Interpretacja 0111-KDIB2-3.4015.467.2025.1.ASZ

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 19 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy dożywocia.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawczyni (Żona) nabyła od swojego Małżonka (Męża) 1/2 udziału w prawie własności nieruchomości stanowiącej dom mieszkalny, o wartości rynkowej (…) zł.

Przeniesienie własności nastąpiło w drodze umowy o dożywocie zawartej w formie aktu notarialnego. W zamian za przeniesienie udziału, Wnioskodawczyni zobowiąże się do zapewnienia Małżonkowi dożywotniego utrzymania (kanon dożywocia).

Małżonek Wnioskodawczyni nie jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, jednakże nieruchomość będąca przedmiotem umowy (udział 1/2 w domu mieszkalnym) nie była i nie jest wykorzystywana przez Wnioskodawczynię do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, a stanowi składnik majątku prywatnego. W związku z tym, przeniesienie własności nie będzie podlegało przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.

Kancelaria Notarialna naliczyła podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od wartości udziału ((…) zł) na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Wnioskodawczyni kwestionuje zasadność naliczenia tego podatku z uwagi na relacje małżeńskie i przysługujące jej pełne zwolnienie podatkowe.

Pytanie w zakresie podatku od spadków i darowizn

W przypadku stwierdzenia, że umowa podlega podatkowi od spadków i darowizn, czy Wnioskodawczyni jest całkowicie zwolniona z opodatkowania z uwagi na art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, skutkując tym samym brakiem obowiązku uiszczania jakichkolwiek danin majątkowych?

Pani stanowisko w sprawie w zakresie podatku od spadków i darowizn

Pani zdaniem, niezależnie od kwalifikacji na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych/podatku od spadków i darowizn, nabycie udziału w nieruchomości w drodze umowy dożywocia od małżonka jest w 100% zwolnione z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Z uwagi na nadrzędne, pełne zwolnienie z daniny majątkowej, nie powstaje obowiązek podatkowy ani w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych, ani podatku od spadków i darowizn. Notariusz nie powinien zatem pobierać 2% podatku.

Ocena stanowiska

Stanowisko w zakresie podatku od spadków i darowizn, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2) darowizny, polecenia darczyńcy;

3) zasiedzenia;

4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Stosownie do art. 1 ust. 2 ww. ustawy:

Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn określony w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest katalogiem zamkniętym. Wobec tego jedynie wymienione w nim tytuły nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowią przypadki podlegające opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Tym samym, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych z innych tytułów, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Umowa dożywocia uregulowana jest w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Zgodnie z art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że nabyła Pani od swojego męża 1/2 udziału w prawie własności nieruchomości stanowiącej dom mieszkalny, o wartości rynkowej (...) zł. Przeniesienie własności nastąpiło w drodze umowy o dożywocie zawartej w formie aktu notarialnego. W zamian za przeniesienie udziału, zobowiąże się Pani do zapewnienia mężowi dożywotniego utrzymania (kanon dożywocia). Kancelaria Notarialna naliczyła podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od wartości udziału ((...) zł) na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Pani zdaniem, nabycie udziału w nieruchomości w drodze umowy dożywocia jest zwolnione od podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.

Jak wynika z treści art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn opodatkowaniu tym podatkiem podlega wyłącznie nabycie rzeczy i praw majątkowych enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Umowa dożywocia nie została wymieniona w art. 1 ust. 1 ww. ustawy jako podlegająca opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, co oznacza, że umowa dożywocia nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

W opisanej sytuacji nie może mieć zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Żeby bowiem dane nabycie korzystało z ulgi w postaci zwolnienia, to musi podlegać opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Jak wynika z wyżej przedstawionej argumentacji, nabycie udziału w nieruchomości w drodze umowy dożywocia w ogóle nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Zatem, mimo, że w opisanej sytuacji nabycie udziału w nieruchomości tytułem umowy dożywocia nie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, to Pani stanowisko uznałem za nieprawidłowe. Brak opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wynika bowiem z faktu, że nabycie tytułem umowy dożywocia nie podlega regulacjom ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Ta interpretacja stanowi ocenę Pani stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn. W zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych wydano odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

-    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.