Interpretacja 0111-KDIB3-1.4012.954.2025.4.IK

Interpretacja indywidualna
- stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

 

11 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług. Uzupełniła go Pani - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 23 stycznia 2026 r.

 

Treść wniosku jest następująca:

Opis zaistniałego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego

Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem nieruchomości, która była własnością 4 osób (każda posiadała udział 25%). Nieruchomość stanowi majątek prywatny właścicieli i została wydzierżawiona na podstawie wieloletnich umów dzierżawy firmom zewnętrznym. Za dzierżawę nieruchomości każdy z współwłaścicieli wystawiał faktury VAT/rachunki, na podstawie których dzierżawcy dokonywali zapłaty. Umowy dzierżawy cały czas trwają, jednak w międzyczasie dwoje ze współwłaścicieli zmarło. Ponadto jeden z dzierżawców dokonał w tym roku cesji umowy dzierżawy na inny podmiot. W toku jest postępowanie spadkowe, nie ma postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Od czasu śmierci współwłaścicieli faktury/rachunki za dzierżawę za ich części nie były wystawiane i należności nie były płacone przez dzierżawców. Po trzech latach od rozpoczęcia sprawy spadkowej sąd, z udziałem pozostałych spadkobierców w sprawie o zabezpieczenie masy spadkowej, powierzył Wnioskodawczyni zarząd tymczasowy nad masą spadkową, w tym nad przedmiotową nieruchomością (…). Należy zaznaczyć, że Wnioskodawczyni jest osobą fizyczną i nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie zarządu nieruchomościami i za zarząd masą spadkową i przedmiotową nieruchomością nie otrzymuje wynagrodzenia. Jako jeden ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości Wnioskodawczyni wystawia bieżące faktury za dzierżawę swojej części nieruchomości, której jest właścicielem. Jednocześnie Wnioskodawczyni dokonuje niezbędnych bieżących opłat za utrzymanie całej nieruchomości.

W uzupełnieniu do wniosku wskazano, że:

Wszystkie umowy dzierżawy zawarte były przez 4 współwłaścicieli (dwie przed ponad 20 laty), w tym przez dwie osoby obecnie już nieżyjące (ojciec zmarły w 2021 r. oraz brat zmarły w 2023 r.). Umowy są wieloletnie i nadal obowiązują. Pozostali współwłaściciele (Wnioskodawczyni oraz mama) nadal żyją i pobierają czynsz dzierżawy, odpowiednio tylko za swój udział (za zmarłych czynsz dzierżawy od czasu ich śmierci nie jest pobierany).

Przedmiotem dzierżawy są tylko nieruchomości (2 działki i 1 budynek).

 

Pytania w zakresie podatku od towarów i usług (pytanie nr 3 ostatecznie sformułowane w piśmie z 23 stycznia 2026 r.)

 

2. Jaki dokument jako zarządca masą spadkową (osoba fizyczna nie prowadząca działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami), a jednocześnie współwłaściciel wystawiający faktury VAT za swoją część nieruchomości Wnioskodawczyni powinna wystawiać podmiotom dzierżawiącym nieruchomość po osobach nieżyjących? Kto powinien widnieć na dokumencie, jaki tytuł wykonawczy należy podać i jaki (czyj) rachunek bankowy wskazać dzierżawcy do zapłaty należności po zmarłych (umowa dzierżawy trwa)?

3. Czy od przychodów pobieranych przez Wnioskodawczynię jako zarządcę tymczasowego z dzierżawy nieruchomości po zmarłych od czasu ich śmierci do czasu wydania i uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku Wnioskodawczyni powinna płacić podatek VAT? W jakim terminie Wnioskodawczyni powinna zapłacić podatek VAT od przychodów pobieranych przez Wnioskodawczynię jako zarządcę za dzierżawę nieruchomości po zmarłych? Czy fakt, że Wnioskodawczyni jest jednocześnie jednym ze spadkobierców ma wpływ na wysokość i termin powstania obowiązku podatkowego VAT?

