Interpretacja 0111-KDIB3-1.4012.321.2026.4.ICZ

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe, w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług:

- w kwestii objętej pytaniami nr 6 - jest prawidłowe.

- w kwestii objętej pytaniami nr 7 - jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej m.in. w zakresie podatku od towarów i usług, kwestia objęta pytaniami nr 6 i 7.

Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 11 maja 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

W dniu 16 grudnia 2021 r. X. sp. z o.o. (dalej jako: „Wnioskodawca”) zawarła z Y. sp. z o.o. umowę konsorcjum (dalej jako: „Umowa Konsorcjum”).

Wnioskodawca podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku dochodowego i całość działalności Wnioskodawcy prowadzona jest na terytorium Polski. Wnioskodawca nie posiada oddziałów.

Wnioskodawca jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego, przedmiotem przeważającej działalności Wnioskodawcy jest produkcja (…).

Działalność prowadzona przez Wnioskodawcę jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług.

W Umowie Konsorcjum strony tej umowy postanowiły o utworzeniu konsorcjum (dalej jako: „Konsorcjum”), którego celem jest złożenie oferty w postępowaniu prowadzonym przez (…) „Zamawiającego”, w trybie (…).

W Umowie Konsorcjum, Y. sp. z o.o. pełniła rolę lidera Konsorcjum, natomiast Wnioskodawca X pełnił rolę partnera.

Zgodnie z postanowieniami Umowy Konsorcjum:

a)  Konsorcjum ulega rozwiązaniu w przypadku niewybrania przez Zamawiającego oferty konsorcjum lub unieważniania postępowania przez Zamawiającego;

b)  żadnej ze stron nie przysługuje prawo wypowiedzenia Umowy Konsorcjum przez zrealizowaniem celu Konsorcjum;

c)   każda ze stron odpowiada wobec siebie w zakresie, w jakim ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie Umowy Konsorcjum;

d)   strony nie będą zgłaszały do siebie żadnych roszczeń finansowych w przypadku niewybrania oferty Konsorcjum jako najkorzystniejszej;

e)   strony ustanowiły X. sp. z o.o., czyli lidera Konsorcjum, pełnomocnikiem Konsorcjum upoważnionym do reprezentowania Konsorcjum oraz będącym wyłącznie uprawnionym i zobowiązanym do wystawienia faktur VAT dla Zamawiającego, odbioru należności od Zamawiającego oraz podpisywania protokołów odbioru.

Konsorcjum wygrało przetarg zorganizowany przez (…) jako Zamawiającym oraz Konsorcjum w składzie Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca X.

Przedmiotem umowy była, między innymi, dostawa przez Konsorcjum, do dnia 30 października 2024 r.: (…).

Zakres przedmiotu umowy nie odbiegał od wiedzy i doświadczenia Wnioskodawcy oraz od wiedzy i doświadczenia drugiego uczestnika Konsorcjum – Y. sp. z o.o.

Zarówno Wnioskodawca jak i drugi uczestnik Konsorcjum - Y. sp. z o.o. posiadał odpowiednie zaplecze techniczne i osobowe pozwalające na realizację przedmiotu Umowy.

W Umowie określone zostało wynagrodzenie Konsorcjum za dostawę przedmiotu Umowy, obejmujące podatek od towarów i usług. Odbiorców przedmiotu (…) zamówienia oraz miejsce dostawy wskazano w załączniku do Umowy.

Zamawiający już wcześniej, przed zawarciem Umowy, zamówił jeden (…) u innego dostawcy. Właśnie ten jeden produkt, wskazany pod lit. b) powyżej, który miał być na podstawie Umowy dostosowany do dokumentacji (dalej jako: „Prototyp”), został dostarczony przez Zamawiającego do Wnioskodawcy.

Wnioskodawca rozpoczął realizację przedmiotu zamówienia określonego w Umowie. Dla celów ewidencji bilansowej kosztów, Wnioskodawca stworzył odrębne zlecenia i przyporządkował im następujące numery:

-  P(1) dla pierwszego Produktu oraz dla Prototypu, który miał być dostosowany do (…);

-  P(2) dla drugiego Produktu;

-  P(3) dla trzeciego Produktu;

-  P(4) dla czwartego Produktu;

-  P(5) dla piątego Produktu.

Na zleceniach tych prowadzono ewidencję kosztów. W okresie realizacji Umowy, Wnioskodawca zaewidencjonował koszty (koszty zakupu materiałów i usług oraz koszty robocizny) wyłącznie na następujących zleceniach:

-  P(1) dla pierwszego Produktu oraz dla Prototypu, który miał być dostosowany do dokumentacji;

-  P(2) dla drugiego Produktu.

Na pozostałych zleceniach nie zaewidencjonowano żadnych kosztów, ponieważ zlecenia te nie weszły w fazę realizacji i w związku z tym, odnośnie tych zleceń, Wnioskodawca nie ponosił kosztów. Ewidencja kosztów za zleceniach P(1) oraz P(2) oraz odbywała się w następującym podziale rodzajowym:

-  materiały, na podstawie dokumentów rozchodu wewnętrznego - RW lub faktur VAT dokumentujących zakupy towarów;

-  koszty obróbki materiałów obcej, na podstawie faktur VAT dokumentujących nabycie usług;

-  koszty usług transportowych, na podstawie faktur VAT dokumentujących nabycie usług;

-  koszty innych usług obcych (przykładowo, koordynacja i zarządzanie projektem, prace montersko- spawalnicze, badania nieniszczące), na podstawie faktur VAT dokumentujących nabycie usług;

-  koszty robocizny, na podstawie liczby przepracowanych roboczogodzin przez pracowników bezpośredniej produkcji zaangażowanych w tych roboczogodzinach wyłącznie na realizację danego zlecenia lub na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych przez Wnioskodawcę z osobami fizycznymi wykonującymi zlecone prace;

-  koszty delegacji, na podstawie dokumentów rozliczenie delegacji służbowych (obejmujących diety, koszty przejazdów i noclegów);

-  koszty wydziałowe, na podstawie wskaźnika w postaci miesięcznej proporcji kosztów wydziałowych danego miesiąca do liczby przepracowanych roboczogodzin przez pracowników bezpośredniej produkcji.

Wnioskodawca zaewidencjonował otrzymane faktury VAT obejmujące zakup towarów lub usług przyporządkowanych do zlecenia P(1) oraz P(2) i odliczał podatek od towarów i usług naliczony, wykazany na tych fakturach, dla potrzeb rozliczenia podatku od towarów i usług.

Wskazane powyżej koszty, zaewidencjonowane na zleceniach P oraz P, dla potrzeb bilansowych stanowiły w 2023 r. i 2024 r. produkcję w toku i były prezentowane jako zapas. Wnioskodawca oraz Y sp. z o.o. poddawali Prototyp licznym analizom i testom oraz Wnioskodawca przeprowadzał na nim prace, które miały umożliwić dostosowanie Prototypu do dokumentacji. W wyniku tych działań ustalono, że Prototyp nie odpowiada Dokumentacji i nie jest możliwe dostosowanie go do dokumentacji.

Ponadto ustalono, że dokumentacja była w wielu aspektach nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktu. Uwagi dotyczące dokumentacji były zgłaszane przez Konsorcjum do Zamawiającego i na podstawie aneksu do Umowy, termin wykonania przedmiotu Umowy został przedłużony do 31 grudnia 2025 r.

W dniu 22 grudnia 2025 r., Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca, podpisali porozumienie mające na celu zawarcie odrębnego porozumienia z Zamawiającym dotyczącego rozwiązania Umowy.

W porozumieniu z dnia 22 grudnia 2025 r. zawartym przez Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawcę ustalono wzór porozumienia z Zamawiającym dotyczącego rozwiązania Umowy, oraz ustalono, między innymi, że:

-  na mocy porozumienia, które będzie zawarte z Zamawiającym, Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca będą zobowiązani solidarnie do uiszczenia na rzecz Zamawiającego należności w kwocie (..) zł.;

-  całość tej należności na rzecz Zamawiającego obciąża wyłącznie Wnioskodawcę, który zobowiązuje się uiścić ją w pełnej wysokości i w terminie wskazanym w porozumieniu, które będzie zawarte z Zamawiającym;

-  Produkt, dostarczony przez Zamawiającego w celu dostosowania do dokumentacji technicznej do produkcji seryjnej zostanie zwrócony na rzecz Zamawiającego;

-  strony porozumienia będą współdziałać przy odtworzeniu stanu pierwotnego Prototypu;

-  koszty odtworzenia stanu pierwotnego Prototypu, każda ze Stron ponosi we własnym zakresie.

W dniu (...) grudnia 2025 r. Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawcy zawarły porozumienie z Zamawiającym dotyczące rozwiązania Umowy (dalej jako: „Porozumienie”).

W Porozumieniu ustalono, że:

-  Umowa ulega rozwiązaniu z dniem …r.;

-  Konsorcjum, z tytułu rozliczenia Umowy należności wyliczonej zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 Umowy, tj. kwoty (…) zł. zapłaci tę kwotę na rzecz Zamawiającego w terminie 7 dni roboczych od dnia podpisania Porozumienia (z uwagi na postanowienia porozumienia z dnia 22 grudnia 2025 r. zawartego przez Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawcę, zapłata kwoty ….zł. miała być dokonana przez Wnioskodawcę);

-  Konsorcjum zwróci Prototyp w stanie nie pogorszonym jak w dniu jego przyjęcia.

