Interpretacja 0111-KDIB3-2.4012.922.2025.2.SR

Interpretacja indywidualna

- stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

1 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 1 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług.

 

Uzupełnił go Pan pismem z 22 grudnia 2025 r. (wpływ 22 grudnia 2025 r.) - w odpowiedzi na wezwanie.

 

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest przedsiębiorcą prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą wpisaną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług od (…) roku.

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawca zajmuje się wynajmem, w tym wynajmem nieruchomości.

Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, w którym panuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej.

W ewidencji środków trwałych Wnioskodawca ma ujęte między innymi dwa lokale niemieszkalne, które są przedmiotem najmu. Wnioskodawcę łączy umowa najmu przedmiotowych lokali zawarta na czas nieokreślony od dnia (…) roku.

Przedmiotowe lokale zostały zakupione w dniu (…) roku w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej i są wykorzystywane wyłącznie przez Wnioskodawcę w działalności gospodarczej jako środki trwałe przeznaczone na wynajem zgodnie z art. 22g ust. 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej PIT). Przy nabyciu przedmiotowych lokali Wnioskodawca odliczył w całości podatek naliczony, bowiem zakupione lokale były przeznaczone do wykonywania czynności opodatkowanych polegających na ich oddaniu do używania na podstawie umowy najmu wyłącznie przez Wnioskodawcę.

Obecnie Wnioskodawca planuje się rozwieść, jednakże przed rozwodem Wnioskodawca wraz z małżonką mają zamiar wystąpić do sądu o ustanowienie rozdzielności majątkowej zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy i podział majątku wspólnego zgodnie ze wspólną propozycją jego podziału. Orzeczenie wyłączające wspólność majątkową małżeńską doprowadzi do ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, w ramach której Wnioskodawca nabył dwa wyżej wymienione lokale o charakterze niemieszkalnym, które są przedmiotem najmu. Wskutek ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, zmiany masy majątkowej z obecnej współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych i dokonania podziału majątku - Wnioskodawca wraz z małżonką planują w ramach podziału majątku wspólnego, przeznaczyć jeden z opisanych lokali na wyłączną własność Wnioskodawcy, a drugi z lokali przekazać na wyłączną własność żony Wnioskodawcy. Mając jednak na uwadze wiążącą Wnioskodawcę umowę o wynajem dwóch lokali użytkowych, pomimo utraty prawa własności do jednego z lokali wskutek podziału majątku, Wnioskodawca utrzyma władztwo ekonomiczne nad lokalem, który przypadnie żonie. W dniu zmiany współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych i podziału majątku - Wnioskodawca zawrze z żoną umowę najmu przedmiotowego lokalu celem kontynuowania wyżej opisanej umowy jego wynajmu na podstawie obowiązującej obecnie umowy najmu zawartej z (…) reprezentującym firmę (…). Na podstawie zawartej umowy Wnioskodawca nadal będzie mógł władać i wykorzystywać lokal, który w ramach podziału majątku przypadanie żonie - do celów prowadzenia czynności opodatkowanych w ramach działalności gospodarczej. W konsekwencji, pomimo zmiany prawa własności, nie zmieni się władztwo ekonomiczne nad lokalem i lokal nadal będzie wykorzystywany przez Wnioskodawcę do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan następujące informacje:

Na pytanie „Kiedy (proszę podać planowaną datę) nastąpi podział majątku wspólnego i przekazanie Pana małżonce lokalu niemieszkalnego?”, odpowiedział Pan, że „Strony planują wniesienie sprawy przed sąd o zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej i podział majątku wspólnego po otrzymaniu interpretacji indywidualnej, nastąpi to na początku 2026 roku, następnie Wnioskodawca i małżonka będą oczekiwali na wydanie przez Sąd orzeczenia. Podkreślić jednak należy, że nie dojdzie do faktycznego wydania lokalu wskutek zniesienia współwłasności małżeńskiej, a jedynie do zmian w prawie własności do lokalu.”

Na pytanie „Kiedy (proszę podać datę) lokal niemieszkalny będący przedmiotem przekazania Pana małżonce w ramach podziału majątku wspólnego został oddany do użytkowania?”, wskazał Pan, że „Lokal został oddany do użytkowania w miesiącu marcu 2024 roku, jednakże nie będzie on przedmiotem wydania w sensie ekonomicznym. Wnioskodawca i małżonka zmienią rodzaj własności do lokalu ze względu na zniesienie współwłasności i podział majątku wspólnego z utrzymaniem władztwa ekonomicznego nad lokalem przez Wnioskodawcę zgodnie z opisem zawartym we wniosku.”

Na pytanie „Czy wartość początkowa ww. lokalu niemieszkalnego przekracza 15.000 zł?”, podał Pan, że „Wartość początkowa lokalu i zapłacona cena przekracza 15.000 PLN.”

