Interpretacja 0111-KDIB3-1.4012.1000.2025.4.MG

Interpretacja indywidualna

- stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

 

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług:

- w zakresie objętym pytaniami nr 7 i nr 8 - jest prawidłowe,

- w zakresie objętym pytaniami nr 9 i nr 10 - jest nieprawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

 

22 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 22 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od towarów i usług.

 

Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 10 lutego 2026 r. (wpływ 10 lutego 2026 r.).

 

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

(X) Sp. z o.o. (dalej jako: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) jest polskim rezydentem podatkowym i podlega w Polsce opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych (dalej: „CIT”) od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Spółka jest również zarejestrowana dla celów podatku od towarów i usług (dalej: „VAT”) jako podatnik czynny.

Aby osiągnąć bardziej efektywne możliwości zarządzania swoimi środkami finansowymi Wnioskodawca rozważa przystąpienie w charakterze uczestnika do funkcjonującego w Grupie systemu cash poolingu (dalej: „System Cash Poolingu”) utworzonego na podstawie Umowy Cash Poolingu z dnia (...) 2014 r. zawartej pomiędzy spółkami wchodzącymi w skład Grupy (Z) a Bankiem (Y), spółką akcyjną prawa (E) (dalej: „(Y)” lub „Bank”) (dalej: „Umowa”).

Zasadniczym celem zawarcia Umowy przez Uczestników jest zwiększenie efektywności działalności gospodarczej poszczególnych uczestników systemu poprzez bardziej wydajne zarządzanie środkami pieniężnymi oraz zmniejszenie kosztów finansowania zewnętrznego.

System Cash Poolingu, którego dotyczy zapytanie, ma formę cash poolingu wirtualnego (notional cash pooling), tj. cash poolingu nie obejmującego fizycznych przepływów środków pieniężnych między uczestnikami Systemu - spółkami z Grupy (Z) (dalej: Uczestnicy), a jedynie przepływy między Uczestnikami a Bankiem. Z praktycznego punktu widzenia Cash Pooling wirtualny stanowi jedynie modyfikację warunków, jakie Bank oferuje w ramach standardowego rachunku bankowego. Modyfikacja dotyczy w szczególności wysokości oprocentowania środków zgromadzonych na rachunku czy też kredytu zaciągniętego w rachunku - warunki finansowania ustalone dla rachunków bankowych uczestniczących w Cash Poolingu są lepiej dostosowane do indywidualnych potrzeb klienta (uczestnika Cash Poolingu) niż warunki oferowane podmiotom posiadającym rachunki bankowe pozostające poza Cash Poolingiem.

Podmiotem pełniącym centralną rolę w zakresie organizacji Systemu Cash Poolingu w ramach Grupy jest spółka (A) S.A. z siedzibą w (B), będąca jednocześnie tzw. „(A)”/głównym klientem Systemu Cash Poolingu (dalej: „(A)”). Wedle wiedzy Wnioskodawcy, (A) nie posiada siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

W ramach Systemu Cash Poolingu wszystkie środki w różnych walutach, fizycznie przechowywane na rachunkach bankowych Uczestników, są łączone wirtualnie - bez rzeczywistych transferów. Saldo wykazywane jest w jednej walucie - dolar amerykański USD.

(A) na podstawie pełnomocnictw uzyskanych od Spółki może jako pełnomocnik Spółki przekazywać i otrzymywać dokumenty oraz składać oświadczenia w związku z realizacją Umowy.

(A) jest odpowiedzialny na podstawie zawieranej Umowy za monitorowanie sald na rachunkach Uczestników Systemu Cash Poolingu, zbieranie i przekazywanie informacji na temat transakcji realizowanych w Systemie Cash Poolingu, prognozowanie płynności (w tym w formie uzgodnionych przez strony raportów), wskazywanie Bankowi nowych Uczestników Systemu jak również za otwieranie na podstawie otrzymanych od Uczestników pełnomocnictw rachunków bankowych i ustalanie limitów wypłat/sald (wysokości marż odsetkowych) obowiązujących w Systemie Cash Poolingu. W tym celu (A) jest uprawniony do wskazania osób fizycznych będących koordynatorami Systemu Cash Poolingu ((C)) oraz dalszych osób fizycznych, które będą posiadały uprawnienia do kontrolowania lub obsługi technicznej lub współpracy z Bankiem. (A) w ramach zawartej Umowy nie otrzymuje od Uczestników Systemu Cash Poolingu wynagrodzenia.

(A) jako gwarant bezwarunkowo i nieodwołalnie poręcza Bankowi i na jego rzecz za zobowiązania pozostałych Uczestników wynikające z Umowy, jak również wyraża zgodę na zwolnienie Banku z jakichkolwiek roszczeń, które Uczestnicy mogą kierować w przyszłości do Banku w związku z Umową. Dodatkowo Uczestnicy Systemu Cash Poolingu dokonują wzajemnego poręczenia względem Banku, w zakresie spłaty przyznanych im limitów dziennych oraz w zakresie spłat innych zobowiązań wynikających z Umowy. W szczególności jako zabezpieczenie wypełnienia zobowiązań wszystkich Uczestników, każdy Uczestnik zastawia wobec Banku wszystkie swoje obecne i przyszłe roszczenia wobec Banku wynikające z lub w związku z jego rachunkami bankowymi uczestniczącymi w Systemie Cash Poolingu (tj. saldami kredytowymi). Umowa określa szczegółowy tryb realizacji ww. zabezpieczeń przez Bank. Gwarancja udzielona przez (A) a oraz wzajemne poręczenia Uczestników zwane będą łącznie: „Poręczeniami”.

(A) nie zarządza przepływem środków pieniężnych, które realizowane są przez Bank na rzecz Wnioskodawcy bądź jakiegokolwiek innego Uczestnika. Umowa nie przewiduje zaś żadnego wynagrodzenia (A) a, które byłoby mu należne od Uczestników Systemu Cash Poolingu.

W Systemie Cash Poolingu występuje także podmiot określany mianem (C), którego funkcja polega na monitorowaniu i zarządzaniu strukturą Cash Poolingu (dalej: „(C)”). Rolę tę pełni obecnie trzech pracowników zatrudnionych w dwóch spółkach z Grupy, z siedzibą na terenie Polski lub państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż Polska.

Wnioskodawca będący Uczestnikiem w ramach struktury Cash Pooling nie będzie wykonywać jakichkolwiek czynności na rzecz pozostałych podmiotów systemu (tj. (A) a, (C) oraz pozostałych Uczestników lub Banku).

Walutą bazową w Umowie - używaną do rozliczenia salda netto (Overall Balance) i opłat - jest dolar amerykański (USD).

(A) uiszcza wobec Banku miesięczne opłaty z tytułu funkcjonowania Systemu Cash Poolingu zgodnie z Umową. Poszczególni Uczestnicy są następnie obciążani w równych częściach kosztami miesięcznych opłat ponoszonych przez (A) a na rzecz Banku. Oprócz powyższych miesięcznych opłat z tytułu funkcjonowania Systemu Cash Poolingu, Wnioskodawca (jak również pozostali Uczestnicy) zobowiązany jest do ponoszenia na rzecz Banku wskazanych w Umowie opłat za komunikację międzybankową i raportowanie związane z posiadanym przez niego rachunkiem bankowym uczestniczącym w Systemie Cash Poolingu.

Zasadniczym celem Systemu Cash Poolingu jest wirtualne (bez rzeczywistych transferów) wyrównywanie dodatnich oraz ujemnych sald na rachunkach Uczestników niezależnie od ich typu, waluty czy innych warunków umownych dotyczących takich rachunków. Poprzez odpowiednie operacje księgowe wykonywane przez Bank, salda wszystkich rachunków uczestniczących w Systemie Cash Poolingu zostaną zsumowane, tak, aby powstało jedno saldo netto (zwane w Umowie jako: „Overall Balance”). Ponadto, z postanowień Umowy wynika, że każdy z Uczestników uprawniony będzie do wypłacania środków pieniężnych z każdego ze swoich rachunków, bez względu na saldo na tym konkretnym rachunku, pod warunkiem, że saldo netto wszystkich rachunków uczestniczących w Systemie Cash Poolingu po takiej wypłacie, nie będzie wynosiło mniej niż zero (poza ewentualnie dozwolonym Umową saldem debetowym).

W ramach Umowy Bank będzie codziennie ustalał wysokość odsetek na każdym z rachunków wchodzących w skład Systemu Cash Poolingu i po zakończeniu każdego miesięcznego okresu rozliczeniowego będzie wypłacał Spółce należne odsetki na każdy z tych rachunków (w przypadku, gdy saldo jest dodatnie) lub pobierał należne odsetki (w przypadku, gdy saldo jest ujemne), zgodnie z warunkami rozliczania odsetek ustalonymi w Umowie.

Bank jest jedynym podmiotem uprawnionym do dochodu z tytułu odsetek pobieranych od Uczestników w Systemie Cash Poolingu na podstawie Umowy, w tym od Spółki.

Wszelkie oprocentowanie naliczane Uczestnikom jest ustalane przez Bank w zależności od waluty („stawki bazowe”) i rozliczane co miesiąc. Oznacza to, że Bank nalicza odsetki kredytowe wszystkim Uczestnikom, jeśli saldo środków pieniężnych na wszystkich rachunkach konsolidacji środków pieniężnych w danej walucie jest dodatnie, oraz odsetki debetowe wszystkim Uczestnikom, jeśli saldo środków pieniężnych na wszystkich rachunkach konsolidacji środków pieniężnych w danej walucie jest ujemne.

