Interpretacja 0111-KDIB2-3.4015.401.2025.1.MD

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

 

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

 

30 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 27 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie ustalenia przynależności do grupy podatkowej względem męża ciotki. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

 

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

 

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

Pan AB

2. Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

Pan RB

 

Opis stanu faktycznego

Zainteresowanymi są AB oraz RB, synowie JB. Siostrą JB była JJ, pozostająca w związku małżeńskim ze SJ. JJ utrzymywała bardzo bliskie relacje ze swoją siostrą JB oraz jej dziećmi (Zainteresowanymi), w których wychowaniu aktywnie uczestniczyła.

JJ i SJ pozostawali w związku małżeńskim aż do śmierci pierwszego z nich, żyjąc w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. W skład majątku wspólnego małżonków wchodziła m.in. położona w K. nieruchomość.

 

Małżonkowie nie mieli własnych dzieci. Uznając Zainteresowanych za emocjonalnie najbliższych sobie członków rodziny, JJ i SJ podjęli wspólną decyzję o uwzględnieniu ich w dziedziczeniu testamentowym. W (…) roku sporządzili dwa analogiczne akty notarialne, w których postanowiono, że:

   - w przypadku śmierci JJ do całego spadku powołany zostaje SJ, natomiast w sytuacji, gdyby nie mógł lub nie chciał on dziedziczyć, spadkobiercami całego majątku zostają Zainteresowani;

   - w przypadku śmierci SJ do całego spadku powołana zostaje JJ, a gdyby nie mogła lub nie chciała dziedziczyć, spadkobiercami całego majątku zostają Zainteresowani.

Pomimo braku zawarcia formalnej umowy dożywocia, Zainteresowani osobiście zobowiązali się do pełnienia opieki nad małżeństwem aż do śmierci obojga z nich. Celem sporządzonych testamentów było zatem zagwarantowanie dziedziczenia Zainteresowanym, którzy dla JJ i SJ byli uważani za najbliższe im osoby i na których wsparcie zawsze mogli liczyć.

JJ zmarła (…) r. W następstwie jej śmierci, (…) r. nastąpiło otwarcie i ogłoszenie testamentu o powyższej treści. SJ nabył w całości, wprost, na podstawie testamentu po zmarłej JJ cały majątek, co zostało potwierdzone notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia.

SJ wprawdzie mógł po śmierci swojej małżonki zmienić testament i uwzględnić w dziedziczeniu członków swojej własnej rodziny, jednak mając świadomość więzi łączącej JJ z Zainteresowanymi nie zdecydował się na taki krok, chcąc wykonać ostatnią wolę swojej małżonki.

SJ zmarł (…) r., a spadkobiercami testamentowymi (a zarazem jedynymi spadkobiercami), zgodnie z pierwotnym testamentem o treści odpowiadającej oświadczeniu woli JJ, zostali Zainteresowani, co potwierdza postanowienie sądu rejonowego z (…) r. o nabyciu spadku, które uległo uprawomocnieniu (…) r.

 

Spadek został nabyty przez Zainteresowanych z dobrodziejstwem inwentarza, a w jego skład wchodzi majątek będący za życia JJ i SJ przedmiotem wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej:

- położona w K. nieruchomość;

- samochód osobowy;

- środki pieniężne zgromadzone na koncie bankowym.

 

Pytanie

 

Czy otrzymany przez Zainteresowanych spadek po SJ można traktować jako otrzymany w ramach II grupy podatkowej, co byłoby zgodne z wolą zmarłej ciotki?

 

Państwa stanowisko w sprawie

 

Zdaniem Zainteresowanych, nabyty przez nich spadek, składający się z majątku będącego we współwłasności małżeńskiej JJ i SJ i stanowiący spełnienie ostatniej woli JJ, powinien być traktowany jako dziedziczenie w ramach II grupy podatkowej.

 

Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe. Na podstawie art. 14 ust. 3 ww. ustawy, do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

   1) do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;

   2) do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;

   3) do grupy III - innych nabywców.

Zainteresowani, jako zstępni siostry JJ, niewątpliwie znajdują się wobec niej w kręgu osób zaliczanych do II grupy podatkowej. W sprawie nie można pominąć faktu, że to właśnie JJ, jako osoba szczególnie zżyta z Zainteresowanymi była inicjatorem wskazania ich jako uprawnionych do dziedziczenia testamentowego. Majątek, który wchodził w skład masy spadkowej, jaką Zainteresowani otrzymali po śmieci SJ, czyli m.in. lokal mieszkalny, stanowił za życia JJ przedmiot wspólności ustawowej małżeńskiej.

Zgodnie z art. 36 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.), oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

Z kolei jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 1 tejże ustawy, zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków.

W związku z powyższymi przepisami oraz na podstawie sporządzonych w (…) r. przez JJ i SJ testamentów wynika, że intencją JJ, na co zgodę musiał wyrazić także jej małżonek, było uwzględnienie w dziedziczeniu Zainteresowanych. Słusznym wydaje się zatem wniosek, że spadek, który Zainteresowani otrzymali po śmierci SJ jest tak naprawdę spadkiem po JJ, wobec której Zainteresowani zaliczali się do II grupy podatkowej. To właśnie działania JJ doprowadziły do dziedziczenia testamentowego jej majątku przez Zainteresowanych, a przedwczesna śmierć skutkowała wydłużeniem drogi spadku o jedno ogniwo. Sam fakt, że w związku z nieprzewidzianymi rodzinnymi tragediami masa spadkowa musiała przejść na SJ, nie powinien przesądzać o kwalifikacji świadczenia na gruncie podatku od spadków i darowizn.

Nie można również pominąć faktu, że intencją SJ, który mógł swobodnie decydować o zmianie testamentu, było doprowadzenie do spełnienia się ostatniej woli jego małżonki i przekazanie ich wspólnego majątku Zainteresowanym.

Podsumowując, przedwczesna śmierć JJ skutkowała przesunięciem w czasie wykonania jej ostatniej woli, jaką było przekazanie majątku Zainteresowanym. Dopiero w wyniku późniejszej śmierci SJ masa spadkowa został finalnie nabyta przez Zainteresowanych, dlatego słusznym wydaje się, że skutki podatkowe należy rozpatrywać przez pryzmat dziedziczenia w ramach II grupy podatkowej.

 

Ocena stanowiska

 

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

 

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Z kolei przepis art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, że:

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Stosownie do art. 6 ust. 4 ww. ustawy:

Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy:

 

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 ww. ustawy:

Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

 1) do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów ;

 2) do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;

 3) do grupy III - innych nabywców.

Zgodnie zatem z treścią art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, do II grupy podatkowej zaliczani są: zstępni rodzeństwa (np. siostrzeńcy, bratankowie i ich dzieci oraz wnuki i prawnuki), rodzeństwo rodziców (wujostwo, stryjostwo), zstępni i małżonkowie pasierbów, rodzeństwo małżonków (np. brat żony) oraz małżonkowie rodzeństwa (bratowe, szwagrowie), małżonkowie rodzeństwa małżonków (np. żona brata męża), małżonkowie innych zstępnych (żona wnuka/prawnuka, mąż wnuczki/prawnuczki).

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Państwa ciotka oraz jej mąż sporządzili testamenty o podobnej treści, które przewidywały w przypadku śmierci jednego z małżonków dziedziczenie w pierwszej kolejności przez drugiego małżonka, a następnie przez Państwa. Państwa ciotka zmarła w (…) r., w związku z czym spadek po niej nabył w całości, na mocy testamentu, jej mąż. Mąż ciotki do końca swojego życia nie zmienił testamentu, a zatem po jego śmierci w (…) r. na podstawie tegoż testamentu odziedziczyli Państwo majątek, który należał uprzednio do majątku wspólnego małżonków, a następnie został w całości odziedziczony przez męża Państwa zmarłej ciotki.

Stoją Państwo na stanowisku, że śmierć Państwa ciotki skutkowała przesunięciem w czasie wykonania jej ostatniej woli, jaką było przekazanie Państwu majątku. Dopiero w wyniku późniejszej śmierci jej męża masa spadkowa został finalnie nabyta przez Państwa, dlatego skutki podatkowe należy rozpatrywać przez pryzmat dziedziczenia w ramach II grupy podatkowej.

Nie mogę się zgodzić z Państwa stanowiskiem.

Jak sami Państwo wskazali we wniosku, spadek po zmarłej ciotce nabył w całości jej mąż. To on był więc później właścicielem całego majątku małżeńskiego. Po jego śmierci w (…) r., zgodnie z jego testamentem, nabyli Państwo całość spadku. Spadek, który Państwo nabyli, został nabyty ostatecznie więc wyłącznie po zmarłym mężu ciotki.

Art. 14 ust. 3 pkt 2 wyraźnie wskazuje, kto może zostać zaliczony do II grupy podatkowej. Do II grupy podatkowej należy jeszcze rodzeństwo małżonków, jednak zstępni rodzeństwa małżonków nie zostali już wskazani w tym przepisie. W związku z powyższym, należą Państwo względem zmarłego męża Państwa ciotki do III grupy podatkowej.

Sytuacji tej nie zmieniają zamiary, intencje, itp. - zaliczenie do grupy podatkowej następuje bowiem wg ustaleń formalnych, prawnych, zgodnie z przepisami prawa. Prawna kwalifikacja nie pozwala na zaliczenie Państwa do innej grupy podatkowej niż III, z uwagi na więzi prawne łączące Państwa ze zmarłym, jak i fakt, że to na mocy jego (SJ) testamentu wyłącznie, i w całości, po nim nabyli Państwo spadek. To on bowiem - zgodnie z testamentem - dziedziczył po JJ. Zatem  otrzymany przez Państwa spadek podlega opodatkowaniu na zasadach przewidzianych dla III grupy podatkowej.

 

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

 

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

 

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

 

   - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

 

     - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

 

   - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

 

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

 

Pan AB (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

 

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

        - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

        - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

 

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

 

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

 

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.