Ojciec podatnika zmarł, a testament przeznaczył cały spadek dla jego najmłodszej córki. Podatnik wniósł powództwo o zachowek, w wyniku czego strony zawarły ugodę sądową, zatwierdzoną i uprawomocnioną przez sąd. Na mocy tej ugody, siostra zobowiązała się do zapłaty środków pieniężnych oraz przeniesienia własności dwóch nieruchomości na rzecz podatnika tytułem spłaty zachowku. Podatnik złożył zgłoszenie SD-Z2, najpierw wykazując tylko środki pieniężne, a później, po uzyskaniu…
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
17 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nabycia zachowku. Uzupełniła go Pani - w odpowiedzi na wezwanie - 23 listopada 2025 r. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego (przedstawiony we wniosku i jego uzupełnieniu)
Pani ojciec, (...), zmarł (...) r. Po jego śmierci otwarto i ogłoszono testament, w którym całość spadku została przeznaczona dla jego najmłodszej córki, (...). W związku z tym wystąpiła Pani przeciwko niej z powództwem o zachowek.
W toku postępowania przed Sądem Rejonowym w (...), strony zawarły ugodę sądową. Sąd zatwierdził ugodę postanowieniem z (...) r., sygn. akt (...), a postanowienie to uprawomocniło się (...) r. Na podstawie tej ugody (...) zobowiązała się do zapłaty na Pani rzecz kwoty (...) zł tytułem częściowej spłaty zachowku oraz do przeniesienia na Pani wyłączną własność dwóch niezabudowanych działek położonych w gminie (...), dla których prowadzone są księgi wieczyste:
- (...),
- (...).
W sentencji wyroku wskazano, że (...) przenosi na Pani wyłączną własność wymienione nieruchomości tytułem spłaty zachowku.
Ugoda sądowa, jako orzeczenie zatwierdzone przez sąd, wywołuje skutki przewidziane w art. 64 Kodeksu cywilnego oraz art. 1047 Kodeksu postępowania cywilnego, co oznacza, że zastępuje oświadczenie woli i przenosi własność nieruchomości bez konieczności zawierania dodatkowego aktu notarialnego. Uprawomocnienie postanowienia sądu oznacza więc datę nabycia przez Panią własności obu działek.
(...) r. złożyła Pani zgłoszenie SD-Z2 w związku z nabyciem majątku tytułem zachowku. W pierwotnej wersji deklaracji zamierzała Pani ująć zarówno środki pieniężne, jak i obie nieruchomości. Ostatecznie zgłosiła Pani jedynie środki pieniężne, ponieważ pracownik urzędu skarbowego poinformował Panią, że nieruchomości nie należy wykazywać bez aktu notarialnego.
Działała Pani w zaufaniu do tej informacji i nie miała zamiaru pomijać jakichkolwiek składników nabytego majątku. Chcąc upewnić się co do prawidłowości zgłoszenia, skontaktowała się Pani z infolinią Krajowej Administracji Skarbowej. Otrzymała Pani informację, że prawomocna ugoda sądowa stanowi samodzielną podstawę nabycia własności nieruchomości oraz że - działając zapobiegawczo - powinna Pani złożyć korektę SD-Z2 i wykazać w niej również nabyte działki. Wskazano Pani także możliwość wystąpienia o interpretację indywidualną, aby potwierdzić prawidłowy sposób wykonania obowiązku zgłoszeniowego i uniknąć ryzyka powstania zobowiązania podatkowego w wyniku różnic interpretacyjnych.
Zgodnie z tymi zaleceniami, (...) r. złożyła Pani korektę SD-Z2, ujawniając zarówno środki pieniężne, jak i obie nieruchomości. Korekta została złożona przed upływem sześciomiesięcznego terminu przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Pani wątpliwość dotyczy tego, czy prawomocna ugoda sądowa stanowi wystarczającą podstawę nabycia własności nieruchomości, umożliwiając zgłoszenie tego nabycia w SD-Z2 bez aktu notarialnego oraz czy korekta SD-Z2 z (...) r. oznacza prawidłowe i terminowe wykonanie obowiązku zgłoszeniowego.
Pytania (przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1. Czy prawomocna ugoda sądowa zawarta przed Sądem Rejonowym w (...) (...) r., sygn. akt (...), zatwierdzona i uprawomocniona (...) r., stanowi samodzielną podstawę nabycia własności dwóch nieruchomości tytułem zachowku - w rozumieniu art. 64 Kodeksu cywilnego oraz art. 1047 Kodeksu postępowania cywilnego - umożliwiając ich zgłoszenie w deklaracji SD-Z2 bez konieczności sporządzania aktu notarialnego?
2. Czy złożona przez Panią (...) r. korekta SD-Z2, ujawniająca zarówno środki pieniężne, jak i obie nabyte nieruchomości, stanowi prawidłowe i terminowe wykonanie obowiązku zgłoszeniowego z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn?
Pani stanowisko w sprawie (przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)
W Pani ocenie, prawomocna ugoda sądowa zawarta (...) r. (sygn. akt (...)) i zatwierdzona przez sąd, która uprawomocniła się (...) r., stanowi samodzielną podstawę nabycia własności nieruchomości w rozumieniu art. 64 Kodeksu cywilnego oraz art. 1047 Kodeksu postępowania cywilnego.
Zatwierdzona przez sąd ugoda ma skutki orzeczenia sądowego i zastępuje oświadczenie woli zobowiązanego do przeniesienia własności, umożliwiając dokonanie wpisu do księgi wieczystej bez konieczności sporządzania dodatkowego aktu notarialnego.
W konsekwencji uważa Pani, że nabyte w ten sposób nieruchomości podlegają zgłoszeniu w SD-Z2 na podstawie prawomocnej ugody, bez potrzeby sporządzania odrębnego aktu notarialnego.