Zgodnie z wiedzą Wnioskodawcy Bank nie prowadzi działalności gospodarczej poprzez zakład ani stałą placówkę położoną na terytorium Polski.

Spółka oraz Bank nie stanowią podmiotów powiązanych w myśl art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: „ustawa CIT”).

Umowa stanowi usługę kompleksowego zarządzania płynnością finansową typu wirtualnego, co oznacza, że w celu ustalenia salda netto (Overall Balance) nie będą dokonywane rzeczywiste przepływy finansowe.

Rachunki bankowe uczestniczące w Systemie Cash Poolingu zostały utworzone przez Uczestników w Banku za granicą tj. w (D) - w wybranych przez nich walutach (obecnie EUR, USD, GBR lub PLN). Na rachunki te przelewane są przez poszczególnych Uczestników z bieżących rachunków bankowych Uczestników zlokalizowanych w kraju siedziby Uczestników (w tym Wnioskodawcy) nadwyżki środków przekraczające wskazane w wewnętrznej polityce Grupy saldo. W sytuacji, gdy saldo bieżących rachunków bankowych Uczestników (w tym Wnioskodawcy) jest poniżej poziomu pozwalającego na dokonywanie niezbędnych płatności związanych z prowadzoną działalnością, Uczestnicy zgłaszają zapotrzebowanie na środki finansowe do (C) ze wskazaniem kwoty do przelewu z rachunku Uczestnika w Systemie Cash Poolingu na rachunek bieżący w lokalnym banku. Dokonanie takiego przelewu wymaga akceptacji (C). Decyzja (C) zapada w terminie do 5 dni roboczych.

Opisane czynności umożliwiają Uczestnikom utrzymywanie na swoich rachunkach bieżących wystarczających środków, niezbędnych do pokrywania bieżących wydatków i jedynie nadwyżka takich środków uczestniczy w Systemie Cash Poolingu. Transfer środków odbywa się wyłącznie pomiędzy rachunkami danego Uczestnika (nie ma w tym przypadku miejsce jakikolwiek rzeczywisty transfer środków do innych/od innych Uczestników). W konsekwencji transfery takie nie zmieniają w żaden sposób cechy Systemu Cash Poolingu jako systemu charakteryzującego się brakiem fizycznego transferu środków, w którym środki są przekazywane wyłącznie „na papierze” i w którym salda, które podlegają potrącaniu (debetowe i kredytowe) fizycznie są pozostawiane na własnych rachunkach uczestników systemu, zaś odsetki naliczane są od kwoty netto zgromadzonych sald.

Bank jest odpowiedzialny za obsługę Systemu Cash Poolingu, tj. za czynności związane z prowadzeniem rachunków Uczestników oraz (A) a i dokonywaniem operacji związanych z poszczególnymi rachunkami biorącymi udział w Systemie Cash Poolingu zgodnie z treścią Umowy. Czynności te polegają w szczególności na: utrzymywaniu i zarządzaniu rachunkami Uczestników, udostępnieniu platformy rozliczeniowej dla Uczestników, dokonywaniu transferów pieniężnych itp.

 

Na moment dokonywania wypłat odsetek, Spółka planuje dysponować aktualnymi i ważnymi certyfikatami rezydencji Banku, a także - jeżeli będzie to możliwe - oświadczeniami potwierdzającymi, że:

   - Bank jest zarejestrowaną w (…) instytucją bankową i podlega nadzorowi ze strony (...) Banku (…) i (…) Banku (…);

   - Bank jest rezydentem podatkowym (E), a zatem możliwe jest uzyskanie od (E) organów podatkowych certyfikatu rezydencji stwierdzającego, że Bank jest rezydentem podatkowym (E) w myśl przepisów Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a (D) w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Warszawie dnia 13 lutego 2002 r. (dalej: „UPO”);

   - odsetki otrzymane przez Bank są włączone do dochodu Banku podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w (E);

   - odsetki są wypłacane na rzecz Banku, a nie na rzecz innych podmiotów, z wyjątkiem wszelkich marż międzygrupowych;

   - odsetki wypłacane na rzecz Banku w ramach Umowy są pobierane w związku z działalnością gospodarczą Banku stanowiącego regulowaną instytucję bankową;

   - Bank prowadzi działalność bankową w (E) i zatrudnia pracowników świadczących pracę w jego siedzibie (…).

Uzupełnienie

W piśmie z 10 lutego 2026 r. doprecyzowali Państwo opis zdarzenia przyszłego o informacje:

       1. Czy Państwo jako Uczestnik systemu Cash Poolingu będą zawierali z innymi Uczestnikami transakcje finansowe lub będą świadczyć na rzecz innych Uczestników jakiekolwiek usługi i czy z tego tytułu będą otrzymywać jakiekolwiek wynagrodzenie?

Przez „transakcje finansowe” należy rozumieć operacje polegające na wymianie wartości lub przepływie środków pieniężnych lub aktywów finansowych pomiędzy stronami, typowe dla działalności bankowej, płatniczej lub obrotu instrumentami finansowymi, jak wskazują regulacje dotyczące sektora finansowego.

Spółka co do zasady nie będzie zawierała z pozostałymi Uczestnikami żadnych transakcji finansowych ani świadczyła na ich rzecz usług, a tym samym nie będzie otrzymywać z tego tytułu jakiegokolwiek wynagrodzenia.

Jedyną potencjalną transakcją jest wymiana walut dokonywana na koniec miesiąca pomiędzy Spółką a (A). Może ona wystąpić wyłącznie w sytuacji, gdy saldo rachunku Spółki (jako Uczestnika systemu cash poolingu) prowadzonego w walucie innej niż waluta raportowa Spółki (tj. innej niż PLN) będzie ujemne i przekroczy próg (...) EUR.

W takiej sytuacji, w celu ujęcia różnic kursowych w bilansie Spółki, (A) nabywa od Spółki walutę (np. w EUR) do wysokości ujemnego salda w PLN.

W wyniku takiej transakcji wymiany walut saldo na koncie walutowym Spółki zostaje wyzerowane, natomiast saldo na rachunku w PLN ulega odpowiedniemu obniżeniu. Kurs wymiany stosowany w transakcji jest kursem walut (…) Banku (…) obowiązującym na dzień wymiany walut.

       2. Czy Bank ((Y) spółka akcyjna prawa (...)) jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
(t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 775 ze zm.), dalej ustawa o podatku od towarów i usług na terytorium (E)?

Zgodnie z art. 28a ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej: „ustawa o VAT”), przepisy dotyczące miejsca świadczenia usług stosuje się z uwzględnieniem szczególnej definicji podatnika. Przepis ten określa, że:

   - podatnikiem jest każdy podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na jej cel lub rezultat, a także

   - osoba prawna, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku od wartości dodanej, nawet jeżeli nie prowadzi działalności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

Art. 28a ustawy o VAT pełni zatem funkcję definicyjną dla potrzeb rozdziału dotyczącego miejsca świadczenia usług, a jego zastosowanie nie jest uzależnione od tego, czy podatnik ma siedzibę w Polsce. Oznacza to, że w celu ustalenia, czy zagraniczny kontrahent jest „podatnikiem” w rozumieniu tego przepisu, należy ocenić, czy podmiot ten prowadzi działalność gospodarczą oraz czy jest zidentyfikowany do celów podatku od wartości dodanej w swoim państwie członkowskim.

Bank (Y), jako instytucja kredytowa prawa (...), prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą oraz jest zidentyfikowany do celów podatku od wartości dodanej na terytorium (E). W konsekwencji spełnia on definicję podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT dla potrzeb ustalenia miejsca świadczenia usług.

Tym samym Bank jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT na terytorium (E).

       3. Czy (A) (spółka (A) S.A. z siedzibą w (B)) jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy o podatku od towarów i usług na terytorium (B)?

Zgodnie z art. 28a ustawy o VAT, na potrzeby ustalenia miejsca świadczenia usług za podatnika uznaje się:

   - podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na jej cel czy rezultat, lub

   - osobę prawną zidentyfikowaną do celów podatku od wartości dodanej w państwie członkowskim, nawet jeśli nie wykonuje działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

Przepis ten pełni funkcję definicyjną i stosuje się go niezależnie od tego, w jakim kraju ma siedzibę kontrahent. Oznacza to, że aby ustalić, czy zagraniczny podmiot jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT, należy ustalić, czy prowadzi on działalność gospodarczą lub czy jest zidentyfikowany do celów podatku od wartości dodanej w swoim państwie.

(A), tj. (A) S.A. z siedzibą w (B) jako spółka prawa (B) prowadząca działalność gospodarczą oraz podlegająca identyfikacji do celów podatku od wartości dodanej na terytorium (B), spełnia definicję podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT.

W konsekwencji (A) jest podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy o podatku od towarów i usług na terytorium (B).

       4. Czy Państwo posiadają na terytorium (E) siedzibę działalności gospodarczej, lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, lub też będą zarejestrowani dla celów podatku od wartości dodanej na terytorium (E)?

Spółka nie posiada na terytorium (E) ani siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Spółka nie jest również zarejestrowana dla celów podatku od wartości dodanej na terytorium (E).

       5. Czy Państwo posiadają na terytorium (B) siedzibę działalności gospodarczej, lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, lub też będą zarejestrowani dla celów podatku od wartości dodanej na terytorium (B)?

Spółka nie posiada na terytorium (B) ani siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Spółka nie jest również zarejestrowana dla celów podatku od wartości dodanej na terytorium (B).

