Interpretacja 0111-KDIB3-1.4012.204.2025.3.MG

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług w zakresie uznania, że:

- odsetki otrzymywane przez Poolera od Spółek na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Poolera) stanowią dla Poolera wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Pooler jest zobowiązany opodatkować odsetki, w związku z efektywną rezygnacją ze zwolnienia od podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT,

- odsetki otrzymywane przez Spółki od Poolera na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) nie stanowią dla Spółek wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Spółki które zrezygnowały ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT nie powinny opodatkować ich standardową stawką (…) VAT, a Spółka (Spółki), które nie korzystają efektywnie z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku tych usług, nie powinny wykazać otrzymanych (skapitalizowanych) odsetek jako sprzedaży (świadczenia usług) zwolnionej z VAT,

- Spółki nie powinny uwzględniać kwoty otrzymanych odsetek do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności w związku, z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego dla celów ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT w związku z treścią art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT lub dla określenia struktury sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT,

jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 marca 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od towarów i usług, w kwestii ustalenia:

- czy odsetki otrzymywane przez Poolera od Spółek na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Poolera) stanowią dla Poolera wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Pooler powinien opodatkować je standardową stawką 23% VAT, w związku z efektywną rezygnacją ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT (kwestia objęta pytaniem oznaczonym we wniosku nr 1),

- czy odsetki otrzymywane przez Spółki od Poolera na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) stanowią dla Spółek wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Spółki które zrezygnowały ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT powinny opodatkować je standardową stawką 23% VAT, a Spółka (Spółki), które nie korzystają efektywnie z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku tych usług, powinny wykazać otrzymane (skapitalizowane) odsetki jako sprzedaż (świadczenie usług) zwolniona z VAT (kwestia objęta pytaniem oznaczonym we wniosku nr 2),

- czy w przypadku, gdy odsetki otrzymane na podstawie Umowy przez któregokolwiek z Zainteresowanych nie będą efektywnie podlegać opodatkowaniu standardową stawką 23% VAT (będą zwolnione z opodatkowania lub nie będą podlegać opodatkowaniu), z jakiejkolwiek przyczyny (w szczególności: w przypadku uznania przez Dyrektora KIS stanowiska Wnioskodawcy na pytanie nr 1 za nieprawidłowe lub pytanie nr 2 za prawidłowe lub w przypadku uznania, że otrzymane odsetki stanowią dla któregokolwiek Zainteresowanego wynagrodzenie za świadczenie usług podlegające zwolnieniu z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT), Zainteresowani powinni uwzględnić kwoty otrzymanych odsetek do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3) dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, w związku z treścią art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT lub dla określenia struktury sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT (kwestia objęta pytaniem oznaczonym we wniosku nr 3).

Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 14 maja 2025 r. (wpływ 14 maja 2025 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

(A) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(…)

2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

(B) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(…)

3. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

(C) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(…)

4. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

(D) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(…)

5. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

(E) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(…)

6. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

(F) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

(…)

Opis stanu faktycznego

Zainteresowanym będącym stroną postępowania (zwanym dalej: „Wnioskodawca”, „Zainteresowany 1” lub „Pooler”) jest polski rezydent podatkowy, działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Wnioskodawca należy do międzynarodowej grupy kapitałowej prowadzącej działalność w sektorze (…), specjalizującej się głównie w wytwarzaniu i sprzedaży (…).

Jedynym udziałowcem Wnioskodawcy jest spółka kapitałowa w formie Società per Azioni (której charakterystyka przypomina polskie spółki akcyjne) utworzona zgodnie z przepisami prawa (X) będąca rezydentem podatkowym (X) (zwana dalej: „Udziałowiec”).

Przedmiot działalności Wnioskodawcy obejmuje m. in. doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania oraz doradztwo techniczne. Wnioskodawca dysponuje niezbędnymi środkami (zapleczem technicznym, personelem) do świadczenia powyższych usług. Klientami Wnioskodawcy są spółki należące do tej samej grupy kapitałowej, do której należy Wnioskodawca (dalej: „Grupa”), a którzy prowadzą działalność w Polsce.

Ponadto, Wnioskodawca pełni funkcję spółki holdingowej dla spółek operacyjnych, produkujących i sprzedających (…), które należą do portfolio polskich spółek należących do Grupy.

Wnioskodawca świadczy również usługi finansowe na rzecz podmiotów należących do Grupy, w szczególności udziela pożyczek polskim spółkom należącym do Grupy.

Pozostałymi zainteresowanymi w niniejszym wniosku są:

1) (C) Sp. z o.o. (dalej jako: „Zainteresowany 2”) - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, polski rezydent podatkowy, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Zainteresowany 2 złożył naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.2024.361 ze zm.; dalej: „ustawa o VAT”), to znaczy zrezygnował ze zwolnienia od podatku tych usług na podstawie możliwości, którą przewiduje art. 43 ust. 22 ustawy o VAT. Jednakże, możliwe jest, że w przyszłości, na podstawie art. 43 ust. 23, ponownie skorzysta ze zwolnienia od opodatkowania tych usług. Obecnie jednak nie jest planowane ponowne skorzystanie ze zwolnienia;

2) (D) Sp. z o.o. (dalej jako: „Zainteresowany 3”) - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, polski rezydent podatkowy, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Zainteresowany 3 złożył naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT, to znaczy zrezygnował ze zwolnienia od podatku tych usług na podstawie możliwości, którą przewiduje art. 43 ust. 22 ustawy o VAT. Jednakże, możliwe jest, że w przyszłości, na podstawie art. 43 ust. 23, ponownie skorzysta ze zwolnienia od opodatkowania tych usług. Obecnie jednak nie jest planowane ponowne skorzystanie ze zwolnienia;

3) (B) Sp. z o.o. (dalej jako: „Zainteresowany 4”) - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, polski rezydent podatkowy, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Zainteresowany 4 złożył naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT, to znaczy zrezygnował ze zwolnienia od podatku tych usług na podstawie możliwości, którą przewiduje art. 43 ust. 22 ustawy o VAT. Jednakże, możliwe jest, że w przyszłości, na podstawie art. 43 ust. 23, ponownie skorzysta ze zwolnienia od opodatkowania tych usług. Obecnie jednak nie jest planowane ponowne skorzystanie ze zwolnienia;

4) (F) Sp. z o.o. (dalej jako: „Zainteresowany 5”) - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, polski rezydent podatkowy, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Zainteresowany 5 złożył naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT, to znaczy zrezygnował ze zwolnienia od podatku tych usług na podstawie możliwości, którą przewiduje art. 43 ust. 22 ustawy o VAT. Jednakże, możliwe jest, że w przyszłości, na podstawie art. 43 ust. 23, ponownie skorzysta ze zwolnienia od opodatkowania tych usług. Obecnie jednak nie jest planowane ponowne skorzystanie ze zwolnienia;

5) (E) Sp. z o.o. (dalej jako: „Zainteresowany 6”) - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, polski rezydent podatkowy, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Zainteresowany 6, jak dotąd nie złożył naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT. Możliwe jest jednak, że w przyszłości Zainteresowany 6 złoży ww. zawiadomienie i skorzysta z możliwości opodatkowania tych usług;

- Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5 i Zainteresowany 6 - dalej razem jako: „Spółki”.

Wnioskodawca wraz ze Spółkami, we wniosku będą dalej określani również jako: „Zainteresowani”.

Wszyscy Zainteresowani należą do Grupy i Udziałowiec posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio (…)% udziału w kapitale zakładowym. W przypadku niektórych ze Spółek, Wnioskodawca jest ich bezpośrednim udziałowcem.

Głównym przedmiotem działalności Spółek jest produkcja i sprzedaż (…). O powyższym świadczą w szczególności aktywa trwałe będące w posiadaniu Spółek, jak również dotychczasowa działalność i struktura przychodów. W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na profil działalności całej Grupy, która jest jednym z wiodących niezależnych operatorów (…) pochodzącej z (…), która jest obecna na wielu rynkach europejskich. W strukturze Grupy funkcjonują podmioty, takie jak m. in. Spółki, które są właścicielami lub operatorami aktywów wytwarzających (…). Grupa posiada zasoby techniczne i personalne, które pozwalają jej konkurować na rynkach sprzedaży (…). Grupa, co do zasady, nie specjalizuje się działalności finansowej, za wyjątkiem wybranych podmiotów w Grupie, które odpowiedzialne są za usprawnianie wewnątrzgrupowych transakcji finansowych oraz pozyskiwanie finansowania zewnętrznego dla podmiotów operacyjnych - takie funkcje pełni na przykład Wnioskodawca, w przypadku polskiej części struktury Grupy.

W (…) r., Zainteresowani, w celu usprawnia i zintensyfikowania zarządzania przepływami finansowymi na poziomie polskiej części Grupy, jak również na poziomie relacji z systemem bankowym zawarły umowę cash poolingu (dalej: „Umowa”). Celem Umowy jest optymalizacja zarządzania zasobami finansowymi i unikanie źle ustawionych pozycji płynnościowych. Umowa została zawarta na rok, ale podlega automatycznemu przedłużeniu na kolejne lata, chyba, że którakolwiek ze stron rozwiąże Umowę za pisemnym wypowiedzeniem.

Zgodnie z zawartą Umową Zainteresowani dokonują integracji struktury cash poolingu rzeczywistego. W związku z tym dodatnie saldo środków pieniężnych na rachunkach bankowych Spółek zostaje przeniesione na rachunek bankowy Poolera, będący rachunkiem głównym przypisanym do Umowy, którego posiadaczem jest Wnioskodawca i zostaje zaksięgowane jako należność w księgach Spółek (dalej: „Nadwyżka Spółek”; w angielskiej wersji Umowy jako: „Companies’s Cash Advance Payments”). W zamian, Pooler udostępnia Spółkom nadwyżki gotówkowe (dalej: „Nadwyżki Poolera”; w angielskiej wersji Umowy jako: „Cash Advance Payments”), gdy tylko będzie to konieczne, na żądanie Spółek, z uwzględnieniem sytuacji zastrzeżonych w treści Umowy. Nadwyżki Poolera zostają zaksięgowane jako zobowiązanie w księgach Spółek.

