Interpretacja 0111-KDIB2-3.4015.60.2026.2.ASZ

 Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nieodpłatnego zwolnienia z długu. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – 3 marca 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest osobą fizyczną. W latach 2016 − 2017 zawarł z rodzicami umowy pożyczek pieniężnych (bez odsetek), na podstawie których otrzymał środki finansowe przeznaczone na budowę domu jednorodzinnego.

Pożyczki zostały udokumentowane pisemnymi umowami. Część zobowiązania została spłacona. Na dzień zawarcia umowy zwolnienia z długu pozostała do spłaty kwota (…) zł.

W 2025 r. rodzice Wnioskodawcy, jako wierzyciele, zawarli z nim pisemną umowę zwolnienia z długu, na mocy której nieodpłatnie umorzyli pozostałą część zobowiązania wynikającą z wcześniej zawartych umów pożyczek. Wnioskodawca zwolnienie z długu przyjął.

W wyniku zawarcia umowy nie doszło do przekazania środków pieniężnych. Zdarzenie polegało wyłącznie na nieodpłatnym zrzeczeniu się przez wierzycieli przysługującej im wierzytelności wobec Wnioskodawcy, tj. na nabyciu przez Wnioskodawcę prawa majątkowego w postaci zwolnienia z długu.

Wnioskodawca oraz darczyńcy (rodzice) należą do tzw. grupy zerowej w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wnioskodawca zamierza zgłosić nabycie prawa majątkowego na formularzu SD-Z2 w ustawowym terminie.

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że opisana we wniosku umowa zwolnienia z długu miała charakter darowizny w rozumieniu art. 888 Kodeksu cywilnego. Zwolnienie z długu nastąpiło nieodpłatnie, bez jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego z jego strony.

Pytania (częściowo przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)

1.   Czy nabycie prawa majątkowego w postaci zwolnienia z długu, stanowiące darowiznę od rodziców (I grupa podatkowa), korzysta ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn po zgłoszeniu na formularzu SD-Z2?

2.   Czy w przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawcy przysługuje zwolnienie od podatku na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem zgłoszenia nabycia na formularzu SD-Z2 w terminie?

3.   Czy w przypadku nabycia prawa majątkowego w postaci zwolnienia z długu (a nie darowizny środków pieniężnych) istnieje obowiązek dokumentowania nabycia przelewem bankowym lub innym dowodem przekazania środków pieniężnych?

Pana stanowisko w sprawie (częściowo przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Pana zdaniem, nabycie prawa majątkowego w postaci zwolnienia z długu, stanowiące darowiznę od rodziców, po zgłoszeniu na formularzu SD-Z2 korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Z uwagi na fakt, iż darczyńcami są Pana rodzice, a więc osoby należące do tzw. grupy zerowej, przysługuje Panu zwolnienie od podatku na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem dokonania zgłoszenia nabycia na formularzu SD-Z2 w ustawowym terminie.

Jednocześnie, ponieważ przedmiotem darowizny nie są środki pieniężne, lecz prawo majątkowe w postaci zwolnienia z długu, w Pana ocenie, nie ma zastosowania obowiązek udokumentowania nabycia dowodem przekazania środków pieniężnych (np. przelewem bankowym).

W konsekwencji, po dokonaniu zgłoszenia na formularzu SD-Z2, nabycie prawa majątkowego w postaci zwolnienia z długu będzie korzystało ze zwolnienia od podatku.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny, polecenia darczyńcy.

Ustawa nie definiuje pojęcia darowizny, w związku z tym należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że:

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego bez ekwiwalentu w postaci świadczenia wzajemnego i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego.

Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Darowizna jest więc czynnością, której celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego (świadczenie musi wzbogacić obdarowanego), a zobowiązanie darczyńcy musi być zamierzone jako nieodpłatne. W wyniku zawarcia umowy darowizny może dochodzić do określonych zmian w położeniu prawno-majątkowym darczyńcy i obdarowanego. Przedmiotem darowizny mogą bowiem strony uczynić wszelkie postacie zwolnienia obdarowanego od określonych zobowiązań. Może to nastąpić w drodze zrzeczenia się przez darczyńcę wierzytelności, jaka służyła mu w stosunku do obdarowanego lub poprzez przejęcie długu obdarowanego względem osoby trzeciej, będącej jego wierzycielem. Darczyńca może wreszcie wypełnić zobowiązanie ciążące na obdarowanym względem osoby trzeciej.

Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują szczególną formę dla umowy darowizny, umowa taka – pod rygorem nieważności powinna zostać sporządzona w formie aktu notarialnego. Niezachowanie tej formy nie powoduje nieważności umowy tylko wówczas, gdy darowizna została spełniona.

Z treści art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że:

Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Należy zaznaczyć, że ustawodawca nie wymaga żadnej szczególnej formy oświadczenia obdarowanego o przyjęciu darowizny.

Jak wynika z art. 889 Kodeksu cywilnego:

Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

1) gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;

2) gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nie nabyte.

Zatem, daną czynność można uznać za darowiznę, jeżeli posiada cechy darowizny, tzn. gdy zostanie złożone oświadczenie darczyńcy o przekazaniu darowizny a ponadto czynność ta musi polegać na nieodpłatnym świadczeniu darczyńcy (kosztem jego majątku) na rzecz obdarowanego, pod warunkiem, że czynność ta nie została wymieniona w treści art. 889 Kodeksu cywilnego.

Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy stanowi, że:

Obowiązek podatkowy powstaje – przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

Należy zauważyć, że – co do zasady – darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Wysokość podatku od spadków i darowizn ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Zaliczenie do jednej z trzech grup podatkowych odbywa się w zależności od jego stopnia pokrewieństwa albo powinowactwa z osobą, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł − jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.

Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy:

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.

Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:

Do grupy I zalicza się − małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.

Stosownie do treści art. 4a ust. 1 ww. ustawy:

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1)  zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 1a-2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2)  w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SD-Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. poz. 2060).

W myśl art. 4a ust. 3 ww. ustawy:

W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Zgodnie z art. 4a ust. 4 omawianej ustawy:

Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

1) wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub

2) nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.

Z treści wniosku wynika, że w latach 2016 − 2017 zawarł Pan z rodzicami umowy pożyczek pieniężnych (bez odsetek), na podstawie których otrzymał środki finansowe przeznaczone na budowę domu jednorodzinnego. Pożyczki zostały udokumentowane pisemnymi umowami. Część zobowiązania została spłacona. Na dzień zawarcia umowy zwolnienia z długu pozostała do spłaty kwota (…). W 2025 r. Pana rodzice, jako wierzyciele, zawarli z Panem pisemną umowę zwolnienia z długu, na mocy której nieodpłatnie umorzyli pozostałą część zobowiązania wynikającą z wcześniej zawartych umów pożyczek. Przyjął Pan zwolnienie z długu. Opisana we wniosku umowa zwolnienia z długu miała charakter darowizny w rozumieniu art. 888 Kodeksu cywilnego. Zwolnienie z długu nastąpiło nieodpłatnie, bez jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego z jego strony. W wyniku zawarcia umowy nie doszło do przekazania środków pieniężnych. Zdarzenie polegało wyłącznie na nieodpłatnym zrzeczeniu się przez wierzycieli przysługującej im wierzytelności wobec Pana, tj. na nabyciu przez Pana prawa majątkowego w postaci zwolnienia z długu. Zamierza Pan zgłosić nabycie prawa majątkowego na formularzu SD-Z2 w ustawowym terminie.

Z powyższego wynika, że w wyniku umowy zawartej pomiędzy Panem a Pana rodzicami w efekcie doszło do nieodpłatnego zwolnienia Pana z długu tytułem wcześniej otrzymanych pożyczek. W tej sytuacji zatem przyczyną nieodpłatnego zwolnienia z długu jest causa donandi, bowiem zwolnienie z długu jest dokonane poprzez zawarcie umowy darowizny, w wyniku której jest Pan zwolniony z obowiązku zwrotu części pożyczek. Przedmiotem tejże umowy jest prawo majątkowe darczyńcy do żądania zwrotu pożyczonych środków pieniężnych.

Instytucja zwolnienia z długu została uregulowana w części ogólnej zobowiązań – art. 508 Kodeksu cywilnego; nie stanowi ona typu umowy. Jej kwalifikacja prawna zależy od przyczyny, dla której wierzyciel decyduje się umniejszyć swój majątek na korzyść dłużnika.

Zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego:

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Oznacza to, iż zwolnienie z długu jest czynnością dwustronną o charakterze rozporządzającym, zawartą między wierzycielem a dłużnikiem.

Z prawnego punktu widzenia, przysporzenia dokonywane są w celu zwolnienia się z istniejącego zobowiązania (causa solvendi), dążenia do uzyskania świadczenia od drugiej strony (causa obligandi vel acquirendi) albo obdarowania (causa donandi). W zależności od przyczyny oraz woli stron umowy, zwolnienie z długu może być nieodpłatne albo odpłatne.

Najczęstszą przyczyną nieodpłatnego zwolnienia z długu jest causa donandi. W tych przypadkach zwolnienie z długu zostaje dokonane przez zawarcie umowy darowizny uregulowanej w przepisach art. 888 i następne Kodeksu cywilnego.

Skoro zatem opisana we wniosku czynność cywilnoprawna została dokonana w formie darowizny, to nabycie prawa majątkowego wynikającego z umów pożyczek podlega – co do zasady – opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn z możliwością zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie zacytowanego art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli są spełnione przewidziane tym przepisem warunki.

Zatem, aby w przedmiotowej sprawie skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn będzie Pan zobowiązany złożyć zgłoszenie o ww. nabyciu do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego na formularzu SD-Z2.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do darowizny środków pieniężnych. Środki pieniężne zostały bowiem przekazane tytułem umów pożyczek. Obecnie przedmiotem darowizny jest prawo majątkowe w postaci zwolnienia z długu. Jego wartość będzie w istocie stanowiła niespłacona pożyczka.

A więc dla spełnienia warunku koniecznego do zwolnienia nie wystąpił obowiązek udokumentowania nabycia – o którym to obowiązku mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Podsumowując, jeżeli złoży Pan w ustawowym terminie zgłoszenie o ww. nabyciu na formularzu SD-Z2, to będzie przysługiwało Panu prawo do skorzystania ze zwolnienia na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przy czym, w omawianej sprawie nie ma konieczności udokumentowania nabycia dowodem przekazania środków pieniężnych (np. potwierdzeniem przelewu bankowego), ponieważ przedmiotem nabycia tytułem darowizny nie były środki pieniężne lecz prawo majątkowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

-    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-    Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-    w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.