Na pytanie „Kiedy (proszę podać datę) nastąpiło pierwsze zasiedlenie w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”, lokalu niemieszkalnego będącego przedmiotem przekazania Pana małżonce w ramach podziału majątku wspólnego, tj. oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne ww. lokalu niemieszkalnego po jego wybudowaniu lub ulepszeniu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiącym co najmniej 30% jego wartości początkowej?”, odpowiedział Pan, że „Do pierwszego zasiedlenia doszło w dniu 5 sierpnia 2023 roku, w tym dniu na podstawie protokołu odbioru Wnioskodawca wszedł w posiadanie lokalu.”

Na pytanie „Czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem ww. lokalu niemieszkalnego a jego przekazaniem Pana małżonce w ramach podziału majątku wspólnego upłyną co najmniej 2 lata?”, podał Pan, że „Pomiędzy datą pierwszego zasiedlenia a datą zniesienia współwłasności i podziału majątku upłynie okres dwóch lat.”

Na pytanie „Czy były ponoszone wydatki na ulepszenie ww. lokalu niemieszkalnego w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które stanowiły co najmniej 30% jego wartości początkowej? Jeżeli tak to proszę wskazać:

  - Kiedy takie wydatki były ponoszone?

  - Czy od wydatków na ulepszenie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego?

  - Czy po dokonaniu tych ulepszeń ww. lokal niemieszkalny był oddany do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi, w tym również na potrzeby własne oraz czy w momencie przekazania Pana małżonce upłyną co najmniej 2 lata od momentu oddania tego lokalu do użytkowania po dokonaniu ulepszeń?”,

wskazał Pan, że „Ponoszone wydatki na lokal nie przekroczyły 30% jego wartości początkowej, tj. ceny nabycia lokalu.”

Na pytanie „Czy w przypadku, gdyby przekazanie ww. lokalu niemieszkalnego Pana małżonce w ramach podziału majątku wspólnego korzystało ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, złoży Pan wraz z Pana małżonką oświadczenie o wyborze opodatkowania VAT, spełniające wymogi wskazane w art. 43 ust. 10 w zw. z art. 43 ust. 11 ustawy?”, wskazał Pan, że „W przypadku, w którym zniesienie współwłasności majątku wspólnego i podział majątku korzystałby ze zwolnienia o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 VATU, przed czynnością podziału majątku żona Wnioskodawcy dokonałaby rejestracji jako podatnik VAT czynny w związku z planowaną, po podziale majątku, czynnością podnajmu bądź wynajmu lokalu, który przypadłby żonie Wnioskodawcy w ramach podziału majątku wspólnego i jednocześnie Wnioskodawca jak i żona Wnioskodawcy złożyliby oświadczenie o wyborze opodatkowania, które spełniałoby wymogi określone w art. 43 ust. 10 i ust. 11 VATU.”

Na pytanie „Czy w momencie przekazania ww. lokalu niemieszkalnego Pana małżonce w ramach podziału majątku wspólnego, zarówno Pan jak i Pana małżonka będą zarejestrowanymi czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług?”, odpowiedział Pan, że „Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług i będzie posiadał status takiego podatnika na dzień podziału majątku, z kolei żona podatnika będzie miała taki status, bowiem złoży wniosek o rejestrację jako podatnik VAT czynny przed podziałem majątku wspólnego w związku z planowanym rozpoczęciem wykorzystywania lokalu, który przypadnie jej w ramach zniesienia współwłasności w celach podnajmu bądź wynajmu.”

Pytania

1. Czy zmiana masy majątkowej ze współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych, a następnie podział majątku wspólnego pomiędzy małżonków, która spowoduje przyznanie własności jednej z nieruchomości żonie Wnioskodawcy, w przypadku zachowania władztwa ekonomicznego nad tą nieruchomością przez Wnioskodawcę na podstawie umowy najmu spowoduje, że czynność podziału majątku i przyznania prawa własności jednej nieruchomości żonie Wnioskodawcy będzie stanowić czynność opodatkowaną jako nieodpłatna dostawa towarów na podstawie art. 7 ust. 2 VATU?

2. Czy zmiana masy majątkowej ze współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych, a następnie podział majątku wspólnego pomiędzy małżonków, która spowoduje przyznanie własności jednej z nieruchomości żonie Wnioskodawcy, w przypadku zachowania władztwa ekonomicznego nad tą nieruchomością przez Wnioskodawcę na podstawie umowy najmu spowoduje, że Wnioskodawca będzie zobowiązany dokonać korekty 10 letniej za cały okres pozostały do końca okresu korekty w roku podatkowym, w którym nastąpi podział majątku wspólnego i przyznanie prawa własności do jednej nieruchomości żonie Wnioskodawcy?

