W 2005 roku podatnik nabył spadek po matce, w skład którego wchodziła nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym. W 2025 roku złożył zeznanie podatkowe SD-3 i uzyskał decyzję o umorzeniu postępowania podatkowego z uwagi na brak zobowiązania, korzystając z ulgi mieszkaniowej przewidzianej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Warunkiem ulgi było zamieszkiwanie w nieruchomości przez 5 lat od dnia złożenia zeznania. Podatnik rozważa zawarcie…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
25 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w podatku od spadków i darowizn w zakresie zachowania prawa do ulgi mieszkaniowej.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
(…) 2005 r. nabył Pan spadek po Pan matce – A. B. W skład masy spadkowej wchodziła nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej (…) m², położona w (…) przy ul. (…) ((…)) – nabyty udział wynosił (…), o wartości (…) zł, a także budynek gospodarczy o pow. (…) m² (udział (…), wartość (…) zł).
(…) 2025 r. złożył Pan zeznanie podatkowe SD-3, w wyniku czego wszczęto postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w (…) z (…) 2025 r. (znak sprawy: (…)) postępowanie zostało umorzone z uwagi na brak zobowiązania podatkowego. W sprawie zastosowano ulgę podatkową z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn w kwocie (…) zł, gdyż zamieszkuję w przedmiotowej nieruchomości na stałe i nie posiadam innego lokalu mieszkalnego. Zobowiązanie podatkowe wyniosło 0,00 zł.
Jednym z warunków korzystania z ulgi przewidzianej w art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy jest zamieszkiwanie i posiadanie stałego zameldowania w nabytej nieruchomości przez okres 5 lat od dnia złożenia zeznania podatkowego (tj. do (…) 2030 r.) oraz niezbywanie tej nieruchomości w tym czasie.
Rozważa Pan zawarcie ze swoim synem umowy o dożywocie (art. 908 i nast. Kodeksu cywilnego), na mocy której przeniósłby Pan na niego własność ww. nieruchomości w zamian za jego zobowiązanie do zapewnienia Panu dożywotniego utrzymania, opieki i pomocy. Istotnym elementem planowanej umowy jest to, że:
1) nadal będzie Pan zamieszkiwał i pozostawał zameldowany na pobyt stały w przedmiotowej nieruchomości przez całe życie – zmiana własności nie wiąże się z Pana wyprowadzką,
2) Pana syn stanie się nowym właścicielem nieruchomości wyłącznie w zamian za zobowiązanie do sprawowania nad Panem opieki, co jest istotą umowy dożywocia,
3) nie uzyska Pan żadnych środków pieniężnych z tytułu przeniesienia własności – świadczenie wzajemne ma charakter osobisty (opieka, utrzymanie, pomoc).
Zawarcie umowy o dożywocie nastąpiłoby przed upływem 5-letniego okresu ochronnego, tj. przed (…) 2030 r.
Pytanie
Czy przeniesienie własności nieruchomości położonej w (…) przy ul. (…) na syna w drodze umowy o dożywocie (art. 908 k.c.), zawartej przed upływem 5-letniego okresu ochronnego wskazanego w art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, spowoduje utratę prawa do ulgi podatkowej określonej w art. 16 tej ustawy i powstanie obowiązku zapłaty podatku od spadków i darowizn bez uwzględnienia ww. ulgi – w sytuacji, gdy nadal będzie Pan zamieszkiwał i pozostawał zameldowany na pobyt stały w tej nieruchomości przez całe życie, a przeniesienie własności następuje wyłącznie w zamian za osobiste świadczenia opiekuńcze syna (bez wynagrodzenia pieniężnego)?
Pana stanowisko w sprawie
Pana zdaniem, zawarcie umowy o dożywocie w opisanych okolicznościach może być kwalifikowane jako „zbycie” nieruchomości w rozumieniu art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co formalnie mogłoby skutkować utratą ulgi.
Niemniej stoi Pan na stanowisku, że ratio legis omawianego przepisu przemawia za odmienną interpretacją w analizowanej sprawie z następujących powodów:
1. Celem ulgi z art. 16 ustawy jest ochrona osób, które faktycznie zamieszkują w nabytej nieruchomości i traktują ją jako centrum swojego życia. W omawianej sprawie nieprzerwanie i dożywotnio będzie Pan mieszkał pod tym samym adresem – zmiana właściciela w księdze wieczystej nie zmienia faktycznego sposobu korzystania z nieruchomości przez Pana.
2. Umowa o dożywocie nie jest umową sprzedaży ani darowizny – ma charakter alimentacyjny i opiekuńczy. Nie uzyska Pan żadnej korzyści majątkowej o charakterze pieniężnym; świadczenie wzajemne syna polega na opiece i zapewnieniu utrzymania.
3. Żaden z wyjątków przewidzianych w art. 16 ust. 7 ustawy nie odnosi się wprost do umowy o dożywocie, co może oznaczać lukę prawną wymagającą wykładni celowościowej i systemowej.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe – jednakże z nieco inną argumentacją, niż przedstawił Pan w swoim stanowisku.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Z treści wniosku wynika, że opisane w nim nabycie spadku, w związku z którym skorzystał Pan z ulgi określonej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nastąpiło (…) 2005 r. Tym samym, w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 222 poz. 1629 ze zm.):
Do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed 1 stycznia 2007 r., stosuje się przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r.
Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 142 poz. 1514 ze zm.):
Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem spadku.
W myśl art. 5 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych (…).
Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku.
Zgodnie z art. 6 ust. 4 zdanie 1 cyt. ustawy:
Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.
Stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
W przypadku nabycia budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym w drodze spadku lub darowizny przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej – nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu.
Zgodnie z art. 16 ust. 2 ww. ustawy:
Ulga, o której mowa w ust. 1, przysługuje osobom, które łącznie spełniają następujące warunki:
1) spełniają wymogi określone w art. 4 ust. 4;
2) nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy;
3) nie dysponują spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu lub nie są właścicielami spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego;
4) nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu;
5) będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat:
a) od dnia złożenia zeznania podatkowego – jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku,
b) od dnia zamieszkania w nabytym lokalu lub budynku – jeżeli nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego.
Na podstawie art. 16 ust. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
Nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji zbycie udziału w budynku lub lokalu na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych oraz zbycie budynku lub lokalu, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia.
Mając na uwadze ww. przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn stwierdzić należy, że zasadniczym celem ustawodawcy jest zwolnienie bliskich spadkodawcy lub darczyńcy od obciążeń podatkowych z tytułu nabycia nieruchomości mieszkaniowej, gdy nie dysponują innym mieszkaniem czy domem i będą zamieszkiwać w uzyskanej nieruchomości przez 5 lat od dnia określonego w cytowanym wyżej przepisie art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Warunkiem niezbędnym do skorzystania z ulgi przewidzianej w art. 16 ww. ustawy jest łączne spełnienie wszystkich zawartych w tym przepisie warunków.
Ponieważ przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia „miejsce zamieszkania”, dlatego należy posiłkować się definicją miejsca zamieszkania znajdującą się w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z ww. przepisem jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Do ustalenia zatem miejsca zamieszkania potrzebne są według tego przepisu dwa momenty: moment zewnętrzny, tj. faktyczne przebywanie i wewnętrzny, tj. zamiar stałego pobytu, które muszą występować łącznie.
Powyższe oznacza faktyczne przebywanie w tym budynku mieszkalnym, który był przedmiotem nabycia i został objęty ulgą mieszkaniową.
Należy przy tym zauważyć, że unormowania art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r. nie nakładają obowiązku utrzymywania tytułu prawnego do nabytego w drodze spadku budynku mieszkalnego (udziału w nim) oraz zameldowania na pobyt stały. Przepis ten natomiast nakłada obowiązek zamieszkiwania w nabytym budynku przez 5 lat, liczonych według zasad w tym przepisie wskazanych.
Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że (…) 2005 r. nabył Pan spadek po matce. W skład masy spadkowej wchodziła m.in. nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym – nabyty udział wynosił (…). (…) 2025 r. złożył Pan zeznanie podatkowe SD-3. Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie zostało umorzone z uwagi na brak zobowiązania podatkowego. W sprawie zastosowano ulgę podatkową z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Rozważa Pan zawarcie ze swoim synem umowy o dożywocie, na mocy której przeniósłby Pan na niego własność ww. nieruchomości w zamian za jego zobowiązanie do zapewnienia Panu dożywotniego utrzymania, opieki i pomocy. Istotnym elementem planowanej umowy jest to, że nadal będzie Pan zamieszkiwał i pozostawał zameldowany na pobyt stały w przedmiotowej nieruchomości przez całe życie – zmiana własności nie wiąże się z Pana wyprowadzką. Pana syn stanie się nowym właścicielem nieruchomości wyłącznie w zamian za zobowiązanie do sprawowania nad Panem opieki, co jest istotą umowy dożywocia.
Mając na uwadze powołane powyżej przepisy, należy uznać, że fakt, iż planuje Pan przekazać na syna własność ww. nieruchomości, nie będzie skutkować utratą ulgi mieszkaniowej, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r.). Z wniosku jasno bowiem wynika, że nadal będzie Pan mieszkał w przedmiotowej nieruchomości. Zmiana własności nie będzie wiązała się ze zmianą Pana miejsca zamieszkania.
Stwierdzić zatem należy, że jeśli w drodze umowy dożywocia przekaże Pan synowi nieruchomość nabytą w ramach spadku (w części (…)) po Pana zmarłej matce, nie utraci Pan z tego tytułu prawa do ulgi zawartej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli istotnie będzie Pan w tym budynku zamieszkiwać przez okres 5 lat, począwszy od okresu określonego w art. 16 ust. 2 pkt 5 lit. a) ww. ustawy.
Jak już wyżej wskazano, w analizowanej sprawie zastosowanie ma art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r. Zatem kwestia spełnienia warunków dotyczących zbycia budynku mieszkalnego (udziału w nim) czy zameldowania w nim na pobyt stały, o których mowa w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym już po 31 grudnia 2006 r., na które to przepisy powołuje się Pan we wniosku, nie ma znaczenia. Warunki określone przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2007 r. nie mają tutaj zastosowania, tym samym podniesione przez Pana okoliczności zawarcia umowy dożywocia są bez znaczenia dla zachowania przez Pana opisanej ulgi. Z tych też względów wskazane przez Pana przepisy art. 16. ust. 7 cyt. ustawy w ogóle nie zostały poddane mojej analizie, bowiem nie miały one zastosowania w analizowanej sprawie.
Podsumowując, jeżeli istotnie będzie Pan w budynku (nabytym w drodze spadku) zamieszkiwał przez okres 5 lat, to nie utraci Pan prawa do ulgi mieszkaniowej, pomimo zawarcia z synem umowy dożywocia i przeniesienia na niego prawa własności ww. budynku.
Dlatego też uznałem Pana stanowisko za prawidłowe – jednakże w oparciu o nieco inną argumentację, niż ta przedstawiona przez Pan w stanowisku.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo