Interpretacja 0111-KDIB3-1.4012.269.2026.2.MG

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

26 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług.

Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 24 kwietnia 2026 r. (wpływ 24 kwietnia 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Gmina (X) jest zarejestrowanym i czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Wykonuje zadania dla których została powołana na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Do zakresu działania Gminy zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Art. 7 ust. 1 pkt 3 stanowi zaś, iż zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy - w szczególności zadania te obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych.

W związku z planowanym ogłoszeniem naboru wniosków o przyznanie pomocy w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata (…)–(…), Interwencja (…), Gmina (X) jako jednostka samorządu terytorialnego planuje złożyć wniosek o przyznanie pomocy. Nabór wniosków trwać będzie od (…) do (…) 2026 r.

Zakres zadania będzie obejmował budowę przydomowych oczyszczalni ścieków (dalej „POŚ”) na nieruchomościach stanowiących własność mieszkańców Gminy (X), położonych na terenie ich gospodarstw domowych.

Inwestycja realizowana będzie na nieruchomościach należących do mieszkańców Gminy, w lokalizacjach, gdzie budowa zbiorczej sieci kanalizacyjnej jest niemożliwa ze względów technicznych lub nieuzasadniona ekonomicznie (np. rozproszona zabudowa).

Wybudowane w projekcie POŚ wykorzystywane będą wyłącznie na potrzeby bytowe mieszkańców (a nie na cele, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą).

Udział w projekcie będzie dobrowolny, a rekrutacja do projektu będzie przeprowadzona zgodnie z planowanym do przyjęcia regulaminem.

Oczyszczalnie będą budowane na nieruchomościach mieszkańców, którzy zadeklarują chęć udziału w projekcie, zakwalifikują się do projektu, zgodnie z planowanymi do przyjęcia regulaminami i zasadami i dokonają wpłaty wkładu własnego.

Wpłata zostanie wniesiona na podstawie umowy cywilnoprawnej pomiędzy Gminą, a właścicielem nieruchomości, na której mają zostać wybudowane POŚ. Poza tą wpłatą Gmina nie pobierze od mieszkańca innych wpłat, w tym za przeniesienie prawa własności oczyszczalni z Gminy na mieszkańca po upływie okresu trwałości projektu oraz za użytkowanie oczyszczalni przez mieszkańca. Mieszkańcy będą użytkować wybudowane na terenie ich nieruchomości oczyszczalnie od momentu ich wybudowania i w całości ponosić koszty ich utrzymania i eksploatacji POŚ (w tym zobowiązani będą do ponoszenia kosztów zużywanej energii elektrycznej oraz do opróżniania i wywozu osadu na własny koszt).

Poziom dofinansowania może wynieść do 75 % kosztów kwalifikowalnych, limit pomocy na obszar gminy (…) mln. Właściciel nieruchomości, który będzie brał udział w projekcie, będzie zobowiązany do zapewnienia wkładu własnego w wysokości co najmniej 25% kosztów (kwalifikowalnych i niekwalifikowalnych), do których należeć będą w szczególności: koszty dokumentacji projektowej, zakup i montaż POŚ, koszt nadzoru inwestorskiego i inne koszty niezbędne do prawidłowej realizacji zadania.

W chwili obecnej nie jest znany dokładny udział ani wysokość wpłaty jaką będą wnosili mieszkańcy. Wysokość wpłaty uzależniona będzie od kwoty inwestycji po rozstrzygnięciu postępowania przetargowego i wysokości otrzymanego dofinansowania po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku przez Samorząd Województwa (...), reprezentowany przez Zarząd Województwa.

Gmina przeprowadzi procedurę wyboru wykonawcy zadania objętego dofinansowaniem oraz zawrze z nim stosowną umowę. Będzie również sprawowała nadzór nad realizacją prac i przeprowadzi odbiór robót związanych z budową przydomowych oczyszczalni (nadzór inwestorski będzie realizował podmiot zewnętrzny wyłoniony zgodnie z procedurami zamówień publicznych).

Okres realizacji inwestycji planowany jest na lata (…)-(…).

Gmina będzie właścicielem wybudowanych oczyszczalni od dnia ich wybudowania do dnia, w którym upłynie tzw. okres trwałości projektu, tj. do dnia, w którym upłynie 5 lat od dnia otrzymania przez Gminę ostatniej transzy dofinansowania projektu.

Po tym dniu staną się one własnością mieszkańców, na których terenie gospodarstw zostaną one wybudowane, przy czym przeniesienie prawa własności na tych mieszkańców zostanie określone w umowie zawartej pomiędzy mieszkańcem a Gminą. Za przeniesienie prawa własności Gmina nie przewiduje pobrania od mieszkańca żadnej dodatkowej opłaty.

Wydatki poniesione na wybudowanie POŚ zostaną udokumentowane fakturami VAT wystawionymi na Gminę (ze wskazaniem Gminy jako nabywcy).

Celem budowy POŚ nie jest stałe i zorganizowane wykonywanie działalności Gminy w celach zarobkowych na warunkach, w jakich wykonują je podmioty gospodarcze, lecz interes społeczny.

W przypadku braku uzyskania przez Gminę powyższego dofinansowania ze środków dotacji celowej Gmina nie będzie realizowała budowy POŚ.