Pana stanowisko w sprawie

1. W ocenie Wnioskodawcy, zmiana masy majątkowej ze współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych, a następnie podział majątku wspólnego poprzez przekazanie małżonce Wnioskodawcy własności jednej nieruchomości, przy zachowaniu ekonomicznego władztwa nad nieruchomością przez Wnioskodawcę na podstawie umowy najmu i dalsze jej wykorzystywanie przez Wnioskodawcę do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług nie będzie czynnością opodatkowaną na podstawie art. 7 ust. 2 VATU.

2. W ocenie Wnioskodawcy, zmiana masy majątkowej ze współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych, a następnie podział majątku wspólnego poprzez przekazanie małżonce Wnioskodawcy własności jednej nieruchomości, przy zachowaniu ekonomicznego władztwa nad nieruchomością na podstawie umowy najmu i dalsze jej wykorzystywanie przez Wnioskodawcę do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług nie będzie powodować obowiązku dokonania korekty odliczonego podatku naliczonego za rok podatkowy, w którym nastąpił podział majątku i przekazanie żonie własności nieruchomości.

Uzasadnienie

Pyt. 1

W przedstawionym zdarzeniu przyszłym dojdzie na mocy orzeczenia sądowego do zmiany rodzaju własności nad majątkiem zgromadzonym w ramach współwłasności łącznej małżeńskiej, a następnie jego podziału, a w skład tego majątku wchodzą między innymi dwa opisane lokale użytkowe wykorzystywane przez Wnioskodawcę w działalności gospodarczej. Czynność związana z podziałem między małżonków majątku wspólnego, wskutek zmiany współwłasności łącznej we współwłasność w częściach ułamkowych - nie jest czynnością odpłatną w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 VATU, a jest konsekwencją podziału zgromadzonego w trakcie trwania małżeństwa majątku wspólnego.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 VATU, niektóre czynności dokonywane nieodpłatnie są zrównane z odpłatną dostawą towarów.

Zgodnie ze wskazanym przepisem opodatkowane jest nieodpłatne przekazanie towarów należących do przedsiębiorstwa podatnika, w szczególności przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, oraz innych osób, jak również darowizny towarów, pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do dokonania odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów. Bez wątpienia w stanie sprawy, podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu opisanych nieruchomości, bowiem są one wykorzystywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej do wynajmu, która to czynność jako usługa jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług.

Dla ustalenia, czy w sprawie wskutek podziału majątku wspólnego dojdzie do czynności opodatkowanej, należy ocenić, czy samo przeniesienie własności nieruchomości wskutek podziału majątku, w przypadku w którym Wnioskodawca, który wykorzystuje nieruchomość do czynności opodatkowanych zachowa władztwo ekonomiczne nad tą nieruchomością, spełnia warunki opisane w art. 7 ust. 2 VATU.

W zakresie podatku od towarów i usług czynność opodatkowana w postaci oddania towarów oderwana jest od cywilistycznej koncepcji przeniesienia prawa własności. Oznacza to, że dla ustalenia zaistnienia czynności opodatkowanej przede wszystkim należy ustalić, czy przenoszone jest prawo do dysponowania rzeczą jak właściciel, a nie czy dochodzi do przeniesienia samego prawa własności.

Bez wątpienia art. 7 ust. 2 VATU ma na celu zapobieżenie wszelkim sytuacjom, w których dany składnik majątkowy zakupiony z przeznaczeniem do działalności gospodarczej, przy nabyciu którego odliczono podatek naliczony, jest następnie wycofywany z działalności gospodarczej celem jego korzystania na cele prywatne czy też szeroko ujmując niezwiązane z działalnością opodatkowaną podatkiem VAT. Przepis ten obejmuje stany i sytuacje, w których dochodzi do zmiany przeznaczenia wykorzystania towaru, na niezwiązany z czynnościami opodatkowanymi. Ustawodawca w art. 7 ust. 2 pkt 1 VATU posługuje się pojęciem przekazanie lub zużycie towaru na cele prywatne czy niezwiązane z czynnościami opodatkowanymi, a w punkcie 2 analizowanego przepisu stanowi o czynności prawnej jaką jest darowizna. Bezsprzecznie podział majątku wspólnego nie stanowi jego przeniesienia w formie darowizny.