Zgodnie z powołanym § 12 ust. 1 pkt 1 Umowy, w przypadku, gdy Konsorcjum odstąpi od Umowy z powodu okoliczności, za które wyłącznie odpowiada Konsorcjum, Konsorcjum zapłaci Zamawiającemu karę umowną w wysokości 5% wartości brutto wynagrodzenia Konsorcjum, o którym mowa w § 2 ust. 1 Umowy. Brak zapłaty należności wyliczonej zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 Umowy, tj. kwoty …. zł. na rzecz Zamawiającego naraziłoby Wnioskodawcę na uszczerbek w postaci chociażby kosztów postępowania sądowego lub egzekucyjnego. W dniu 5 stycznia 2026 r., Wnioskodawca dokonał wpłaty kwoty ….. zł. na rzecz Zamawiającego.

Zaniechanie przez Wnioskodawcę przywrócenia Prototypu do stanu pierwotnego i zwrot Prototypu w stanie niezgodnym z ustaleniami poczynionymi w Porozumieniu może narazić Wnioskodawcę, na podstawie przepisów Kodeksu Cywilnego, na roszczenie ze strony Zamawiającego w postaci zapłaty rekompensaty (zadośćuczynienia, odszkodowania).

Ze względu na uwarunkowania techniczne, opóźnienia dotyczące zmian w dokumentacji technicznej, błędy projektowe i wykonawcze, które przekładały się na brak możliwości terminowego wykonania przedmiotu Umowy oraz Porozumienie, Zarząd Wnioskodawcy podjął w grudniu 2025 r. decyzję o zaniechaniu dalszego wykonywania prac na podstawie Umowy.

W związku z zawarciem Porozumienia, zlecenia P oraz P zostały przez Wnioskodawcę wycenione, na podstawie kosztów zaewidencjonowanych na tych zleceniach i zostały zakwalifikowane przez Wnioskodawcę dla potrzeb bilansowych na dzień 31 grudnia 2025 r. jako „produkcja zaniechana” i koszty tych zleceń obciążyły wynik finansowy Wnioskodawcy w pozycji „pozostałe koszty operacyjne”.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. koszty zaewidencjonowane na zleceniach stanowią trzy grupy:

-  koszty dotyczące wykonania pierwszego Produktu ujęte w wyszczególnionym powyżej podziale rodzajowym na zleceniu P (dalej jako: „Koszt 1”);

-  koszty dotyczące wykonania drugiego Produktu ujęte w wyszczególnionym powyżej podziale rodzajowym na zleceniu P (dalej jako: „Koszt 2”).

-  koszty dotyczące dostosowania Prototypu do dokumentacji ujęte w wyszczególnionym powyżej podziale rodzajowym na zleceniu P (dalej jako: „Koszt 3”);

Do dnia złożenia niniejszego wniosku, Koszty 1, Koszty 2 oraz Koszty 3 nie zostały ujęte jako koszty uzyskania przychodu dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych.

Wnioskodawca odliczył podatek od towarów i usług naliczony, wykazany na tych fakturach dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3.

Wnioskodawca wskazuje przy tym, że:

-  faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 były wystawione przez podmiot istniejący w dacie dokonania dostaw potwierdzonych tymi fakturami oraz w dacie ich wystawienia.

-  nabycie towarów i usług udokumentowane fakturami, z których wynika ten podatek od towarów i usług, podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie było zwolnione od tego podatku.

-  faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 potwierdzały dokonanie dostawy, która miał faktycznie miejsce.

-  dostawy towarów i usług udokumentowane fakturami, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 nie były czynnością prawną sprzeczną z ustawą ani mającą na celu obejście ustawy oraz nie były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie były również czynnością pozorną.

-  faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 wykazywały kwotę podatku od towarów i usług w stosunku do czynności opodatkowanych, nie zachodzi zatem przypadek faktury, w której została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze.

Koszt 1, Koszt 2 oraz Koszt 3 został poniesiony przez Wnioskodawcę a nie przez jakikolwiek inny podmiot.

Ponosząc ten koszt, Wnioskodawca korzystał z własnych zasobów finansowych.

Do dnia złożenia niniejszego wniosku, nie doszło jeszcze do zwrotu na rzecz Zamawiającego dostarczonego pierwotnie przez Zamawiającego na rzecz Wnioskodawcy Produktu, który na podstawie Umowy miał być dostosowany do dokumentacji.

W 2026 roku Wnioskodawca ponosi i będzie ponosić koszty związane z przywróceniem do stanu poprzedniego dostarczonego pierwotnie przez Zamawiającego Prototypu, który na podstawie Umowy miał być dostosowany do dokumentacji w celu wykonania zobowiązania wynikającego z Porozumienia, w którym nałożono obowiązek zwrotu Prototypu w stanie nie pierwotnym jak w dniu jego przyjęcia. Koszty dotyczące dostosowania Prototypu do stanu pierwotnego są odrębną grupą kosztów (dalej jako: „Koszt 4”).

Wnioskodawca odliczył i będzie odliczać podatek od towarów i usług naliczony, wykazany na tych fakturach dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3.

Wnioskodawca wskazuje przy tym, że:

Faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 są i będą wystawiona przez podmiot istniejący w dacie dokonania dostaw potwierdzonych tymi fakturami oraz w dacie ich wystawienia.

Nabycie towarów i usług udokumentowane fakturami, z których wynika podatek od towarów i usług, podlegało i będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie było oraz nie będzie zwolnione od tego podatku.

-  faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 potwierdzały i będą potwierdzać dokonanie dostawy, które mają faktycznie miejsce.

-  dostawy towarów i usług udokumentowane fakturami, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 nie były i nie będą czynnością prawną sprzeczną z ustawą ani mającą na celu obejście ustawy oraz nie były i nie będą sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie były i nie będą również czynnością pozorną.

-  faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 wykazywały i będą wykazywać kwotę podatku od towarów i usług w stosunku do czynności opodatkowanej, nie zachodzi zatem przypadek faktury, w której została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze. Na marginesie, Wnioskodawca wskazuje, że drugi uczestnik Konsorcjum – Y. sp. z o.o. poniósł również we własnym zakresie koszty przywrócenia Prototypu do stanu pierwotnego. Oczywiście koszty poniesione przez Y. sp. z o.o. nie są przedmiotem niniejszego wniosku.

Koszt 4 jest i będzie poniesiony przez Wnioskodawcę a nie przez jakikolwiek inny podmiot. Ponosząc ten koszt, Wnioskodawca korzystał i będzie korzystać z własnych zasobów finansowych.

Do dnia złożenia niniejszego wniosku, Koszt 4 nie został ujęty jako koszty uzyskania przychodu dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych.

Prototyp, po przywrócenia do stanu pierwotnego, zostanie zwrócony na rzecz Zamawiającego i z czynności tej zostanie sporządzony protokół.

Pierwszy oraz drugi Produkt w takim stanie w jakim zakończono prowadzenie na nim prac, w związku z podjęciem przez Zarząd Wnioskodawcy w 2025 r. decyzji o zaniechaniu dalszego wykonywania prac na podstawie Umowy zostanie przekazany do zezłomowania i z czynności tej zostanie sporządzony protokół.

Do dnia złożenia niniejszego wniosku Wnioskodawca nie otrzymał żadnej zaliczki, przedpłaty ani raty na poczet realizacji Umowy i nie wystawił żadnej faktury sprzedażowej VAT z tytułu realizacji przedmiotu Umowy. Stan ten nie ulegnie zmianie w przyszłości.

W latach 2021 – 2025 Wnioskodawca dokonywał sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług towarów wytworzonych wyrobów (produktów) na rzecz innych podmiotów i wystawiał z tego tytułu faktury VAT.

Zdarzeniami przyszłymi, których dotyczy niniejszy wniosek są następujące zdarzenia:

1. ujęcie jako kosztów uzyskania przychodów dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, Kosztów 1, w dacie przekazania pierwszego Produktu, w takim stanie w jakim zakończono prowadzenie na nim prac, w związku z podjęciem przez Zarząd Wnioskodawcy w 2025 r. decyzji o zaniechaniu dalszego wykonywania prac na podstawie Umowy, do zezłomowania, z której to czynności zostanie sporządzony protokół.
2. ujęcie jako kosztów uzyskania przychodów dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, Kosztów 2, w dacie przekazania drugiego Produktu, w takim stanie w jakim zakończono prowadzenie na nim prac, w związku z podjęciem przez Zarząd Wnioskodawcy w 2025 r. decyzji o zaniechaniu dalszego wykonywania prac na podstawie Umowy, do zezłomowania, z której to czynności zostanie sporządzony protokół.
3. ujęcie jako kosztów uzyskania przychodów dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, Kosztów 3 w dacie, kiedy Zarząd Wnioskodawcy podjął decyzję o zaniechaniu dalszego wykonywania prac na podstawie Umowy i nastąpiło nie tylko zakończenie prac Wnioskodawcy nad dostosowaniem Prototypu do dokumentacji, ale również stało się oczywiste, że poniesienie Kosztu 3, pomimo poniesienia w celu uzyskania przychodu, nie zakończy się uzyskaniem tego przychodu.
4. ujęcie jako kosztów uzyskania przychodów dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, Kosztów 4, Wnioskodawca będzie uprawniony do ujęcia (rozpoznania), jako kosztu uzyskania przychodów dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, Kosztów 4, w dacie poniesienia Kosztu 4.

Pismem z 11 maja 2026 r. uzupełnili Państwo opis spraw w następujący sposób:

1. W jaki sposób rozliczają Państwo koszty w konsorcjum, czy w sposób zadaniowy, czy proporcjonalny do udziału w zysku jaki zamierzało osiągnąć konsorcjum? Innymi słowy czy z zawartej Umowy Konsorcjum w ramach realizacji zadań, o których mowa we wniosku, wynika podział zadaniowy rozliczania przychodów i kosztów, czy proporcjonalny do udziału w zyskach konsorcjum?

Z Umowy Konsorcjum wynika rozliczanie kosztów przez Wnioskodawcę w sposób zadaniowy. Dlatego Wnioskodawca prowadził ewidencję kosztów na odrębnych zleceniach i stworzył odrębne zlecenia i przyporządkował im następujące numery: P dla pierwszego Produktu oraz dla Prototypu, który miał być dostosowany do dokumentacji, P dla drugiego Produktu, P dla trzeciego Produktu, P dla czwartego Produktu, P1 dla piątego Produktu.

2. Z opisu sprawy wynika, że cyt. „(…) Konsorcjum zwróci Prototyp w stanie nie pogorszonym jak w dniu jego przyjęcia. Zgodnie z powołanym § 12 ust. 1 pkt 1 Umowy, w przypadku, gdy Konsorcjum odstąpi od Umowy z powodu okoliczności, za które wyłącznie odpowiada Konsorcjum, Konsorcjum zapłaci Zamawiającego karę umowną w wysokości 5% wartości brutto wynagrodzenia Konsorcjum, o którym mowa w § 2 ust. 1 Umowy (…)”.

Wobec powyższego proszę o wskazanie jakie dokładnie były przyczyny (jakie wystąpiły zdarzenia) powodujące odstąpienie od Umowy zawartej z Zamawiającym?

Przyczyna odstąpienia od Umowy zawartej z Zamawiającym miała charakter techniczny. Zdarzeniami, które miały miejsce, doprowadzając do ustalenia tej przyczyny było poddawania Prototypu analizom i testom i przeprowadzanie przez Wnioskodawcę prac na Prototypie, które miały umożliwić dostosowanie Prototypu do dokumentacji. Podczas tych działań, Wnioskodawca stopniowo uzyskiwał informacje, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów i nawet przedłużenie terminu wykonania Umowy z Zamawiającym do 31 grudnia 2025 r. nie spowoduje możliwości wykonania przedmiotu Umowy na podstawie dokumentacji technicznej.

3. Czy rzeczywiście odstąpienie od Umowy nastąpiło z powodu okoliczności, za które wyłącznie odpowiada Konsorcjum? Jeżeli tak, to jakie to były okoliczności – proszę szczegółowo opisać.

Tak. Konsorcjum podjęło się wykonania zadania, którego wykonanie przez Konsorcjum okazało się niemożliwe z powodów technicznych. Konsorcjum uznało, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. Jednak nie można wykluczyć, że inny podmiot gospodarczy, pomimo nieprawidłowości tej dokumentacji, mógłby jednak wykonać te moduły. Wnioskodawca oświadcza, że nie ma wiedzy na temat takiego konkretnego podmiotu, jednak Wnioskodawca nie może z całą pewnością istnienia takiego podmiotu wykluczyć. Dlatego odstąpienie od Umowy nastąpiło z powodu okoliczności, za które wyłącznie odpowiada Konsorcjum.

4.  Czy na moment podpisywania Umowy z Zamawiającym nie były znane Państwu informacje, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów?

a)  Jeżeli tak, to dlaczego podjęli się Państwo tego zadania?

b)  Jeżeli nie, to w jakim momencie realizacji zadania i w jakich okolicznościach stwierdzili Państwo, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów? (proszę dokładnie opisać).

Na moment podpisywania Umowy z Zamawiającym, Wnioskodawcy nie były znane informacje, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. W czasie poddawania Prototypu analizom i testom i przeprowadzania przez Wnioskodawcę prac na Prototypie, które miały umożliwić dostosowanie Prototypu do dokumentacji, Wnioskodawca stopniowo uzyskiwał informacje, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. Innymi słowy, dopiero praktyczne aspekty o charakterze technicznym pozwoliły Wnioskodawcy na uzyskanie informacji, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. Uzyskanie tych informacji nie było procesem jednorazowym, możliwym do ustalenia w konkretnym dniu. Było to proces, który miał miejsce w 2023 i 2024 r. jak i w 2025 r., kiedy to Wnioskodawca zdecydował, że nawet przedłużenie terminu wykonania Umowy z Zamawiającym do 31 grudnia 2025 r. nie spowoduje możliwości wykonania przedmiotu Umowy na podstawie dokumentacji technicznej.

5.  Dlaczego wyłącznie Państwo zostali obciążeni należnością na rzecz Zamawiającego, skoro na mocy zawartego z Agencją porozumienia zostali Państwo razem z drugim członkiem konsorcjum zobowiązani solidarnie do uiszczenia tej należności?

Porozumienie zawarte z Zamawiającym przez Konsorcjum w składzie Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca było poprzedzone zawarciem przez Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawcę porozumienia z dnia 22 grudnia 2025 r. W porozumieniu z dnia 22 grudnia 2025 r. zawartym przez X. sp. z o.o. oraz Wnioskodawcę ustalono, między innymi, że na mocy porozumienia, które będzie zawarte z Zamawiającym, Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca będą zobowiązani solidarnie do uiszczenia na rzecz Zamawiającego należności w kwocie … zł przy czym całość tej należności na rzecz Zamawiającego obciąża wyłącznie Wnioskodawcę, który zobowiązuje się uiścić ją w pełnej wysokości i w terminie wskazanym w porozumieniu, które będzie zawarte z Zamawiającym.

W porozumieniu zawartym z Zamawiającym przez Konsorcjum w składzie Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca ustalono, że Konsorcjum, z tytułu rozliczenia należności wyliczonej zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 Umowy, tj. kwoty …. zł zapłaci tę kwotę na rzecz Zamawiającego w terminie 7 dni roboczych od dnia podpisania Porozumienia. Jednak z uwagi na wspominaną powyżej treść porozumienia dnia 22 grudnia 2025 r. zawartego przez Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawcę, zapłata kwoty …. zł na rzecz Zamawiającego miała być dokonana przez Wnioskodawcę.

6.  Czy wydatki, tj. Koszty 1, Koszt 2, Koszty 3 i Koszt 4 poniesione w związku z podpisaną Umową z Zamawiającym zostały poniesione przez Państwa wyłącznie w związku z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT Jeśli nie, to z jakimi jeszcze czynnościami wykonywanymi przez Państwa ww. wydatki były związane, tj.:

-  niepodlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT,

-  zwolnionymi od podatku VAT?

Wydatki, tj. Koszty 1, Koszt 2, Koszty 3 i Koszt 4 poniesione w związku z podpisaną Umową z Zamawiającym zostały poniesione przez Wnioskodawcę wyłącznie w związku z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT.

7. Jaki jest związek przyczynowo - skutkowy poniesionych przez Państwa wydatków tj. Kosztów 1, Kosztów 2, Kosztów 3 i Kosztów 4 oraz zapłaty należności wynikającej § 12 ust. 1 pkt 1 Umowy, z powstaniem przychodu Państwa Spółki lub z zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła tego przychodu? Proszę dokładnie opisać.

W dacie ponoszenia wydatków składających się na Koszt 1, Wnioskodawca związany był umową pomiędzy Zamawiającym oraz Konsorcjum w składzie Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca. Na podstawie tej umowy, Wnioskodawca był zobowiązany do wykonania jej przedmiotu, w tym pierwszego Produktu. Poniesienie przez Wnioskodawcę wydatków składających się na Koszt 1 było niezbędne dla wywiązania się z obowiązku wynikającego z zawartej umowy i było warunkiem osiągnięcia celu ponoszenia tych wydatków w postaci uzyskania przez Wnioskodawcę przychodu w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego. Wnioskodawca ponosząc te wydatki mógł racjonalnie spodziewać się, że w wyniku ich poniesienia osiągnie przychód w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego. Zatem związek przyczynowo - skutkowy Kosztu 1 z przychodem jest taki, że ponosząc Koszt 1, Wnioskodawca ponosił ten koszt w celu uzyskania przychodu w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego za wykonanie pierwszego Produktu.

W dacie ponoszenia wydatków składających się na Koszt 2, Wnioskodawca związany był umową pomiędzy Zamawiającym oraz Konsorcjum w składzie Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca. Na podstawie tej umowy, Wnioskodawca był zobowiązany do wykonania jej przedmiotu, w tym drugiego Produktu. Poniesienie przez Wnioskodawcę wydatków składających się na Koszt 2 było niezbędne dla wywiązania się z obowiązku wynikającego z zawartej umowy i było warunkiem osiągnięcia celu ponoszenia tych wydatków w postaci uzyskania przez Wnioskodawcę przychodu w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego. Wnioskodawca ponosząc te wydatki mógł racjonalnie spodziewać się, że w wyniku ich poniesienia osiągnie przychód w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego. Zatem związek przyczynowo - skutkowy Kosztu 2 z przychodem jest taki, że ponosząc Koszt 2, Wnioskodawca ponosił ten koszt w celu uzyskania przychodu w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego za wykonanie drugiego Produktu.

W dacie ponoszenia wydatków składających się na Koszt 3, Wnioskodawca związany był umową pomiędzy – Zamawiającym oraz Konsorcjum w składzie Y. sp. z o.o. oraz Wnioskodawca. Na podstawie tej umowy, Wnioskodawca był zobowiązany do wykonania jej przedmiotu, w tym dostosowania Prototypu otrzymanego od Zamawiającego do dokumentacji. Poniesienie przez Wnioskodawcę wydatków składających się na Koszt 3 było niezbędne dla wywiązania się z obowiązku wynikającego z zawartej umowy i było warunkiem osiągnięcia celu ponoszenia tych wydatków w postaci uzyskania przez Wnioskodawcę przychodu w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego. Wnioskodawca ponosząc te wydatki mógł racjonalnie spodziewać się, że w wyniku ich poniesienia osiągnie przychód w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego. Zatem związek przyczynowo - skutkowy Kosztu 3 z przychodem jest taki, że ponosząc Koszt 3, Wnioskodawca ponosił ten koszt w celu uzyskania przychodu w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego za dostosowania Prototypu otrzymanego od Zamawiającego do dokumentacji.

Zaniechanie przez Wnioskodawcę przywrócenia Prototypu do stanu pierwotnego i zwrot w terminie Prototypu w stanie niezgodnym z ustaleniami poczynionymi w Porozumieniu z Zamawiającym może narazić Wnioskodawcę, na podstawie przepisów Kodeksu Cywilnego, na roszczenie ze strony Zamawiającego w postaci zapłaty rekompensaty (zadośćuczynienia, odszkodowania). W porozumieniu z dnia 22 grudnia 2025 r. zawartym pomiędzy Y sp. z o.o. oraz Wnioskodawcą, które poprzedziło zawarcie Porozumienia z Zamawiającym wskazano, że jeżeli Konsorcjum nie dokona zwrotu Prototypu w terminie, będzie zobowiązane do zapłaty na rzecz Zamawiającego kwoty …zł a odpowiedzialność za zapłatę tej kwoty ponosi ta strona Konsorcjum, która nie wykonała obowiązku, do którego była zobowiązana a gdy obowiązku nie wykonały obie strony, to w proporcji do wynagrodzenia, które przysługiwałoby stronom zgodnie z Umową konsorcjum tj. Wnioskodawca 52,46 %, Y. sp. z o.o. 47,54.%. Ponoszenie Kosztu 4 służy temu, aby wykonać zobowiązanie w postaci przywrócenia Prototypu do stanu pierwotnego i zwrócić Prototypu w stanie zgodnym z ustaleniami poczynionymi w Porozumieniu z Zamawiającym, a tym samym w celu uniknięcia ryzyka wystąpienia przez Zamawiającego z pozwem, który skutkowałby koniecznością zapłaty na rzecz Zamawiającego zadość uczynienia czy też odszkodowania. Zatem pomiędzy poniesieniem Kosztu 4 nie ma związku przyczynowo – skutkowego z przychodem, ponieważ Wnioskodawca ponosząc Koszt 4 nie działał w celu osiągnięcia przychodu. Natomiast występuje związek przyczynowo - skutkowy Kosztu 4 z zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodu tego rodzaju, że ponosząc Koszt 4, Wnioskodawca zapobiegał wystąpieniu sytuacji, w której źródło przychodów w postaci działalności gospodarczej Wnioskodawcy byłoby narażone wskutek konieczności zapłaty na rzecz Zamawiającego zadość uczynienia czy też odszkodowania. Ponosząc Koszt 4, Wnioskodawca zabezpieczył swoje źródło przychodów.

8. Czy rezygnacja z wykonania Umowy na rzecz Zamawiającego nastąpiła z przyczyn zależnych czy też nie zależnych od Państwa? Proszę uzasadnić odpowiedź na to pytanie.

Wnioskodawca ocenia, że były to przyczyny zależne od Konsorcjum a zatem również od Wnioskodawcy. Na moment podpisywania Umowy z Zamawiającym, Wnioskodawcy nie były znane informacje, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. W czasie poddawania Prototypu analizom i testom i przeprowadzania przez Wnioskodawcę prac na Prototypie, które miały umożliwić dostosowanie Prototypu do dokumentacji, Wnioskodawca stopniowo uzyskiwał informacje, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. Innymi słowy, dopiero praktyczne aspekty o charakterze technicznym pozwoliły Wnioskodawcy na uzyskanie informacji, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. Jednak nie można wykluczyć, że inny podmiot gospodarczy, pomimo nieprawidłowości tej dokumentacji, mógłby jednak wykonać te moduły. Wnioskodawca oświadcza, że nie ma wiedzy na temat takiego konkretnego podmiotu, jednak Wnioskodawca nie może z całą pewnością istnienia takiego podmiotu wykluczyć. Dlatego rezygnacja z wykonania Umowy nastąpiła z przyczyn zależnych od Wnioskodawcy, przy czym nieznanych Wnioskodawcy na dzień podpisania Umowy z Zamawiającym.

9. Czy użyte we wniosku sformułowanie „Produktów” oraz „Produktów” należy traktować zamiennie (mają to samo znaczenie)?

Pojęcia „…” mają to samo znaczenie i należy je traktować zamiennie.

Pytania w zakresie podatku od towarów i usług (oznaczone jak we wniosku):

6)  Czy Wnioskodawca będzie zobowiązany do dokonania korekty podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3?

7)  Czy Wnioskodawca jest uprawniony do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4?

Państwa stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania szóstego

Fundamentalną zasadą podatku od towarów i usług jest prawo do odliczenia podatku naliczonego (podatku od towarów i usług wynikającego z faktur dokumentujących zakupy przez podatnika towarów lub usług), co sprawia, że podatek od towarów i usług jest neutralny dla podatnika tego podatku, a jego ekonomiczny ciężar ponosi faktycznie konsument (osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej lub podmiot gospodarczy, któremu nie przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego).

Jest to uprawnienie wynikające z samej konstrukcji podatku VAT, a Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie wskazywał, że prawo do odliczenia ustanowione m.in. w dyrektywie 2006/112/WE, będące integralną częścią mechanizmu podatku VAT, stanowi podstawową zasadę, na której opiera się wspólny system podatku VAT, i co do zasady nie może być ograniczane (np. wyroki Trybunału Sprawiedliwości: z 8 dnia stycznia 2002 r., C-409/99, oraz z dnia 26 maja 2005 r., C-465/03).

Odzwierciedleniem tej zasady w ustawie a z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej jako: „Ustawa VAT”) jest art. 86 ust. 1, zgodnie z którym w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Prawo do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego musi być skorelowane z działalnością opodatkowaną VAT prowadzoną przez podatnika. Związek z tą działalnością nie musi mieć charakteru bezpośredniego, gdyż wystarczający jest związek pośredni. W prawomocnym wyroku z 3.08.2012 r., I SA/Po 443/12, LEX nr 1218513, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uznał, że: „Zasada neutralności VAT, umożliwiająca odliczenie podatku naliczonego, ma zastosowanie tylko do podatników wykonujących czynności opodatkowane VAT. Jeśli zaś podatnik takich czynności nie wykonuje, a nabywa dobra z naliczonym podatkiem, podatek ten stanowi element kosztowy. Taka sytuacja sprawia, że obciążenie podatkiem VAT może dotyczyć także podatnika”.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 13 czerwca 2018 r. I FSK 1420/16 stwierdził co następuje:

- „Należy także wskazać, iż art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług interpretować należy w zgodzie z treścią i celami Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L06.347.1.). Art. 168 tej Dyrektywy stanowi co do zasady o prawie do odliczenia, jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanej działalności podatnika. Z orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wynika, że po pierwsze prawo do odliczenia podatku stanowi integralną część systemu VAT i co do zasady nie może być ograniczane, po drugie system odliczeń ma na celu uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru tego podatku, po trzecie prawo to może być przyznane podatnikowi nawet wówczas, gdy poniesione koszty stanowią element cenotwórczy dostarczanych towarów. W orzeczeniu TSUE z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie (...) C-435/05 Trybunał w tezie 24 wskazał, że prawo do odliczenia zostaje przyznane podatnikowi nawet w przypadku braku bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenia podatku a jedną lub kilkoma transakcjami objętymi podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia, gdy koszty usług stanowią część kosztów ogólnych podatnika i jako takie stanowią element cenotwórczy dla dostarczanych towarów lub świadczonych usług. Koszty te w zachowują bowiem bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika.”

Podobnie Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z dnia z dnia 29 lipca 2014 r., ILPP1/443-353/14- 2/AW:

- „Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi. Prawo do odliczenia podatku naliczonego jako integralna część systemu VAT, w zasadzie nie może być ograniczane ani pod względem czasu, ani też pod względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem wyjątkowy przywilej podatnika, lecz jego fundamentalne prawo. Możność wykonania tego prawa powinna być zapewniona niezwłocznie i względem wszystkich kwot podatku, które zostały pobrane (naliczone) od transakcji związanych z zakupami. Ustawa o podatku od towarów i usług ustanawia zasadę tzw. niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej. Istotna jest intencja nabycia - jeśli dany towar (usługa) ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych wówczas - po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych - odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych. Dodatkowo zaznaczyć jednak należy, że ustawodawca nie precyzuje w jakim zakresie i w jaki sposób towary i usługi muszą być wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby pozwoliło to podatnikowi na odliczenie podatku naliczonego. Związek ten może być bezpośredni lub pośredni.”

Pogląd o braku konieczności bezpośredniego związku pomiędzy zakupem a opodatkowaną transakcją jako koniecznego warunku odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 czerwca 2009 r., I SA/Wr 1368/08 „prawo do odliczenia podatku istnieje nawet wtedy, gdy nie można ustalić bezpośredniego związku pomiędzy zakupem a opodatkowaną transakcją, czyli w niektórych sytuacjach prawo do odliczenia może przysługiwać podatnikowi nawet w przypadku braku konkretnej transakcji opodatkowanej, jeżeli zakup związany jest z działalnością podatnika, która, co do zasady, podlega opodatkowaniu (lub daje prawo do odliczenia podatku mimo zwolnienia), a brak związku z konkretną transakcją opodatkowaną wynika z czynników obiektywnych, zwykle niezależnych od podatnika”.

W przypadku podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 nie można wskazać bezpośredniego związku tego podatku ze sprzedażą opodatkowaną podatkiem od towarów i usług ponieważ Umowa została rozwiązana i Wnioskodawca nie wykaże podatku należnego z tytułu dostawy pierwszego i drugiego Produktu oraz Prototypu dostosowanego do dokumentacji.

Jednak działalność Wnioskodawcy jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług a Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 został poniesiony przez podatnika w związku z tą działalnością i ponosząc ten koszt a tym samym odliczając podatek od towarów i usług naliczony wynikający z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3, Wnioskodawca racjonalnie zakładał dokonanie odpłatnej dostawy podlegającej opodatkowaniu VAT.

W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy podatek od towarów i usług naliczony wynikający z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 ma związek pośredni z działalnością Wnioskodawcy opodatkowana podatkiem od towarów i usług. W stosunku do tego podatku naliczonego nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające jego odliczenie, wskazane w Ustawie VAT.

Przypadki, których zaistnienie skutkuje brakiem możliwości odliczenia podatku naliczonego zostały wskazane enumeratywnie w art. 88 ust. 3a Ustawy o VAT, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy:

1) sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący,

2) transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;

3) wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:

a. stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności,

b. podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,

c. potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego - w części dotyczącej tych czynności;

4) faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego.

5) wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze - w części dotyczącej tych czynności.

Żaden z powyższych przypadków nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.

Faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 były wystawione przez podmiot istniejący w dacie dokonania dostaw potwierdzonych tymi fakturami oraz w dacie ich wystawienia.

Nabycie towarów i usług udokumentowane fakturami, z których wynika ten podatek od towarów i usług, podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie było zwolnione od tego podatku.

Faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 potwierdzały dokonanie dostawy, która miał faktycznie miejsce.

Dostawy towarów i usług udokumentowane fakturami, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 nie były czynnością prawną sprzeczną z ustawą ani mającą na celu obejście ustawy oraz nie były sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Nie były również czynnością pozorną. Nie znajdzie zatem do niej zastosowania art. 58 i 83 Kodeksu Cywilnego.

Faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 wykazywały kwotę podatku od towarów i usług w stosunku do czynności opodatkowanych, nie zachodzi zatem przypadek faktury, w której została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze.

Zatem Wnioskodawca był uprawniony do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3.

Odpowiadając zatem na pytanie szóste, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do dokonania korekty podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania siódmego

Fundamentalną zasadą podatku od towarów i usług jest prawo do odliczenia podatku naliczonego (podatku od towarów i usług wynikającego z faktur dokumentujących zakupy przez podatnika towarów lub usług), co sprawia, że podatek od towarów i usług jest neutralny dla podatnika tego podatku, a jego ekonomiczny ciężar ponosi faktycznie konsument (osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej lub podmiot gospodarczy, któremu nie przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego).

Jest to uprawnienie wynikające z samej konstrukcji podatku VAT, a Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie wskazywał, że prawo do odliczenia ustanowione m.in. w dyrektywie 2006/112/WE, będące integralną częścią mechanizmu podatku VAT, stanowi podstawową zasadę, na której opiera się wspólny system podatku VAT, i co do zasady nie może być ograniczane (np. wyroki Trybunału Sprawiedliwości: z 8 dnia stycznia 2002 r., C-409/99, oraz z dnia 26 maja 2005 r., C-465/03).

Odzwierciedleniem tej zasady w Ustawie VAT jest art. 86 ust. 1, zgodnie z którym w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Prawo do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego musi być skorelowane z działalnością opodatkowaną VAT prowadzoną przez podatnika. Związek z tą działalnością nie musi mieć charakteru bezpośredniego, gdyż wystarczający jest związek pośredni. W prawomocnym wyroku z 3.08.2012 r., I SA/Po 443/12, LEX nr 1218513, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uznał, że: „Zasada neutralności VAT, umożliwiająca odliczenie podatku naliczonego, ma zastosowanie tylko do podatników wykonujących czynności opodatkowane VAT. Jeśli zaś podatnik takich czynności nie wykonuje, a nabywa dobra z naliczonym podatkiem, podatek ten stanowi element kosztowy. Taka sytuacja sprawia, że obciążenie podatkiem VAT może dotyczyć także podatnika”.

Naczelny Sąd administracyjny w wyroku z dnia z dnia 13 czerwca 2018 r. I FSK 1420/16 stwierdził co następuje:

-    „Należy także wskazać, iż art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług interpretować należy w zgodzie z treścią i celami Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L06.347.1.). Art. 168 tej Dyrektywy stanowi co do zasady o prawie do odliczenia, jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanej działalności podatnika. Z orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wynika, że po pierwsze prawo do odliczenia podatku stanowi integralną część systemu VAT i co do zasady nie może być ograniczane, po drugie system odliczeń ma na celu uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru tego podatku, po trzecie prawo to może być przyznane podatnikowi nawet wówczas, gdy poniesione koszty stanowią element cenotwórczy dostarczanych towarów. W orzeczeniu TSUE z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie (...) C-435/05 Trybunał w tezie 24 wskazał, że prawo do odliczenia zostaje przyznane podatnikowi nawet w przypadku braku bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenia podatku a jedną lub kilkoma transakcjami objętymi podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia, gdy koszty usług stanowią część kosztów ogólnych podatnika i jako takie stanowią element cenotwórczy dla dostarczanych towarów lub świadczonych usług. Koszty te w zachowują bowiem bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika.”

-    Podobnie Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z dnia z dnia 29 lipca 2014 r., ILPP1/443-353/14-2/AW:

-     „Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi. Prawo do odliczenia podatku naliczonego, jako integralna część systemu VAT, w zasadzie nie może być ograniczane ani pod względem czasu, ani też pod względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem wyjątkowy przywilej podatnika, lecz jego fundamentalne prawo. Możność wykonania tego prawa powinna być zapewniona niezwłocznie i względem wszystkich kwot podatku, które zostały pobrane (naliczone) od transakcji związanych z zakupami. Ustawa o podatku od towarów i usług ustanawia zasadę tzw. niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej. Istotna jest intencja nabycia - jeśli dany towar (usługa) ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych wówczas - po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych - odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych. Dodatkowo zaznaczyć jednak należy, że ustawodawca nie precyzuje w jakim zakresie i w jaki sposób towary i usługi muszą być wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby pozwoliło to podatnikowi na odliczenie podatku naliczonego. Związek ten może być bezpośredni lub pośredni.”

Pogląd o braku konieczności bezpośredniego związku pomiędzy zakupem a opodatkowaną transakcją jako koniecznego warunku odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 czerwca 2009 r., I SA/Wr 1368/08 „prawo do odliczenia podatku istnieje nawet wtedy, gdy nie można ustalić bezpośredniego związku pomiędzy zakupem a opodatkowaną transakcją, czyli w niektórych sytuacjach prawo do odliczenia może przysługiwać podatnikowi nawet w przypadku braku konkretnej transakcji opodatkowanej, jeżeli zakup związany jest z działalnością podatnika, która, co do zasady, podlega opodatkowaniu (lub daje prawo do odliczenia podatku mimo zwolnienia), a brak związku z konkretną transakcją opodatkowaną wynika z czynników obiektywnych, zwykle niezależnych od podatnika”.

W przypadku podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 nie można wskazać bezpośredniego związku tego podatku ze sprzedażą opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, ponieważ Umowa została rozwiązana i Wnioskodawca nie wykaże podatku należnego z tytułu dostawy Prototypu dostosowanego do dokumentacji. Jednak działalność Wnioskodawcy jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług a Koszt 4 jest i będzie poniesiony przez podatnika w związku z tą działalnością i ponosząc ten koszt, a tym samym odliczając podatek od towarów i usług naliczony wynikający z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4, Wnioskodawca działa w ramach swojej działalności podlegającej opodatkowaniu VAT.

W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy podatek od towarów i usług naliczony wynikający z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 ma związek pośredni z działalnością Wnioskodawcy opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. W stosunku do tego podatku naliczonego nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające jego odliczenie, wskazane w Ustawie VAT.

Przypadki, których zaistnienie skutkuje brakiem możliwości odliczenia podatku naliczonego zostały wskazane enumeratywnie w art. 88 ust. 3a Ustawy o VAT, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy:

1) sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący,

2) transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;

3) wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:

a. stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności,

b. podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,

c. potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego – w części dotyczącej tych czynności;

5) faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego.

6) wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze - w części dotyczącej tych czynności.

Żaden z powyższych przypadków nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.

Faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4sa i będą wystawiona przez podmiot istniejący w dacie dokonania dostaw potwierdzonych tymi fakturami oraz w dacie ich wystawienia.

Nabycie towarów i usług udokumentowane fakturami, z których wynika podatek od towarów i usług, podlegało i będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie było oraz nie będzie zwolnione od tego podatku.

Faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 potwierdzały i będą potwierdzać dokonanie dostawy, które mają faktycznie miejsce.

Dostawy towarów i usług udokumentowane fakturami, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 nie były i nie będą czynnością prawną sprzeczną z ustawą ani mającą na celu obejście ustawy oraz nie były i nie będą sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie były i nie będą również czynnością pozorną. Nie znajdzie zatem do niej zastosowania art. 58 i 83 Kodeksu Cywilnego.

Faktury, z których wynika podatek od towarów i usług, dokumentujące nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 wykazywały i będą wykazywać kwotę podatku od towarów i usług w stosunku do czynności opodatkowanej, nie zachodzi zatem przypadek faktury, w której została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze.

Odpowiadając zatem na pytanie siódme, Wnioskodawca jest uprawniony do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie podatku od towarów i usług:

- w kwestii objętej pytaniami nr 6 - jest prawidłowe.

- w kwestii objętej pytaniami nr 7 - jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Jak wynika z powyższych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. takimi, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Ponadto, ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

W myśl art. 88 ust. 4 ustawy:

Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.

Zgodnie z powyższą regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Na zakres prawa do odliczenia w sposób bezpośredni wpływa również pojmowanie statusu danego podmiotu jako podatnika podatku od towarów i usług, wykonującego czynności opodatkowane. Tylko podatnik, w rozumieniu art. 15 ustawy, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego. Co do zasady status podatnika związany jest z prowadzeniem przez dany podmiot działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Według art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Wobec tego należy stwierdzić, że za podatnika VAT będzie uznany tylko taki podmiot, który dokonuje czynności zmierzających do wykorzystania nabytych towarów i usług do celów opodatkowanej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Ponadto należy wyjaśnić, iż z powołanego wyżej art. 86 ust. 1 ustawy wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług, a towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy podkreślić, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Ten ostatni przepis określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Stosownie do cytowanych wyżej przepisów prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. Przy czym związek dokonywanych zakupów z działalnością gospodarczą może mieć charakter pośredni lub bezpośredni.

O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Natomiast pośredni związek nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy występuje wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa – mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez podmiot obrotu.

Powyższe regulacje oznaczają, że aby stwierdzić, czy podatnikowi podatku od towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, należy zbadać wyłącznie związek ponoszonych wydatków z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten musi mieć charakter niewątpliwy, lecz niekoniecznie bezpośredni. Podatnik musi jednak wykazać związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do odliczenia podatku również w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006 str. 1, ze zm.). Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Dyrektywa 2006/112/WE jako fundamentalną cechę podatku od wartości dodanej wskazuje zasadę neutralności podatku. Cechą podatku od wartości dodanej, wskazaną w ust. 2 art. 1 ww. Dyrektywy, jest faktyczne obciążenie ciężarem podatku od wartości dodanej jedynie konsumpcji towarów i usług. Z treści tego przepisu należy wnioskować, że podatek ten nie powinien obciążać podmiotów biorących udział w obrocie towarami i usługami, niebędących ich ostatecznymi odbiorcami. Należy jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z postanowieniami art. 1, podatek powinien być naliczany na wszystkich stadiach obrotu, z etapem sprzedaży detalicznej włącznie. Mechanizmem zapewniającym obciążenie podatkiem wyłącznie ostatecznych odbiorców towarów i usług, przy jednoczesnym naliczaniu podatku na każdym etapie obrotu, jest wskazane w ust. 2, prawo do odliczenia od podatku należnego podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług. Ograniczenie prawa do odliczenia podatku przez podatnika, podobnie jak wszelkie odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania, powinny mieć charakter wyjątkowy i mogą być wprowadzane jedynie na podstawie wyraźnych przepisów prawa.

Szczegółowe zasady realizacji prawa do odliczenia podatku zawierają przepisy Tytułu X Dyrektywy. Z tego powodu należy uznać, że przepisy tego Tytułu należą bez wątpienia do najistotniejszych regulacji Dyrektywy VAT. Neutralność podatku od wartości dodanej dla podatnika wyraża się, m.in. dążeniem do poszukiwania, wdrażania i ochrony rozwiązań legislacyjnych zapewniających stan prawny, w którym wartość podatku zapłaconego przez podatnika w cenie zakupywanych przez niego towarów i usług wykorzystywanych do celów działalności opodatkowanej, nie będzie stanowić dla podatnika ostatecznego kosztu. Podatnik musi mieć zapewnioną możliwość odzyskania podatku naliczonego związanego ze swoją działalnością opodatkowaną. Wszelkie korzystne dla podatnika konsekwencje wynikające z koncepcji neutralności podatku, są traktowane w doktrynie wspólnego systemu VAT jako fundamentalne prawo podatnika, nie zaś jako jego przywilej.

Zasada neutralności podatku VAT, a także kwestia pośredniego związku pomiędzy podatkiem naliczonym VAT a czynnościami opodatkowanymi jako warunku wystarczającego do zachowania prawa do odliczenia VAT były przedmiotem licznych orzeczeń TSUE m.in. wyrok z 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 (Państwo Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV), wyrok z 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/98 (Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excise), wyrok z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz), wyrok z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 (CIBO Participations SA v. Directeur régional des impôts du Nord-Pas-de-Calais). TSUE podkreślał, że co do zasady, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje podatnikom wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek poniesionych wydatków ze sprzedażą opodatkowaną. Jednakże, brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa do odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, o ile koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika podlegającej opodatkowaniu VAT.

Reasumując, niezbędnym warunkiem odliczenia VAT jest istnienie związku pomiędzy zakupami a konkretną transakcją opodatkowaną. Prawo do odliczenia podatku naliczonego powinno przysługiwać podatnikowi w takim zakresie, w jakim działalność podatnika daje to prawo. Aby odliczenie podatku było dopuszczalne, transakcja powodująca naliczenie podatku winna pozostawać w ścisłym związku z transakcjami, które rodzą prawo do odliczenia. W ten sposób prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przy nabyciu towarów i usług zakłada, że poczynione wydatki stanowią element cenotwórczy transakcji obciążonych podatkiem należnym, rodzącym prawo do jego odliczenia.

Z opisu sprawy wynika, że Konsorcjum wygrało przetarg zorganizowany przez Zamawiającego i w dniu 20 grudnia 2022 r. została zawarta - „Umowa” pomiędzy Zamawiającym, jako zamawiającym oraz Konsorcjum.

Przedmiotem umowy była, między innymi, dostawa przez Konsorcjum, do dnia (...) października 2024 r.:

a) czterech Produktów wykonanych zgodnie z dokumentacją techniczną do produkcji seryjnej opracowaną przez Zamawiającego (dalej jako: „dokumentacji”);

b) jednego Produktu dostosowanego do dokumentacji;

c) pięciu zestawów materiałów eksploatacyjnych do Produktu;

d) pięciu zestawów środków Produktu.

Zakres przedmiotu umowy nie odbiegał od wiedzy i Państwa doświadczenia oraz od wiedzy i doświadczenia drugiego uczestnika Konsorcjum. Zarówno Państwo jak i drugi uczestnik Konsorcjum - posiadali odpowiednie zaplecze techniczne i osobowe pozwalające na realizację przedmiotu Umowy. W Umowie określone zostało wynagrodzenie Konsorcjum za dostawę przedmiotu Umowy, obejmujące podatek od towarów i usług. Odbiorców przedmiotu (wojskowe oddziały gospodarczej jednostek wojskowych) zamówienia oraz miejsce dostawy wskazano w załączniku do Umowy.

Rozpoczęli Państwo realizację przedmiotu zamówienia określonego w Umowie. Dla celów ewidencji bilansowej kosztów, stworzyli Państwo odrębne zlecenia i przyporządkował im następujące numery:

- P dla pierwszego Produktu oraz dla Prototypu, który miał być dostosowany do dokumentacji;

- P dla drugiego Produktu;

- P dla trzeciego Produktu;

- P dla czwartego Produktu;

- P dla piątego Produktu.

Na zleceniach tych prowadzono ewidencję kosztów. W okresie realizacji Umowy, Państwo zaewidencjonowali koszty (koszty zakupu materiałów i usług oraz koszty robocizny) wyłącznie na następujących zleceniach:

- P dla pierwszego Produktu oraz dla Prototypu, który miał być dostosowany do dokumentacji;

- P dla drugiego Produktu.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. koszty zaewidencjonowane na zleceniach stanowią trzy grupy:

- koszty dotyczące wykonania pierwszego Produktu ujęte w wyszczególnionym powyżej podziale rodzajowym na zleceniu P („Koszt 1”);

- koszty dotyczące wykonania drugiego Produktu ujęte w wyszczególnionym powyżej podziale rodzajowym na zleceniu P („Koszt 2”).

- koszty dotyczące dostosowania Prototypu do dokumentacji ujęte w wyszczególnionym powyżej podziale rodzajowym na zleceniu P („Koszt 3”);

Odliczyli Państwo podatek od towarów i usług naliczony, wykazany na tych fakturach dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3.

Państwa wątpliwości, objęte pytaniem nr 6, dotyczą kwestii czy będą Państwo zobowiązani do dokonania korekty podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3.

Wskazać należy, że dla określenia, czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku niezwykle istotny jest charakter związku występującego między zakupami, a prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Istotna jest intencja nabycia – jeśli dany towar lub usługa ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych wówczas – po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych – odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych. Przy czym związek dokonywanych zakupów z działalnością podatnika może mieć charakter bezpośredni lub pośredni.

O bezpośrednim związku dokonywanych zakupów z działalnością gospodarczą można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą np. dalszej odsprzedaży – towary handlowe lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług, będących przedmiotem dostawy; bezpośrednio więc wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika.

O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania przychodu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez dany podmiot obrotów. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu.

W każdym więc przypadku należy dokonać oceny, czy intencją określonej czynności, z którą łączą się skutki podatkowo-prawne było wykonywanie czynności opodatkowanych. Z ogólnie przyjętej definicji „zamiaru” wynika, że jest to projekt, plan czy intencja zrealizowania czegoś. Istotą zamiaru są intencje jakie przyświecają dokonywanym czynnościom, jak i cel, który dany podmiot ma osiągnąć dokonując tych czynności.

W tym miejscu należy podkreślić, że Trybunał Sprawiedliwości UE wielokrotnie stwierdzał, iż prawo do odliczenia zostało wprowadzone, aby całkowicie uwolnić przedsiębiorcę od kosztów VAT zapłaconego lub podlegającego zapłacie w toku jego działalności gospodarczej. Wspólny system podatku od wartości dodanej konsekwentnie zapewnia, że każda działalność gospodarcza, niezależnie od jej celu i efektu, pod warunkiem, że sama podlega VAT, jest opodatkowana w sposób całkowicie neutralny.