Opisana budowa POŚ jest działaniem incydentalnym, tj. Gmina nie zamierza kontynuować budowy oczyszczalni w przyszłości w ramach innych przedsięwzięć ze środków własnych, natomiast zakłada możliwość realizacji takiej budowy w przypadku, gdy poziom dofinansowania takiej budowy z innych źródeł (np. dotacje, wpłaty mieszkańców) powodowałby, że finansowanie tej budowy ze środków własnych Gminy byłoby niewielkie w stosunku do całkowitych kosztów budowy.

Uzupełnienie

Pismem z 24 kwietnia 2026 r. uzupełnili Państwo opis sprawy o poniższe informacje.

Ad. 1.

Realizacja inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków stanowi wykonywanie zadania własnego gminy. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 pkt ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025r., poz. 1153 ze zm.), do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty obejmujących sprawy kanalizacji oraz usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych.

Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków, realizowana na terenach, na których brak jest zbiorczej sieci kanalizacyjnej lub jej budowa jest ekonomicznie nieuzasadniona, stanowi dopuszczalną i racjonalną formę wykonywania przez gminę obowiązków w zakresie gospodarki ściekowej. Działanie to służy zapewnieniu mieszkańcom możliwości odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz realizacji celów związanych z ochroną środowiska.

Ad. 2.

Gmina będzie realizowała inwestycję w celu poprawy gospodarki ściekowej na swoim terenie oraz ograniczenia negatywnego wpływu ścieków bytowych na środowisko naturalne. Zgodnie z przyjętym regulaminem projektu, przedsięwzięcie polegać będzie na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na obszarach, na których brak jest zbiorczej sieci kanalizacyjnej lub jej budowa jest nieuzasadniona ekonomicznie, co umożliwi mieszkańcom prawidłowe odprowadzanie i oczyszczanie ścieków bytowych.

Realizacja inwestycji ma zatem na celu zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, tj. gminy w zakresie gospodarki ściekowej, poprawę standardu życia mieszkańców oraz zapewnienie zgodności z obowiązującymi przepisami ochrony środowiska. Jednocześnie projekt wpisuje się w założenia Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata (…)–(…), w szczególności w zakresie rozwoju infrastruktury na obszarach wiejskich i poprawy warunków życia ludności na tych terenach.

Ad. 3.

Umowy cywilnoprawne, które będą zawierane przez Gminę z mieszkańcami, regulują zasady współpracy stron przy realizacji projektu polegającego na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków oraz określają ich wzajemne prawa i obowiązki zarówno w okresie realizacji inwestycji, jak i w okresie związania z celem projektu.

Zgodnie przyjętym wzorem umowy uczestnictwa do obowiązków Gminy należeć będą następujące czynności:

-  przygotowanie dokumentacji projektowej,

-  przeprowadzenie postępowania na wybór wykonawcy i zawarcie z nim umowy,

-  koordynacja inwestycji, polegającej na montażu przydomowej oczyszczalni ścieków,

-  nadzór nad prawidłową realizacją inwestycji,

-  rozliczenia projektu z instytucją finansującą.

W okresie 5 lat po zakończeniu realizacji projektu, dysponentem zamontowanej przydomowej oczyszczalni ścieków pozostanie Gmina (X). Gmina w tym okresie zobowiązana będzie do:

-  zapewnienia serwisu gwarancyjnego zainstalowanych urządzeń,

-  prowadzenia ewidencji zainstalowanych przydomowych oczyszczalni.

Po upływie tego okresu oczyszczalnia przejdzie nieodpłatnie na własność Uczestnika projektu.

Zgodnie z umową uczestnictwa do obowiązków mieszkańca, będącego uczestnikiem projektu należeć będzie:

-  współpraca z Gminą w zakresie realizacji projektu,

-  upoważnienie Gminy, do występowania w jego imieniu przed właściwymi organami administracyjnymi, przy ubieganiu się o uzyskanie przewidzianych przepisami zgłoszeń, uzgodnień i innych dokumentów, o ile będą niezbędne do usytuowania w/w urządzeń, na obszarze nieruchomości mieszkańca,

-  zapewnienie na nieruchomości, na której budowana będzie POŚ:

a) instalacji elektrycznej posiadającej niezbędne zabezpieczenia umożliwiające podłączenie POŚ,

b) miejsca na lokalizację POŚ - wolny teren bez zadrzewień, (…) m od granic działki,

c) wykonanie prac demontażowych obiektów kolidujących z montażem instalacji,

d) nieodpłatnego dostępu do mediów niezbędnych do realizacji robót budowlanych,

-  poinformowanie Gminy o przeniesieniu własności nieruchomości, na której realizowana będzie budowa POŚ (zarówno w trakcie trwania projektu, jak i w okresie jego trwałości, tj. 5 lat po zakończeniu).