Przechodząc do analizy pojęć użytych przez ustawodawcę, zgodnie ze SJP wydawnictwo PWN Warszawa 1996 rok pojęcie przekazanie oznacza „powierzyć lub ofiarować komuś coś”, z kolei pojęcie zużycie oznacza „wykorzystać coś w jakieś części lub w całości”. Analogicznie A. Bartosiewicz w „VAT. Komentarz” wydanie XIX elektroniczne LEX „W myśl Słownika języka polskiego „przekazać” znaczy tyle, co oddać, powierzyć kogoś, coś komuś innemu. Należy uznać, że istotą przekazania będzie więc wyzbycie się władztwa nad towarem, przeniesienie prawa do rozporządzania tą rzeczą (towarem) jak właściciel na inną osobę.”.

Zarówno przekazanie towaru jak i jego zużycie musi być na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, aby stanowić czynność opodatkowaną. Inaczej mówiąc przekazanie musi zmieniać sposób wykorzystywania nieruchomości. W zdarzeniu przyszłym opisanym przez Wnioskodawcę nie dojdzie do przekazania nieruchomości w rozumieniu zmiany jej przeznaczenia, tj. faktycznego jej wydania na cele osobiste małżonki Wnioskodawcy, bowiem wolą stron nie dojdzie do ekonomicznego wyzbycia się władztwa nad nieruchomością przez Wnioskodawcę i będzie ono utrzymane umową obligacyjną, tak aby nie zmieniać sposobu korzystania z nieruchomości. Pomimo, że planowana czynność zmieni podmioty, którym będzie przysługiwać prawo własności do nieruchomości, to jednak władztwo ekonomiczne nad rzeczą, już na bazie innego stosunku prawnego będzie utrzymane przez Wnioskodawcę, a umowa najmu nieruchomości zawarta przez Wnioskodawcę będzie nadal realizowana bez żadnych zmian.

Istotą opodatkowania czynności nieodpłatnych jest zmiana sposobu wykorzystywania składników majątku, ze związanych z działalnością gospodarczą, na cele prywatne. Z tego względu, że pomimo zmiany prawa własności nie zmieni się władztwo ekonomiczne nad rzeczą, oraz sposób wykorzystywania nieruchomości przez Wnioskodawcę, sama czynność zniesienia współwłasności bez przeznaczenia nieruchomości do celów prywatnych, nie będzie czynnością opodatkowaną. Ustawodawca w art. 7 ust. 2 VATU czynności opodatkowanej upatruje, bez względu na zmianę prawa własności, w takiej czynności która prowadzi do zmiany sposobu wykorzystywania towaru na cel inny, niż działalność opodatkowana przez podmiot, który dokonał odliczenia, a jak wynika z opisu stanu fatycznego Wnioskodawca utrzyma ekonomiczne władztwo nad nieruchomością w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Pyt. 2

Zgodnie z art. 91 VATU - podatnicy, którzy odliczyli podatek naliczony od składników majątkowych, w szczególności od nieruchomości są zobowiązani przez okres 10 lat (dla nieruchomości) uwzględniać korektę odliczonego podatku odliczonego, w przypadku zbycia czy zmiany przeznaczenia nieruchomości, jeśli prowadzi do zmiany sposobu wykorzystania nieruchomości.

Zgodnie z art. 91 ust. 4 i ust. 6 VATU w przypadku, gdy w okresie korekty towary zostaną sprzedane - za cały pozostający okres do końca okresu korekty, w zależności czy czynność została opodatkowana lub zwolniona od podatku, uznaje się, że towary były wykorzystywane wyłącznie do działalności opodatkowanej lub zwolnionej. Zgodnie z art. 2 pkt 22 VATU pod pojęciem sprzedaży należy rozumieć każdą czynność opodatkowaną w postaci odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów. Mając na uwadze stanowisko Wnioskodawcy do pytania pierwszego w zakresie uznania czynności zniesienia współwłasności i podziału majątku jako czynności niemieszczącej się w definicji sprzedaży wynikającej z art. 7 ust. 2 VTU, w sprawie nie dojdzie do sprzedaży towarów w wyniku podziału majątku zgromadzonego w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej, ze względu na utrzymanie władztwa ekonomicznego nad nieruchomością przez Wnioskodawcę i jego dalszego wykorzystywania do działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. W konsekwencji, wobec braku sprzedaży nieruchomości rozumianej jako wykonanie czynności opodatkowanej i dalsze wynajmowanie nieruchomości przez Wnioskodawcę, także po podziale majątku wspólnego - Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do dokonania jednorazowej korekty odliczonego podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości, której własność zostanie przekazana żonie Wnioskodawcy.