       6. Komu będą Państwo wypłacać miesięczne wynagrodzenie z tytułu uczestnictwa w systemie Cash Poolingu?

Umowa nie przewiduje wynagrodzenia dla (A) należnego od Uczestników Systemu Cash Poolingu.

(A) uiszcza wobec Banku miesięczne opłaty z tytułu funkcjonowania Systemu Cash Poolingu zgodnie z postanowieniami Umowy, a także ponosi koszty uczestnictwa wszystkich Uczestników w Cash Poolingu. Następnie poszczególni Uczestnicy są obciążani - jednorazowo, na koniec roku - fakturą wystawioną przez (A). Obciążenie to obejmuje równy podział kosztów opłat poniesionych przez (A) wobec Banku.

Walutą bazową w Umowie, wykorzystywaną do rozliczenia salda netto (Overall Balance) oraz opłat, jest dolar amerykański (USD). Refaktura kosztów dokonywana przez (A) na rzecz Uczestników Cash Pool odbywa się natomiast w EUR, ponieważ walutą raportową (A) jest EUR. Do przeliczenia kwoty kosztów poniesionych w USD na EUR (A) stosuje kurs spot (…) Banku (…) obowiązujący na koniec miesiąca poprzedzającego datę wystawiania faktur. Ponieważ faktury są wystawiane zawsze w grudniu, kursem jest kurs spot (…) z dnia 30 listopada. Kurs ten wykorzystywany jest również przez (A) ((A) S.A.) w raportowaniu pozycji bilansowych.

Podsumowując, płatność na rzecz (A) ((A) S.A.) następować będzie raz w roku, ale nie jest to wynagrodzenie, ale refaktura kosztów pre-finansowanych (już uiszczonych) przez (A) ((A) S.A.) do Banku.

       7. Czy Bank ((Y) spółka akcyjna prawa (...)) pobiera od Państwa wynagrodzenie z tytułu obsługi systemu Cash Poolingu? Jeżeli tak, to co składa się na wynagrodzenie Banku? Proszę wymienić.

Bank nie pobiera od Spółki jako Uczestnika Systemu Cash Poolingu, żadnych opłat z tytułu obsługi tego systemu. Wszystkie opłaty z związane z funkcjonowaniem systemu Cash Poolingu są co miesiąc ponoszone przez (A).

(A) uiszcza wobec Banku miesięczne opłaty wynikające z Umowy, obejmujące w szczególności:

    - (…) - stałą opłatę miesięczną za prowadzenie Cash Pool,

    - (…) - opłatę za każdą spółkę uczestniczącą w Cash Pool (jest to wymieniony w punkcie 6. powyżej koszt związany z uczestnictwem wszystkich Uczestników w Cash Pool).

Następnie poszczególni Uczestnicy, w tym Spółka, są obciążani przez (A) - jednorazowo, na koniec roku - równymi częściami kosztów tych opłat, uprzednio poniesionych przez (A) na rzecz Banku.

       8. Kto obciąża Państwa jako Uczestnika kosztami miesięcznych opłat ponoszonych przez (A) a na rzecz Banku z tytułu funkcjonowania Systemu Cash Poolingu? Na podstawie jakiego dokumentu są Państwo obciążani tymi kosztami (faktury, noty czy innego dokumentu)?

Zgodnie z odpowiedzią w punkcie 6 powyżej, Uczestnik Systemu Cash Poolingu, w tym Spółka, jest obciążany kosztami za cały rok - na koniec roku. Rozliczenie jest dokonywane na podstawie (re)faktury wystawianej przez (A) ((A) S.A.) dla spółek - Uczestników, w tym dla Spółki.

       9. Czy Bank będzie rzeczywistym właścicielem odsetek?

Spółka posiada (…) wraz z (E) certyfikatem rezydencji podatkowej oraz wyciągiem z rejestru spółek, które otrzymała od Banku. Takie dokumenty Bank przedkłada standardowo również w przypadku innych polskich klientów.

Bank w (…) oświadczył, że:

   - (F), działający pod nazwą handlową Bank (Y) ((Y)), jest zarejestrowaną w (E) instytucją bankową i podlega nadzorowi (...) Banku (…) / (…) Banku (…);

   - (Y) jest rezydentem podatkowym (E) i w związku z tym możliwe jest uzyskanie od (E) organów podatkowych certyfikatu rezydencji potwierdzającego, że (Y) jest rezydentem podatkowym (E) w rozumieniu umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między (E) a Polską;

   - Odsetki otrzymywane przez (Y) są ujmowane w jego dochodzie podlegającym opodatkowaniu i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w (E); odsetki są wypłacane na rzecz (Y), a nie innych podmiotów, z wyjątkiem ewentualnych marż wewnątrzgrupowych;

   - Płatności odsetkowe na rzecz (Y) wynikające z (…) są pobierane w związku z naszą działalnością jako regulowanej instytucji bankowej;

   - Jednostka biznesowa (Y), będąca częścią (F), prowadzi działalność bankową w (E) i zatrudnia ponad (…) pracowników z siedzibą w (…).

Spółka będzie mieć także dostęp do sprawozdań finansowych Banku.

W ocenie Spółki, powyższe informacje wraz ze zgromadzonymi dokumentami, stanowią wystarczające potwierdzenie umożliwiające uznanie Banku za rzeczywistego właściciela odsetek.

 

Pytania w zakresie podatku od towarów i usług (oznaczenie pytań jak we wniosku)

  7. Czy w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Poolingu, w szczególności w związku z otrzymywaniem i wypłacaniem odsetek w ramach Systemu, Spółka świadczy usługi w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: „ustawa VAT”) na rzecz innych Uczestników Systemu Cash Poolingu?

  8. Czy kwoty odsetek otrzymywanych lub wypłacanych z rachunku Spółki w ramach Systemu Cash Poolingu powinny być uwzględniane w rozliczeniach VAT Spółki, w szczególności czy powinny być uwzględniane w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 Ustawy VAT lub strukturze sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy VAT?

  9. Czy w ramach Systemu Cash Poolingu Spółka nabywa od (A)a usługi, które powinny zostać przez nią rozliczone jako import usług?

10. Czy w ramach Systemu Cash Poolingu Spółka nabywa usługi finansowe od Banku, które powinna rozliczać jako import usług zwolnionych z VAT?

Państwa stanowisko w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług

  7. Zdaniem Spółki w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Poolingu, w szczególności w związku z otrzymywaniem i wypłacaniem odsetek w ramach Systemu, Spółka nie świadczy jakiejkolwiek usługi w rozumieniu ustawy o VAT na rzecz innych Uczestników Systemu Cash Poolingu.

  8. Zdaniem Spółki, kwoty odsetek otrzymywanych lub wypłacanych z rachunku Spółki w ramach Systemu Cash Poolingu nie powinny być uwzględniane w rozliczeniach VAT Spółki, w szczególności nie powinny być uwzględniane w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 Ustawy VAT ani w strukturze sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a Ustawy VAT.

  9. Zdaniem Spółki, w ramach Systemu Cash Poolingu Spółka nie nabywa od (A)a jakichkolwiek usług, a w związku z tym nie dokonuje importu usług, który powinna rozliczać w Polsce.

10. Zdaniem Spółki, w ramach Systemu Cash Poolingu Spółka nabywa wyłącznie usługi finansowe od Banku, które powinna rozliczać jako import usług zwolnionych z VAT.

Uzasadnienie

Ad. 7.

Zdaniem Spółki w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Poolingu, w szczególności w związku z otrzymywaniem i wypłacaniem odsetek w ramach Systemu, Spółka nie świadczy jakiejkolwiek usługi w rozumieniu ustawy o VAT na rzecz innych Uczestników Systemu Cash Poolingu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 775), opodatkowaniem VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

 

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Jednocześnie, zgodnie z art. 8. ust. 1 ustawy o VAT, Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Tym samym, ustawodawca przyjął definicję świadczenia usług o charakterze negatywnym, tj. świadczeniem usług jest każde świadczenie niebędące dostawą towarów.

Reasumując, usługą jest każde odpłatne świadczenie wykonane przez podatnika w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, które nie jest dostawą towarów, w tym m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Innymi słowami, usługą w rozumieniu ustawy o VAT może być zarówno działanie (wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Co więcej, należy stwierdzić, że opodatkowaniu VAT podlega jedynie to konkretne świadczenie, w przypadku którego istnieje beneficjent, czyli osoba odbierająca świadczenie i czerpiąca z niego choćby potencjalne korzyści. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby korzyści majątkowe związane z danym świadczeniem, to świadczenie nie będzie uznawane za usługę, która podlega opodatkowaniu VAT.

Jednocześnie, usługa podlega opodatkowaniu VAT w przypadku, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym. Ten związek ujawnia się poprzez zapłatę kwot, które stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za konkretną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub w przypadku wymiany wzajemnych świadczeń.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2013 r. (sygn. akt I FSK 1316/23), (...) o usługach za wynagrodzeniem (...) można mówić jedynie w sytuacji, gdy istnieje ścisły związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami i wynagrodzenie to może być wyrażone w pieniądzu. Związek, o którym mowa, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można było powiedzieć, że płatność następuje za to świadczenie.

Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia usług należy rozumieć prawo podmiotu świadczącego usługę do żądania od odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty określonej ceny.

Jak wskazuje linia orzecznicza sądów administracyjnych (...) usługą jest każde, co do zasady, odpłatne świadczenie, które nie jest dostawą towarów i które przejawia się tym, że świadczeniobiorca (będący konsumentem danej usługi) odnosi z niego, choćby nawet potencjalną korzyść (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1493/13).