Spółki, na podstawie Umowy, wyrażają zgodę na przekazywanie dziennego dodatniego salda środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych Spółek Poolerowi bez wymogu oddzielnego wniosku ani powiadomienia. Spółki upoważniają Poolera do samodzielnego pobierania i przelewania Nadwyżek Spółek z rachunków bankowych Spółek w drodze bilansowania sald na rachunek bankowy Poolera w drodze przelewu bankowego.

Niezależnie od powyższego, Spółki mają prawo żądać przelewów pieniężnych na rachunki bankowe Spółek w takich kwotach, jakie są niezbędne do utrzymania i prowadzenia zwykłej działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem, że przelewy te nie przekraczają ustalonego umownego dziennego limitu.

Zarówno Poolerowi, jak i Spółkom przysługuje wynagrodzenie z tytułu udostępnienia dodatnich sald w formie oprocentowania. Nadwyżki Poolera i Nadwyżki Spółek, które zostają przyznane przez którąkolwiek ze stron drugiej stronie są oprocentowane według dziennej referencyjnej wysokości oprocentowania lokat na polskim rynku międzybankowym („(G)”), z dodaniem lub odjęciem, w stosownych przypadkach, dodatkowej marży, jak wskazano poniżej:

- Jeżeli Pooler znajduje się w pozycji ujemnej, a mianowicie różnica pomiędzy wszystkimi Nadwyżkami Spółek i Nadwyżkami Poolera jest ujemna, Spółki naliczają dzienną stopę (G) Poolerowi pomniejszoną o uzgodniony w umowie spread (określona liczba punktów bazowych); natomiast

- Jeżeli Pooler znajduje się w pozycji dodatniej, a mianowicie różnica pomiędzy wszystkimi Nadwyżkami Spółek i Nadwyżkami Poolera jest dodatnia, Pooler nalicza uzgodniony w Umowie spread oprócz dziennej stopy (G).

Odsetki te naliczane są z dnia na dzień i na podstawie faktycznej liczby dni, które upłynęły oraz roku liczącego 360 dni i stają się wymagalne najpóźniej w dniu (...) kolejnego roku kalendarzowego.

Jeżeli stopa (G) oraz spread jest mniejsza od zera, uznaje się ją za zerową. W przypadku, gdy strona będąca pożyczkobiorcą nie posiada wystarczających środków pieniężnych, aby zapłacić całość lub część naliczonych odsetek do dnia (...) kolejnego roku lub w jakimkolwiek przypadku nie zapłaci takich odsetek w terminie, odsetki te zostają skapitalizowane.

Różnica w sposobie naliczania odsetek, która oznacza wyższe oprocentowanie należne Poolerowi niż Spółkom odzwierciedla zaangażowanie i pełnione przez Poolera funkcje w ramach Umowy.

Nadwyżki Poolera oraz Nadwyżki Spółek co do zasady mogą być spłacane w dowolnym momencie po uprzednim pisemnym powiadomieniu strony będącej pożyczkodawcą przez stronę będącą pożyczkobiorcą. Wraz ze spłatą Nadwyżek Poolera/Nadwyżek Spółek strona będąca pożyczkobiorcą dokonuje spłaty naliczonych odsetek.

Walutą rozliczeniową Umowy jest polski nowy złoty. Ponadto, w ramach rozliczeń, przelewy dokonywane między kontami bankowymi Spółek i Poolera są w walucie PLN na konta prowadzone w PLN.

Co istotne z perspektywy niniejszego wniosku, źródłem finansowania Nadwyżek Poolera udzielanych poszczególnym Spółkom (poza Nadwyżkami Spółek otrzymanymi od pozostałych Spółek) są środki pieniężne pozyskane przez Poolera od Udziałowca. Pooler oraz Udziałowiec zawarli ze sobą umowę dwustronną (dalej: „Umowa z Udziałowcem”), która swoją konstrukcją przypomina umowę cash poolingu polegającą na integracji sald na rachunkach bankowych, ale stronami tej umowy są wyłącznie dwie strony.

Warunki Umowy z Udziałowcem są podobne do tych określonych w Umowie z zastrzeżeniem, że uczestnikiem wiodącym Umowy z Udziałowcem nie jest Wnioskodawca, ale Udziałowiec. Analogicznie jednak, Udziałowiec zgadza się udostępniać Wnioskodawcy nadwyżki, gdy tylko będzie to konieczne, na żądanie Wnioskodawcy, z zastrzeżeniem warunków przewidzianych w Umowie z Udziałowcem. Ponadto, takie nadwyżki są księgowane jako zobowiązanie Wnioskodawcy. Z kolei Wnioskodawca wyraża zgodę na przekazywanie dodatniego salda zgromadzonego na rachunku bankowym Wnioskodawcy (innym niż rachunek główny przypisany do Umowy) Udziałowcowi bez wymogu oddzielnego wniosku ani powiadomienia. Wnioskodawca upoważnił Udziałowca do samodzielnego pobierania i przelewania nadwyżek z rachunku należącego do Wnioskodawcy (innego niż rachunek główny przypisany do Umowy) w drodze bilansowania sald na rachunek Udziałowca w drodze przelewu bankowego. Takie nadwyżki są księgowane jako należność w księgach Wnioskodawcy.

Wnioskodawca, na podstawie Umowy z Udziałowcem, ma także prawo żądać od Udziałowca przelewów pieniężnych na rachunek bankowy Wnioskodawcy w takich kwotach, jakie są niezbędne do utrzymania i prowadzenia zwykłej działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem, że przelewy te nie przekraczają ustalonego dziennego limitu.

Zarówno Udziałowcowi, jak i Wnioskodawcy przysługuje wynagrodzenie z tytułu udostępnienia dodatnich sald w formie oprocentowania. Nadwyżki (ich równowartość w EUR), które zostają przyznane przez którąkolwiek ze stron drugiej stronie są oprocentowane w skali roku według dziennej stopy (H), z dodaniem lub odjęciem, w stosownych przypadkach, dodatkowej marży, jak wskazano poniżej:

- Jeżeli Udziałowiec znajduje się w pozycji ujemnej, Wnioskodawca nalicza dzienną stopę (H) Udziałowcowi pomniejszoną o ustalony spread; lub

- Jeżeli Udziałowiec znajduje się w pozycji dodatniej, nalicza on uzgodniony spread oprócz dziennej stopy (H).

Odsetki te naliczane są z dnia na dzień i na podstawie faktycznej liczby dni, które upłynęły oraz roku liczącego 360 dni i stają się wymagalne najpóźniej w dniu (...) kolejnego roku kalendarzowego.

Jeżeli stopa (H) z uwzględnieniem spread jest mniejsza od zera, uznaje się ją za zerową. W przypadku, gdy strona będąca pożyczkobiorcą nie posiada wystarczających środków pieniężnych, aby zapłacić całość lub część naliczonych odsetek do dnia (...) kolejnego roku lub w jakimkolwiek przypadku nie zapłaci takich odsetek w terminie, odsetki te zostaną niezwłocznie skapitalizowane.

Przelewy bankowe w ramach Umowy z Udziałowcem wprowadzane są w PLN i dokonywane są między kontami prowadzonymi w PLN. Natomiast, jak zostało wskazane powyżej, podstawą naliczania odsetek pozostaje równowartość sald (nadwyżek) przeliczona na EUR.

Ponadto, Wnioskodawca posiada zobowiązania pożyczkowe (inne niż wynikające z Umowy z Udziałowcem) wobec Udziałowca. Wynikają one z udzielonych przez Udziałowca pożyczek celowych.

Uzupełnienie

1) Czy Spółka jest (Pooler - (A) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Tak, Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

2) Czy Wnioskodawca (Pooler - (A) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) zrezygnowała/zamierza zrezygnować ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT, czy złożył lub zamierza złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Tak, Wnioskodawca zrezygnował ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT, to znaczy Wnioskodawca złożył naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT.

3) Czy stroną Umowy cash - poolingu jest bank? Jeżeli tak, to proszę wyjaśnić:

a) jakie czynności wykonuje bank w ramach Umowy cash - poolingu;

Odpowiedź Wnioskodawcy: Bank nie jest stroną Umowy cash-poolingu. Jednakże Wnioskodawca i Spółki zawarły umowę o zarządzanie środkami pieniężnymi z bankiem (ang. cash management agreement). W ramach umowy z bankiem, bank świadczy usługi bankowości internetowej, które służą jako platforma dla Umowy będącej przedmiotem wniosku (w tym indywidualnych rachunków bankowych używanych przez Wnioskodawcę i Spółki). W praktyce istnienie umowy z bankiem umożliwia funkcjonowanie Umowy z perspektywy operacyjnej i technicznej. Z prawnego punktu widzenia Umowa cash-poolingu będąca przedmiotem wniosku jest odrębna od umowy o zarządzanie środkami pieniężnymi zawartej z bankiem.

b) czy bank otrzymuje wynagrodzenie z tytułu wykonywanych czynności (usług) w ramach Umowy cash - poolingu?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Bank nie jest stroną Umowy cash-poolingu i tym samym nie otrzymuje wynagrodzenia. Bank otrzymuje wynagrodzenie za usługi zarządzania środkami pieniężnymi (w technicznym rozumieniu) poprzez oddzielną umowę, opisaną w pkt a) powyżej.