Zgodnie z art. 91 ust. 7 i ust. 7a VATU przepisy o korekcie stosuje się do środków trwałych w postaci nieruchomości, jeśli zmieniło się ich przeznaczenie w okresie korekty. Zmiana przeznaczenia polega na zaprzestaniu wykorzystywania nieruchomości do działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług i przeznaczenia składnika majątku do działalności zwolnionej oraz odwrotnie. W stanie faktycznym zdarzenia przyszłego nie dojdzie do sytuacji, w której nastąpi zmiana przeznaczenia wykorzystywania lokalu, bowiem po podziale majątku wspólnego władztwo ekonomiczne nad lokalem będzie nadal utrzymane przez Wnioskodawcę, a lokal będzie wykorzystywany do czynności opodatkowanych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Jak stanowi art. 2 pkt 6 ustawy:

W świetle art. 7 ust. 1 ustawy:

Ustawa o podatku od towarów i usług posługuje się w odniesieniu do dostawy towarów sformułowaniem „przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel” (art. 7 ust.  1 ustawy), a towarami w świetle tej ustawy - co do zasady - są rzeczy oraz ich części (art. 2 pkt 6 ustawy).

Takie zdefiniowanie konstytutywnego aspektu dostawy towarów, odwołując się do ekonomicznego władztwa nad rzeczą sprawia, że przedmiotem opodatkowania może być nie tylko sprzedaż czy zamiana rzeczy jako fizycznie wyodrębnionych dóbr materialnych, ale również inne transakcje wywierające, z ekonomicznego punktu widzenia, podobne skutki.

Co należy rozumieć przez „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel”, określił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-320/88. W orzeczeniu tym stwierdził, że dla uznania danej czynności za opodatkowaną dostawę towarów, nie ma znaczenia to, czy dochodzi do przeniesienia własności według prawa właściwego dla danego kraju. Regulacja ta ma zastosowanie do każdego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem na inny podmiot, które to przeniesienie skutkuje tym, że strona ta uzyskuje de facto możliwość korzystania z rzeczy tak jak właściciel, nawet jeżeli nie wiąże się to z przeniesieniem własności. W tym orzeczeniu, odnosząc się do dostawy towarów, Trybunał posłużył się terminem przeniesienia „własności w sensie ekonomicznym”, podkreślając tym samym uniezależnienie opodatkowania od przeniesienia własności towarów. Oznacza to więc, że na gruncie przedmiotowego przepisu kluczowym elementem jest przeniesienie, w istocie rzeczy, praktycznej kontroli nad rzeczą i możliwości dysponowania nią.

Innymi słowy pojęcie „przeniesienie prawa do rozporządzania jak właściciel” dotyczy tego rodzaju czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nim jak właściciel. Chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest bowiem przeniesienie prawa własności, zatem zwrotu „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawa własności”. Idąc dalej należy wskazać, że czynności przejścia własności ekonomicznej nie musi towarzyszyć przejście własności w sensie prawnym, bowiem „dostawa towarów” nie ogranicza się wyłącznie do prawa własności rzeczy.

Należy więc uznać, że dostawa towarów powinna podlegać ocenie przede wszystkim z punktu widzenia swoich aspektów ekonomicznych, mniejsze zaś znaczenie mają jej skutki o charakterze cywilnoprawnym, występujące na gruncie prawa cywilnego.

Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jedynie wówczas, gdy czynności te są wykonywane odpłatnie.

Ustawodawca jednakże przewidział od powyższej reguły wyjątki, które zostały zawarte - w przypadku dostawy towarów w art. 7 ust. 2 ustawy.

Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

   1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

   2) wszelkie inne darowizny

   - jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Jak wynika z powyższych uregulowań, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega generalnie każde nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, w tym także wszelkie inne darowizny, z którymi wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych.

Jeżeli natomiast podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego, to nieodpłatne przekazanie (w tym także darowizna) tych towarów pozostaje poza zakresem opodatkowania (podatnik nie musi dokonać ich opodatkowania), bez względu na cel, na który zostały one przekazane (darowane).

Analizując treść art. 7 ust. 2 ustawy, warto odwołać się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który wielokrotnie wypowiadał się w kwestii opodatkowania nieodpłatnych świadczeń. W wyroku z 27 czerwca 1989 r. w sprawie C‑50/88 (Heinz Küchne) Trybunał stwierdził, że ze wspólnym systemem podatku od wartości dodanej spójne jest nieopodatkowanie amortyzacji aktywów przedsiębiorstwa w odniesieniu do ich prywatnego użytku w przypadku, gdy VAT od tych towarów nie podlegał odliczeniu, przy jednoczesnym opodatkowaniu wydatków ponoszonych na utrzymanie i używanie towarów, w odniesieniu do których podatnik jest uprawniony do odliczenia podatku. Rozwiązanie to pozwala zarówno uniknąć podwójnego opodatkowania samych towarów, jak i braku opodatkowania ostatecznej konsumpcji. Również w orzeczeniu z 25 maja 1993 r.  w sprawie C-193/91 (Gerhard Mohsche) oraz w orzeczeniu z 17 maja 2001 r. w połączonych sprawach C-193/91 (Hans- Georg Fisher) i C-323/99 (Klaus Brandenstein) Trybunał wskazał, że nieodpłatne świadczenia mogą być opodatkowane wyłącznie w takim zakresie, w jakim podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku naliczonego.