W Pani ocenie, korekta deklaracji SD-Z2 złożona (...) r., w której wykazała Pani zarówno środki pieniężne, jak i dwie nieruchomości nabyte tytułem zachowku, stanowi prawidłowe oraz skuteczne wykonanie obowiązku zgłoszeniowego, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Zgłoszenie nastąpiło w oparciu o prawomocną ugodę sądową - dokument stwierdzający nabycie prawa własności - więc w Pani ocenie zostało dokonane we właściwej formie i w terminie, przy jednoczesnym dochowaniu należytej staranności po Pani stronie, w tym weryfikacji uzyskanych informacji i dokonaniu korekty niezwłocznie po ich uzyskaniu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie definiuje pojęcia spadku ani zachowku, z tego względu należy sięgnąć do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Stosownie do art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego:
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
Jak wynika z art. 924 cyt. Kodeksu:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
W myśl art. 925 tej ustawy:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Z art. 926 § 1 ww. Kodeksu wynika, że:
Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.
Natomiast art. 991 § 1 i § 2 tegoż Kodeksu stanowi, że:
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).
Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Przechodząc ponownie do ustawy o podatku od spadków i darowizn, art. 5 tej ustawy stanowi, że:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 2a i ust. 4 tej ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje - przy nabyciu tytułem zachowku - z chwilą zaspokojenia roszczenia.
Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 omawianej ustawy:
Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.
Art. 8 ust. 1 tej ustawy stanowi, że:
Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów.
Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy:
Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.
Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie.
W myśl art. 14 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.
Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
Do I grupy podatkowej zalicza się - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
Aktualne skale podatkowe określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2023 r. w sprawie ustalenia kwot wartości rzeczy i praw majątkowych zwolnionych od podatku od spadków i darowizn i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem oraz skal podatkowych, według których oblicza się ten podatek (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1226).
Art. 4a ust. 1 tej ustawy stanowi natomiast, że:
Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2 , a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz
2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.
W myśl art. 4a ust. 3 tej ustawy:
W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Zgodnie natomiast z art. 4a ust. 4 ww. ustawy:
Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
1) wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1, lub
2) nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
Z opisu stanu faktycznego wynika, że Pani ojciec zmarł (...) r. Po jego śmierci otwarto i ogłoszono testament, w którym całość spadku została przeznaczona dla jego najmłodszej córki. W związku z tym wystąpiła Pani przeciwko niej z powództwem o zachowek. W toku postępowania przed Sądem, strony zawarły ugodę sądową. Sąd zatwierdził ugodę postanowieniem z (...) r., które uprawomocniło się (...) r. Na podstawie tej ugody siostra zobowiązała się do zapłaty na Pani rzecz kwoty (...) zł tytułem częściowej spłaty zachowku oraz do przeniesienia na Pani wyłączną własność dwóch niezabudowanych działek. W sentencji wyroku wskazano, że siostra przenosi na Pani wyłączną własność wymienione nieruchomości tytułem spłaty zachowku.
Pani wątpliwość dotyczy tego, czy prawomocna ugoda sądowa stanowi wystarczającą podstawę nabycia własności nieruchomości, umożliwiając zgłoszenie tego nabycia w SD-Z2 bez aktu notarialnego oraz czy korekta SD-Z2 z (...) r. oznacza prawidłowe i terminowe wykonanie obowiązku zgłoszeniowego.
Jak wynika z art. 64 Kodeksu cywilnego:
Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.
W myśl art. 1047 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Jeżeli dłużnik jest obowiązany do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, prawomocne orzeczenie sądu zobowiązujące do złożenia oświadczenia zastępuje oświadczenie dłużnika.
Z cytowanego wyżej przepisu art. 6 ust. 1 pkt 2a, ust. 2 i ust 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że obowiązek podatkowy powstaje - przy nabyciu tytułem zachowku - z chwilą zaspokojenia roszczenia. Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.
Jak wynika z powyższych przepisów i opisu stanu faktycznego, orzeczenie sądu stanowiło samodzielną podstawę przeniesienia nieruchomości na Pani rzecz. W wyroku wskazano bowiem, że siostra przenosi na Pani wyłączną własność wymienione nieruchomości tytułem spłaty zachowku. Mając na uwadze ww. uregulowania zawarte w art. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, z chwilą zatem uprawomocnienia się ww. orzeczenia sądu powstał dla Pani obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn i od tego momentu obowiązywał 6-miesięczny termin na zgłoszenie ww. nabycia na druku SD-Z2 celem skorzystania ze zwolnienia.
W odniesieniu natomiast do złożenia korekty należy wskazać, że zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych winno być dokonane na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.
W myśl art. 81 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):
Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację.
Przepis art. 81 § 2 ww. ustawy stanowi, iż:
Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji.
Stosownie do art. 3 pkt 5 cyt. ustawy:
Ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach - rozumie się przez to również zeznania, wykazy, zestawienia oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci.
Korekta deklaracji (zgłoszenie mające charakter informacyjny jest uznawane za deklarację w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa) ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy poprzednim jej sporządzeniu. Skorygowanie deklaracji polega więc na ponownym - poprawnym już - wypełnieniu formularza z zaznaczeniem, że w tym przypadku mamy do czynienia z korektą uprzednio złożonej deklaracji. Skorygowane zeznanie (deklaracja) zastępuje zeznanie (deklarację) złożone uprzednio.
Jeśli więc w złożonym (...) r. druku zgłoszenia SD-Z2 zawarła Pani prawidłowo wszystkie nabyte przedmioty, to zachowuje Pani prawo do skorzystania z omawianego zwolnienia.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dniu zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo wnieść skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a i art. 14b § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo