Interpretacja 0111-KDIB2-3.4015.458.2025.2.AD

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 15 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych otrzymania lokalu w darowiźnie od ojczyma. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – 9 lutego 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

K.S. jest właścicielem lokalu mieszkalnego w (…), dla którego Sąd Rejonowy (…) prowadzi księgę wieczystą (…).

(…) r. K.S. zawarł związek małżeński z H.L. (Pani matką).

K.S. nie jest Pani biologicznym ojcem, a w dniu zawarcia ww. związku małżeńskiego była Pani osobą pełnoletnią ((…) lata).

K.S. nie dokonał przysposobienia Pani na pasierbicę przysposobioną, o którym mowa w przepisach art. 114 i następnych ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Stał się więc Pani ojczymem, ale nie był Pani opiekunem prawnym.

Pytanie

Czy w przypadku dokonania przez K.S. na Pani rzecz darowizny lokalu i zgłoszeniu tego do Urzędu Skarbowego, będzie Pani uprawniona do rozliczenia podatku i skorzystania ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, jako pasierbica zaliczająca się do I grupy podatkowej (art. 14 ust. 3 pkt 1)?

Pani stanowisko w sprawie (częściowo sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

W Pani ocenie, jest Pani uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jako pasierbica, bowiem zalicza się Pani do I grupy podatkowej na podstawie ww. ustawy.

Innymi słowy, uważa Pani, że w przypadku dokonania przez K.S. na Pani rzecz darowizny lokalu mieszkalnego i zgłoszeniu tego do urzędu skarbowego, będzie Pani uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy.

Pani zdaniem, w związku z brakiem definicji legalnej pasierba w ustawach podatkowych, w celu ustalenia znaczenia tego pojęcia, należy odnieść się do jego znaczenia w języku powszechnym. Pasierbica to „córka męża lub żony z poprzedniego małżeństwa”. W związku z faktem, że jest Pani córką żony z jej poprzedniego małżeństwa, to w stosunku do swojego obecnego ojczyma (…) jest Pani pasierbicą. Tak też należy traktować Panią na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Wskazała Pani, że z art. 144 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż pasierbem jest dziecko małżonka niebędące zarazem dzieckiem drugiego ze współmałżonków, z kolei zaś z art. 61⁸ § 1 ww. ustawy, że pomiędzy ojczymem a pasierbem powstaje stosunek powinowactwa z chwilą zawarcia małżeństwa pomiędzy nim a matką pasierba. W świetle powyższego Pani – pasierbica – i ojczym (…) są rodziną.

Analiza przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn prowadzi do jednoznacznych wniosków, że wolą ustawodawcy było, aby ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn mogła korzystać także pasierbica, przez którą należy rozumieć nieprzysposobioną córkę obecnej żony ojczyma – Panią.

Należy zwrócić uwagę, że wśród osób, o których mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn pasierb jest wprost wymieniony jako obdarowany. Jako odrębna kategoria podmiotu pasierb został wymieniony również w art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Gdyby przyjąć, że wola ustawodawcy była inna niż wprost wyrażona w przepisach ustawy, tj. dopuszczałby on zwolnienie, o którym mowa w art. 4a ustawy jedynie wobec pasierbów (osób) przysposobionych, wówczas nie umieszczałby w kręgu osób mogących korzystać z tego zwolnienia pasierba, a wymieniłby jedynie zstępnych, ponieważ przez zstępnych, jak wskazano w art. 14 ust. 4 ww. ustawy, należy rozumieć również przysposobionych.

Pani zdaniem, nie ulega wątpliwości, że ustawodawca wymieniając pasierba jako odrębną kategorię podmiotów podlegających zwolnieniu od opodatkowania, nie uzależniał uzyskania tego zwolnienia od kwestii bycia lub nie przysposobionym. Za wystarczające zostało uznane bycie pasierbem, czyli „synem męża lub żony z poprzedniego małżeństwa”.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny, polecenia darczyńcy.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „darowizna”. Z tego względu, celem ustalenia tej definicji, należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

W myśl art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Jak stanowi natomiast art. 890 § 1 cyt. Kodeksu:

Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Na podstawie art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje: przy nabyciu w drodze darowizny - z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.