Potwierdzeniem powyżej przedstawionej linii orzecznictwa jest m. in. wyrok TSUE w sprawie C-268/83 D. A. Rompelman i E. A. Rompelman-Van, z którego to wynika, że regulacja dotycząca odliczenia ma za cel całkowicie odciążyć podmiot podlegający opodatkowaniu VAT od podatku od wartości dodanej, który jest winien zapłacić w związku ze swoją działalnością gospodarczą. Wspólny system wartości dodanej zapewnia, że obciążenie podatkiem VAT jest całkowicie neutralne wobec każdego przedsiębiorstwa, niezależnie od celów i wyników przedsiębiorstwa, pod warunkiem, że takie przedsiębiorstwo samo w sobie podlega opodatkowaniu VAT.

Na zasadę neutralności podatku od wartości dodanej powoływano się również w sprawach dotyczących przypadków, gdy z powodów niezależnych od podatnika, podatnik nigdy nie wykorzystał nabytych towarów i usług do prowadzenia działalności opodatkowanej, ale nabycie zostało dokonane z zamiarem takiego wykorzystania. Sytuacja tego rodzaju miała miejsce m.in. w przypadku spółki belgijskiej, która dokonała odliczenia podatku VAT związanego z robotami inwestycyjnymi przeprowadzonymi na nabytej przez firmę działce (sprawa Ghent Coal Terminal NV C-37/95). Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że w sytuacji, kiedy nabycie towarów i usług zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika nie wykorzystał on nabytych towarów i usług w prowadzeniu tej działalności, prawo do odliczenia zostaje zachowane.

Zatem podatnik jest uprawniony do odliczenia VAT naliczonego z tytułu towarów i usług nabytych w związku z pracami inwestycyjnymi wykonywanymi z przeznaczeniem ich na planowaną działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu, a nabyte prawo do odliczenia pozostaje w mocy, jeśli w wyniku niezależnych od niego okoliczności podatnik nigdy nie wykorzystał nabytych towarów lub usług do transakcji podlegających opodatkowaniu. Zawsze jednak należy brać pod uwagę okoliczności towarzyszące temu zachowaniu, a w szczególności, czy były one konsekwencją zdarzeń od podatnika niezależnych, czy też – podejmowanych świadomie decyzji gospodarczych.

Powyższe potwierdzają również wyroki TSUE: z 17 października 2018 r. w sprawie C-249/17, w którym Trybunał stwierdził, że:

„(…) Powstałe już prawo do odliczenia trwa, nawet jeżeli planowana działalność gospodarcza nie została później zrealizowana, a co za tym idzie, nie zaowocowała transakcjami podlegającymi opodatkowaniu (wyrok z dnia 29 lutego 1996 r., INZO, C 110/94, EU:C:1996:67, pkt 20) lub podatnik nie mógł wykorzystać towarów lub usług uprawniających do odliczenia w ramach transakcji podlegających opodatkowaniu z uwagi na okoliczności niezależne od jego woli (wyroki: z dnia 8 czerwca 2000 r., Midland Bank, C 98/98, EU:C:2000:300, pkt 22; z dnia 15 stycznia 1998 r., Ghent Coal Terminal, C 37/95, EU:C:1998:1, pkt 20). Inna wykładnia byłaby sprzeczna z zasadą neutralności VAT w odniesieniu do obciążenia podatkowego przedsiębiorstwa. Przy traktowaniu pod względem podatkowym tej samej działalności inwestycyjnej mogłaby ona stworzyć nieuzasadnione różnice między przedsiębiorstwami już dokonującymi transakcji podlegających opodatkowaniu i innymi, które poprzez inwestycje zamierzają rozpocząć działalność będącą źródłem transakcji podlegających opodatkowaniu. (…)”

oraz z 6 października 2022 r. w sprawie C-293/21, w którym Trybunał wskazał:

„(…) Należy przypomnieć, że nabycie towaru lub usługi przez podatnika działającego w takim charakterze determinuje stosowanie systemu VAT i w konsekwencji mechanizmu odliczenia. Faktyczne lub zamierzone wykorzystanie towarów i usług wyznacza jedynie zakres wstępnego odliczenia, do którego podatnik jest uprawniony na mocy art. 168 dyrektywy VAT, oraz zakres ewentualnych korekt w późniejszych okresach, nie ma on jednak wpływu na powstanie prawa do odliczenia (wyrok z dnia 12 listopada 2020 r., ITH Comercial Timișoara, C-734/19, EU:C:2020:919, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał orzekał również wielokrotnie, że powstałe już prawo do odliczenia co do zasady pozostaje nabyte, nawet jeśli planowana działalność gospodarcza nie została później zrealizowana, a co za tym idzie – nie doprowadziła do dokonania transakcji podlegających opodatkowaniu (wyroki: z dnia 29 lutego 1996 r., INZO, C-110/94, EU:C:1996:67, pkt 20; z dnia 17 października 2018 r., Ryanair, C-249/17, EU:C:2018:834, pkt 25), lub jeśli ze względu na okoliczności niezależne od jego woli podatnik nie mógł wykorzystać towarów i usług, które prowadziły do odliczenia w ramach transakcji podlegających opodatkowaniu (wyroki: z dnia 15 stycznia 1998 r., Ghent Coal Terminal, C-37/95, EU:C:1998:1, pkt 20; z dnia 17 października 2018 r., Ryanair, C-249/17, EU:C:2018:834, pkt 25; a także z dnia 12 listopada 2020 r., ITH Comercial Timişoara, C-734/19, EU:C:2020:919, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo). (…)”.

Tym samym w sytuacji, kiedy nabycie towarów i usług zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika nie wykorzystał on nabytych towarów i usług w prowadzeniu tej działalności, prawo do odliczenia zostaje zachowane.

Zatem, warunkiem zachowania prawa do odliczenia podatku naliczonego będzie założenie, że:

‒ nabycie towarów i usług ma związek z działalnością opodatkowaną,

‒ zaniechanie inwestycji nastąpiło z przyczyn pozostających poza kontrolą podatnika.

Należy przy tym zaznaczyć, że zachowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego ze względu na zaniechanie inwestycji, jako sytuacja wyjątkowa, wymaga każdorazowo wnikliwej analizy przedstawionego przez podatnika opisu sprawy, w szczególności w zakresie spełnienia ww. przesłanek warunkujących zachowanie tego prawa.

W analizowanej sprawie ponieśli Państwo wymienione we wniosku wydatki (Koszty: Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3) na podstawie zawartej Umowy, z intencją ich wykorzystania do szeroko rozumianej Państwa działalności gospodarczej, która w całości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Głównym założeniem zawartej Umowy z Zamawiającym było zwiększenie obrotu opodatkowanego z tytułu wykonania i dostarczenia czterech Produktów wykonanych zgodnie z dokumentacją techniczną do produkcji seryjnej opracowaną przez Zamawiającego, jednego Produktu dostosowanego do dokumentacji; pięciu zestawów materiałów eksploatacyjnych do Produktów; pięciu zestawów środków do Produktów.

Pomimo, iż Umowa na dostawę Produktów zawarta z Zamawiającym nie doszła ostatecznie do skutku – Państwo będą mieli prawo – w świetle art. 86 ust. 1 ustawy - do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych w związku z zawartą Umową z Zamawiającym, a dotyczących nabycia towarów i usług składających się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3.

Powyższa teza wynika z faktu, że realizacja Umowy polegająca na zamiarze wykonania i dostarczenia Produktów dla Zamawiającego, jest bezpośrednio związana z prowadzoną przez Państwa działalnością gospodarczą opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Przedmiotem Państwa działalności gospodarczej - opodatkowanej podatkiem od towarów i usług - jest produkcja przemysłowych urządzeń chłodniczych i wentylacyjnych, natomiast przedmiotem pozostałej działalności jest, między innymi, produkcja zbiorników, cystern i pojemników metalowych, produkcja pozostałych maszyn ogólnego przeznaczenia.

Na moment ponoszenia wydatków w związku z realizacją Umowy miały one służyć czynnościom opodatkowanym, bowiem w dacie ponoszenia wydatków składających się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 związani Państwo byli Umową zawartą z Zamawiającym, jako zamawiającym. Na podstawie tej Umowy, byli Państwo zobowiązani do wykonania jej przedmiotu. Zakres przedmiotu Umowy nie odbiegał od wiedzy i Państwa doświadczenia oraz od wiedzy i doświadczenia drugiego uczestnika Konsorcjum. Zarówno Państwo jak i drugi uczestnik Konsorcjum - posiadali odpowiednie zaplecze techniczne i osobowe pozwalające na realizację przedmiotu Umowy. Rozpoczęli Państwo realizację przedmiotu zamówienia określonego w Umowie. Poniesienie przez Państwa wydatków składających się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 było niezbędne dla wywiązania się z obowiązku wynikającego z zawartej Umowy. W okresie realizacji Umowy, zaewidencjonowali Państwo koszty (koszty zakupu materiałów i usług oraz koszty robocizny) wyłącznie na następujących zleceniach: P dla pierwszego Produktu oraz dla Prototypu, który miał być dostosowany do dokumentacji, P dla drugiego Produktu.

Państwo oraz Lider Konsorcjum poddawali „Prototyp” licznym analizom i testom, przeprowadzili na nim prace, które miały umożliwić dostosowanie Prototypu do dokumentacji.

Poniesione przez Państwa wydatki składające się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 były niezbędne dla wywiązania się z obowiązku wynikającego z zawartej Umowy i były warunkiem osiągnięcia celu ponoszenia tych wydatków w postaci uzyskania przez Państwa przychodu w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego. Wyjaśniają Państwo, że ponosząc te wydatki mogli racjonalnie spodziewać się, że w wyniku ich poniesienia osiągną przychód w postaci wynagrodzenia od Zamawiającego.

Natomiast Państwa decyzja o odstąpieniu od realizacji Umowy nastąpiła z przyczyn zależnych od Państwa, jednakże jak Państwo wyjaśniają, przyczyna odstąpienia od Umowy zawartej z Zamawiającym miała charakter techniczny. Konsorcjum podjęło się wykonania zadania, którego wykonanie przez Konsorcjum okazało się niemożliwe z powodów technicznych. Konsorcjum uznało, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów.

Powyższe okoliczności wskazują, że decyzję o rozwiązaniu Umowy z Zamawiającym podjęli Państwo na podstawie okoliczności nieznanych w momencie podpisywania Umowy, bowiem w czasie poddawania Prototypu analizom i testom i przeprowadzania przez Państwa prac na Prototypie, które miały umożliwić dostosowanie Prototypu do dokumentacji, Państwo stopniowo uzyskiwali informacje, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. Innymi słowy, dopiero praktyczne aspekty o charakterze technicznym pozwoliły Państwu na uzyskanie informacji, że dokumentacja techniczna była nieprawidłowa i niemożliwe było na jej podstawie wykonanie Produktów. Uzyskanie tych informacji nie było procesem jednorazowym, możliwym do ustalenia w konkretnym dniu. Było to proces, który miał miejsce w 2023 i 2024 r. jak i w 2025 r., kiedy to Państwo zdecydowali, że nawet przedłużenie terminu wykonania Umowy z Zamawiającym do 31 grudnia 2025 r. nie spowoduje możliwości wykonania przedmiotu Umowy na podstawie dokumentacji technicznej.

W tym miejscu należy podkreślić, że nabyte prawo do odliczenia podatku naliczonego pozostaje w mocy, nawet jeśli w wyniku niezależnych od podatnika okoliczności, podatnik nigdy nie wykorzystał i nie wykorzysta nabytych towarów lub usług do transakcji podlegających opodatkowaniu. Zawsze jednak należy brać pod uwagę okoliczności towarzyszące temu zachowaniu, szczególnie to, czy było one konsekwencją zdarzeń od podatnika niezależnych, czy też - podejmowanych świadomie decyzji gospodarczych.

Zawarta Umowa z Zamawiającym dotyczyła wytworzenia i dostawy Produktów na rzecz tej Zamawiającego. Czynności te należy uznać jako pośrednio związane z prowadzoną przez Państwa działalnością gospodarczą opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Na moment ponoszenia wydatków przedmiot transakcji miał służyć czynnościom opodatkowanym, bowiem jak Państwo wskazali – wydatki: Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 – zmierzały do osiągnięcia celu jakim miało być generowanie obrotu (uzyskanie wynagrodzenia za wytworzone moduły) opodatkowanego podatkiem VAT, a decyzja o odstąpieniu od realizacji Umowy nastąpiła z przyczyn nieznanych Państwu w chwili ponoszenia ww. wydatków.

Tym samym przedstawione przez Państwa okoliczności sprawy oraz powołany w uzasadnieniu stan prawny, pozwala na uznanie, że przysługiwało Państwu, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesione Koszty 1, Koszty 2 i Koszty 3 w związku z rozpoczęciem realizacji Umowy 20 grudnia 2022 r. zawartej ze – Zamawiającym.

Z uwagi na fakt, iż przysługiwało Państwu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących poniesione Koszty 1, Koszty 2 i Koszty 3 oraz z uwagi, że zaniechanie kontynuowania realizacji Umowy pozostaje w efekcie z przyczyn prze Państwa niezależnych, to nie będą Państwo zobowiązani do dokonania korekty ww. podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących Koszty 1, Koszty 2 i Koszty 3.

Wobec powyższego Państwa stanowisko, w kwestii objętej pytaniem nr 6, zgodnie z którym nie będą Państwo zobowiązani do dokonania korekty podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 1, Koszt 2 i Koszt 3 – uznaję za prawidłowe.

Ponadto Państwa wątpliwości, objęte pytaniem nr 7, dotyczą kwestii czy są Państwo uprawnieni do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4.

Z opisu sprawy wynika, że Zamawiający dostarczył Państwu tzw. „Prototyp” w celu dostosowania dokumentacji technicznej do produkcji seryjnej. Do dnia złożenia niniejszego wniosku, nie doszło jeszcze do zwrotu na rzecz Zamawiającego dostarczonego pierwotnie na Państwa rzecz Produktu, który na podstawie Umowy miał być dostosowany do dokumentacji. W 2026 roku ponoszą i będą Państwo ponosić koszty związane z przywróceniem do stanu poprzedniego dostarczonego pierwotnie przez Zamawiającego Prototypu. W Porozumieniu zawartym z Zamawiającym, nałożono na Państwa obowiązek zwrotu Prototypu w stanie pierwotnym jak w dniu jego przyjęcia. Koszty dotyczące dostosowania Prototypu do stanu pierwotnego są odrębną grupą kosztów – jako „Koszt 4”.

Prototyp po przywróceniu do stanu pierwotnego, zostanie zwrócony na rzecz Zamawiającego i z czynności tej zostanie sporządzony protokół.

Mając na uwadze opis sprawy i cytowany wyżej stan prawny należy ponownie wskazać, że warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego należy wykazać związek zakupów (poniesionych kosztów) z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego. Przy czym istotna jest intencja nabycia, tzn. jeśli dany towar/usługa ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych, wówczas po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych, odliczenie jest prawnie dozwolone, pod warunkiem, że nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.

Wobec powyższego, w każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją określonej czynności, z którą łączą się skutki podatkowo-prawne było wykonywanie czynności opodatkowanych. Z ogólnie przyjętej definicji „zamiaru” wynika, że jest to projekt, plan czy intencja zrealizowania czegoś. Istotą zamiaru są intencje, jakie przyświecają dokonywanym czynnościom, jak i cel, który dany podmiot ma osiągnąć, dokonując tych czynności.

W tym miejscu należy wskazać, że ponoszenie kosztu 4 służy temu, aby wykonać zobowiązanie w postaci przywrócenia Prototyp do stanu pierwotnego i zwrócić Prototyp w stanie zgodnym z ustaleniami poczynionymi w Porozumieniu z Zamawiającym, a tym samym w celu uniknięcia ryzyka wystąpienia przez Zamawiającego z pozwem, który skutkowałby koniecznością zapłaty na rzecz Zamawiającego zadość uczynienia czy też odszkodowania.

Państwo nie mieli prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług, których nabycie składa się na Koszt 4, gdyż nie są związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych.

Natomiast z wniosku wynika, że w momencie, kiedy doszli Państwo do wniosku, że nie są Państwo wstanie zrealizować umowy zawartej w dniu 20 grudnia 2022 r. pomiędzy Zamawiającym a Konsorcjum, w tym Państwa Spółka, to zawarli Państwo porozumienie 22 grudnia 2025 r. dotyczące rozwiązania tej Umowy. Na skutek tego zostały ustalone nowe warunki związane z rozwiązaniem tej Umowy. Z porozumienia wynikało, że zobowiązani jesteście Państwo zwrócić Prototyp w stanie nie pogorszonym jak w dniu jego przyjęcia. W związku z tym jesteście Państwo zobowiązani do poniesienia kosztów związanych z przywróceniem Prototypu do stanu pierwotnego.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że koszty poniesione z tego tytułu związane są z realizacja porozumienia związanego z rozwiązaniem umowy, a więc nie dotyczą pierwszej Umowy zawartej w dniu 20 grudnia 2022 r. na realizację prac związanych z Prototypem, tylko dotyczą porozumienia, które związane jest z rozwiązaniem ww. Umowy. Dlatego kosztów tych nie można powiązać z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT. Koszty te były konsekwencją niezrealizowanych zadań zawartych w umowie oraz jej rozwiązaniem, za które to działania/zaniechania Państwo, jako członek Konsorcjum, ponosili odpowiedzialność.

Poniesione koszty dotyczą Państwa zobowiązania wynikającego z rozwiązania Umowy w postaci przywrócenia Prototypu do stanu pierwotnego i zwrócenia przez Państwa Prototypu w stanie zgodnym z ustaleniami poczynionymi w Porozumieniu z Zamawiającym. Ponosili Państwo bowiem ryzyko związane z realizacją zadań wynikających z zawartej przez Państwa Umowy, a nie wywiązanie się z tej Umowy (i jej rozwiązanie) oraz realizacja postanowień zawartych w porozumieniu związanym z rozwiązaniem Umowy i poniesienie kosztów z tym związanych, nie można utożsamić z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, gdyż one w opisanej sytuacji nie wystąpią.

Państwa Spółka jako podatnik ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, a wystąpienie przez Zamawiającego z pozwem stanowi konsekwencję tego ryzyka.

Tym samym koszty, które Państwo zamierzają ponosić w związku z przywróceniem Prototypu do stanu pierwotnego, tj. Koszty 4, nie są związane z szeroko rozumianą prowadzoną działalnością gospodarczą opodatkowana i nie są ponoszone z zamiarem wykorzystania ich do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Zatem ponoszenie Kosztów 4 nie będzie miało związku z prowadzoną działalnością gospodarczą opodatkowaną.

Wobec tego nie będą mieli Państwo prawa – w świetle art. 86 ust. 1 ustawy - do odliczenia podatku naliczonego od wydatków ponoszonych w związku nabyciem towarów i usług składających się na Koszt 4.

Mając zatem powyższe na uwadze stwierdzam, że Państwa stanowisko, w kwestii objętej pytaniem nr 7, zgodnie z którym są Państwo uprawnieni do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług, których nabycie (w kwotach netto wynikających z tych faktur) składa się na Koszt 4 – jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja stanowi rozstrzygnięcie wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług. W zakresie podatku dochodowego od osób prawnych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego, ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

-    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.