Skoro przepisy nie narzucają konkretnej formy zapłaty za wykonaną usługę, należy przyjąć, że zobowiązanie usługobiorcy może polegać nie tylko na zapłacie określonej kwoty pieniężnej, lecz również na wykonaniu innej usługi (czyli świadczeniu wzajemnym). Oznacza to, że z umowy, na podstawie której usługa jest wykonywana, powinna wynikać wyraźna i bezpośrednia korzyść dla usługodawcy. Dodatkowo, aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, między wykonaną usługą a świadczeniem wzajemnym musi istnieć bezpośredni, przyczynowy związek - otrzymana zapłata powinna być skutkiem wykonania usługi.

 

W konsekwencji powyższego, każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi co do zasady usługę w rozumieniu ustawy o VAT, przy czym, warunkiem jest istnienie związku prawnego między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje wzajemne świadczenie, tj.:

- nabywca, w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, jest beneficjentem świadczenia,

- świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie),

- wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy.

Warto podkreślić, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, aby dane świadczenie mogło być zakwalifikowane jako usługa i podlegać opodatkowaniu VAT. Tym samym, w przypadku, gdy choćby jeden z wymienionych warunków nie zostanie spełniony, dana czynność nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.

Dodatkowo, na gruncie art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, w określonych, wyraźnie wskazanych przypadkach, również nieodpłatne świadczenie usług może zostać uznane za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu przepisów podatkowych.

 

W myśl art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

   1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabyci a, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych;

   2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Z powyższego wynika, że aby nieodpłatne świadczenie usług mogło podlegać opodatkowaniu VAT, świadczenia te muszą być realizowane do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika. Tym samym, aby ocenić, czy dana nieodpłatna czynność podlegała opodatkowaniu w związku z uznaniem jej za odpłatne świadczenie usług, kluczowe znaczenie ma cel, w jakim jest ona wykonywana. Jeżeli bowiem nieodpłatne świadczenie pozostaje w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą podatnika, wówczas przesłanka uznania tej czynności za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu nie zostaje spełniona.

Warto również zaznaczyć, że zakres opodatkowania podatkiem VAT określają nie tylko przesłanki przedmiotowe - tj. odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także przesłanki podmiotowe - a więc fakt, że czynności te muszą być wykonywane przez podatnika.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Jak wynika z ust. 2 wspomnianego przepisu, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność prowadzoną przez producentów, handlowców i usługodawców, w tym także przez podmioty zajmujące się wydobyciem zasobów naturalnych oraz rolników, a także osoby wykonujące wolne zawody. W szczególności dotyczy to również działań polegających na stałym wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w celach zarobkowych.

Tym samym, aby daną działalność zakwalifikować jako gospodarczą, musi mieć ona zorganizowany i profesjonalny charakter, czyli być wykonywana zawodowo. Natomiast czynności wykonywane poza zakresem tak rozumianej działalności gospodarczej nie pozwalają na uznanie podmiotu za podatnika VAT w odniesieniu do tych czynności.

Przechodząc do cash poolingu należy wziąć pod uwagę, że polskie przepisy podatkowe nie przewidują szczegółowych regulacji dotyczących umowy cash poolingu. W praktyce umowa ta funkcjonuje jako tzw. umowa nienazwana i często bywa porównywana do umowy pożyczki. Choć w pewnym w zakresie umowa ta przypomina umowę pożyczki, to jednak nie spełnia ona wszystkich jej kluczowych cech - przede wszystkim nie powstaje zobowiązanie przekazania określonej sumy środków pieniężnych na rzecz innego, określonego w umowie podmiotu.

Brak szczegółowych regulacji sprawia, że konstrukcja umowy cash poolingu opiera się na zasadzie swobody umów określonej w art. 353(1) KC. Zgodnie z tą zasadą strony mogą dowolnie ukształtować treść umowy oraz wybrać kontrahenta, o ile nie narusza to przepisów bezwzględnie obowiązujących, zasad współżycia społecznego ani natury stosunku prawnego.

Cash pooling to rozwiązanie, które umożliwia efektywne zarządzanie środkami finansowymi (płynnością finansową) w grupach kapitałowych lub pomiędzy podmiotami powiązanymi ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Co do zasady, polega na gromadzeniu środków z rachunków poszczególnych uczestników na jednym wspólnym rachunku i zarządzaniu zgromadzoną sumą. Pozwala to na kompensowanie tymczasowych nadwyżek u jednych podmiotów z niedoborami u innych, co skutkuje ograniczeniem kosztów finansowania zewnętrznego, wykorzystując przy tym kapitał wewnętrzny grupy.

W ramach takiego porozumienia uczestnicy wyznaczają podmiot pełniący rolę organizatora i zarządzającego systemem cash poolingu. W praktyce to bank lub tzw. pool leader realizuje szereg czynności składających się na kompleksową usługę zarządzania płynnością finansową.

Chociaż brak jest szczegółowych, odrębnych przepisów regulujących wprost zasady działania struktur cash poolingu, w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że w ramach czynności realizowanych w ramach cash poolingu usługodawcą jest podmiot odpowiedzialny za organizowanie i koordynowanie przepływów finansowych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy, Wnioskodawca pragnie wskazać, iż w jego ocenie będzie on jako Uczestnik wyłącznie podmiotem nabywającym kompleksową usługę finansową, której na jego rzecz świadczyć będzie odpłatnie Bank. Uczestnicy będą wyłącznie korzystać z efektywnego zarządzania ich środkami finansowymi i płynnością finansową.

Należy wskazać, iż w przedstawionej sprawie, w Systemie Cash Poolingu podmiotem odpowiadającym za prawidłowe funkcjonowanie Systemu jest Bank. Bank jest również odpowiedzialny za kalkulację odsetek i zapewnianie informacji o saldach. Beneficjentami tych czynności są natomiast wszyscy Uczestnicy. Co więcej, Bank pobiera z tego tytułu od Uczestników odpowiednie opłaty. W efekcie, w ocenie Spółki, to Bank świadczy na rzecz Uczestników usługi w rozumieniu przepisów art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Odnosząc się natomiast do roli Wnioskodawcy jako Uczestnika Systemu Cash Poolingu, należy wskazać, iż ma ona charakter bierny i ogranicza się do posiadania rachunku. Spółka jako Uczestnik nie podejmuje bowiem aktywnych działań, w szczególności nie wykonuje żadnych konkretnych czynności, które można zakwalifikować jako świadczenie usług na rzecz innych podmiotów. W Systemie Cash Poolingu to Bank odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie tego Systemu, wykonując ww. czynności związane z bilansowaniem sald rachunków, a także działania techniczne.

W ocenie Wnioskodawcy, sam fakt wirtualnego udostępnienia przez Uczestników środków pieniężnych w ramach Systemu Cash Poolingu, nie może być uznany za odpłatne świadczenie usług. Z perspektywy Spółki jako Uczestnika, zasadniczym celem uczestnictwa w Systemie jest korzystanie z możliwości zwiększenia efektywności zarządzania środkami finansowymi poprzez zminimalizowanie kosztów finansowania działalności lub też optymalne wykorzystanie nadwyżek finansowych. Tym samym, Spółka jako Uczestnik nie podejmuje się świadczenia żadnych usług ani wykonywania jakichkolwiek działań na rzecz innych Uczestników.

Wszystkie ewentualne czynności wykonywane przez Uczestników w ramach Systemu służą jedynie temu, aby Bank mógł przeprowadzić operacje, które stanowią istotę Systemu.

Ponadto, z tytułu żadnej z czynności dokonywanych przez Uczestników w ramach uczestnictwa w Systemie, nie przysługuje im jakiekolwiek ustalone wynagrodzenie. W związku z uczestnictwem w Systemie, Uczestnikom przysługują jedynie odsetki - niemniej w ocenie Wnioskodawcy, nie mają one charakteru wynagrodzenia za jakąkolwiek usługę świadczoną przez Spółkę jako Uczestnika.

Odsetki te bowiem są należne w związku z powstaniem wzajemnych zobowiązań wynikających z działania mechanizmu cash poolingu. Nie są one natomiast powiązane z realizacją konkretnych usług świadczonych na rzecz określonego odbiorcy.

Zatem w ocenie Wnioskodawcy, odsetki nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT.

Co więcej, w ocenie Spółki, uczestnictwo w Systemie nie stanowi również nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usługi, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, bowiem nie może być oceniane w oderwaniu od bieżącej działalności gospodarczej Uczestników tego Systemu.

Tym samym, wskazać należy, że Uczestnicy - w tym Spółka - nie świadczą usług na rzecz innych Uczestników w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT, a odsetki uzyskiwane w związku z uczestnictwem w Systemie, nie stanowią wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu VAT.

 

W tym miejscu Wnioskodawca pragnie wskazać, iż z ugruntowanej praktyki organów podatkowych wynika, że uczestnictwo w systemie cash poolingu pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, przykładowo np. w:

- interpretacji indywidualnej z dnia 17 października 2025 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.652.2025.3.ICZ;

- interpretacji indywidualnej z dnia 22 stycznia 2025 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.638.2024.4.MG, zgodnie z którą:

„Wobec powyższego należy uznać, że w świetle opisanego zdarzenia przyszłego, Państwo, jako Uczestnik Systemu cash poolingu, nie będą wykonywać czynności polegających na odpłatnym świadczeniu usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

 

Ponadto należy wskazać, że podejmowane przez Państwa czynności w ramach opisanej umowy, jako Uczestnika, nie będą stanowiły nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usług, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy, gdyż treść wniosku wskazuje, że czynności podejmowane w ramach Umowy mają służyć do celów związanych z Państwa działalnością gospodarczą.”.