Art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy:

Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

W myśl art. 14 ust. 3 ww. ustawy:

Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

1) do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;

2) do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;

3) do grupy III - innych nabywców.

Zgodnie z art. 14 ust. 4 ww. ustawy:

Za rodziców w rozumieniu ustawy uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.

Przepis art. 17a ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, że:

Podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.

Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika.

W myśl art. 18 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Notariusze są płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego darowizny.

Przywołane powyżej przepisy wskazują, że darowizna – co do zasady podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Obowiązek uiszczenia podatku z tego tytułu ciąży na nabywcy prawa majątkowego. Notariusz, jako płatnik, jest zobowiązany pobrać podatek od spadków i darowizn od umowy darowizny, jeżeli czynność ta zostaje dokonana w formie aktu notarialnego.

Jednakże, w myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 1a–2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 omawianej ustawy:

Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.

Z opisu zdarzenia przedstawionego we wniosku wynika, że K.S. jest właścicielem lokalu mieszkalnego, który chce przekazać Pani w darowiźnie. W (…) r. K.S. zawarł związek małżeński z Pani matką. K.S. nie jest Pani biologicznym ojcem, a w dniu zawarcia ww. związku małżeńskiego była Pani osobą pełnoletnią ((…) lata). K.S. nie dokonał przysposobienia Pani na pasierbicę przysposobioną, o którym mowa w przepisach art. 114 i następnych ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Stał się więc Pani ojczymem, ale nie był Pani opiekunem prawnym.

Ma Pani wątpliwości czy w związku z ww. darowizną lokalu będzie mogła Pani skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Z treści przepisu art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że o ile przedmiotem darowizny nie są środki pieniężne, dla skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania konieczne jest spełnienie dwóch warunków:

-        otrzymanie darowizny od jednej z osób wymienionych w tym przepisie;

-        złożenie zgłoszenia o nabyciu (poza sytuacją przewidzianą w zacytowanym art. 4a ust. 4 ustawy).

Relacje pomiędzy jednym z małżonków a krewnymi drugiego z małżonków reguluje ustawa z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 236):

Stosownie do art. 61⁸ ww. ustawy:

Z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Trwa ono mimo ustania małżeństwa.

Linię i stopień powinowactwa określa się według linii i stopnia pokrewieństwa.

Natomiast w myśl art. 121 § 1 ww. ustawy:

Przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi.

Z powyższego wynika, że w przeciwieństwie do pokrewieństwa, opartego na wspólnym pochodzeniu, podstawę powinowactwa stanowi zawarcie małżeństwa. Jego skutkiem staje się powstanie relacji powinowactwa między małżonkiem a krewnymi współmałżonka (np. relacja pasierb/pasierbica – ojczym/macocha). W przypadku przysposobienia powstaje natomiast zupełnie inny stosunek między małżonkiem a dzieckiem współmałżonka. Na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn ustawodawca wprost wskazał, że przysposabiającego – w rozumieniu ustawy – uważa się za rodzica.

Przenosząc powołane powyżej przepisy na grunt analizowanej sprawy należy zgodzić się z Panią, że spodziewana darowizna lokalu mieszkalnego będzie podlegała zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn. Spełnione będą bowiem – jak wynika z wniosku – warunki do zwolnienia. Otrzyma Pani darowiznę od ojczyma – męża matki, czyli jako pasierbica, a więc osoba wprost wymieniona w art. 4a ust. 1 ustawy podatku od spadków i darowizn. Nie ma znaczenia, że nie została Pani przysposobiona przez ojczyma.

Jeżeli umowa darowizny jest zawierana w formie aktu notarialnego (forma wymagana prawem dla nieruchomości) dla skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie ma wymogu złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych.

Mając na uwadze przedstawiony przez Panią opis zdarzenia oraz przywołane przepisy należy stwierdzić, że nabycie lokalu mieszkalnego tytułem darowizny od ojczyma przez Panią jako pasierbicę, tj. osobę wymienioną w zamkniętym katalogu określonym w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a powołanej ustawy. Jako, że umowa zostanie zawarta w formie aktu notarialnego, nie wymaga dodatkowego zgłoszenia na druku SD-Z2, co wynika wprost z art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

-        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.