jedną z Kupujących) a jako tytuł przelewu wskazano: spłata zobowiązania wobec zbywcy lokalu mieszkalnego. Planuje Pani, po wniesieniu wniosku o interpretację indywidualną w przedmiotowej sprawie, zgłosić darowiznę od matki na formularzu SD-Z2, tak aby zgłoszenie nastąpiło w terminie do 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.

Pani zdaniem, w tak opisanym stanie faktycznym jest Pani uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Z Pani stanowiskiem nie można się zgodzić.

Nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie doszło do zawarcia umowy darowizny pomiędzy Panią jako Obdarowaną a Pani matką jako Darczyńcą. Przedmiot darowizny nie został wykonany bezpośrednio przez Pani matkę (Darczyńcę) na Pani rzecz jako obdarowaną lecz w formie przelewu od Kupujących nieruchomość Pani matki jako element ceny sprzedaży tej nieruchomości.

W przypadku darowizny środków pieniężnych, dla zastosowania przedmiotowego zwolnienia z podatku, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, środki te muszą zostać przekazane w sposób ściśle w przepisie określony, a zatem na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. Literalne brzmienie przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn nie pozwala skorzystać ze zwolnienia podatkowego gdy nabycie nie jest udokumentowane tak, jak wskazuje przepis art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Co prawda, zgodnie z utartą linią interpretacyjną i orzeczniczą, warunek określony we wskazanym przepisie uważa się za spełniony również wtedy, gdy wpłata dokonywana jest na rachunek bankowy osoby trzeciej ale na subkonto wyodrębnione w ramach tego rachunku dla osoby obdarowanej. W analizowanym przypadku taka sytuacja jednak nie występuję.

Literalne brzmienie przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn nie pozwala więc skorzystać ze zwolnienia podatkowego w przypadku wpłaty środków pieniężnych tytułem darowizny na rzecz podmiotów (osób) trzecich, gdyż nabycie nie jest udokumentowane tak, jak wskazuje przepis art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli więc przedmiot darowizny został przekazany bezpośrednio na rachunek banku obsługującego kredyt hipoteczny (wierzyciela) osoby obdarowanej, zwolnienie określone w art. 4a ustawy od spadków i darowizn nie będzie miało zastosowania.

Nie można bowiem odstąpić od jednoznacznego brzmienia ww. przepisu i stosować go z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu (określającego wprost jak darowane środki mają być przekazane), który musiałby zostać uznany nie tyle za zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej.

Użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wyrażenie „udokumentowanie – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne (…) – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym” należy rozumieć w ten sposób, że dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego), przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew na konto innego podmiotu. Zatem warunkiem do skorzystania ze zwolnienia podatkowego uregulowanego w ww. przepisie jest udokumentowanie dokonania przekazania środków pieniężnych we wskazany w tym przepisie sposób przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. Podejmowanie innych czynności w celu dokumentowania otrzymania środków pieniężnych tytułem darowizny jest niewystarczające albo zbędne.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz powołane wyżej przepisy prawa należy zatem stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony jeden z warunków zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, bowiem przekazanie środków pieniężnych tytułem darowizny nie zostało udokumentowane zgodnie z zasadami określonymi w tym przepisie. Środki pieniężne nie zostały przelane na Pani rachunek, którego byłaby Pani właścicielem jako obdarowana tylko zostały przelewem przekazane bezpośrednio na rachunek techniczny obsługujący zaciągnięty przez Panią kredyt.

Korzystanie z każdej preferencji podatkowej uzależnione jest od spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych do jej zastosowania. W analizowanej sprawie nie została spełniona przesłanka właściwego udokumentowania przekazania środków pieniężnych tytułem darowizny. Wykładnia art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn prowadzi do niebudzącego wątpliwości wniosku, iż przelanie środków tytułem darowizny na rachunek techniczny Banku – Pani wierzyciela z tytułu zaciągniętego przez Panią kredytu, nie korzysta ze zwolnienia.

W konsekwencji, otrzymane przez Panią środki pieniężne, w części w jakiej przekraczają kwotę wolną od opodatkowania (wskazaną w cyt. wyżej art. 9 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy), przy uwzględnieniu zasady kumulacji zawartej w ww. art. 9 ust. 2 tejże ustawy), podlegają opodatkowaniu na ogólnych zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Zgodnie z art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Zatem, skoro otrzymana darowizny środków pieniężnych nie korzysta ze zwolnienia określonego w art. 4a ust. 1 ww. ustawy, powinna Pani złożyć zeznanie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-3 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2015 r. poz. 2068) i wykazać w nim nabycie środków pieniężnych od matki.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się do powołanych przez Panią wyroków sądów administracyjnego wskazać należy, że orzeczenia dotyczą konkretnych spraw, osadzonych w określonym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym i w tych sprawach rozstrzygnięcie w nich zawarte jest wiążące. Organy podatkowe mimo, że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami organów podatkowych oraz sądów, to nie mają możliwości zastosowania ich wprost, z tego powodu, iż nie stanowią one materialnego prawa podatkowego.

W odniesieniu do załączonych do wniosku dokumentów, informuję, że zgodnie z nadanymi mi uprawnieniami, dokonuję oceny stanowiska wyłącznie w oparciu o przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, przyjmując go jako niepodlegający ocenie. Tym samym, przy wydawaniu interpretacji nie weryfikuję dokumentów dołączanych do wniosku o wydanie interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.