Nie każda jednak czynność, która stanowi dostawę towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Określona czynność będzie opodatkowana VAT, jeśli zostanie wykonana przez podatnika, a więc osobę prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Według art. 15 ust. 2 ustawy:

W świetle powyższego stwierdzić należy, że każdy kto dokonuje czynności dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, powinien być uznany, co do zasady, za podatnika podatku od towarów i usług.

Należy wyjaśnić, że prawo dopuszcza, aby własność tej samej rzeczy przysługiwała niepodzielnie kilku osobom. Na tym polega współwłasność w świetle art. 195 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.). Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się - jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji - przepisy odnoszące się do własności.

Zgodnie z art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego:

Natomiast, ustrój majątkowy małżeński, definiowany jako sytuacja prawna małżonka wobec majątku drugiego małżonka, regulują przepisy ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).

W świetle art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

W myśl art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Stosownie do art. 36 § 1 oraz § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Jak stanowi art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Zatem, istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).

Ponadto w myśl art. 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Z opisu sprawy wynika, że jest Pan przedsiębiorcą prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą wpisaną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jest Pan czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług od (…) roku. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmuje się Pan wynajmem, w tym wynajmem nieruchomości. Pozostaje Pan w związku małżeńskim, w którym panuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. W ewidencji środków trwałych ma Pan ujęte między innymi dwa lokale niemieszkalne, które są przedmiotem najmu. Przedmiotowe lokale zostały zakupione w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej i są wykorzystywane wyłącznie przez Pana w działalności gospodarczej. Przy nabyciu przedmiotowych lokali odliczył Pan w całości podatek naliczony, bowiem zakupione lokale były przeznaczone do wykonywania czynności opodatkowanych polegających na ich oddaniu do używania na podstawie umowy najmu wyłącznie przez Pana. Obecnie planuje Pan się rozwieść, jednakże przed rozwodem wraz z małżonką ma Pan zamiar wystąpić do sądu o ustanowienie rozdzielności majątkowej zgodnie z art. 52 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy i podział majątku wspólnego zgodnie ze wspólną propozycją jego podziału. Orzeczenie wyłączające wspólność majątkową małżeńską doprowadzi do ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, w ramach której nabył Pan dwa wyżej wymienione lokale o charakterze niemieszkalnym, które są przedmiotem najmu. Wskutek ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, zmiany masy majątkowej z obecnej współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych i dokonania podziału majątku -wraz z małżonką planuje Pan w ramach podziału majątku wspólnego, przeznaczyć jeden z opisanych lokali na Pana wyłączną własność, a drugi z lokali przekazać na wyłączną własność Pana żony. Mając jednak na uwadze wiążącą Pana umowę o wynajem dwóch lokali użytkowych, pomimo utraty prawa własności do jednego z lokali wskutek podziału majątku, utrzyma Pan władztwo ekonomiczne nad lokalem, który przypadnie żonie. W dniu zmiany współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych i podziału majątku -zawrze Pan z żoną umowę najmu przedmiotowego lokalu celem kontynuowania wyżej opisanej umowy Pana wynajmu na podstawie obowiązującej obecnie umowy najmu zawartej z (…) reprezentującym firmę (…). Na podstawie zawartej umowy nadal będzie Pan mógł władać i wykorzystywać lokal, który w ramach podziału majątku przypadanie żonie - do celów prowadzenia czynności opodatkowanych w ramach działalności gospodarczej.

Ma Pan wątpliwości czy zmiana masy majątkowej ze współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych, a następnie podział majątku wspólnego pomiędzy małżonków, która spowoduje przyznanie własności jednej z nieruchomości Pana żonie, w przypadku zachowania władztwa ekonomicznego nad tą nieruchomością przez Pana na podstawie umowy najmu spowoduje, że czynność podziału majątku i przyznania prawa własności jednej nieruchomości Pana żonie będzie stanowić czynność opodatkowaną jako nieodpłatna dostawa towarów na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy.