- interpretacji indywidualnej z dnia 31 stycznia 2025 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.683.2024.4.AB);

- interpretacji indywidualnej z dnia 31 stycznia 2025 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.676.2024.4.MSO);

- interpretacji indywidualnej z dnia 23 sierpnia 2023 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.221.2023.2.IG);

- interpretacji indywidualnej z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.59.2023.1.JJ).

Podsumowując, w ocenie Wnioskodawcy, w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Poolingu, Spółka jako Uczestnik nie świadczy usług w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT, a zatem odsetki w związku z uczestnictwem w Systemie nie stanowią podlegającego opodatkowaniu VAT wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług.

Ad. 8.

Zdaniem Spółki, kwoty odsetek otrzymywanych lub wypłacanych z rachunku Spółki w ramach Systemu Cash Poolingu nie powinny być uwzględniane w rozliczeniach VAT Spółki, w szczególności nie powinny być uwzględniane w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT ani w strukturze sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

W myśl art. 90 ust. 1 ustawy o VAT w stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Natomiast zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.

W myśl art. 90 ust. 3 ustawy o VAT proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.

W związku z tym, że działania, które będą podejmowane przez Spółkę jako Uczestnika w Systemie Cash Poolingu, w ocenie Wnioskodawcy nie stanowią świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT, to odsetki uzyskiwane przez Spółkę w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Poolingu nie będą stanowić wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług. Zatem Spółka jako Uczestnik nie będzie działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.

W związku z powyższym, Spółka nie będzie zobowiązana do uwzględnienia kwot uzyskanych w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Polingu w proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT. Kalkulacja tego współczynnika nie obejmuje bowiem kwot, które związane są z czynnościami wyłączonymi z zakresu opodatkowania VAT.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Natomiast stosownie do 86 ust. 2a ustawy o VAT w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.

 

Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że obowiązek ustalenia zakresu prawa do odliczenia VAT naliczonego przy wykorzystaniu proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, będzie miał miejsce w przypadku łącznego spełnienia poniższych warunków:

   - podatnik wykonuje zarówno czynności, które mają związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, jak i czynności, które nie wykazują takiego związku,

   - podatnik nabywa towary/usługi zarówno do czynności, które mają związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, jak i czynności, które nie mają takiego związku,

   - podatnik nie jest w stanie przyporządkować w całości nabywanych towarów/usług do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Równocześnie, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Zdaniem Wnioskodawcy, uczestnictwo w Systemie Cash Poolingu stanowić będzie czynność, która towarzyszy działalności gospodarczej i nie stanowi obok niej odrębnego przedmiotu działalności Spółki. Wynika to między innymi z faktu, że przedmiotem usługi cash poolingu świadczonej przez Bank będą środki finansowe generowane oraz wykorzystywane przez Spółkę w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Zatem uczestnictwo w systemie stanowić będzie dla Spółki z jednej strony formę lokacji posiadanych przez nią nadwyżek finansowych, z drugiej zaś formę zabezpieczenia jej płynności na wypadek niedoboru środków finansowych. Uczestnictwo w Systemie Cash Poolingu będzie ściśle powiązane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Wnioskodawcę i służyć ma lepszemu wykorzystywaniu posiadanych przez Grupę zasobów finansowych oraz minimalizacji kosztów finansowania zewnętrznego dla uczestników.

Mając na względzie powyższe, w ocenie Wnioskodawcy, kwoty odsetek pobieranych z rachunku Wnioskodawcy bądź wpłacanych na jego rachunek w ramach rozliczenia w Systemie Cash Poolingu nie powinny wpływać na rozliczenia VAT Wnioskodawcy. Zatem powyższe wartości nie powinny być uwzględniane w strukturze sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT (w tym w szczególności nie powinny być uznawane jako kwoty dotyczące działań Wnioskodawcy niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą).

 

Wnioskodawca pragnie wskazać, iż podobne stanowiska zostały zawarte w interpretacjach indywidualnych przepisów prawa podatkowego, m.in. w interpretacji indywidualnej:

   - z dnia 22 stycznia 2025 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.638.2024.4.MG, zgodnie z którym:

„Zatem, płatności otrzymywane w ramach systemu cash-poolingu mieszczą się w sferze działalności gospodarczej podatnika wskazanej w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, a tym samym mieszczą się one w pojęciu „celów związanych z działalnością gospodarczą”, w rozumieniu art. 86 ust. 2a ustawy. Wobec powyższego, w związku z uczestnictwem w systemie, nie są Państwo zobowiązani do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według "sposobu ustalenia proporcji", o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

 

Nie są Państwo również zobowiązani do uwzględnienia kwot odsetek otrzymywanych lub wypłacanych z rachunku Spółki w ramach Umowy cash-poolingu w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT. Kalkulacja tego współczynnika nie obejmuje bowiem kwot, które związane są z czynnościami wyłączonymi z zakresu opodatkowania VAT.

 

W związku z powyższym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2.2, zgodnie z którym kwoty odsetek otrzymywanych lub wypłacanych z rachunku Spółki w ramach systemu nie powinny być uwzględniane w rozliczeniach VAT Spółki, w szczególności nie powinny być uwzględniane w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 Ustawy o VAT ani strukturze sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a Ustawy o VAT, jest prawidłowe.”.

- z dnia 23 kwietnia 2024 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.34.2024.4.ICZ;

- z dnia 8 marca 2024 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.13.2024.1.DS.

Ad. 9.

Zdaniem Spółki, w ramach Systemu Cash Poolingu Spółka nie nabywa od (A)a jakichkolwiek usług, a w związku z tym nie dokonuje importu usług, który powinna rozliczać w Polsce.

Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o VAT za import usług rozumie się świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o VAT w przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4 i 5, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.

Ponadto należy wskazać, że w przypadku świadczenia usług, bardzo istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależy, czy dana usługa podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.

Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług regulują przepisy art. 28a do 28o ustawy o VAT.

 

Stosownie do art. 28a ustawy, na potrzeby stosowania ww. rozdziału:

   1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:

     a. podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,

     b. osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;

   2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.

Wskazany powyżej art. 28a ustawy o VAT wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.

Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy o VAT, w przypadku, gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.

Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Powołaną powyżej zasadę ogólną należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy wskazane w art. 28b ust. 1 ustawy nie przewidują innych zasad ustalenia miejsca świadczenia usług.

Pojęcie importu usług zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 9 ustawy, zgodnie z którym, przez import usług rozumie się świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4.

 

Zgodnie z tym przepisem, podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

    a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,

    b) usługobiorcą jest:

   - w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,

   - w przypadku transferu bonów jednego przeznaczenia, w przypadku których miejscem świadczenia usług, których te bony dotyczą, jest terytorium kraju - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15,

   - w pozostałych przypadkach - podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.

Z kolei w świetle art. 17 ust. 2 ustawy, w przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4 i 5, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.

Ponadto, w myśl art. 17 ust. 1a ustawy, przepisy ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 2 stosuje się również, w przypadku gdy usługodawca lub dokonujący dostawy towarów posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, przy czym to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej lub inne miejsce prowadzenia działalności gospodarczej usługodawcy lub dokonującego dostawy towarów, jeżeli usługodawca lub dokonujący dostawy towarów posiada takie inne miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, nie uczestniczy w tych transakcjach.

Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wprowadza mechanizm tzw. odwrotnego obciążenia, który polega na opodatkowaniu usług przez usługobiorcę. Powiązanie tego mechanizmu z regulacjami w zakresie określenia miejsca świadczenia usług ma na celu, z jednej strony opodatkowanie usług w miejscu ich konsumpcji, a z drugiej strony, zaoszczędzenie usługodawcy obowiązków związanych z rejestracją oraz rozliczeniem podatku.

Warunkiem zastosowania odwrotnego obciążenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy względem usług, do których stosuje się art. 28b jest, aby usługodawca nie posiadał siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju. Natomiast usługobiorcą był m.in. podatnik, o którym mowa w art. 15 ustawy posiadający siedzibę działalności gospodarczej bądź stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium kraju.

Jak zostało wskazane, (A) w ramach zawartej Umowy nie wykonuje na rzecz Uczestników Systemu Cash Poolingu, w tym Spółki, żadnych czynności za wynagrodzeniem. (A) jest jedynie odpowiedzialny za czynności techniczne. (A) nie będzie otrzymywać wynagrodzenia od Spółki za czynności wykonywane w ramach Systemu Cash Poolingu.

Tym samym, (A) nie świadczy usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Podejmowane przez (A)a czynności w ramach opisanej umowy nie stanowią również nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usługi, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, gdyż treść wniosku nie wskazuje, by miały one służyć do celów innych niż działalność gospodarcza tej Spółki.

Zdaniem Wnioskodawcy, (A), podobnie jak Uczestnik, nie będzie świadczył żadnych usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jego rola w systemie ogranicza się do czynności pomocniczych związanych z prawidłowym funkcjonowaniem systemu. Co ważne, (A) nie będzie pobierał wynagrodzenia w związku ze swoją rolą w systemie. Z tego względu nie sposób jest uznać, że czynności dokonywane przez (A) w związku z Systemem Cash Poolingu będą odpłatnym świadczeniem usług.