4) Kto jest odpowiedzialny za obsługę Umowy cash - poolingu, w tym m.in. za dokonywanie operacji związanych z poszczególnymi rachunkami biorącymi udział w Umowie cash - poolingu?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Zgodnie z Umową cash - poolingu Wnioskodawca jest odpowiedzialny za obsługę Umowy. Jednakże to bank jest tym, który materialnie (technicznie) wykonuje operacje związane z indywidualnymi rachunkami. Wnioskodawca, na podstawie Umowy cash - poolingu, został upoważniony przez Spółki do jej obsługi. Bank, na mocy odrębnej umowy między Wnioskodawcą a bankiem, został natomiast upoważniony przez Wnioskodawcę do technicznej obsługi.

5) Kto dokonuje rozliczeń z tytułu uczestnictwa w ramach Umowy cash - poolingu?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Technicznie, rozliczenia w ramach uczestnictwa w Umowy cash - poolingu są dokonywane przez bank, upoważniony przez Wnioskodawcę. Z kolei Spółki upoważniły Wnioskodawcę w ramach Umowy cash - poolingu do takiego postępowania. Bank korzysta z narzędzi, które automatyzują ten proces.

6) Kto dokonuje naliczania odsetek z tytułu udostępniania dodatnich sald?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Naliczania odsetek z tytułu udostępniania dodatnich sald dokonuje Wnioskodawca.

7) Czy Wnioskodawca (Pooler) będzie otrzymywać wynagrodzenie od Spółek (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) za czynności wykonywane w ramach Umowy cash - poolingu?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Umowa cash-poolingu nie przewiduje odrębnego od odsetek wynagrodzenia za wykonywanie czynności przez Wnioskodawcę na które składają się w rzeczywistości koordynowanie wykonania Umowy cash - poolingu (jak również Spółki). Natomiast, odsetki (oprocentowanie) należne Wnioskodawcy są wyższe niż odsetki należne Spółkom, co ma na celu odzwierciedlenie zaangażowania Wnioskodawcy w wykonywanie czynności w ramach Umowy, których nie wykonują Spółki.

8) Czy w ramach zawartej Umowy cash - poolingu Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) zawierają między sobą inne umowy i otrzymują wynagrodzenie z tytułu wykonywania czynności (usług) na podstawie tych innych umów?

Odpowiedź Wnioskodawcy: W ramach zawartej Umowy cash - poolingu Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) nie zawierają między sobą innych umów i nie otrzymują wynagrodzenia z tytułu wykonywania czynności (usług) na podstawie tych innych umów.

Jednakże Wnioskodawca wraz ze Spółkami przystąpili do umowy z bankiem o świadczenie usług. Ponadto stroną wspomnianej umowy z bankiem jest bezpośredni udziałowiec Wnioskodawcy ((X) spółka). Na mocy tej umowy bank świadczy usługi zarządzania środkami pieniężnymi i technicznie organizuje cash pooling - zapewnia platformę bankowości elektronicznej i automatyzuje proces przelewów Nadwyżek Spółek/Nadwyżek Poolera. Umowa z bankiem nie przewiduje żadnego wynagrodzenia dla Wnioskodawcy i Spółek (umowa przewiduje opłatę dla banku wyłącznie za świadczone usługi).

Ponadto, między polskimi spółkami z Grupy (w tym między Spółkami) mogą obowiązywać i faktycznie obowiązują inne umowy niezależne od Umowy cash - poolingu.

9) Czy w ramach Umowy cash - poolingu Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) zawierają między sobą transakcje finansowe lub świadczą jakiekolwiek usługi (poza udzieleniem zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek) i czy z tego tytułu otrzymują wynagrodzenie?

Odpowiedź Wnioskodawcy: W ramach Umowy cash - poolingu Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) nie zawierają między sobą transakcji finansowych ani nie świadczą jakichkolwiek usług (poza udzieleniem zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek), a w konsekwencji z tego tytułu nie otrzymują wynagrodzenia.

Podobnie jak powyżej, Wnioskodawca wskazuje, że Wnioskodawca wraz ze Spółkami przystąpili do umowy z bankiem o świadczenie usług. Ponadto stroną wspomnianej umowy z bankiem jest bezpośredni udziałowiec Wnioskodawcy ((X) spółka). Na mocy tej umowy bank świadczy usługi zarządzania środkami pieniężnymi i technicznie organizuje cash pooling - zapewnia platformę bankowości elektronicznej i automatyzuje proces przelewów Nadwyżek Spółek/Nadwyżek Poolera. Umowa z bankiem nie przewiduje żadnego wynagrodzenia dla Wnioskodawcy i Spółek (umowa przewiduje opłatę dla banku wyłącznie za świadczone usługi).

Ponadto, między polskimi spółkami z Grupy (w tym między Spółkami) mogą obowiązywać i faktycznie obowiązują inne umowy niezależne od Umowy cash – poolingu.

Jednocześnie, Wnioskodawca wskazuje, że kwalifikacja na gruncie przepisów ustawy o VAT czynności udzielenia zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek jest przedmiotem niniejszego wniosku (to znaczy rozstrzygnięcia czy czynność ta stanowi świadczenie usługi czy nie).

10) Czy w ramach Umowy cash - poolingu Wnioskodawca (Pooler) oraz Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) zawierają między sobą transakcje finansowe lub świadczą jakiekolwiek usługi (poza udzieleniem zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek) i czy z tego tytułu otrzymują wynagrodzenie?

Odpowiedź Wnioskodawcy: W ramach Umowy cash - poolingu Wnioskodawca (Pooler) oraz Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) nie zawierają między sobą transakcji finansowych ani nie świadczą jakichkolwiek usługi (poza udzieleniem zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek), w konsekwencji z tego tytułu nie otrzymują wynagrodzenia.

Podobnie jak powyżej, Wnioskodawca wskazuje, że Wnioskodawca wraz ze Spółkami przystąpili do umowy z bankiem o świadczenie usług. Ponadto stroną wspomnianej umowy z bankiem jest bezpośredni udziałowiec Wnioskodawcy ((X) spółka). Na mocy tej umowy bank świadczy usługi zarządzania środkami pieniężnymi i technicznie organizuje cash pooling - zapewnia platformę bankowości elektronicznej i automatyzuje proces przelewów Nadwyżek Spółek/Nadwyżek Poolera. Umowa z bankiem nie przewiduje żadnego wynagrodzenia dla Wnioskodawcy i Spółek (umowa przewiduje opłatę dla banku wyłącznie za świadczone usługi).

Ponadto, Wnioskodawca wskazuje, że kwalifikacja na gruncie przepisów ustawy o VAT czynności udzielenia zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek jest przedmiotem niniejszego wniosku (to znaczy rozstrzygnięcia czy czynność ta stanowi świadczenie usługi czy nie).

Jednocześnie, między polskimi spółkami z Grupy (w tym między Wnioskodawcą, a Spółkami) mogą obowiązywać i faktycznie obowiązują inne umowy niezależne od Umowy cash - poolingu, w tym dotyczące transakcji finansowych.

11) Czy odsetki otrzymywane przez Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) od Wnioskodawcy (Poolera) na podstawie Umowy cash - poolingu są wypłacane tylko w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Tak, odsetki otrzymywane przez Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) od Wnioskodawcy (Poolera) na podstawie Umowy cash - poolingu są wypłacane tylko w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek.

12) Czy w ramach Umowy cash - poolingu zawierają Zainteresowani między sobą umowy pożyczki? Jeżeli tak to proszę opisać na jakich zasadach i jaki mają one wpływ na opisany mechanizm w ramach Umowy cash - poolingu”.

Odpowiedź Wnioskodawcy: Nie, w ramach Umowy cash - poolingu nie są zawierane inne transakcje (w tym pożyczki).

Natomiast, Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej udziela pożyczek podmiotom powiązanym, w tym Spółkom.

Pożyczki udzielane przez Wnioskodawcę są na zasadach rynkowych. Nie mają one wpływu na mechanizm opisany w ramach Umowy cash - poolingu. Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) obecnie nie udzielają pożyczek.

13) Co należy rozumieć przez użyte w opisie sprawy sformułowania: „pożyczkodawca”, „pożyczkobiorca”? Proszę również wyjaśnić kto jest w ramach Umowy cash - poolingu pożyczkodawcą a kto jest pożyczkobiorcą

Odpowiedź Wnioskodawcy: Umowa cash-poolingu jest umową nienazwaną i posiada pewne cechy upodabniające ją do umowy pożyczki. Nie może ona zostać uznana za umowę pożyczki w rozumieniu ustawowym (art. 720 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; Dz.U.2024.1061 t.j. z dnia 2024.07.17), bo w szczególności, nie zobowiązuje żadnej ze stron przenieść na drugą określonej wartości pieniędzy.

Użyte w treści wniosku określenia: „pożyczkodawca” i „pożyczkobiorca” mają jedynie na celu wskazanie w danej sytuacji podmiotu, który w związku z przekazaniem Nadwyżki/Nadwyżki Spółek, przekazuje drugiej stronie środki pieniężne (pożyczkodawca) lub otrzymuje środki pieniężne (pożyczkobiorca). Należy bowiem mieć na uwadze, że wzajemne salda podlegają zwrotowi.

Pożyczkodawca wskazany we wniosku jest stroną Umowy, która w danej sytuacji posiada dodatnie saldo, które w formie Nadwyżki/Nadwyżki Spółki jest przekazywane Poolerowi/Spółkom.

Analogicznie, pożyczkobiorca wskazany we wniosku jest stroną Umowy, która w danej sytuacji otrzymuje odpowiednio Nadwyżki/Nadwyżki Spółki.

14) Czy Wnioskodawca oraz Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) angażują dodatkowe aktywa w związku z zawarciem i realizacją Umowy cash - poolingu?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Wnioskodawca, w związku z realizacją Umowy cash - poolingu angażuje posiadane przez siebie aktywa materialne, a także personel.

Spółki natomiast, nie angażują aktywów (innych niż gotówka w formie Nadwyżek Spółek).

15) Czy udział w Umowie cash - poolingu stanowi dla Wnioskodawcy oraz Spółek (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) zasadniczą działalność?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Podstawowa działalność Wnioskodawcy skupia się w szczególności na świadczeniu usług doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, zarządzania, doradztwa technicznego oraz pozostałego wsparcia administracyjno-organizacyjnego dla pozostałych polskich spółek z Grupy (Spółek). Wnioskodawca posiada niezbędne aktywa i zasoby do świadczenia tych usług.

Poza działalnością podstawową, Wnioskodawca prowadzi faktyczną działalność holdingu finansowego, to znaczy jest udziałowcem w Spółkach, a także stroną transakcji finansowych (m. in. jest pożyczkodawcą, stroną Umowy cash-poolingu, a także innej umowy o charakterze cash-poolingu rzeczywistego zawartej ze swoim bezpośrednim udziałowcem z siedzibą poza Polską (ocena skutków podatkowych tej ostatniej umowy jest przedmiotem odrębnego wniosku o interpretację indywidualną)).

Można zatem stwierdzić, że udział w Umowie cash-poolingu stanowi dla Wnioskodawcy element jego działalności zasadniczej. Nie jest to jednak jedyny element działalności zasadniczej Wnioskodawcy.

Dla Spółek z kolei, udział w Umowie cash - poolingu nie stanowi działalności zasadniczej. Ta bowiem koncentruje się na (...) (…).

16) Czy udział w Umowie cash - poolingu stanowi uzupełnienie działalności zasadniczej Wnioskodawcy?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Udział w Umowie cash - poolingu stanowi element działalności zasadniczej Wnioskodawcy.

Wnioskodawca wskazuje jednak, że w odniesieniu do Wnioskodawcy odpowiedź na pytania DKIS nr 15 i 16 powinna być twierdząca, ponieważ sformułowania: (i) stanowić działalność zasadniczą oraz (ii) stanowić uzupełnienie działalności zasadniczej nie wykluczają się.

Niemniej, udział w Umowie cash - poolingu nie stanowi jedynej działalności zasadniczej Wnioskodawcy.

17) Czy udział w Umowie cash - poolingu stanowi czynność pomocniczą, która nie stanowi bezpośredniej, stałej i koniecznej konsekwencji Wnioskodawcy oraz Spółek (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) działalności gospodarczej?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Należy wskazać, że udział w Umowie cash - poolingu nie jest czynnością konieczną do prowadzenia działalności gospodarczej Wnioskodawcy oraz Spółek. Funkcjonujące na rynku umowy cash - poolingu (w tym Umowa) mają na celu usprawnienie oraz zintensyfikowanie zarządzania przepływami pieniężnymi wewnątrz grup kapitałowych. Ich zawarcie pozwala obniżać koszty operacji finansowych i kosztów finansowania zewnętrznego (np. kredytu bankowego).

Z kolei, czynności dokonywane w ramach Umowy cash - poolingu są realizowane na bieżąco, w sposób ciągły (a zatem stały).

Mając na uwadze charakter umów cash - poolingowych, Wnioskodawca potwierdza, że realizowane czynności mają charakter pomocniczy, bo choć nie są niezbędne, to ich realizacja wywołuje pozytywny wpływ na działalność Grupy.

18) Czy Wnioskodawca oraz Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) zatrudniają pracowników dedykowanych wyłącznie do wykonywania czynności związanych z realizacją Umowy cash - poolingu?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Wybrani pracownicy Wnioskodawcy, w ramach swoich obowiązków wykonują czynności związane z realizacją Umowy cash - poolingu. Wnioskodawca nie zatrudnia jednak żadnego pracownika dedykowanego wyłącznie do obsługi Umowy cash - poolingu.

Z kolei Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) nie zatrudniają żadnych pracowników. Tym bardziej, nie posiadają żadnych pracowników dedykowanych do wykonywania czynności związanych z realizacją Umowy cash - poolingu.

19) Czy przystąpienie do Umowy cash - poolingu wpłynęło na Wnioskodawcy oraz Spółek (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) podstawową działalność gospodarczą? Jeśli tak, to jaki miało to związek z podstawową działalnością?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Przystąpienie do Umowy cash - poolingu nie wpłynęło bezpośrednio na podstawową działalność Spółek (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6), która polega na (...) (…).

Dla Wnioskodawcy, udział w Umowie cash - poolingu wpisuje się w działalność podstawową Wnioskodawcy, jako holdingu finansowego. Wnioskodawca w wykonywanie Umowy cash - poolingu angażuje swoje aktywa i zasoby.

20) Jaki jest % wartość wynagrodzenia otrzymanego przez Wnioskodawcę oraz Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) z tytułu udziału w Umowie cash - poolingu w relacji do wielkości Wnioskodawcy oraz Spółek (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) obrotu podlegającego VAT, w okresie w którym uczestniczą Wnioskodawca oraz Spółki (Zainteresowany 2, Zainteresowany 3, Zainteresowany 4, Zainteresowany 5, Zainteresowany 6) w Umowie cash - poolingu?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Udział wynagrodzenia (otrzymanej zapłaty za korzystanie z Nadwyżek/Nadwyżek Spółek w formie odsetek) w ogóle obrotu podlegającego VAT jest wartością zmienną. Od początku obowiązywania Umowy cash - poolingu dla żadnej ze stron w porównywalnym okresie nie przekroczył on (…)%. Co istotne, dotychczas odsetki były płacone raz do roku (na koniec marca za cały poprzedni rok). Wnioskodawca, ilustracyjnie przedstawia porównanie (%) wartości odsetek naliczonych w związku z przekazanymi Nadwyżkami/Nadwyżkami Spółek przez 2024 rok, które zostały zapłacone w całości marcu 2025 r. ogółu obrotu podlegającego opodatkowaniu VAT osiągniętego przez poszczególnych Zainteresowanych w całym 2024 r.

- Zainteresowany 1 - (…)%,

- Zainteresowany 2 - ok. (…)%,

- Zainteresowany 3 - ok. (…)%,

- Zainteresowany 4 - ok. (…)%,

- Zainteresowany 5 - ok. (…)%

- Zainteresowany 6 - ok. (…)%.

Natomiast, wartości te mogą być kształtować się odmiennie w przyszłych okresach obowiązywania Umowy cash – poolingu, wobec czego Zainteresowani proszą o rozstrzygnięcie opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego także dla sytuacji, w których wskazane proporcje byłyby inne.

21) Czy Wnioskodawca zamierza (Pooler) zrezygnować ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38-41, świadczonych przez Państwa usług wskazanych we wniosku i wybrać ich opodatkowanie zgodnie i na warunkach zawartych w art. 43 ust. 22 ustawy o VAT?

Odpowiedź Wnioskodawcy: Wnioskodawca (Pooler) zrezygnował ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT, to znaczy Wnioskodawca złożył naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT.

22) Jednoznaczne wskazanie czy w związku z przystąpieniem do Umowy cash poolingu Wnioskodawca zaciąga pożyczki w rozumieniu art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.) i/lub przyjmuje środki finansowe w depozyt nieprawidłowy w rozumieniu art. 845 ww. Kodeksu?

Odpowiedź Wnioskodawcy: W związku z przystąpieniem do Umowy cash poolingu Wnioskodawca nie zaciąga pożyczek w rozumieniu art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.) oraz nie przyjmuje środków finansowych w depozyt nieprawidłowy w rozumieniu art. 845 ww. Kodeksu.

Pytania w zakresie podatku od towarów i usług (oznaczenie pytań jak we wniosku)

1. Czy odsetki otrzymywane przez Wnioskodawcę od Spółek na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Poolera) stanowią dla Wnioskodawcy wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Wnioskodawca powinien opodatkować je standardową stawką 23% VAT, w związku z efektywną rezygnacją ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT?

2. Czy odsetki otrzymywane przez Spółki od Wnioskodawcy na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) stanowią dla Spółek wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Spółki które zrezygnowały ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT powinny opodatkować je standardową stawką 23% VAT, a Spółka (Spółki), które nie korzystają efektywnie z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku tych usług, powinny wykazać otrzymane (skapitalizowane) odsetki jako sprzedaż (świadczenie usług) zwolniona z VAT?

3. Czy w przypadku, gdy odsetki otrzymane na podstawie Umowy przez któregokolwiek z Zainteresowanych nie będą efektywnie podlegać opodatkowaniu standardową stawką 23% VAT (będą zwolnione z opodatkowania lub nie będą podlegać opodatkowaniu), z jakiejkolwiek przyczyny (w szczególności: w przypadku uznania przez Dyrektora KIS stanowiska Wnioskodawcy na pytanie nr 1 za nieprawidłowe lub pytanie nr 2 za prawidłowe lub w przypadku uznania, że otrzymane odsetki stanowią dla któregokolwiek Zainteresowanego wynagrodzenie za świadczenie usług podlegające zwolnieniu z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT), Zainteresowani powinni uwzględnić kwoty otrzymanych odsetek do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3) dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, w związku z treścią art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT lub dla określenia struktury sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT?

Państwa stanowisko w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług ostatecznie przedstawione w piśmie z 14 maja 2025 r.

Stanowisko wnioskodawcy

1. Zdaniem Zainteresowanych, odsetki otrzymywane przez Wnioskodawcę od Spółek na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Poolera) stanowią dla Wnioskodawcy wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Wnioskodawca powinien opodatkować je standardową stawką 23% VAT, w związku z efektywną rezygnacją ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT.

2. Zdaniem Zainteresowanych, odsetki otrzymywane przez Spółki od Wnioskodawcy na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) nie stanowią dla Spółek wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Spółki które zrezygnowały ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT nie powinny opodatkowywać ich standardową stawką 23% VAT, jak również Spółka (Spółki), które nie korzystają efektywnie z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku tych usług, nie powinny wykazać otrzymanych (skapitalizowanych) odsetek jako sprzedaż (świadczenie usług) zwolniona z VAT.

3. Zdaniem Zainteresowanych, w przypadku, gdy odsetki otrzymane na podstawie Umowy przez któregokolwiek z Zainteresowanych nie będą efektywnie podlegać opodatkowaniu standardową stawką 23% VAT (będą zwolnione z opodatkowania lub nie będą podlegać opodatkowaniu), z jakiejkolwiek przyczyny (w szczególności: w przypadku uznania przez Dyrektora KIS stanowiska Wnioskodawcy na pytanie nr 1 za nieprawidłowe lub pytanie nr 2 za prawidłowe lub w przypadku uznania, że otrzymane odsetki stanowią dla któregokolwiek Zainteresowanego wynagrodzenie za świadczenie usług podlegające zwolnieniu z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT), Zainteresowani nie powinni uwzględnić kwoty otrzymanych odsetek do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3) dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, w związku z treścią art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT, ani dla określenia struktury sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Uzasadnienie stanowiska wnioskodawcy

Ad 1.

Podleganie czynności opodatkowaniu VAT

Na gruncie ustawy o VAT, czynności podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wówczas, gdy:

1) stanowią czynności wymienione w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT (przesłanka przedmiotowa); oraz

2) są wykonywane przez podmiot występujący w tym zakresie w roli podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT (przesłanka podmiotowa).

Należy w tym miejscu zauważyć, że oba te warunki powinny zostać spełnione łącznie. Tak więc wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu VAT przez podmiot niewystępujący w konkretnym przypadku w charakterze podatnika - nawet jeśli tak w ogóle jest on podatnikiem z innego tytułu - pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT. Tak samo wykonanie czynności niepodlegającej opodatkowaniu VAT przez podatnika jest neutralne z punktu widzenia VAT.

Innymi słowy, opodatkowaniu mogą podlegać te czynności, w przypadku których spełniony został zarówno podmiotowy, jak i przedmiotowy zakres opodatkowania, tzn. zaistniała czynność określona jako opodatkowana, która została wykonana przez podmiot mający cechę podatnika.

1) Przesłanka przedmiotowa

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Stosownie zaś do art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Z kolei przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się - zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy - każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ww. ustawy.

W konsekwencji, świadczeniem usług na gruncie ustawy o VAT jest w zasadzie każde świadczenie dokonywane w Polsce, które nie może zostać zakwalifikowane jako dostawa towarów.

Dodatkowo, pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy czym, nie każde działanie, powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę podlegającą opodatkowaniu VAT w rozumieniu przepisów ustawy VAT. Co do zasady, w orzecznictwie i praktyce organów podatkowych przyjmuje się, iż aby tak się stało muszą zostać spełnione łącznie trzy następujące warunki:

1. powinno istnieć określone świadczenie,

2. powinien istnieć bezpośredni beneficjent świadczenia,

3. świadczeniu usługodawcy powinno odpowiadać świadczenie wzajemne ze strony nabywcy, tj. beneficjenta świadczenia (wynagrodzenie).

Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise) przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

2) Przesłanka podmiotowa

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Z kolei działalność gospodarcza - w myśl art. 15 ust. 2 ww. ustawy - obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Powyższa definicja działalności gospodarczej ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem podatnika tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Aczkolwiek ustawa nie wyraża tego wprost, należy przyjąć, że działalnością gospodarczą jest w zasadzie tylko ta aktywność, która wykonywana jest zawodowo, w sposób profesjonalny. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.

Ponadto, z ogólnych reguł konstrukcyjnych podatku w ogólności, w tym również podatku VAT, wynika konieczność, aby podmiot wykonujący czynność opodatkowaną występował w odniesieniu do niej jako podatnik. Co więcej, wymóg ten wyrażają wprost regulacje Dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, stanowią one bowiem o wykonywaniu czynności opodatkowanych przez podatnika działającego w takim charakterze.

Powyższe podejście potwierdza również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym wskazuje się, że sam fakt dokonania czynności przez podmiot zarejestrowany jako podatnik VAT nie oznacza, że podlega ona opodatkowaniu VAT, bowiem możliwe jest, że w danej transakcji sprzedawca nie występuje w tej właśnie roli (tak np. w wyroku TSUE z 11 lutego 1993 r., C-291/91 oraz wyroku TSUE z 15 września 2021 r., C-180/10).

Takie stanowisko wyrażane jest także w polskim orzecznictwie sądowo administracyjnym, w którym podkreśla się, że ani formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo, lecz z zamiarem częstotliwości, nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług (tak, np. w wyroku siedmiu sędziów NSA z 29 października 2007 r., I FPS 3/07; wyroku WSA w Gliwicach z 17 listopada 2022 r., I SA/Gl 367/22; wyroku WSA w Łodzi z 11 sierpnia 2021 r., I SA/Łd 354/21; wyroku WSA w Poznaniu z 9 lutego 2010 r., I SA/Po 1015/09).

Wobec powyższych rozważań, aby czynności podlegały opodatkowaniu VAT łącznie muszą zostać spełnione następujące warunki:

1) czynności te muszą stanowić jedną z czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT;

2) czynności te muszą być wykonane przez podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, który w odniesieniu do tych czynności występuje właśnie w tej roli.

Charakterystyka Umowy cash poolingu

Na wstępie należy zauważyć, że polskie przepisy podatkowe nie zawierają regulacji dotyczących umowy cash poolingu. Występująca w obrocie prawnym jako umowa nienazwana - umowa cash poolingu porównywana jest często z umową pożyczki. Chociaż umowa ta do pewnego stopnia przypomina w swym charakterze uregulowaną w polskim prawie umowę pożyczki, jednak nie wyczerpuje istotnych jej znamion. Nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Dodatkowo, w obrocie gospodarczym funkcjonują umowy cash poolingu o różnej charakterystyce.

Co do zasady, umowy cash poolingu zawierane są jako forma zarządzania środkami finansowymi, przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej, lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Polegają one na koncentrowaniu środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne z podmiotów, z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem. Zazwyczaj podmiotem tym jest jeden z podmiotów należących do grupy (tzw. cash pooling prywatny) lub zewnętrzny podmiot finansowy, np. bank. Zarządzający systemem w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników, to na jego rachunek trafiają środki finansowe. W przypadku cash poolingu, w którym bank jest podmiotem zarządzającym, niekiedy występują sytuacje, gdy umowa cash poolingu przewiduje udostępnianie przez bank finansowania zewnętrznego, gdy ogólne saldo cash poolingu jest ujemne, to znaczy cash pooling nie ogranicza się wyłącznie do przekazywania sald między kontami należącymi do uczestników, ale w przypadku gdy wewnętrzne zasoby nie są w stanie pokryć w całości niedoborów poszczególnych uczestników to bank finansuje taki niedobór (w zamian za wynagrodzenie w formie odsetek).

Jak zostało przedstawione w opisie stanu faktycznego, Wnioskodawca oraz Spółki należą do tej samej grupy kapitałowej. W (…) r., Zainteresowani, w celu usprawnia i zintensyfikowania zarządzania przepływami finansowymi na poziomie polskiej części Grupy, jak również na poziomie relacji z systemem bankowym zawarły Umowę. Celem Umowy jest optymalizacja zarządzania zasobami finansowymi i unikanie źle ustawionych pozycji płynnościowych.

Umowa została zawarta wyłącznie pomiędzy Wnioskodawcą a Spółkami bez bezpośredniego udziału banku, w ramach tzw. cash poolingu prywatnego. Należy zaznaczyć, iż zarówno Wnioskodawca, jak i Spółki będące uczestnikami cash poolingu posiadają rachunki bankowe prowadzone w tym samym banku, jednak bank nie jest stroną Umowy. Bank nie pełni żadnej aktywnej roli w realizacji Umowy.

Spółki, na podstawie Umowy, wyrażają zgodę na przekazywanie dziennego dodatniego salda środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych Spółek Poolerowi bez wymogu oddzielnego wniosku ani powiadomienia. Ponadto, Spółki upoważniają Poolera do samodzielnego pobierania i przelewania Nadwyżek Spółek z rachunków bankowych Spółek w drodze bilansowania sald na rachunek bankowy Poolera w drodze przelewu bankowego.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że to Wnioskodawca pełni funkcję podmiotu zarządzającego mechanizmem cash poolingu będącego przedmiotem niniejszego wniosku.

Pozostałe Spółki uczestniczące w strukturze cash poolingu nie dokonują między sobą, ani między poszczególnymi Spółkami a Wnioskodawcą żadnych świadczeń (poza udzieleniem zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek).

Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, w ocenie Zainteresowanych, w przedstawionych okolicznościach stanu faktycznego niewątpliwie zostały spełnione łącznie zarówno przesłanka przedmiotowa, jak i podmiotowa uzasadniające uznanie, że Wnioskodawca działa w związku z wykonywaniem Umowy jako podatnik podatku VAT świadczący usługę podlegającą przepisom ustawy o VAT.

Pogląd ten, zgodnie z którym podmiot organizujący i zarządzający mechanizmem cash poolingu działa w roli podatnika świadczącego usługi, jest podzielany przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, np. w:

-interpretacji DKIS z dnia 13 września 2023 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.410.2023.4.AMA.

Opodatkowanie usługi stawką 23%

Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o VAT zwalnia się od opodatkowania, m. in.:

- pkt 38) usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę;

- pkt 40) usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.

Choć, jak zostało przedstawione we wcześniejszej części wniosku, cash pooling jest umową nienazwaną i nieunormowaną samodzielnie w ustawach podatkowych, w swojej naturze przypomina usługi wskazane w art. 43 ust. 1 pkt 38 i 40 ustawy o VAT. W konsekwencji, świadczenie takich usług, co do zasady, podlega zwolnieniu od opodatkowania VAT.

Niemniej, w ocenie Zainteresowanych, w przypadku będącym przedmiotem niniejszego wniosku, usługa świadczona przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy będzie podlegała opodatkowaniu standardową stawką VAT (obecnie 23%), nawet w przypadku, gdy świadczenie dokonywane przez Poolera odpowiadać będzie usługom wskazanym w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT lub art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT.

Stanowisko Zainteresowanych należy uznać za prawidłowe, gdyż:

1) Wnioskodawca, na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT zrezygnował ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrał ich opodatkowanie, ponadto jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny,

2) Spółki, na rzecz których Wnioskodawca świadczy usługę na podstawie Umowy są podatnikami VAT czynnymi.

Podsumowując uzasadnienie Zainteresowanych do stanowiska dotyczącego pytania nr 1 postawionego we wniosku, Wnioskodawca wskazuje, iż odsetki otrzymywane przez Wnioskodawcę od Spółek na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Poolera) stanowią dla Wnioskodawcy wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Wnioskodawca powinien opodatkować je standardową stawką 23% VAT, w związku z efektywną rezygnacją ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT.

Ad 2.

Ocena Wnioskodawcy odnośnie charakterystyki i kwalifikacji Umowy na gruncie przepisów o VAT została przedstawiona szerzej w uzasadnieniu Wnioskodawcy do stanowiska w zakresie pytania nr 1 i znajduje ona zastosowanie także w uzasadnieniu do stanowiska Zainteresowanych do pytania nr 2.

Z tym, że pytanie nr 2 służyć ma potwierdzeniu skutków podatkowych dla Zainteresowanych wynikających z sytuacji objętej Umową, w której to Wnioskodawca otrzymuje od Spółek Nadwyżki Spółek, a w konsekwencji, Spółki stają się uprawnione do otrzymania odsetek od Wnioskodawcy.

Jak zostało już przedstawione w uzasadnieniu stanowiska do pytania nr 1 Spółki uczestniczące w strukturze cash poolingu nie dokonują między sobą, ani między poszczególnymi Spółkami a Wnioskodawcą żadnych świadczeń (poza udzieleniem zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek).

Należy zatem uznać, że Spółki, będące uczestnikami Umowy, nie świadczą zatem usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VT ani między sobą ani na rzecz Poolera. W związku z zawarciem i realizacją Umowy, Spółki nie uzyskują wynagrodzenia z tego tytułu, a jedynie mogą otrzymywać odsetki, lub być zobowiązane do ich zapłaty.

Spółki, w związku z realizacją Umowy nie dokonują także nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z opłatnym świadczeniem usługi, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, w szczególności przystąpienie do Umowy oraz realizacja Umowy mają ścisły związek z działalnością gospodarcza Spółek, jak również w związku z realizacją Umowy, nie występuje sytuacja, w której wykorzystywane byłyby towary stanowiące część przedsiębiorstwa Spółek.

Zatem należy uznać, że Spółki w ramach Umowy nie będą świadczyć usługi, jak również nie będą działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.

Pogląd ten jest podzielany przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, np. w:

- interpretacji DKIS z dnia 17 października 2024 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.421.2024.4.MP,

- interpretacji DKIS z dnia 8 marca 2024 r., sygn. 0114-KDIP4-3.4012.13.2024.1.DS,

- interpretacji DKIS z dnia 13 września 2023 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.410.2023.4.AMA,

- interpretacji DKIS z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.418.2023.3.WN.

Podsumowując powyższe uzasadnienie Zainteresowanych do stanowiska dotyczącego pytania nr 2 postawionego we wniosku, Wnioskodawca wskazuje, iż odsetki otrzymywane przez Spółki od Wnioskodawcy na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) nie stanowią dla Spółek wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Spółki które zrezygnowały ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT nie powinny opodatkowywać ich standardową stawką 23% VAT, jak również Spółka (Spółki), które nie korzystają efektywnie z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku tych usług, nie powinny wykazywać otrzymanych (skapitalizowanych) odsetek jako sprzedaż (świadczenie usług) zwolniona z VAT.

Ad 3.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jednocześnie, w myśl art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.

Ustawa o VAT przewiduje także zasadę częściowego prawa do odliczania VAT, jeżeli nabywane towary i usługi wykorzystywane są częściowo do czynności opodatkowanych, a częściowo do zwolnionych z VAT.

Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o VAT, w stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Dalej, w ust. 2 przewidziano szczególną zasadę zgodnie z którą, jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10. Z kolei, w ust. 3 wskazano, iż proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.

Co istotne z punktu widzenia niniejszego wniosku, zgodnie z art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu z tytułu transakcji dotyczących usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę, że powyższa regulacja (w zakresie ust. 6) jest implementacją art. 174 ust. 2 Dyrektywy 112, gdyż prawodawca wspólnotowy uznał, że w określonych okolicznościach, pewne usługi przedmiotowo zwolnione nie powinny rzutować na zakres przysługującego podatnikowi prawa do odliczenia. Wynika to niewątpliwie z charakteru tych usług oraz założenia, że są to świadczenia mające marginalne znaczenie pod względem angażowania środków, z tytułu których podatnikowi przysługuje pełne lub częściowe prawo do odliczenia. Świadczenia te występują obok zasadniczego przedmiotu działalności podatnika, w związku z którym podatnik odlicza podatek z faktur kosztowych. Są to zwykle świadczenia, które nie rzutują wcale lub rzutują w zakresie ograniczonym na nakłady, generujące kwoty podatku naliczonego.

W kontekście art. 90 ust. 6 ustawy o VAT w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że transakcje pomocnicze nie mogą stanowić podstawowej, głównej działalności podatnika, lecz muszą mieć charakter poboczny, uzupełniający tę działalność. Nie mogą więc stanowić bezpośredniego, stałego i koniecznego rozszerzenia lub uzupełnienia zasadniczej działalności podatnika. Podkreśla się także, że przy bardzo nieostrych granicach podlegającego wykładni pojęcia „incydentalnych (pomocniczych) transakcji finansowych”, nie powinien decydować jeden wskaźnik, punkt odniesienia, czy też jedno tylko kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Chodzi więc zasadniczo o to, aby tego rodzaju transakcje (przy obliczaniu proporcji stosowanej do odliczenia podatku naliczonego) nie zniekształcały obrazu i istoty działalności danego podmiotu (czynności opodatkowane i czynności zwolnione) rzutujących na zakres prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Jak wskazane zostało w opisie stanu faktycznego, głównym przedmiotem działalności Spółek jest produkcja i sprzedaż (…). O powyższym świadczą w szczególności aktywa trwałe będące w posiadaniu Spółek, jak również dotychczasowa działalność i struktura przychodów. W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na profil działalności całej Grupy, która jest jednym z wiodących niezależnych operatorów (…) pochodzącej z (…), która jest obecna na wielu rynkach europejskich. W strukturze Grupy funkcjonują podmioty, takie jak m.in. Spółki, które są właścicielami lub operatorami aktywów wytwarzających (…). Grupa posiada zasoby techniczne i personalne, które pozwalają jej konkurować na rynkach sprzedaży (…). Grupa, co do zasady, nie specjalizuje się działalności finansowej, za wyjątkiem wybranych podmiotów w Grupie, które odpowiedzialne są za usprawnianie wewnątrzgrupowych transakcji finansowych oraz pozyskiwanie finansowania zewnętrznego dla podmiotów operacyjnych – takie funkcje pełni na przykład Wnioskodawca, w przypadku polskiej części struktury Grupy.

Co istotne, Spółki nie angażują dodatkowych aktywów w związku z zawarciem i realizacją Umowy, której celem jest optymalizacja zasobami finansowymi i unikanie źle ustawionych pozycji płynnościowych.

Spółki, w związku z realizacją Umowy nie dokonują zakupu jakichkolwiek aktywów zaliczanych do środków trwałych w tym zakresie. Spółki nie zatrudniają personelu i nie planują także zatrudniania dodatkowego personelu, który by zajmował się realizacją Umowy.

Jednakże, udział w strukturze cash poolingu niewątpliwie jest związany z podstawową działalnością gospodarczą Spółek, gdyż usprawnia finansowanie tej działalności. Nie jest zatem wykorzystywany do innych celów niż działalność gospodarcza.

Na potwierdzenie swojego stanowiska, Wnioskodawca wskazuje również, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej aprobuje w indywidualnych interpretacjach pogląd zgodnie z którym, w przypadku, gdy uczestnik cash poolingu, który nie świadczy usług otrzymuje, w związku z realizacją umowy należności w postaci oprocentowania od przekazanych środków, nie wlicza otrzymanych kwot do obrotu, o którym mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, ani nie uwzględnia w strukturze sprzedaży (o której mowa w art. 86 ust. 2a. Tak np. w:

- interpretacji DKIS z dnia 17 października 2024 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.421.2024.4.MP,

- interpretacji DKIS z dnia 8 marca 2024 r., sygn. 0114-KDIP4-3.4012.13.2024.1.DS,

- interpretacji DKIS z dnia 13 września 2023 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.410.2023.4.AMA.

Podsumowując, w ocenie Zainteresowanych, w związku z pomocniczym dla Spółek charakterem transakcji będącej przedmiotem Umowy, do obrotu Spółek ustalanego na potrzeby określenia proporcji, o której mowa w art. 90. ust. 2 ustawy o VAT, ani na potrzeby ustalenia struktury sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, nie należy wliczać kwot należnych Spółkom wynikających z realizacji Umowy.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku wspólnym w zakresie podatku od towarów i usług, w kwestiach objętych pytaniami nr 1, nr 2 i nr 3, jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”:

Zakres tych czynności sformułowany został odpowiednio w art. 7 i w art. 8 ww. ustawy.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT:

Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że:

Definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatnika w ramach działalności gospodarczej.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, iż pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji.

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy).

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

W ramach systemu podatku VAT czynnościami podlegającymi opodatkowaniu są transakcje między stronami, przewidujące zapłatę ceny lub inne wynagrodzenie. Zatem jeżeli czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

- istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

- wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

- istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,

- odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

- istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Ponadto, zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 8 ust. 2 ustawy, w pewnych, ściśle określonych przypadkach, również nieodpłatne świadczenie usług należy uznać za spełniające definicję odpłatnego świadczenia usług.

W myśl art. 8 ust. 2 ustawy:

Z powyższych zapisów wynika, że aby nieodpłatne świadczenie usług podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, muszą być spełnione określone warunki:

- w przypadku użycia towarów stanowiących część przedsiębiorstwa - użycie ich do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika oraz istnienie prawa podatnika do odliczenia - w całości lub w części - podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów (warunki te muszą być spełnione łącznie),

- w przypadku świadczenia usług - świadczenie ich do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Zatem dla ustalenia, czy konkretna, nieodpłatna czynność podlega opodatkowaniu w związku z uznaniem jej za odpłatne świadczenie usług, istotny jest cel jej świadczenia. Jeżeli nieodpłatne świadczenie wpisuje się w cel prowadzonej działalności gospodarczej, wtedy przesłanka uznania takiej nieodpłatnej czynności za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu nie zostanie spełniona. Stwierdzenie takie uzależnione jednak jest od konkretnych okoliczności jakie w danej sprawie występują.

Należy wskazać, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy - czynności muszą być wykonywane przez podatnika.

Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy o VAT:

Zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu:

Należy zauważyć, że polskie przepisy podatkowe nie zawierają regulacji dotyczących umowy cash poolingu. Występująca w obrocie prawnym jako umowa nienazwana – umowa cash poolingu porównywana jest często z umową pożyczki. Chociaż umowa ta do pewnego stopnia przypomina w swym charakterze uregulowaną w polskim prawie umowę pożyczki, jednak nie wyczerpuje istotnych jej znamion. Nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot.

Umowa „cash poolingu” jest formą efektywnego zarządzania środkami finansowymi, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej, lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Sprowadza się ona do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne z podmiotów, z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem. Zarządzający systemem w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników, to na jego rachunek trafiają środki finansowe.

Usługa cash poolingu jest usługą zazwyczaj wykonywaną przez bank. Natomiast uczestnictwo w strukturze cash poolingu nie jest żadnym świadczeniem. Należy pamiętać, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów/świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi bowiem być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonywaniem działa jako podatnik podatku VAT.

Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług, w kwestii objętej pytaniem oznaczonym we wniosku nr 1, dotyczą ustalenia czy odsetki otrzymywane przez Poolera od Spółek na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Poolera) stanowią dla Poolera wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji Pooler powinien opodatkować je standardową stawką 23% VAT, w związku z efektywną rezygnacją ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT.

Z wniosku wynika, że Zainteresowani są zarejestrowani jako podatnik VAT czynny. W (…) r. zawarli Państwo (Zainteresowani) umowę cash poolingu („Umowa”). Celem Umowy jest optymalizacja zarządzania zasobami finansowymi i unikanie źle ustawionych pozycji płynnościowych. Umowa została zawarta na rok, ale podlega automatycznemu przedłużeniu na kolejne lata, chyba, że którakolwiek ze stron rozwiąże Umowę za pisemnym wypowiedzeniem. Zgodnie z zawartą Umową dokonują Państwo (Zainteresowani) integracji struktury cash poolingu rzeczywistego. Dodatnie saldo środków pieniężnych na rachunkach bankowych Spółek zostaje przeniesione na rachunek bankowy Poolera, będący rachunkiem głównym przypisanym do Umowy, którego posiadaczem jest Pooler i zostaje zaksięgowane jako należność w księgach Spółek ( „Nadwyżka Spółek”). W zamian, Pooler udostępnia Spółkom nadwyżki gotówkowe („Nadwyżki Poolera”), gdy tylko jest to konieczne, na żądanie Spółek, z uwzględnieniem sytuacji zastrzeżonych w treści Umowy. Nadwyżki Poolera zostają zaksięgowane jako zobowiązanie w księgach Spółek. Spółki, na podstawie Umowy, wyrażają zgodę na przekazywanie dziennego dodatniego salda środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych Spółek Poolerowi bez wymogu oddzielnego wniosku ani powiadomienia. Spółki upoważniają Poolera do samodzielnego pobierania i przelewania Nadwyżek Spółek z rachunków bankowych Spółek w drodze bilansowania sald na rachunek bankowy Poolera w drodze przelewu bankowego. Spółki mają prawo żądać przelewów pieniężnych na rachunki bankowe Spółek w takich kwotach, jakie są niezbędne do utrzymania i prowadzenia zwykłej działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem, że przelewy te nie przekraczają ustalonego umownego dziennego limitu. Zarówno Poolerowi, jak i Spółkom przysługuje wynagrodzenie z tytułu udostępnienia dodatnich sald w formie oprocentowania. Nadwyżki Poolera i Nadwyżki Spółek, które zostają przyznane przez którąkolwiek ze stron drugiej stronie są oprocentowane według dziennej referencyjnej wysokości oprocentowania lokat na polskim rynku międzybankowym („(G)”), z dodaniem lub odjęciem, w stosownych przypadkach, dodatkowej marży, jak wskazano poniżej:

- jeżeli Pooler znajduje się w pozycji ujemnej, a mianowicie różnica pomiędzy wszystkimi Nadwyżkami Spółek i Nadwyżkami Poolera jest ujemna, Spółki naliczają dzienną stopę (G) Poolerowi pomniejszoną o uzgodniony w umowie spread (określona liczba punktów bazowych); natomiast

- jeżeli Pooler znajduje się w pozycji dodatniej, a mianowicie różnica pomiędzy wszystkimi Nadwyżkami Spółek i Nadwyżkami Poolera jest dodatnia, Pooler nalicza uzgodniony w Umowie spread oprócz dziennej stopy (G).

Odsetki naliczane są z dnia na dzień i na podstawie faktycznej liczby dni, które upłynęły oraz roku liczącego 360 dni i stają się wymagalne najpóźniej w dniu (...) kolejnego roku kalendarzowego.

Różnica w sposobie naliczania odsetek, która oznacza wyższe oprocentowanie należne Poolerowi niż Spółkom odzwierciedla zaangażowanie i pełnione przez Poolera funkcje w ramach Umowy.

Bank nie jest stroną Umowy cash-poolingu i tym samym nie otrzymuje wynagrodzenia.

Pooler i Spółki zawarły umowę o zarządzanie środkami pieniężnymi z bankiem. W ramach umowy z bankiem, bank świadczy usługi bankowości internetowej, które służą jako platforma dla Umowy będącej przedmiotem wniosku (w tym indywidualnych rachunków bankowych używanych przez Poolera i Spółki). W praktyce istnienie umowy z bankiem umożliwia funkcjonowanie Umowy z perspektywy operacyjnej i technicznej.

Zgodnie z Umową cash - poolingu Pooler jest odpowiedzialny za obsługę Umowy. Bank technicznie wykonuje operacje związane z indywidualnymi rachunkami.

Naliczania odsetek z tytułu udostępniania dodatnich sald dokonuje Pooler.

Umowa cash-poolingu nie przewiduje odrębnego od odsetek wynagrodzenia za wykonywanie czynności przez Poolera na które składają się w rzeczywistości koordynowanie wykonania Umowy cash - poolingu. Odsetki (oprocentowanie) należne Poolerowi są wyższe niż odsetki należne Spółkom, co ma na celu odzwierciedlenie zaangażowania Wnioskodawcy w wykonywanie czynności w ramach Umowy, których nie wykonują Spółki.

Z uwagi na cechy charakterystyczne systemu Cash Poolingu należy zauważyć, że w niniejszej sprawie, w roli usługodawcy oraz zarządzającego systemem występuje Pooler, który obsługuje Umowę. Pooler wykonuje na rzecz Spółek, szereg czynności składających się łącznie na jedną usługę w postaci systemu zarządzania płynnością finansową, tzw. usługę cash-poolingu. Za wykonywane usługi Pooler otrzymuje wynagrodzenie w postaci odsetki w wyższej wysokości niż odsetki należne Spółkom. Uprawnienie Poolera do wyższych odsetek ma na celu odzwierciedlenie zaangażowania Poolera w wykonywanie czynności w ramach Umowy, których nie wykonują Spółki.

Mając na uwadze przedstawiony stan prawny oraz opis sprawy należy uznać, że w przedmiotowej sprawie czynności wykonywane przez Poolera na rzecz Spółek na podstawie Umowy cash poolingu wypełniają znamiona określone w art. 8 ust. 1 ustawy i w związku z tym stanowią świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.

Przy czym ustawodawca zarówno w treści ustawy, jak i przepisów wykonawczych do niej, przewidział dla niektórych czynności zwolnienie od podatku.

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT:

Z kolei w świetle regulacji art. 43 ust. 15 ustawy:

Natomiast przepis art. 43 ust. 22 ustawy stanowi, że:

Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, należy interpretować ściśle, zważywszy, że zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia od podatku usług finansowych oparte zostały na obiektywnych kryteriach, nie są zaś uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi.

W analizowanej sprawie Pooler wykonuje na rzecz Spółek, szereg czynności składających się łącznie na usługę cash poolingu. Biorąc pod uwagę cechy charakterystyczne zaprezentowanej Umowy cash poolingu, a także to, że wśród wymienionych w art. 43 ust. 15 ustawy czynności wyłączonych ze zwolnienia nie ma usług cash poolingu (zarządzania płynnością finansową), należy stwierdzić, że usługa cash poolingu (zarządzania płynnością finansową) świadczona przez Poolera na rzecz Spółek, w ramach opisanej Umowy, podlega zwolnieniu od podatku, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy. Przy czym, z uwagi na to, że Pooler wybrał opcję opodatkowania zgodnie i na warunkach zawartych w art. 43 ust. 22 ustawy o VAT - usługa cash poolingu (zarządzania płynnością finansową) świadczona przez Poolera na rzecz Spółek nie korzysta ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie tego przepisu.

Zatem, odsetki otrzymywane przez Poolera od Spółek na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Poolera) stanowią dla Poolera wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Pooler jest zobowiązny opodatkować odsetki, w związku z efektywną rezygnacją ze zwolnienia od podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT.

Tym samym, Państwa stanowisko, zgodnie z którym odsetki otrzymywane przez Wnioskodawcę od Spółek na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Poolera) stanowią dla Wnioskodawcy wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Wnioskodawca powinien opodatkować je standardową stawką (…) VAT, w związku z efektywną rezygnacją ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT, jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług, w kwestii objętej pytaniem oznaczonym we wniosku nr 2, dotyczą ustalenia czy odsetki otrzymywane przez Spółki od Poolera na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) stanowią dla Spółek wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Spółki które zrezygnowały ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT powinny opodatkować je standardową stawką 23% VAT, a Spółka (Spółki), które nie korzystają efektywnie z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku tych usług, powinny wykazać otrzymane (skapitalizowane) odsetki jako sprzedaż (świadczenie usług) zwolnioną z VAT.

Rola Spółek w ramach Umowy cash poolingu, co do zasady, będzie bierna, bowiem jak wskazali Państwo we wniosku, w ramach Umowy cash - poolingu Pooler oraz Spółki nie zawierają między sobą transakcji finansowych ani nie świadczą jakichkolwiek usług (poza udzieleniem zgody na udostępnianie Nadwyżek Spółek), a w konsekwencji z tego tytułu nie otrzymują wynagrodzenia. Zgodnie z Umową cash - poolingu Pooler jest odpowiedzialny za obsługę Umowy. Pooler dokonuje naliczania odsetek z tytułu udostępniania dodatnich sald.

Wobec powyższego należy uznać, że w świetle opisanego zdarzenia przyszłego, Spółki, jako uczestnik Umowy cash poolingu, nie wykonują czynności polegających na odpłatnym świadczeniu usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

Ponadto należy wskazać, że podejmowane przez Spółki czynności w ramach opisanej Umowy cash poolingu, nie stanowią nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usług, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy, gdyż treść wniosku nie wskazuje, by miały one służyć do celów innych niż działalność gospodarcza Spółek.

Z opisu sprawy wynika, że w celu usprawnia i zintensyfikowania zarządzania przepływami finansowymi na poziomie polskiej części Grupy, jak również na poziomie relacji z systemem bankowym Zainteresowani zawarli umowę cash poolingu. Celem Umowy jest optymalizacja zarządzania zasobami finansowymi i unikanie źle ustawionych pozycji płynnościowych.

Zatem na podstawie Umowy cash poolingu Spółki jako uczestnik, nie będą wykonywać czynności podlegających opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Tym samym, odsetki otrzymywane przez Spółki od Poolera na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) nie stanowią dla Spółek wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Spółki które zrezygnowały ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT nie powinny opodatkować je standardową stawką (…) VAT, a Spółka (Spółki), które nie korzystają efektywnie z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku tych usług, nie powinny wykazać otrzymanych (skapitalizowanych) odsetek jako sprzedaż (świadczenie usług) zwolniona z VAT.

Wobec powyższego Państwa stanowisko, w kwestii objętej pytaniem nr 2, że odsetki otrzymywane przez Spółki od Wnioskodawcy na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) nie stanowią dla Spółek wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług, a w konsekwencji, Spółki które zrezygnowały ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy o VAT nie powinny opodatkowywać ich standardową stawką (…) VAT, jak również Spółka (Spółki), które nie korzystają efektywnie z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku tych usług, nie powinny wykazać otrzymanych (skapitalizowanych) odsetek jako sprzedaż (świadczenie usług) zwolniona z VAT, jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług, objęte pytaniem nr 3, dotyczą kwestii czy w przypadku, gdy odsetki otrzymane na podstawie Umowy przez któregokolwiek z Zainteresowanych nie będą efektywnie podlegać opodatkowaniu standardową stawką 23% VAT (będą zwolnione z opodatkowania lub nie będą podlegać opodatkowaniu), z jakiejkolwiek przyczyny (w szczególności: w przypadku uznania przez Dyrektora KIS stanowiska Wnioskodawcy na pytanie nr 1 za nieprawidłowe lub pytanie nr 2 za prawidłowe lub w przypadku uznania, że otrzymane odsetki stanowią dla któregokolwiek Zainteresowanego wynagrodzenie za świadczenie usług podlegające zwolnieniu z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT), Zainteresowani powinni uwzględnić kwoty otrzymanych odsetek do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3) dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, w związku z treścią art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT lub dla określenia struktury sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Zgodnie art. 86 ust. 1 ustawy:

Zgodnie natomiast z treścią art. 90 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 90 ust. 2 ustawy:

W myśl art. 90 ust. 3 ustawy:

Należy również zauważyć, że w świetle art. 90 ust. 6 ustawy:

Należy podkreślić, że celem ww. przepisu jest uniknięcie sytuacji, w której istotna wartościowo transakcja dokonywana pomocniczo, niezwiązana z zasadniczą działalnością podatnika, spowodowałaby znaczące zwiększenie lub zmniejszenie proporcji wyznaczającej kwotę podatku naliczonego podlegającego odliczeniu.

Jak wskazano powyżej, działania podejmowane przez Spółki jako uczestnika w związku z uczestnictwem w Umowie cash poolingu nie stanowią świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ustawy. Odsetki otrzymywane przez Spółki od Poolera na podstawie Umowy (w związku z wypłaconymi Nadwyżkami Spółek) nie stanowią dla Spółek wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług.

Na mocy art. 86 ust. 2a ustawy:

Zgodnie z art. 86 ust. 2b ustawy:

Wspominane wyżej cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania VAT. Przez cele inne niż działalność gospodarcza rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i 3 ustawy. Takimi sferami będą przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatna działalność statutowa.

Analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że obowiązek ustalania zakresu prawa do odliczenia VAT naliczonego przy wykorzystaniu proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a uzależniony został od łącznego spełnienia następujących warunków:

- podatnik wykonuje zarówno czynności, które mają związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, jak i czynności, które nie wykazują takiego związku;

- podatnik nabywa towary/usługi zarówno dla celów czynności, które mają związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, jak i czynności, które nie wykazują takiego związku;

- podatnik nie jest w stanie przyporządkować w całości nabywanych towarów/usług wyłącznie do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Z wniosku wynika, że przystąpienie do Umowy cash - poolingu nie wpłynęło bezpośrednio na podstawową działalność Spółek, która polega na (...) (…). Spółki nie zatrudniają żadnych pracowników oraz nie posiadają żadnych pracowników dedykowanych do wykonywania czynności związanych z realizacją Umowy cash - poolingu.

W opisanej we wniosku sytuacji mamy do czynienia z czynnościami (cash - poolingu), które towarzyszą działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności Spółek. Zasadniczym celem Umowy cash - pooling jest optymalizacja zarządzania zasobami finansowymi i unikania źle ustanowionych pozycji płynnościowych. Spółki zawarły umowę cash - poolingu w celu usprawnia i zintensyfikowania zarządzania przepływami finansowymi na poziomie polskiej części Grupy, jak również na poziomie relacji z systemem bankowym.

Zatem, płatności otrzymywane w ramach Umowy cash - poolingu mieszczą się w sferze działalności gospodarczej podatnika wskazanej w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, a tym samym mieszczą się one w pojęciu „celów związanych z działalnością gospodarczą”, w rozumieniu art. 86 ust. 2a ustawy. Wobec powyższego, w związku z uczestnictwem w Umowie cash - poolingu, Spółki nie są zobowiązane do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według „sposobu ustalenia proporcji”, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Spółki nie są również zobowiązane do uwzględnienia kwot odsetek w ramach Umowy cash - poolingu w tzw. proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT. Kalkulacja tego współczynnika nie obejmuje bowiem kwot, które związane są z czynnościami wyłączonymi z zakresu opodatkowania VAT.

Podsumowując, Spółki nie powinny uwzględniać kwoty otrzymanych odsetek do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności w związku, z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego dla celów ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT w związku z treścią art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT lub dla określenia struktury sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

W związku z powyższym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3, zgodnie z którym w przypadku, gdy odsetki otrzymane na podstawie Umowy przez któregokolwiek z Zainteresowanych nie będą efektywnie podlegać opodatkowaniu standardową stawką (…) VAT (będą zwolnione z opodatkowania lub nie będą podlegać opodatkowaniu), z jakiejkolwiek przyczyny (w szczególności: w przypadku uznania przez Dyrektora KIS stanowiska Wnioskodawcy na pytanie nr 1 za nieprawidłowe lub pytanie nr 2 za prawidłowe lub w przypadku uznania, że otrzymane odsetki stanowią dla któregokolwiek Zainteresowanego wynagrodzenie za świadczenie usług podlegające zwolnieniu z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT), Zainteresowani nie powinni uwzględnić kwoty otrzymanych odsetek do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3) dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, w związku z treścią art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT, ani dla określenia struktury sprzedaży, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług. Ocena prawna Państwa stanowiska w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych zostanie zawarta w odrębnym rozstrzygnięciu.

Ponadto tut. Organ informuje, że zagadnienie dotyczące kwestii wysokości stawki podatku VAT jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

(A) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…), (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.