Dokonując analizy powołanych wyżej regulacji prawnych w odniesieniu do przedstawionych przez Pana okoliczności sprawy, należy podkreślić, że powołane wyżej przepisy art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy nie definiują małżonków jako odrębnej kategorii podatników. Tym samym na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług małżonkowie nie są uznawani za jeden podmiot podatkowy, bowiem każdy z nich, wykonując samodzielnie czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jest odrębnym podatnikiem tego podatku. W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokonał czynności podlegającej opodatkowaniu. Niezależnie więc od istniejących stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami, w transakcjach zawieranych pomiędzy nimi mamy do czynienia z wykonywaniem czynności opodatkowanych pomiędzy dwoma odrębnymi podmiotami. Zatem transakcje dokonywane pomiędzy nimi, stanowią dostawę towarów lub świadczenie usług, które to czynności podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy wyjaśnić, że na gruncie przepisów podatkowych, zarówno Pan, jak i Pana małżonka, traktowani są jako odrębne, niezależne podmioty (podatnicy). Pan, jako podatnik VAT, w oparciu o składniki majątku wspólnego wykorzystywane w Pana działalności gospodarczej, posiada odrębne przedsiębiorstwo (odrębną własność ekonomiczną), natomiast w ramach małżeństwa współwłasność łączną z małżonką. Czyli prowadząc swoje przedsiębiorstwo w oparciu o składniki majątku wspólnego ma Pan nad tym majątkiem kontrolę ekonomiczną. Zatem pomimo tego, że prowadzi Pan działalność gospodarczą w oparciu o składniki majątku wspólnego, to jest w sensie ekonomicznym właścicielem tej części majątku wspólnego. Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, która zakładałaby, że wspólność majątkowa istniejąca między małżonkami na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ma wpływ na zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług. Dopuszczalne jest dokonywanie czynności między małżonkami pozostającymi w małżeńskiej wspólności majątkowej, jeżeli czynności te dotyczą sfery objętej zakresem ich działalności gospodarczej.

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 czerwca 2023 r. I FSK 440/19:

Zatem pomimo nabycia ww. nieruchomości (lokalu) wykorzystywanej do Pana działalności gospodarczej w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej, nieruchomość ta - jak wynika z wniosku - była przeznaczona i wykorzystywana wyłącznie do Pana działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Tym samym będzie Pan działał z tytułu przekazania małżonce w wyniku podziału majątku wspólnego ww. nieruchomości jak podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ww. ustawy.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w przypadku nieodpłatnego przekazania małżonce w wyniku podziału majątku wspólnego, ww. nieruchomości wykorzystywanej przez Pana w prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, czynność ta - wbrew stanowisku przedstawionemu we wniosku - będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

Należy w tym miejscu podkreślić, że dyspozycją art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy zostało objęte przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia. Przekazanie nieruchomości na rzecz Pana żony nie zostało objęte tym przepisem, gdyż jej zbycie nastąpi pomiędzy dwoma odrębnymi podatnikami podatku VAT i nie nastąpi na cele osobiste Pana małżonki. Przekazanie nieodpłatne nieruchomości na rzecz Pana żony, nie mieści się więc w dyspozycji art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Zatem nieodpłatne przekazanie towarów (nieruchomości) należących do Pana przedsiębiorstwa na rzecz małżonki należy rozpatrywać przez pryzmat art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy, a więc jako wszelkie inne darowizny, z którymi wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych. W przepisie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy ustawodawca nie rozróżnia sposobu opodatkowania darowizny przez pryzmat celów jej dokonania, zatem niezależnie na jakie cele dokona Pan przekazania na rzecz małżonki w wyniku podziału majątku wspólnego, czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu, ze względu na fakt, że przysługiwało Panu prawo do odliczenia podatku VAT w odniesieniu do przekazywanej nieruchomości.

Wobec powyższego, dla czynności nieodpłatnego przekazania nieruchomości na rzecz Pana małżonki w drodze podziału majątku wspólnego, od której miał Pan prawo do odliczenia podatku naliczonego, zostaną spełnione przesłanki warunkujące zrównanie nieodpłatnego przekazania towarów z odpłatną dostawą towarów na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy, co w konsekwencji oznacza, że czynność ta podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Podsumowując, nieodpłatne przekazanie nieruchomości (lokalu) małżonce przez Pana w drodze umowy podziału majątku wspólnego, od której miał Pan prawo do odliczenia podatku naliczonego, stanowić będzie nieodpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W celu ustalenia, czy przekazanie nieruchomości (lokalu) małżonce w drodze umowy podziału majątku wspólnego, będzie opodatkowane podatkiem od towarów i usług, należy ustalić, czy transakcja ta będzie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT.

Wyjaśnić należy, że dla dostawy budynków, budowli lub ich części ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10, art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy.

I tak, na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:

Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:

a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,

b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Z powyższego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest - co do zasady - zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Zatem, dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.

Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:

Przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:

a) wybudowaniu lub

b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Z przepisu tego wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. Pierwsze zasiedlenie budynku/budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku/budowli lub ich części oddano je w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku/budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika - bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku/budowli.

W przypadku nieruchomości zabudowanych niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom - po spełnieniu określonych warunków - skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.