Przedstawiony we wniosku system będzie również związany z działalnością gospodarczą Spółki, ponieważ ma na celu poprawić płynność finansową Grupy, zwiększyć efektywność krótkoterminowego zarządzania środkami pieniężnymi, zmniejszyć koszty finansowania zewnętrznego Grupy, efektywnie finansować bieżące potrzeby Uczestników systemu w zakresie kapitału obrotowego, a także umożliwić lokowanie środków pieniężnych w Grupie na warunkach rynkowych. Z tego względu nie będzie to również nieodpłatne świadczenie usług podlegające pod opodatkowanie podatkiem od towarów i usług.

W związku z powyższym, skoro (A) nie będzie świadczył żadnych usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług na rzecz Uczestników to w konsekwencji Spółka nie będzie zobowiązana do rozpoznania importu usług z tytułu nabycia usług od (A)a.

 

Wnioskodawca pragnie zaznaczyć, że podobne stanowisko zostało wyrażone w interpretacjach prawa podatkowego, m.in. w interpretacji indywidualnej:

   - z dnia 22 stycznia 2025 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.638.2024.4.MG, zgodnie z którą:

„Zatem należy stwierdzić, że w świetle opisanego zdarzenia przyszłego (C) z siedzibą w (X) jako Uczestnik będący Pool Leaderem, z tytułu uczestnictwa w systemie cash-poolingu, nie wykonuje czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.

 

W związku z powyższym, w ramach systemu cash-pooling nie nabywają Państwo od Pool Leadera żadnych usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w związku z tym nie są Państwo zobowiązani z tego tytułu dokonać importu usług, który powinni Państwo rozliczać w Polsce.

 

Wobec powyższego Państwa stanowisko w kwestii objętej pytaniem nr 2.3, zgodnie z którym w ramach cash-poolingu Spółka nie będzie nabywała od Pool Leadera jakichkolwiek usług w rozumieniu Ustawy o VAT, a w związku z tym nie będzie dokonywała importu usług, który powinna rozliczać w Polsce, jest prawidłowe.”.

- z dnia 13 września 2023 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.417.2023.4.WN,

- z dnia 5 maja 2023 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.191.2023.2.AMA.

Podsumowując, (A) nie będzie świadczyć usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Podejmowane przez (A)a czynności w ramach Systemu Cash Poolingu nie będą również stanowiły nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usługi, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, nie będą bowiem służyć do celów innych niż działalność gospodarcza. Dlatego też, Spółka nie będzie zobowiązana do rozpoznania importu usług z tytułu nabycia usług od (A)a.

Ad. 10.

Zdaniem Spółki, w ramach Systemu Cash Poolingu Spółka nabywa wyłącznie usługi finansowe od Banku.

Obowiązek podatkowy z tytułu importu usług po stronie Spółki powstanie tylko w przypadku i z momentem obciążenia jej konta bankowego kwotą wynagrodzenia Banku (odsetki, opłaty) oraz w odniesieniu do uiszczonej na rzecz Banku kwoty.

Bank jest podmiotem obsługującym System Cash Poolingu i pobierającym z tego tytułu wynagrodzenie od Uczestników. Na wynagrodzenie uiszczane przez Spółkę na rzecz Banku składać się będą odsetki (o ile rachunek Spółki wykazywał będzie salo ujemne) oraz opłaty związane z prowadzonym przez Bank rachunkiem.

Mając na uwadze, że Bank nie posiada siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski, do usług finansowych nabywanych przez Spółkę od Banku znajdą zastosowanie przepisy art. 28b ustawy VAT, dotyczące ustalenia miejsca świadczenia usług oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, wskazujące podmiot zobowiązany do rozliczenia VAT. Na podstawie tych przepisów, Spółka jako podmiot nabywający usługi od Banku, zobowiązana będzie do rozliczenia w Polsce importu usług.

W ocenie Spółki jej relacje z Bankiem na gruncie Umowy można porównać do standardowych relacji występujących pomiędzy podmiotami w ramach świadczenia usług finansowych. Analogiczny stosunek umowny występuje pomiędzy klientem a bankiem w standardowej umowie dotyczącej prowadzenia konta bankowego, przelewów, depozytów i lokat bankowych.

Usługi takie korzystają ze zwolnienia z VAT na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, zgodnie z którym zwalnia się od podatku usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Spółki usługi finansowe, które Bank świadczy w ramach Systemu Cash Poolingu korzystają ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, a tym samym Spółka obowiązana jest w związku z ich nabyciem rozliczyć import usług zwolnionych z VAT.

Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu świadczenia usług zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37-41. Stosownie do treści art. 19a ust. 6 ustawy o VAT w przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, obowiązek podatkowy powstaje w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Obowiązek podatkowy Spółki jako podatnika z tytułu świadczenia usług finansowych przez Bank powstanie więc w momencie obciążenia jej konta wynagrodzeniem Banku i w odniesieniu do kwot tego wynagrodzenia.

 

Stanowisko powyższe potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej m.in. interpretacjach indywidualnych:

   - z dnia 13 września 2023 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.410.2023.4.AMA, zgodnie z którą:

„Zatem biorąc pod uwagę cechy charakterystyczne zaprezentowanej umowy cash-poolingu a także to, że wśród wymienionych w art. 43 ust. 15 cyt. ustawy czynności wyłączonych ze zwolnienia nie ma usług cash-poolingu (zarządzania płynnością finansową), należy stwierdzić, że usługi zarządzania płynnością finansową świadczone przez Bank na Państwa rzecz, w ramach opisanego systemu cash-poolingu, podlegać będą zwolnieniu od podatku, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.

 

W konsekwencji w opisanej sytuacji, w której usługodawca, czyli Bank, nie posiada siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, są Państwo zobowiązani do rozpoznania importu usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, przy czym czynność ta korzystać będzie ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.”.

- z dnia 21 lutego 2017 r., nr 2461-IBPP2.4512.1037.2016.1.ICz;

- z dnia 18 stycznia 2016 r., nr IPPP1/4512-1168/15-2/k.c.

 

Ocena stanowiska

 

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie podatku od towarów i usług:

- w zakresie objętym pytaniami nr 7 i nr 8 - jest prawidłowe,

- w zakresie objętym pytaniami nr 9 i nr 10 - jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”:

Z powyższego przepisu wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia (określanym na podstawie przepisów ustawy) jest terytorium kraju, przez które - stosownie do definicji zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy - rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT:

 

Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatnika w ramach działalności gospodarczej.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, iż pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji.

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy).

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

W ramach systemu podatku VAT czynnościami podlegającymi opodatkowaniu są transakcje między stronami, przewidujące zapłatę ceny lub inne wynagrodzenie. Zatem jeżeli czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT.

Należy zauważyć, iż świadczenie usługi następuje „odpłatnie” w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1, a zatem podlega opodatkowaniu, tylko jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy. Świadczenie usług dokonywane odpłatnie w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wymaga bezpośredniego związku między wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

 

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

- istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

- wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

- istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,

- odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

- istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Ponadto, zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 8 ust. 2 ustawy, w pewnych, ściśle określonych przypadkach, również nieodpłatne świadczenie usług należy uznać za spełniające definicję odpłatnego świadczenia usług.

 

W myśl art. 8 ust. 2 ustawy:

Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

 1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych;

 2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

 

Z powyższych zapisów wynika, że aby nieodpłatne świadczenie usług podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, muszą być spełnione określone warunki:

    - w przypadku użycia towarów stanowiących część przedsiębiorstwa - użycie ich do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika oraz istnienie prawa podatnika do odliczenia - w całości lub w części - podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów (warunki te muszą być spełnione łącznie),

    - w przypadku świadczenia usług - świadczenie ich do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Zatem dla ustalenia, czy konkretna, nieodpłatna czynność podlega opodatkowaniu w związku z uznaniem jej za odpłatne świadczenie usług, istotny jest cel jej świadczenia. Jeżeli nieodpłatne świadczenie wpisuje się w cel prowadzonej działalności gospodarczej, wtedy przesłanka uznania takiej nieodpłatnej czynności za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu nie zostanie spełniona. Stwierdzenie takie uzależnione jednak jest od konkretnych okoliczności jakie w danej sprawie występują.

Należy wskazać, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy - czynności muszą być wykonywane przez podatnika.

Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy o VAT:

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Należy zauważyć, że polskie przepisy podatkowe nie zawierają regulacji dotyczących umowy cash poolingu. Występująca w obrocie prawnym jako umowa nienazwana - umowa cash poolingu porównywana jest często z umową pożyczki. Chociaż umowa ta do pewnego stopnia przypomina w swym charakterze uregulowaną w polskim prawie umowę pożyczki, jednak nie wyczerpuje istotnych jej znamion. Nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot.

Umowa „cash poolingu” jest formą efektywnego zarządzania środkami finansowymi, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej, lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Sprowadza się ona do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne z podmiotów, z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem. Zarządzający systemem w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników, to na jego rachunek trafiają środki finansowe.

Usługa cash poolingu jest zatem usługą zazwyczaj wykonywaną przez bank. Natomiast uczestnictwo w strukturze cash poolingu nie jest żadnym świadczeniem. Należy pamiętać, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów/świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi bowiem być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonywaniem działa jako podatnik podatku VAT.

Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług w pierwszej kolejności dotyczą kwestii czy w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Poolingu, w szczególności w związku z otrzymywaniem i wypłacaniem odsetek w ramach Systemu, świadczą Państwo usługi w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług na rzecz innych Uczestników Systemu Cash Poolingu (kwestia objęta pytaniem nr 7).