 

Pani stanowisko w sprawie

Ad.2. Jako zarządca masą spadkową Wnioskodawczyni ma prawo pobierać od dzierżawców należności z tytułu trwających umów dzierżawy zawartych przez współwłaścicieli nieruchomości, w tym zmarłych, za ich części. Jako zarządca masą spadkową Wnioskodawczyni jest osobą fizyczną, nie prowadzi w tym zakresie działalności gospodarczej i z tytułu zarządu masą spadkową nie pobiera wynagrodzenia. Jednocześnie jest jednym ze współwłaścicieli nieruchomości będącej przedmiotem dzierżawy i za swoją część wystawia dzierżawcy faktury VAT. (jest to najem prywatny, a usługi najmu i dzierżawy nieruchomości nie są działalnością gospodarczą Wnioskodawczyni, choć Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług). W ocenie Wnioskodawczyni jako zarządca masy spadkowej - osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej w zakresie administrowania i zarządu nieruchomościami za najem /dzierżawę nieruchomości wchodzących w skład masy spadkowej (bądź ich części) Wnioskodawczyni nie wystawia dzierżawcom faktur VAT ani rachunków na imię i nazwisko Wnioskodawczyni, ponieważ Wnioskodawczyni nie jest właścicielem tej części nieruchomości (właściciel na chwilę obecną nie jest jeszcze znany, sprawa spadkowa jest w toku), Wnioskodawczyni działa jedynie na rzecz i w imieniu przyszłych spadkobierców. Jako zarządca tymczasowy masą spadkową, będąc osobą fizyczną za dzierżawę nieruchomości Wnioskodawczyni może wystawiać dzierżawcom dokument taki jak nota księgowa (obciążeniowa) lub wezwanie do zapłaty z danymi Wnioskodawczyni: imieniem i nazwiskiem jako wystawcy dokumentu i z informacją, że Wnioskodawczyni jest „Zarządcą masy spadkowej po zmarłym”. Jako tytuł zapłaty Wnioskodawczyni wskazuje: Opłata z tytułu dzierżawy nieruchomości za część zmarłego „imię i nazwisko”. Rachunek bankowy wskazany do zapłaty na dokumencie będzie zatem na imię i nazwisko Wnioskodawczyni i będzie dedykowany do gromadzenia środków z dzierżawy za daną nieżyjącą osobę. Ponieważ w opisanej sprawie współwłaścicielami nieruchomości są dwie osoby zmarłe, to dla każdej Wnioskodawczyni otworzy i wskaże odrębny rachunek bankowy. W interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej do wniosku z dnia 17 lipca 2017 r. (data wpływu 25 lipca 2017 r.) w sprawie o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług m.in. w zakresie ustalenia czy zarządca masy spadkowej dokumentując czynsz najmu nieruchomości wchodzących w skład masy spadkowej wystawia faktury doliczając 23% podatku czy bez podatku VAT jest napisane m.in.: W niniejszej sprawie świadczone na rzecz najemców usługi najmu i dzierżawy nieruchomości i ruchomości w rzeczywistości są stosunkiem prawnym zobowiązaniowym pomiędzy spadkobiercami a najemcami. To spadkobiercy świadczą ww. usługi, natomiast zarządca jest niejako pośrednikiem w świadczeniu tych usług. Tym samym zarządca/osoba administrująca masą spadkową nie jest uprawniony do prowadzenia rozliczeń z tytułu należności związanych z czynszem najmu/dzierżawy. Podatnikami podatku powstałego z tytułu obrotów osiąganych z tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości i ruchomości nie jest osoba zarządzająca majątkiem. Biorąc pod uwagę powołane przepisy prawa oraz przedstawiony we wniosku opis sprawy stwierdzić należy, że Wnioskodawczyni, jako zarządca masy spadkowej nie jest właścicielem nieruchomości, a jedynie działa na rzecz spadkobierców. Wnioskodawca gromadzi jedynie dochody z tytułu najmu/dzierżawy oraz ponosi koszty związane z ich utrzymaniem. Z chwilą śmierci osoby fizycznej wszelkie dane identyfikujące ten podmiot dla celów podatku VAT tracą byt prawny. W związku z powyższym czynności podejmowane przez Wnioskodawcę, a zmierzające do zarządu masą spadkową do czasu powołania do spadku spadkobierców, nie są czynnościami wykonywanymi w charakterze zmarłego podatnika. Wnioskodawca nie jest następcą prawnym spadkodawcy - został powołany jedynie na funkcję zarządcy majątku, czyli sprawowania zarządu masą spadkową do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku przez spadkobierców.

Zatem Wnioskodawczyni z tytułu usług najmu/dzierżawy nieruchomości i ruchomości nie jest podatnikiem podatku VAT. Jako, że Zainteresowana w ramach czynności najmu/dzierżawy nie jest podatnikiem VAT, to nie będą miały do niej w tym zakresie zastosowanie przepisy art. 106a ust. 1 i następne ustawy, dotyczące wystawiania faktur przez podatników VAT. Tym samym kwestia stawki podatku VAT na fakturze jest w tym przypadku bezprzedmiotowa. Zatem mając na uwadze zakres zadanego pytania należy wskazać, iż zarządca tymczasowy, wykonując czynności zarządzania, nie jest uprawniony do wystawiania faktur z tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości i ruchomości wchodzących w skład masy spadkowej we własnym imieniu i na własny rachunek.

Ad. 3 ostatecznie sformułowane w piśmie z 23 stycznia 2026 r. Wnioskodawczyni nie powinna naliczać i płacić podatku VAT od przychodów pobieranych przez Wnioskodawczynię jako zarządcę tymczasowego z dzierżawy nieruchomości po zmarłych od czasu ich śmierci do czasu wydania i uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Z art. 924 i 925 Kodeksu Cywilnego wynika, że otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Tym samym spadkobiercy z chwilą śmierci stają się właścicielami nieruchomości, a czynsz, pobierany przez Wnioskodawczynię jako zarządcę tymczasowego nieruchomości po dacie zgonu właściciela nie wchodzi w skład masy spadkowej i nie jest przedmiotem opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Zatem to spadkobiercy, a nie Wnioskodawczyni jako zarządca tymczasowy są zobowiązani do zapłaty należnych podatków od przychodów uzyskiwanych z dzierżawy nieruchomości po śmierci spadkodawcy.

Jednocześnie przychody z dzierżawy/najmu nieruchomości po śmierci spadkodawcy do czasu uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku pobierane przez Wnioskodawczynię jako zarządcę tymczasowego nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT. Jako zarządca tymczasowy Wnioskodawczyni nie jest właścicielem nieruchomości, a od pobieranych przez Wnioskodawczynię należności z tytułu dzierżawy Wnioskodawczyni nie płaci podatku dochodowego ani VAT, ponieważ nie stanowią one dla Wnioskodawczyni jako zarządcy przychodów bezpośrednich. Środki pochodzące z dzierżawy będą gromadzone na wydzielonym koncie i zostaną wydane spadkobiercom w częściach, w jakich będą dziedziczyć na mocy postanowienia o nabyciu spadku. Z kolei jako spadkobierca Wnioskodawczyni nie będzie podatnikiem podatku VAT od pożytków uzyskanych z dzierżawy nieruchomości za okres zarządu majątkiem przez Wnioskodawczynię jako zarządcę tymczasowego, ponieważ Wnioskodawczyni nie może być podatnikiem podatku VAT za okres, gdy jeszcze nie objęła spadku, a sprawowała nad nieruchomościami jedynie zarząd tymczasowy. Jako spadkobierca Wnioskodawczyni stanie się podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu uzyskiwania przychodów z wynajmu/dzierżawy nieruchomości od momentu objęcia spadku.

Stanowisko takie wydane w podobnej sprawie potwierdza interpretacja indywidualna z dnia 5 kwietnia 2022 r. wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (0114-KDIP4.4012.65.2018.13.AS - VAT od najmu nieruchomości przez uczelnię).

 

Ocena stanowiska

 

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku w zakresie podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

 

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT:

W świetle art. 7 ust. 1 ustawy:

 

Natomiast w świetle postanowień art. 8 ust. 1 ww. ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zatem, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, za usługę może być uznane każde niebędące dostawą towarów świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Jednak z cywilistycznej istoty pojęcia „świadczenia” wynika, że musi ono polegać na działaniu albo na zaniechaniu podmiotu zobowiązanego do spełnienia świadczenia. Dodatkowo, aby możliwe było uznanie jakiegoś zdarzenia za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu ww. przepisu, musi występować stosunek zobowiązaniowy pomiędzy podmiotami biorącymi udział w tym zdarzeniu, czyli obie strony muszą się zobowiązać do określonego działania bądź powstrzymania się od dokonania określonej czynności.

Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Wobec powyższych rozważań dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Podkreślić należy, iż aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika.

Stosownie do art. 15 ust. 1 cyt. ustawy:

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT:

Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.

 

Na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy:

Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:

 1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;

 2) (uchylony)

 3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zgodnie z art. 13 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025, poz.163 ze zm.):

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w kontekście treści przepisu art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, status danego podmiotu, jako podatnika VAT determinowany jest cechami samodzielności prowadzonej działalności (wyczerpującej definicję zawartą w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług), odpowiedzialności za jej efekty oraz odpłatności.

Wszystkie te cechy dostrzec można w czynnościach wykonywanych przez sądowego zarządcę.

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

Jak stanowi art. 106b ust. 3  pkt 1 ustawy:

Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:

a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,

b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,

   - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.

Natomiast elementy które powinna zawierać faktura VAT określone zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.

Jak wynika z ww. przepisu art. 106e ust. 1 ustawy, faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży zawiera m.in. imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy, numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. a; numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b.

Z opisu sprawy wynika, że jest Pani współwłaścicielem nieruchomości, która była własnością 4 osób (każda posiadała udział 25%). Nieruchomość stanowi majątek prywatny właścicieli i została wydzierżawiona na podstawie wieloletnich umów dzierżawy firmom zewnętrznym. Za dzierżawę nieruchomości każdy z współwłaścicieli wystawiał faktury VAT/rachunki, na podstawie których dzierżawcy dokonywali zapłaty. Umowy dzierżawy cały czas trwają, jednak w międzyczasie dwoje ze współwłaścicieli zmarło. Wszystkie umowy dzierżawy zawarte były przez 4 współwłaścicieli (dwie przed ponad 20 laty), w tym przez dwie osoby obecnie już nieżyjące (ojciec zmarły w 2021 r. oraz brat zmarły w 2023 r.). Umowy są wieloletnie i nadal obowiązują. W toku jest postępowanie spadkowe, nie ma postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Od czasu śmierci współwłaścicieli faktury/rachunki za dzierżawę za ich części nie były wystawiane i należności nie były płacone przez dzierżawców. Po trzech latach od rozpoczęcia sprawy spadkowej sąd, z udziałem pozostałych spadkobierców w sprawie o zabezpieczenie masy spadkowej, powierzył Pani zarząd tymczasowy nad masą spadkową, w tym nad przedmiotową nieruchomością. Jest Pani osobą fizyczną i nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie zarządu nieruchomościami i za zarząd masą spadkową i przedmiotową nieruchomością nie otrzymuje wynagrodzenia.

Obowiązek podatkowy jest więc ściśle związany z konkretną osobą, która wkroczyła w zakres obowiązku określonego ustawą.

Zgodnie z art. 7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025, poz. 111 ze zm.):

Art. 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że:

Śmierć osoby będącej podatnikiem podatku VAT powoduje określone konsekwencje, dla których przewidziane są szczególne formy postępowania.

Zgodnie z art. 97 § 1, 1a, 1b i 2 ustawy Ordynacja podatkowa:

Powyższe przepisy zakładają zatem sukcesję majątkowych praw i obowiązków, czyli ich przejście na spadkobierców. Dlatego skutkiem śmierci podatnika w zakresie prawa podatkowego jest sukcesja prawna w dziedzinie opodatkowania tzn. przejęcie przez spadkobierców podatnika - podatkowych praw i obowiązków majątkowych, a także w określonych sytuacjach praw niemajątkowych.

Natomiast do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej).

Zgodnie z art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. 2025, poz. 1071 ze zm.):

W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego:

Stosownie zaś do art. 925 Kodeksu cywilnego:

Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. W związku z tym, spadkobiercy od momentu śmierci spadkodawcy z mocy prawa stają się właścicielami.

Stosownie do art. 634 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. 2024, poz. 1568 ze zm.):

W myśl art. 636 § 1 powołanej ustawy:

Z kolei, w art. 636 § 2 i § 3 powołanego Kodeksu ustawodawca postanowił, że:

Z powyższych przepisów wynika, że w sytuacji, gdy z jakiejkolwiek przyczyny grozi naruszenie rzeczy lub praw majątkowych, które w chwili otwarcia spadku były we władaniu lub należały do spadkodawcy, spadek ten zostaje zabezpieczony. W celu ustanowienia osoby do administrowania masy spadkowej, sąd może do czasu objęcia spadku przez spadkobierców ustanowić zarząd tymczasowy. Zarządca tymczasowy ustanawiany jest w sytuacji, gdy zabezpieczeniu podlega przedsiębiorstwo, i pod nadzorem sądu sprawuje funkcję administratora.

Wskazać dodatkowo należy, że umowa najmu jest cywilnoprawną umową nakładającą na strony określone przepisami obowiązki.

Jak wynika z art. 659 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

Tak więc najem jest umową dwustronnie obowiązującą i wzajemną; odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu.

Każda czynność wykonywana przez podatnika, której efektem jest świadczenie na rzecz drugiego podmiotu, jest w podatku od towarów i usług traktowana jako świadczenie usługi.

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem usługi, a otrzymanym wynagrodzeniem będącym świadczeniem wzajemnym. Bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem usługi, a otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy jest możliwe zidentyfikowanie bezpośredniej i jasno zidentyfikowanej korzyści na rzecz usługodawcy oraz świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem dokonanej czynności.

Zgodnie z art. 935 § 1 kodeksu postępowania cywilnego wynika, że:

Istotne jest, że wymienione czynności wykonywane są na rzecz właściciela nieruchomości, czego nie zmienia fakt, że zarządca sądowy podejmuje je w imieniu własnym. To właściciel jest bowiem beneficjentem tych czynności.

W niniejszej sprawie świadczone na rzecz najemców usługi najmu nieruchomości w rzeczywistości są stosunkiem prawnym - zobowiązaniowym pomiędzy spadkobiercami a najemcami. To spadkobiercy świadczą ww. usługi, natomiast zarządca jest niejako „pośrednikiem” w świadczeniu tych usług.

Tym samym zarządca/osoba administrująca masą spadkową nie jest uprawniony do prowadzenia rozliczeń z tytułu należności związanych z czynszem najmu/dzierżawy. Podatnikami podatku powstałego z tytułu obrotów osiąganych z tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości nie jest osoba zarządzająca majątkiem.

Biorąc pod uwagę powołane przepisy prawa oraz przedstawiony we wniosku opis sprawy stwierdzić należy, że Pani, jako zarządca tymczasowy masy spadkowej nie jest właścicielem nieruchomości, a jedynie działa na rzecz spadkobierców.

Z chwilą śmierci osoby fizycznej wszelkie dane identyfikujące ten podmiot dla celów podatku VAT tracą byt prawny. W związku z powyższym czynności podejmowane przez Panią, a zmierzające do zarządu masą spadkową do czasu powołania do spadku spadkobierców, nie są czynnościami wykonywanymi w charakterze zmarłego podatnika. Nie jest Pani następcą prawnym spadkodawcy - została Pani powołana jedynie na funkcję zarządcy majątku, czyli sprawowania zarządu masą spadkową do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku przez spadkobierców. Zatem z tytułu usług dzierżawy nieruchomości, których właścicielami były osoby nieżyjące nie jest Pani podatnikiem podatku VAT. Skoro z tego tytułu nie jest i nie będzie Pani podatnikiem podatku VAT, to nie będą miały w tym zakresie zastosowania przepisy art. 106a ust. 1 i następne ustawy, dotyczące wystawiania faktur przez podatników VAT.

Zatem mając na uwadze zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zakreślony sformułowanymi przez Panią pytaniami wskazać należy, że w opisanej sprawie brak jest podstaw do wystawiania przez Panią faktur z tytułu dzierżawy nieruchomości osób nieżyjących.

Może Pani udokumentować dzierżawę nieruchomości osób nieżyjących na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Należy jednak zaznaczyć, że nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianymi przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, i jako taka nie jest objęta ich regulacją. Brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie przedmiotowych przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.

Również z uwagi na powyższe nie jest Pani zobowiązana do odprowadzania (płacenia) podatku VAT z tytułu dzierżawy nieruchomości osób nieżyjących. Z uwagi na powyższe rozstrzygnięcie, nie udziela się odpowiedzi na pozostałe pytania zawarte w pytaniu oznaczonym we wniosku nr 3.

W konsekwencji Pani stanowisko w zakresie dokumentowania fakturą dzierżawy nieruchomości osób nieżyjących oraz odprowadzania podatku VAT z tytułu dzierżawy nieruchomości osób nieżyjących jest prawidłowe. 

 

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

 

Interpretacja dotyczy:

- stanu faktycznego stanu faktycznego przedstawionego przez Panią i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

- zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Panią i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja dotyczy wyłącznie zakresu podatku od towarów i usług w kwestii dokumentowania fakturą dzierżawy nieruchomości osób nieżyjących oraz odprowadzania podatku VAT z tytułu dzierżawy nieruchomości osób nieżyjących. W zakresie podatku od towarów i usług  w kwestii kto powinien widnieć na dokumencie, jaki tytuł wykonawczy należy podać i jaki (czyj) rachunek bankowy wskazać dzierżawcy do zapłaty należności po zmarłych oraz w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Pełna weryfikacja przedstawionych we wniosku okoliczności możliwa jest jedynie w toku postępowania podatkowego lub kontrolnego, prowadzonego przez uprawnione do tego organy, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej. Postępowanie w sprawie dotyczącej wydania interpretacji indywidualnej jest postępowaniem szczególnym, mającym charakter uproszczony, odrębny od postępowania podatkowego, uregulowanego w dziale IV Ordynacji podatkowej. Wydając bowiem interpretację indywidualną Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przedstawia jedynie swój pogląd dotyczący wykładni treści analizowanych przepisów i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego (którego elementy przyjmuje, jako podstawę rozstrzygnięcia bez weryfikacji).

 

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

 

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

 

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.