Ad. 4

Mieszkańcy będą wyłaniani w drodze otwartego naboru prowadzonego przez Gminę, zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie projektu. Nabór ma charakter publiczny i odbywa się poprzez złożenie deklaracji uczestnictwa w wyznaczonym terminie. Następnie wnioski podlegają ocenie formalnej, a o wstępnej kwalifikacji decyduje łącznie spełnienie warunków udziału, kolejność zgłoszeń oraz zasada pierwszeństwa dla określonych miejscowości wskazanych w regulaminie. Zgodnie z § 4 Regulaminu uczestnictwa w projekcie pn. „(…)” procedura wyłaniania mieszkańców do udziału w projekcie będzie wyglądać następująco:

1. (…).

2. (…).

3. (…).

4. (…).

5. (…).

6. (…).

7. (…).

8. (…).

9. (…).

10. (…).

11. (…).

12. (…).

13. (…).

14. (…).

15. (…).

16. (…).

17. (…).

Ad. 5.

Wykonawca przedmiotowej inwestycji zostanie wyłoniony przez Gminę w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2020 ze zm.). Gmina przeprowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego, w wyniku którego zostanie wybrany podmiot odpowiedzialny za realizację inwestycji, obejmującej zarówno opracowanie niezbędnej dokumentacji projektowej, jak i wykonanie robót budowlanych związanych z montażem przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie objętym projektem (formuła „zaprojektuj i wybuduj”).

Ad. 6.

Nabywane w związku z realizacją inwestycji towary i usługi Gmina wykorzystywać będzie wyłącznie do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, realizując zadania własne w zakresie gospodarki ściekowej i ochrony środowiska.

Ad. 7.

Efekty inwestycji, tj. wybudowane przydomowe oczyszczalnie ścieków, będą wykorzystywane przez Gminę wyłącznie do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.

Ad. 8.

Środki pieniężne pozyskane przez Gminę z dofinansowania w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata (…)–(…)nie będą mogły być wykorzystywane na inne cele niż te bezpośrednio związane z realizacją przedmiotowej inwestycji. Środki te mają charakter celowy i mogą być przeznaczone wyłącznie na realizację operacji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków, zgodnie z zatwierdzonym zakresem rzeczowo-finansowym projektu.

Ad. 9.

Wysokość otrzymanego dofinansowania będzie uzależniona od kosztów kwalifikowalnych wynikających z realizacji projektu oraz poziomu dofinansowania określonego w ramach interwencji (…) Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata (…)–(…). Dofinansowanie będzie obliczane od kosztów kwalifikowalnych zatwierdzonych w projekcie, przy czym poziom wsparcia wynika z zasad programu i nie obejmuje wydatków uznanych za niekwalifikowalne.

Gmina, jako wnioskodawca, będzie występowała o przyznanie dofinansowania w określonej we wniosku wysokości, wynikającej z przyjętych szacunków kosztów inwestycji. Jednocześnie należy wskazać, że ostateczna decyzja o wysokości przyznanego dofinansowania należy do instytucji wdrażającej, która po dokonaniu oceny wniosku może przyznać dofinansowanie w innej wysokości niż wnioskowana, zgodnie z obowiązującymi zasadami programu oraz oceną kwalifikowalności wydatków.

W tym zakresie przyjęto założenie, że na potrzeby wniosku aplikacyjnego koszt budowy jednej przydomowej oczyszczalni ścieków (POŚ) wynosi (…) zł brutto. Ostateczna wartość inwestycji zostanie ustalona po przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i może różnić się od wartości szacunkowych. W przypadku, gdy faktyczne koszty będą niższe, aniżeli Gmina założy we wniosku aplikacyjnym, wówczas przyznane dofinansowanie zostanie proporcjonalnie zmniejszone. Wszelkie koszty przekraczające wartość przyjętą w dokumentacji aplikacyjnej będą ponoszone przez uczestnika projektu.

W przypadku gdy rzeczywisty koszt realizacji inwestycji okaże się niższy od kosztu szacowanego, rozliczenie nastąpi z zachowaniem proporcji 75% do 25%, przy czym 25% kosztów ponosi uczestnik projektu, a 75% stanowić będzie pozyskane dofinansowanie.

Szacunkowe koszty zostały określone na potrzeby przygotowania wniosku aplikacyjnego i obejmują wszystkie niezbędne elementy realizacji projektu, w tym dokumentację, wykonanie robót, nadzór oraz koszty pośrednie realizacji inwestycji.

Ad. 10.

W przypadku niezrealizowania inwestycji albo realizacji jej niezgodnie z warunkami programu Gmina będzie zobowiązana do zwrotu otrzymanych środków dofinansowania. Wynika to z zasad obowiązujących w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata (…)–(…), zgodnie z którymi środki publiczne mają charakter celowy i mogą być wykorzystane wyłącznie na realizację projektu w zakresie zatwierdzonym we wniosku i umowie o dofinansowanie. Obowiązek zwrotu może powstać w szczególności w sytuacji niezrealizowania projektu, wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, naruszenia warunków umowy lub niezachowania trwałości projektu w wymaganym okresie. W takich przypadkach instytucja udzielająca wsparcia może zażądać zwrotu całości lub części otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami, zgodnie z obowiązującymi procedurami.

Ad. 11.

Gmina nie osiągnie zysku z realizacji przedmiotowej inwestycji. Projekt ma charakter publiczny i służy realizacji zadania własnego gminy w zakresie gospodarki ściekowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym.

Realizacja inwestycji nie jest prowadzona w celu osiągnięcia korzyści finansowej, lecz w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkańców oraz poprawy stanu środowiska poprzez budowę przydomowych oczyszczalni ścieków. Wpłaty mieszkańców stanowią wyłącznie wkład w koszty realizacji inwestycji, a nie źródło zysku.

Dodatkowo konstrukcja finansowania projektu, oparta na zasadach programu oraz współfinansowaniu ze środków publicznych, zakłada pokrycie kosztów kwalifikowalnych, a nie generowanie nadwyżki finansowej po stronie Gminy.

W konsekwencji realizacja inwestycji ma charakter niezarobkowy i służy wyłącznie realizacji zadań publicznych.

Pytania

1)   Czy Gmina (X), realizując opisany projekt budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, będzie działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług (VAT) w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT?

2)   Czy wpłaty dokonywane przez mieszkańców na poczet udziału w kosztach budowy przydomowych oczyszczalni ścieków będą stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT?

3)   Czy otrzymane przez Gminę (X) dofinansowanie (dotacja) na realizację projektu będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT?

4)   Czy Gminie (X) będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki na realizację projektu?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad 1.

Zdaniem Gminy, realizując opisany projekt, nie będzie ona działać w charakterze podatnika VAT. Działania Gminy w opisanych okolicznościach nie mają charakteru działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Gmina realizuje zadanie własne o charakterze użyteczności publicznej, nie nastawiając się na zysk.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE, w szczególności w wyroku z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21. TSUE wskazał, że dostarczenie i zainstalowanie przez gminę systemów OZE (co przez analogię stosuje się do przydomowych oczyszczalni ścieków) na rzecz mieszkańców, przy ich częściowym wkładzie finansowym (znacznie poniżej wartości rynkowej) i finansowaniu pozostałej części ze środków publicznych, nie stanowi działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu VAT, o ile gmina nie dąży do osiągania stałego dochodu. W opisanym zdarzeniu przyszłym Gmina (X) działa jako organ władzy publicznej zaspokajający zbiorowe potrzeby wspólnoty, a nie jako przedsiębiorca.

Ad 2.

Zdaniem Gminy, wpłaty wnoszone przez mieszkańców nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT. Skoro Gmina w ramach tego projektu nie działa jako podatnik VAT (jak uzasadniono w pkt 1), to otrzymywane wpłaty nie są wynagrodzeniem za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Wpłaty te mają charakter partycypacji w kosztach inwestycji publicznej, a nie zapłaty za usługę komercyjną. W konsekwencji nie stanowią one podstawy opodatkowania w myśl art. 29a ust. 1 ustawy o VAT i nie powinny być dokumentowane fakturami VAT.

Ad 3.

Zdaniem Gminy, dofinansowanie (dotacja) otrzymane na realizację projektu nie będzie podlegało opodatkowaniu VAT. Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, do podstawy opodatkowania wlicza się dotacje mające bezpośredni wpływ na cenę świadczonych usług. Skoro jednak czynności wykonywane przez Gminę - montaż przydomowych oczyszczalni ścieków - nie stanowią świadczenia usług podlegającego VAT (nie są wykonywane w ramach działalności gospodarczej), to również dotacja finansująca te czynności nie może być uznana za dopłatę do ceny usługi opodatkowanej. Dotacja ta ma charakter zakupowy (kosztowy), a nie sprzedażowy (cenotwórczy).

Ad 4.

Zdaniem Gminy, nie będzie jej przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktur zakupowych związanych z realizacją projektu. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, prawo do odliczenia przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Ponieważ efekty realizacji projektu - przydomowe oczyszczalnie ścieków - nie będą służyły sprzedaży opodatkowanej (wpłaty mieszkańców i dotacja nie podlegają VAT), nie wystąpi związek pomiędzy zakupami a czynnościami opodatkowanymi. W związku z tym, podatek VAT naliczony przy zakupie towarów i usług w ramach Projektu będzie dla Gminy kosztem kwalifikowalnym (nieodliczalnym).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Jak stanowi art. 2 pkt 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Na mocy art. 8 ust. 2a ustawy:

W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.

Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i odzwierciedla zasadę powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji, które są wykonywane przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.

Usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. Przez świadczenie usług należy więc rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, które nie jest dostawą. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Aby czynność podlegała opodatkowaniu, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy jej wykonaniem a otrzymanym świadczeniem wzajemnym. W ten sposób zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną czynność w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo, aby podmiot sprzedający towar lub świadczący usługę żądał zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego) od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej.

Przepisy dotyczące funkcjonowania podatku VAT w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlegają harmonizacji na zasadach określonych w dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”. Uszczegółowieniem zasad obowiązywania i funkcjonowania podatku VAT określonych w Dyrektywie 2006/112/WE są wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć TSUE. W dorobku orzecznictwa Trybunału przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie – jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu – to jednak nie musi być w tej formie dokonane.

Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie ma znaczenia, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. Przepisy nie określają formy zapłaty, zatem wynagrodzenie (zapłata) może mieć postać zarówno świadczenia pieniężnego, jak i rzeczowego (określonego w naturze), np. w przypadku dostawy towaru w zamian za świadczenie usługi czy też w sytuacji zamiany towarów bądź usług.

Zatem, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Jednocześnie, aby czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku VAT.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

Rolę gminy szczegółowo określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.).

Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ww. ustawy:

Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym:

Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym i czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

W związku z planowanym ogłoszeniem naboru wniosków o przyznanie pomocy w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata (…)–(…), Interwencja (…), planują Państwo złożyć wniosek o przyznanie pomocy.

Zakres zadania będzie obejmował budowę przydomowych oczyszczalni ścieków („POŚ”) na nieruchomościach stanowiących własność mieszkańców Gminy (X), położonych na terenie ich gospodarstw domowych, gdzie budowa zbiorczej sieci kanalizacyjnej jest niemożliwa ze względów technicznych lub nieuzasadniona ekonomicznie (np. rozproszona zabudowa).

Wybudowane w projekcie POŚ wykorzystywane będą wyłącznie na potrzeby bytowe mieszkańców.

Udział w projekcie będzie dobrowolny, a rekrutacja do projektu będzie przeprowadzona zgodnie z planowanym do przyjęcia regulaminem.

Oczyszczalnie będą budowane na nieruchomościach mieszkańców, którzy zadeklarują chęć udziału w projekcie, zakwalifikują się do projektu, zgodnie z planowanymi do przyjęcia regulaminami i zasadami i dokonają wpłaty wkładu własnego. Poza tą wpłatą nie pobiorą Państwo od mieszkańca innych wpłat, w tym za przeniesienie prawa własności oczyszczalni.

Poziom dofinansowania może wynieść do 75 % kosztów kwalifikowalnych, limit pomocy na obszar gminy (…) mln. Właściciel nieruchomości, który będzie brał udział w projekcie, będzie zobowiązany do zapewnienia wkładu własnego w wysokości co najmniej 25% kosztów (kwalifikowalnych i niekwalifikowalnych).

Przeprowadzą Państwo procedurę wyboru wykonawcy zadania objętego dofinansowaniem i zawrą z nim stosowną umowę. Będą Państwo sprawować nadzór nad realizacją prac i przeprowadzą odbiór robót związanych z budową przydomowych oczyszczalni (nadzór inwestorski będzie realizował podmiot zewnętrzny wyłoniony zgodnie z procedurami zamówień publicznych).

Będą Państwo właścicielem wybudowanych oczyszczalni od dnia ich wybudowania do dnia, w którym upłynie tzw. okres trwałości projektu, tj. do dnia, w którym upłynie 5 lat od dnia otrzymania przez Gminę ostatniej transzy dofinansowania projektu. Po tym dniu staną się one własnością mieszkańców. Przeniesienie prawa własności na mieszkańców zostanie określone w umowie zawartej pomiędzy mieszkańcem a Państwem. Za przeniesienie prawa własności nie przewidują Państwo pobrania od mieszkańca żadnej dodatkowej opłaty.

Wydatki poniesione na wybudowanie POŚ zostaną udokumentowane fakturami VAT wystawionymi na Państwa.

Celem budowy POŚ nie jest stałe i zorganizowane wykonywanie działalności Państwa Gminy w celach zarobkowych na warunkach, w jakich wykonują je podmioty gospodarcze, lecz interes społeczny.

W przypadku braku uzyskania powyższego dofinansowania ze środków dotacji celowej nie będą Państwo realizowali budowy POŚ.

Realizacja inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków stanowi wykonywanie zadania własnego gminy.

Będą Państwo realizowali inwestycję w celu poprawy gospodarki ściekowej na swoim terenie oraz ograniczenia negatywnego wpływu ścieków bytowych na środowisko naturalne. Realizacja inwestycji ma na celu zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, tj. gminy w zakresie gospodarki ściekowej, poprawę standardu życia mieszkańców oraz zapewnienie zgodności z obowiązującymi przepisami ochrony środowiska.

Umowy cywilnoprawne, które będą zawierane z mieszkańcami, regulują zasady współpracy stron przy realizacji projektu polegającego na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków oraz określają ich wzajemne prawa i obowiązki zarówno w okresie realizacji inwestycji, jak i w okresie związania z celem projektu.

Mieszkańcy będą wyłaniani w drodze otwartego naboru, zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie projektu. Nabór ma charakter publiczny i odbywa się poprzez złożenie deklaracji uczestnictwa w wyznaczonym terminie.

Wykonawca przedmiotowej inwestycji zostanie wyłoniony przez Państwa w trybie przewidzianym przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych (w trybie przetargu nieograniczonego).

Nabywane w związku z realizacją inwestycji towary i usługi będą Państwo wykorzystywać wyłącznie do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, realizując zadania własne w zakresie gospodarki ściekowej i ochrony środowiska.

Efekty inwestycji, tj. wybudowane przydomowe oczyszczalnie ścieków, będą wykorzystywane przez Państwa wyłącznie do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.

Środki pieniężne pozyskane z dofinansowania w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata (…)–(…)nie będą mogły być wykorzystywane na inne cele niż te bezpośrednio związane z realizacją przedmiotowej inwestycji.

W przypadku niezrealizowania inwestycji albo realizacji jej niezgodnie z warunkami programu Gmina będzie zobowiązana do zwrotu otrzymanych środków dofinansowania.

Nie osiągną Państwo zysku z realizacji przedmiotowej inwestycji. Projekt ma charakter publiczny i służy realizacji zadania własnego gminy w zakresie gospodarki ściekowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym.

Realizacja inwestycji nie jest prowadzona w celu osiągnięcia korzyści finansowej, lecz w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkańców oraz poprawy stanu środowiska.

Realizacja inwestycji ma charakter niezarobkowy i służy wyłącznie realizacji zadań publicznych.

Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą kwestii czy realizując opisany projekt budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, będą Państwo działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT (kwestia objęta pytaniem nr 1).

W tym celu istotne znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności tezy zawarte w wyroku z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko Gminie O.). Co prawda wyrok ten odnosi się do czynności dokonywanych przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii, jednakże wnioski płynące z ww. orzeczenia mogą być pomocne w analizowanej sprawie.

W wyroku tym TSUE wskazał, iż aby czynności dokonywane przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii były objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/112, powinny one, po pierwsze, stanowić dostawę lub świadczenie usług, które gmina ta wykonuje odpłatnie na rzecz swoich mieszkańców w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) i c) tej dyrektywy, a po drugie, być dokonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rzeczonej dyrektywy, tak aby owa gmina działała również w charakterze podatnika (pkt 24).

W pkt 42 wyroku Trybunał wskazał, że art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych.

TSUE wskazał, że w konsekwencji o ile w świetle powyższych rozważań należy uznać, że gmina O., nie wykonuje działalności wchodzącej w zakres stosowania dyrektywy 2006/112, nie jest konieczne ustalenie, czy działalność ta byłaby również wyłączona z tego zakresu stosowania na podstawie art. 13 ust. 1 tej dyrektywy.

Trybunał w przedmiocie dokonania świadczenia usług w ramach działalności gospodarczej zauważył, że po pierwsze, podczas gdy przedsiębiorca dąży do stałego osiągania dochodu (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r., AJFP Sibiu i DGRFP Braãov, C‑655/19, EU:C:2021:40, pkt 27–29 i przytoczone tam orzecznictwo), gmina O. wskazała we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, (…) że nie zamierza świadczyć regularnie usług instalacji systemów OZE i nie zatrudnia ani nie zamierza zatrudniać pracowników w tym celu, co odróżnia niniejszą sprawę od spraw, w których świadczenia gminne miały charakter trwały (pkt 36).

Po drugie, (…) gmina O. wydaje się ograniczać do zaproponowania swoim mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, którzy mogą być zainteresowani systemami OZE, w ramach programu regionalnego mającego na celu umożliwienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, dostarczenia i zainstalowania u nich tych systemów OZE za pośrednictwem przedsiębiorstwa wybranego w wyniku przetargu, w zamian za ich udział nieprzekraczający 25% kosztów podlegających dofinansowaniu związanych z tą dostawą i z tą instalacją, podczas gdy owa gmina płaci danemu przedsiębiorstwu wynagrodzenie za te same dostawę i instalację po cenie rynkowej (pkt 37).

Tymczasem (…) jeżeli gmina odzyskuje – w drodze otrzymywanych przez nią wkładów – jedynie niewielką część poniesionych przez siebie kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych, taka różnica między tymi kosztami a kwotami otrzymanymi w zamian za oferowane usługi może sugerować, że wkłady te należy raczej uznać za opłatę aniżeli wynagrodzenie (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Gemeente Borsele i Staatssecretaris van Financiën, C‑520/14, EU:C:2016:334, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji nawet biorąc pod uwagę płatności przyznane gminie O. przez dane województwo, które wynoszą 75% kosztów podlegających dofinansowaniu, suma kwot otrzymanych od zainteresowanych właścicieli z jednej strony i od owego województwa z drugiej strony pozostaje strukturalnie niższa od łącznych kosztów faktycznie poniesionych przez tę gminę, co nie odpowiada podejściu, jakie przyjąłby w danym wypadku instalator systemów OZE, który przy ustalaniu swoich cen starałby się zawrzeć w nich swoje koszty i osiągnąć marżę zysku. Natomiast wspomniana gmina ponosi jedynie ryzyko strat, nie mając perspektywy zysku.

Po trzecie, nie wydaje się ekonomicznie opłacalne, aby taki instalator systemów OZE obciążał odbiorców swoich dostaw towarów i świadczenia usług jedynie najwyżej jedną czwartą poniesionych przez siebie kosztów, oczekując jednocześnie rekompensaty w postaci dofinansowania za zasadniczą część pozostałych trzech czwartych tych kosztów. Taki mechanizm nie tylko stawiałby jego przepływy pieniężne w sytuacji strukturalnie deficytowej, ale ponadto stwarzałby nietypowy stopień niepewności dla podatnika, ponieważ kwestia, czy i w jakim zakresie osoba trzecia zwróci tak istotną część poniesionych kosztów, pozostaje faktycznie otwarta do czasu podjęcia przez tę osobę trzecią decyzji, co następuje po tym, jak sporne transakcje zostaną dokonane.

Podsumowując TSUE wskazał, że artykuł 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów odnawialnych źródeł energii na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych.

Ponadto wskazać należy na tezy zawarte w wyroku z 30 marca 2023 r. w sprawie C-616/21 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko Gminie L.), zapadłym w wyniku wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożonego w ramach sporu w przedmiocie interpretacji indywidualnej dotyczącej opodatkowania podatkiem od wartości dodanej (VAT) w odniesieniu do przeprowadzonych na zlecenie gminy czynności związanych z usuwaniem azbestu oraz prawa do odliczenia VAT naliczonego od tych czynności. W wyroku tym, TSUE rozstrzygnął, że artykuł 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: okoliczność zlecania przez gminę przedsiębiorstwu czynności usuwania azbestu i odbierania wyrobów i odpadów zawierających azbest na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili taką wolę, nie stanowi świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i nie prowadzi do żadnej płatności ze strony tych mieszkańców, zaś czynności te są finansowane ze środków publicznych.

W rozpatrywanej sprawie analiza przedstawionego opisu sprawy wykazuje, że będą Państwo realizowali zadanie polegające na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków w warunkach podobnych do wynikających z wyroków TSUE nr C-612/21 i C-616/21, tj.:

-    podmiotem występującym z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej są Państwo będący czynnym podatnikiem VAT,

-    celem inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków jest poprawa gospodarki ściekowej oraz ograniczenia negatywnego wpływu ścieków bytowych na środowisko naturalne,

-    nie osiągną Państwo zysku z realizacji przedmiotowej inwestycji. Celem budowy POŚ nie jest stałe i zorganizowane wykonywanie działalności w celach zarobkowych na warunkach, w jakich wykonują je podmioty gospodarcze, lecz interes społeczny,

-    budowa POŚ jest działaniem incydentalnym, tj. nie zamierzają Państwo kontynuować budowy oczyszczalni w przyszłości w ramach innych przedsięwzięć ze środków własnych, natomiast zakładają możliwość realizacji takiej budowy w przypadku, gdy poziom dofinansowania takiej budowy z innych źródeł (np. dotacje, wpłaty mieszkańców) powodowałby, że finansowanie tej budowy ze środków własnych Gminy byłoby niewielkie w stosunku do całkowitych kosztów budowy,

-    będą Państwo zawierać z mieszkańcami umowy cywilnoprawne, które regulują zasady współpracy stron przy realizacji projektu polegającego na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków oraz określają ich wzajemne prawa i obowiązki zarówno w okresie realizacji inwestycji, jak i w okresie związania z celem projektu,

-    poziom dofinansowania może wynieść do 75 % kosztów kwalifikowalnych,

-    wkład własny mieszkańców to 25% kosztów,

-    Państwo będą właścicielem wybudowanych oczyszczalni od dnia ich wybudowania do dnia, w którym upłynie tzw. okres trwałości projektu. Po upływie tego okresu oczyszczalnia przejdzie nieodpłatnie na własność Uczestnika projektu;

-    wykonawca przedmiotowej inwestycji zostanie wyłoniony w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, przeprowadzą Państwo postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego, w wyniku którego zostanie wybrany podmiot odpowiedzialny za realizację inwestycji, obejmującej zarówno opracowanie niezbędnej dokumentacji projektowej, jak i wykonanie robót budowlanych związanych z montażem przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie objętym projektem.

Opis przedmiotowej sprawy wskazuje zatem, że w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą Państwo wykonywali działań, na zasadach i w tych samych warunkach, które dotyczą podmiotów gospodarczych. Państwa rola sprowadza się do zorganizowania skutecznego finansowania i wykonania przydomowych oczyszczalni ścieków dla mieszkańców na terenie Gminy.

Realizując inwestycję polegającą na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków dla mieszkańców nie będą Państwo działali w celach zarobkowych tak jak przedsiębiorca, celem opisanego we wniosku projektu jest interes społeczny. Nie jest to zatem sposób działania występujący w przypadku zwykłej działalności gospodarczej.

W wyniku Państwa działań nie wystąpią znaczące zakłócenia konkurencji, które prowadzić mogłyby do wyłączenia z dostaw dla ostatecznego konsumenta innych podmiotów. Z opisu sprawy wynika bowiem, że przedmiotowy projekt będzie realizowany przez podmiot zewnętrzny bowiem wykonawca zostanie wyłoniony w trybie przewidzianym przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych. Tym samym, będą Państwo działali jako świadczeniobiorca dokonujący zakupu od podmiotów prywatnych.

W konsekwencji, Państwa działania w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Państwo realizując ww. inwestycję nie będą wykonywać działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy i nie będą Państwo występowali w charakterze podatnika w myśl art. 15 ust. 1 ustawy. Zatem, czynności wykonywane przez Państwa na rzecz mieszkańców w ramach realizowanego zadania nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Podsumowując, realizując opisany projekt budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, nie będą Państwo działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.

Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1 jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą także kwestii:

-    czy wpłaty dokonywane przez mieszkańców na poczet udziału w kosztach budowy przydomowych oczyszczalni ścieków będą stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT (kwestia objęta pytaniem nr 2),

-    czy otrzymane przez Państwa dofinansowanie (dotacja) na realizację projektu będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT (kwestia objęta pytaniem nr 3).