Z Państwa wniosku wynika, że System Cash-Poolingu, którego będą Państwo Uczestnikiem, ma formę cash poolingu wirtualnego tj. cash poolingu nie obejmującego fizycznych przepływów środków pieniężnych między Uczestnikami, a jedynie przepływy między Uczestnikami a Bankiem. Państwa rola w Systemie Cash Poolingu jako Uczestnika Systemu, co do zasady, będzie bierna, jak bowiem wynika z opisu sprawy, Państwo będąc Uczestnikiem Struktury Cash Poolingu nie będą wykonywać jakichkolwiek czynności na rzecz pozostałych podmiotów systemu (tj. (A) a, (C) oraz pozostałych Uczestników lub Banku). Co do zasady, nie będą Państwo zawierali z pozostałymi Uczestnikami żadnych transakcji finansowych ani świadczyli na ich rzecz usług, a tym samym nie będą otrzymywać z tego tytułu jakiegokolwiek wynagrodzenia.

Wobec powyższego należy uznać, że w świetle opisanego zdarzenia przyszłego, Państwo, jako Uczestnik Systemu Cash Poolingu, nie będą świadczyć usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. Jak bowiem wynika z opisu sprawy, jako Uczestnik Struktury Cash Poolingu nie będą Państwo uzyskiwać wynagrodzenia za jakiekolwiek czynności realizowane na podstawie Umowy. Będą Państwo mogli jedynie otrzymywać odsetki lub być zobowiązani do ich zapłaty.

Ponadto należy wskazać, że podejmowane przez Państwa czynności w ramach opisanej umowy, jako Uczestnika, nie będą stanowiły nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usług, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy, gdyż treść wniosku nie wskazuje, by miały one służyć do celów innych niż Państwa działalność gospodarcza. Z Państwa wyjaśnień wynika, że aby osiągnąć bardziej efektywne możliwości zarządzania swoimi środkami finansowymi rozważają Państwo przystąpienie w charakterze uczestnika do funkcjonującego w Grupie Systemu Cash Poolingu. Zasadniczym celem zawarcia Umowy jest zwiększenie efektywności działalności gospodarczej poszczególnych uczestników systemu poprzez bardziej wydajne zarządzanie środkami pieniężnymi oraz zmniejszenie kosztów finansowania zewnętrznego. Zatem z tytułu wykonywania ww. czynności, nie będą Państwo działali w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy.

Podsumowując należy stwierdzić, że w świetle art. 5 ust. 1 ustawy, z tytułu uczestnictwa w Systemie Cash Poolingu nie będą Państwo, jako Uczestnik, wykonywać czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy.

Wobec powyższego Państwa stanowisko, w kwestii objętej pytaniem nr 7, że w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Poolingu, w szczególności w związku z otrzymywaniem i wypłacaniem odsetek w ramach Systemu, Spółka nie świadczy jakiejkolwiek usługi w rozumieniu ustawy o VAT na rzecz innych Uczestników Systemu Cash Poolingu, jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług dotyczą również kwestii czy kwoty odsetek otrzymywanych lub wypłacanych z rachunku Spółki w ramach Systemu Cash Poolingu powinny być uwzględniane rozliczeniach VAT Spółki, w szczególności czy powinny być uwzględniane w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 Ustawy VAT lub strukturze sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy VAT (kwestia objęta zakresem pytania nr 8).

Zgodnie art. 86 ust. 1 ustawy:

Zgodnie natomiast z treścią art. 90 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 90 ust. 2 ustawy:

W myśl art. 90 ust. 3 ustawy:

 

Należy również zauważyć, że w świetle art. 90 ust. 6 ustawy:

Do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu z tytułu transakcji dotyczących:

1) pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych;

2) usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 , w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.

Jak wskazano powyżej, działania podejmowane przez Państwa jako Uczestnika w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Pooling nie stanowią świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ustawy. Odsetki uzyskane przez Państwa w związku z uczestnictwem w Usłudze nie stanowią wynagrodzenia z tytułu ich świadczenia. Państwo jako Uczestnik nie będą działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy.

Na mocy art. 86 ust. 2a ustawy:

 

Zgodnie z art. 86 ust. 2b ustawy:

Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:

 1) zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz

 2) obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.

Wspominane wyżej cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania VAT. Przez cele inne niż działalność gospodarcza rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i 3 ustawy. Takimi sferami będą przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatna działalność statutowa.

 

Analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że obowiązek ustalania zakresu prawa do odliczenia VAT naliczonego przy wykorzystaniu proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a uzależniony został od łącznego spełnienia następujących warunków:

   - podatnik wykonuje zarówno czynności, które mają związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, jak i czynności, które nie wykazują takiego związku;

   - podatnik nabywa towary/usługi zarówno dla celów czynności, które mają związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, jak i czynności, które nie wykazują takiego związku;

   - podatnik nie jest w stanie przyporządkować w całości nabywanych towarów/usług wyłącznie do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

 

W opisanej we wniosku sytuacji mamy do czynienia z czynnościami (Cash Poolingu), które towarzyszą działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu Państwa działalności. Rozważają Państwo przystąpienie jako Uczestnik, do funkcjonującego w Grupie Systemu Cash Poolingu, aby osiągnąć bardziej efektywne możliwości zarządzania swoimi środkami finansowymi. Celem wdrażanego Cash Poolingu jest:

- zwiększenie efektywności działalności gospodarczej,

- wydajne zarządzanie środkami pieniężnymi,

- zmniejszenie kosztów finansowania zewnętrznego,

- oraz osiągnięcie przez Państwa bardziej efektywne możliwości zarządzania swoimi środkami finansowymi.

Zatem, płatności otrzymywane w ramach Systemu Cash Poolingu mieszczą się w sferze działalności gospodarczej podatnika wskazanej w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, a tym samym mieszczą się one w pojęciu „celów związanych z działalnością gospodarczą”, w rozumieniu art. 86 ust. 2a ustawy. Wobec powyższego, w związku z uczestnictwem w Systemie Cash Poolingu, nie będą Państwo zobowiązani do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według „sposobu ustalenia proporcji”, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Nie będą Państwo również zobowiązani do uwzględnienia kwot otrzymywanych lub wypłacanych z rachunku Spółki w ramach Systemu Cash Poolingu w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT. Kalkulacja tego współczynnika nie obejmuje bowiem kwot, które związane są z czynnościami wyłączonymi z zakresu opodatkowania VAT.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług w kwestii objętej pytaniem nr 8, że kwoty odsetek otrzymywanych lub wypłacanych z rachunku Spółki w ramach Systemu Cash Poolingu nie powinny być uwzględniane w rozliczeniach VAT Spółki, w szczególności nie powinny być uwzględniane w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 Ustawy VAT ani w strukturze sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a Ustawy VAT, jest prawidłowe.

 

Ponadto Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług dotyczą kwestii:

   - czy w ramach Systemu Cash Poolingu nabywają Państwo od (A) usługi, które powinny zostać przez nią rozliczone jako import usług (kwestia objęta pytaniem nr 9);

   - czy w ramach Systemu Cash Poolingu nabywają Państwo usługi finansowe od Banku, które powinni rozliczać jako import usług zwolnionych z VAT (kwestia objęta pytaniem nr 10).

Przechodząc do oceny Państwa stanowiska w zakresie pytań nr 9 i 10 należy mieć na uwadze okoliczności przedstawione w opisie sprawy, z których wynika, że (A) S.A. w (B) (tj. (A)) jako gwarant bezwarunkowo i nieodwołalnie poręcza Bankowi i na jego rzecz za zobowiązania pozostałych Uczestników wynikające z Umowy, jak również wyraża zgodę na zwolnienie Banku z jakichkolwiek roszczeń, które Uczestnicy mogą kierować w przyszłości do Banku w związku z Umową - uiszcza wobec Banku miesięczne opłaty z tytułu funkcjonowania Systemu Cash Poolingu zgodnie z Umową. Poszczególni Uczestnicy są następnie obciążani w równych częściach kosztami miesięcznych opłat ponoszonych przez (A) na rzecz Banku.

Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy należy wyjaśnić, iż w opisanej sytuacji znajdzie zastosowanie przepis z art. 8 ust. 2a ustawy o podatku od towarów i usług zgodnie z którym:

Z powyższego przepisu wynika, że podmiot świadczący (sprzedający) daną usługę nabytą we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej traktowany jest najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi.

W świetle uregulowań art. 8 ust. 2a ustawy, należy przyjąć, że nawet jeśli podmiot faktycznie nie świadczy usługi (osobiście nie wykonuje czynności), jednakże pośrednio bierze udział w jej świadczeniu to dla potrzeb podatku od towarów i usług, takie zachowanie jest traktowane na równi ze świadczeniem konkretnej usługi. Podmiot ten staje się zatem podatnikiem ze wszystkimi, wynikającymi z tego, konsekwencjami, tj. w szczególności powinien opodatkować i udokumentować tę usługę według zasad dla niej przewidzianych.

Przepis ten jest źródłem praw i obowiązków podatników w odniesieniu do świadczeń określanych mianem „odsprzedaży” lub „refakturowania” usług. W związku z tym należy stwierdzić, że nabycie usług oraz ich późniejsza odsprzedaż (z marżą czy bez) powinny być zawsze traktowane jako dwie odrębne transakcje usługowe.

Powyższy przepis jest odpowiednikiem art. 28 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, s. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, który stanowi, że:

Oznacza to, że podmiot świadczący (sprzedający) daną usługę nabytą we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej traktowany jest najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi. Przeniesienie ciężaru kosztów na inną osobę, nie może być zatem w żaden inny sposób potraktowane niż jako świadczenie usługi w tym samym zakresie.

Przepis ten reguluje zatem takie sytuacje, kiedy podatnik działając we własnym imieniu zawiera umowę, na podstawie której zobowiązuje się do zrealizowania pewnego świadczenia, jednak faktycznie świadczenie to realizowane jest przez podmiot trzeci. W takim przypadku, gdy podmiot nabywa usługę, a następnie odsprzedaje ją kontrahentowi w tzw. „stanie nieprzetworzonym”, uznawany za podatnika, który usługę taką świadczy.

Świadczenie takich usług powinno zostać opodatkowane podatkiem od towarów i usług wg stawki właściwej dla danego rodzaju usług.

Zatem mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz zacytowany stan prawny należy stwierdzić, że skoro Bank (Y) na podstawie Umowy Cash Poolingu z dnia (...) 2014 r. zawartej pomiędzy spółkami wchodzącymi w skład Grupy (Z) będzie wykonywał usługę zarządzania płynnością finansową i będzie obciążał, zgodnie z Umową, (A) S.A. w (B), tj. (A) miesięcznymi opłatami z tytułu funkcjonowania Systemu Cash Poolingu, a następnie (A) obciąża Państwa (Uczestnika/Uczestników) w równych częściach kosztami miesięcznych opłat ponoszonych przez (A) na rzecz Banku, to w omawianej sytuacji dochodzi do refakturowania usług.

Ponieważ obciążanie (A) S.A. w (B), tj. (A) kosztami (wynagrodzeniem) z tytułu świadczenia tej usługi przez Bank, a następnie obciążenie Państwa (Uczestnika) przez (A) będzie w odpowiednim zakresie „refakturował” te koszty na Państwa - Uczestnika, wówczas należy przyjąć, że (A) sam otrzymał a następnie wyświadczył te usługi.

Z uwagi na fakt obciążanie kosztami (wynagrodzeniem) z tytułu świadczenia tej usługi następuje w relacji Bank - (A) S.A. w (B), a następnie (A) ((A)) obciąża Uczestników Umowy Cash poolingu, w tym Państwa, to przyjmuje się, że (A) sam otrzymał usługi, a następnie wyświadczył te usługi na rzecz Państwa jako Uczestnika.

W przypadku świadczenia usług, bardzo istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależeć będzie, czy dana usługa podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.

Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależeć będzie, czy dana usługa będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na terytorium Polski, czy też nie.

W art. 2 pkt 9 ustawy wskazano, że:

 

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy:

Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

 a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,

 b) usługobiorcą jest:

   - w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b - podatnik, o którym mowa  w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,

   - w przypadku transferu bonów jednego przeznaczenia, w przypadku których miejscem świadczenia usług, których te bony dotyczą, jest terytorium kraju - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15,

   - w pozostałych przypadkach - podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.

Z kolei w świetle art. 17 ust. 2 ustawy:

Powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wskazuje na sytuację, w której podatnikiem staje się nabywca usługi, jeśli dokonał on nabycia usługi od usługodawcy spoza terytorium kraju. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, wprowadza mechanizm tzw. odwrotnego obciążenia, który polega na opodatkowaniu usług przez usługobiorcę.

 

Stosownie do art. 28a ustawy:

Na potrzeby stosowania ww. rozdziału:

 1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:

 a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,

 b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;

 2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.

Wskazany powyżej art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:

Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy:

Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.

Powołaną powyżej zasadę ogólną należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy wskazane w art. 28b ust. 1 ustawy nie przewidują innych zasad ustalenia miejsca świadczenia usług.

W omawianej sprawie (jak wykazano wyżej) w zakresie czynności wykonywanych w ramach Umowy cash poolingu, usługodawcą będzie (A), tj. spółka (A) S.A. z siedzibą w (B), jako spółka prawa (B) prowadząca działalność gospodarczą oraz podlegająca identyfikacji do celów podatku od wartości dodanej na terytorium (B), spełnia definicję podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT. (A) nie posiada siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

Natomiast beneficjentem tej usługi będą Państwo ((X) sp. z o.o.). Są Państwo zarejestrowani dla celów podatku od towarów i usług jako podatnik czynny. Nie posiadają Państwo na terytorium (B) ani siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Nie są również Państwo zarejestrowani dla celów podatku od wartości dodanej na terytorium (B).

Skoro usługodawca (A) S.A. z siedzibą w (B), tj. (A) - podmiot zagraniczny, będzie dokonywać czynności na podstawie Umowy cash poolingu na terytorium (B), to czynności te będą podlegać opodatkowaniu w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy, czyli na terytorium tego Państwa, gdzie usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej, lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, lub też będzie zarejestrowany dla celów podatku.

W omawianej sprawie usługobiorcą będą Państwo jako podmiot posiadający siedzibę działalności gospodarczej na terytorium Polski.

Zatem nabycie przez Państwa jako Uczestnika czynności wykonywanych przez (A) S.A. ((A)) z siedzibą na terytorium (B) - będzie stanowić dla Państwa import usług, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy, tym samym będą Państwo zobowiązani, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy opodatkować ww. usługę stosownie do art. 28a ust. 1 ustawy na terytorium Polski.

W odniesieniu do możliwości zwolnienia od podatku nabywanych przez Państwa usług należy wskazać, że ustawodawca zarówno w treści ustawy, jak i przepisów wykonawczych do niej, przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi lub zwolnienia od podatku.

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy:

 

Z kolei w świetle regulacji art. 43 ust. 15 cyt. ustawy:

Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:

1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2) usług doradztwa;

3) usług w zakresie leasingu.

Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, należy interpretować ściśle, zważywszy, że zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia od podatku usług finansowych oparte zostały na obiektywnych kryteriach, nie są zaś uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi.

Zatem biorąc pod uwagę cechy charakterystyczne zaprezentowanej Umowy cash poolingu a także to, że wśród wymienionych w art. 43 ust. 15 cyt. ustawy czynności wyłączonych ze zwolnienia nie ma usług zarządzania płynnością finansową, należy stwierdzić, że usługi zarządzania płynnością finansową, świadczone przez (A) S.A. ( (A)), w ramach opisanej Umowy cash poolingu, na Państwa rzecz podlegać będą zwolnieniu od podatku, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.

W konsekwencji Państwo jako usługobiorca, będą zobowiązani w powyższym zakresie do rozpoznania importu usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, przy czym czynność ta korzystać będzie ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy.

Skoro jak wynika z powyższego w ramach opisanego Systemu, będą Państwo nabywać usługę od (A) S.A. ((A)), tym sam nie będą Państwo nabywać usługi finansowej od Banku ((Y), spółka akcyjna prawa (E)), zatem nie będą Państwo zobowiązani do rozpoznania importu usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy od Banku.

 

Wobec powyższego Państwa stanowisko:

   - w kwestii objętej pytaniem nr 9, zgodnie z którym (A) nie będzie świadczyć usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Podejmowane przez (A) czynności w ramach Systemu Cash Poolingu nie będą również stanowiły nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usługi, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, nie będą bowiem służyć do celów innych niż działalność gospodarcza. Dlatego też, Spółka nie będzie zobowiązana do rozpoznania importu usług z tytułu nabycia usług od (A) - jest nieprawidłowe;

   - w kwestii objętej pytaniem nr 10, zgodnie z którym w ramach Systemu Cash Poolingu Spółka nabywa wyłącznie usługi finansowe od Banku, które powinna rozliczać jako import usług zwolnionych z VAT - jest nieprawidłowe.

 

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Niniejsza interpretacja rozstrzyga ściśle w zakresie pytań sformułowanych na płaszczyźnie podatku od towarów i usług, tj. w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 7, 8, 9 i 10, stąd wszelkie inne kwestie poruszone we wniosku, a nie objęte pytaniami, tj. kwestia powstania obowiązku podatkowego dla usług finansowych zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e - nie jest przedmiotem rozstrzygnięcia.

Ponadto informuję, że ocena Państwa stanowiska w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od czynności cywilnoprawnych jest przedmiotem odrębnych rozstrzygnięć.

Ta interpretacja wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko dla Państwa, wydana interpretacja nie wywołuje więc skutków prawnopodatkowych dla innych podmiotów.

Jednocześnie zauważam, że powołane przez Państwa interpretacje nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa, więc zawartego w niej stanowiska organu podatkowego nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Interpretacje indywidualne wskazane przez Państwa są rozstrzygnięciami odnoszącymi się do indywidualnej sprawy i nie rozciągają swojego oddziaływania na inne, choćby podobne lub zbieżne sprawy. Ponadto powołane przez Państwa interpretacje indywidualne na poparcie własnego stanowiska w kwestii objętej pytaniami nr 9 i 10 dotyczą innego stanu faktycznego, co w praktyce oznacza, że nie stanowią one podstawy dla analogicznego rozstrzygnięcia przez Dyrektora KIS.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pełna weryfikacja przedstawionych we wniosku okoliczności możliwa jest jedynie w toku postępowania podatkowego lub kontrolnego, prowadzonego przez uprawnione do tego organy, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej. Postępowanie w sprawie dotyczącej wydania interpretacji indywidualnej jest postępowaniem szczególnym, mającym charakter uproszczony, odrębny od postępowania podatkowego, uregulowanego w dziale IV Ordynacji podatkowej. Wydając bowiem interpretację indywidualną Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przedstawia jedynie pogląd dotyczący wykładni treści analizowanych przepisów i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego (którego elementy przyjmuje jako podstawę rozstrzygnięcia bez weryfikacji).

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.