Na mocy art. 29a ust. 1 ustawy:

Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Z powyższego wynika, że art. 29a ust. 1 ustawy odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez sprzedawcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi.

Katalog elementów dodatkowych wchodzących w skład podstawy opodatkowania określony został w art. 29a ust. 6 ustawy. Stosownie do ww. przepisu ustawy:

Podstawa opodatkowania obejmuje:

1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;

2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Przepis art. 29a ust. 1 ustawy jest odpowiednikiem art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym:

W odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.

Z powyższych przepisów wynika, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.

Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są, czy też nie są, opodatkowane, istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania.

Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje nie dające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy.

Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze, związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Gdy więc podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Samo otrzymanie jakiejkolwiek zapłaty lub dofinansowania (dotacji, dopłaty, subwencji) nie stanowi żadnej czynności ani zdarzenia opodatkowanego. Jeżeli czynność, za którą wnoszona jest opłata lub do której jest przyznawana dopłata, nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, to zapłata / dopłata do tej czynności nie stanowi elementu ceny oraz nie może być włączona do podstawy opodatkowania.

Jak wskazano wyżej, Państwa działania w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Państwo realizując ww. inwestycję nie będą wykonywać działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy i nie będą Państwo występowali w charakterze podatnika w myśl art. 15 ust. 1 ustawy. Zatem, czynności wykonywane przez Państwa na rzecz mieszkańców w ramach realizowanego zadania nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie wpłaty mieszkańców wnoszone w związku z budową przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą stanowić zapłaty za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, a w konsekwencji nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zatem, otrzymane przez Państwa wpłaty od mieszkańców, nie będą stanowić podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy.

Skoro wykonywane przez Państwa czynności w ramach przedmiotowej inwestycji dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz mieszkańców, nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu, to również dofinansowanie (dotacja), którą Państwo otrzymają na realizację opisanego we wniosku projektu nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT jako element ceny.

Podsumowując, wpłaty dokonywane przez mieszkańców na poczet udziału w kosztach budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą stanowić podstawy opodatkowania podatkiem VAT w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, a tym samym nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Również otrzymane przez Państwa dofinansowanie (dotacja) na realizację projektu nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 2 i nr 3 jest prawidłowe.

Końcowo Państwa wątpliwości dotyczą kwestii czy będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki na realizację projektu (kwestia objęta pytaniem nr 4).

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Jak wynika z powyższych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. takimi, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Ten ostatni przepis określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jak stanowi art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

W oparciu o art. 88 ust. 4 ustawy:

Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy prawa stwierdzić należy, że rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej, do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Podstawowym warunkiem, którego spełnienie należy analizować w aspekcie prawa do odliczenia podatku VAT, jest związek dokonywanych nabyć towarów i usług ze sprzedażą uprawniającą do dokonywania takiego odliczenia, czyli sprzedażą generującą podatek należny.

Jak już wcześniej wskazano realizując przedmiotową inwestycję nie będą Państwo działali w charakterze podatnika podatku VAT w myśl art. 15 ust. 1 ustawy. Ponadto, Państwa działania w związku z realizacją inwestycji dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Państwo realizując ww. projekt nie będą wykonywać działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie wystąpi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonywanymi zakupami a czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT.

Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że nie będzie przysługiwało Państwu prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach stanowiących własność mieszkańców. Powyższe wynika z faktu, że w analizowanym przypadku nie zostaną spełnione – wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy – przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego, tj. realizując opisana we wniosku inwestycję nie będą Państwo podatnikami podatku od towarów i usług oraz ponoszone wydatki na realizację zadania nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Podsumowując, nie będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki na realizację projektu opisanego we wniosku.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 4 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Należy nadmienić, że kryterium kwalifikowalności wydatków w ramach rozliczeń dotyczących wykorzystywanych środków pomocowych Unii Europejskiej (w tym kwalifikowalności podatku od towarów i usług), nie jest zagadnieniem regulowanym przez przepisy prawa podatkowego. Określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach programu operacyjnego, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 198 ze zm.), należy do zadań instytucji zarządzającej, która na podstawie art. 25 ust. 1 ww. ustawy, odpowiada za prawidłową realizację programu operacyjnego. W związku z powyższym nie zajęto stanowiska w tej sprawie.

Ponadto, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie wynikające z opisu sprawy lub z własnego stanowiska, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – w wydanej interpretacji rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności kwestii dokumentowania wpłat wnoszonych przez mieszkańców fakturami VAT.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pełna weryfikacja przedstawionych we wniosku okoliczności możliwa jest jedynie w toku postępowania podatkowego lub kontrolnego, prowadzonego przez uprawnione do tego organy, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej. Postępowanie w sprawie dotyczącej wydania interpretacji indywidualnej jest postępowaniem szczególnym, mającym charakter uproszczony, odrębny od postępowania podatkowego, uregulowanego w dziale IV Ordynacji podatkowej. Wydając bowiem interpretację indywidualną Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przedstawia jedynie pogląd dotyczący wykładni treści analizowanych przepisów i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego (którego elementy przyjmuje jako podstawę rozstrzygnięcia bez weryfikacji).

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

-    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-    Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-  w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-  w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.