Według art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:

Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:

   a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,

   b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Powyższy przepis wskazuje, jakie muszą zostać spełnione warunki, aby sprzedaż budynków, budowli lub ich części mogła korzystać ze zwolnienia od podatku VAT. Z przepisu tego wynika, że prawo do zwolnienia przysługuje wówczas, gdy w stosunku do budynków, budowli lub ich części będących przedmiotem sprzedaży nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, oraz dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ulepszenie tych obiektów, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do stwierdzenia, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a stanie się bezzasadne.

Jeżeli nie zostaną spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i pkt 10a ustawy, należy przeanalizować możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:

Zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczy wszystkich towarów - zarówno nieruchomości, jak i ruchomości - przy nabyciu (imporcie lub wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku VAT i wykorzystywanych - niezależnie od okresu ich używania przez podatnika - wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT.

Analiza przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, regulujących wyżej wskazane prawo do zwolnienia od podatku dostawy budynków, budowli lub ich części, prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do tych towarów może wystąpić jedna z ww. podstaw do zastosowania zwolnienia od tego podatku. Istotne jest wobec tego każdorazowe kompleksowe zbadanie okoliczności towarzyszących dostawie danego obiektu. Bowiem stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie, podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter dokonywanych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.

W opisie sprawy wskazał Pan, że do pierwszego zasiedlenia lokalu doszło w dniu 5 sierpnia 2023 roku, w tym dniu na podstawie protokołu odbioru wszedł Pan w posiadanie lokalu. Lokal jest wykorzystywany przez Pana w działalności gospodarczej na wynajem. Pomiędzy datą pierwszego zasiedlenia a datą zniesienia współwłasności i podziału majątku upłynie okres dwóch lat. Jednocześnie wskazał Pan, że ponoszone wydatki na lokal nie przekroczyły 30% jego wartości początkowej.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne oraz przedstawiony opis sprawy, stwierdzić należy, że dla czynności nieodpłatnego przekazania na rzecz małżonki w drodze podziału majątku wspólnego ww. nieruchomości (lokalu), stanowiącej dostawę towarów, zostanie spełniona przesłanka do zastosowania zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, gdyż ww. czynność nie zostanie dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia, jak również pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą minie okres dłuższy niż dwa lata. Ponadto, z opisu sprawy wynika, że nie ponosił Pan nakładów na ulepszenie ww. nieruchomości w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym, stanowiących co najmniej 30% jej wartości początkowej.

W konsekwencji, czynność nieodpłatnego przekazania na rzecz małżonki w drodze podziału majątku wspólnego ww. nieruchomości (lokalu), stanowiąca dostawę towarów, będzie korzystała ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Przy czym, zgodnie z art. 43 ust. 10 ustawy:

Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:

1) są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;

2) złożą:

a) przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub

b) w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów

     - zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.

 

W myśl art. 43 ust. 11 ustawy:

Oświadczenie, o którym mowa w ust. 10 pkt 2, musi również zawierać:

1) imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;

2) planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części - w przypadku, o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;

3) adres budynku, budowli lub ich części.

Tak więc ustawodawca daje podatnikom - po spełnieniu określonych warunków - możliwość zrezygnowania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy i opodatkowania transakcji na zasadach ogólnych. Przy czym podkreślić należy, że niniejsze prawo zostało zawężone tylko do rezygnacji ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Jak wynika z okoliczności sprawy, jest Pan czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług i będzie Pan posiadał status takiego podatnika na dzień podziału majątku. Ponadto w przypadku, w którym zniesienie współwłasności majątku wspólnego i podział majątku korzystałby ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, przed czynnością podziału majątku Pana żona dokonałaby rejestracji jako podatnik VAT czynny w związku z planowaną, po podziale majątku, czynnością podnajmu bądź wynajmu lokalu, który przypadłby Pana żonie w ramach podziału majątku wspólnego. Jednocześnie Pan jak i Pana żona złożyliby oświadczenie o wyborze opodatkowania, które spełniałoby wymogi określone w art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy.

Jeśli zatem Strony transakcji (Pan i Pana żona) podejmą decyzję o rezygnacji ze zwolnienia od podatku i złożą zgodne oświadczenie, spełniające warunki z art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy, to dostawa ww. nieruchomości (lokalu), będzie podlegała opodatkowaniu według właściwej stawki podatku VAT.

Zatem Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.

Odnosząc się z kolei do Pana wątpliwości dotyczących obowiązku dokonania korekty podatku naliczonego, należy wskazać, że zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego oraz podmiotu zobowiązanego do ich dokonania zostały określone w art. 91 ustawy o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 91 ust. 2 ustawy:

Stosownie do art. 91 ust. 3 ustawy:

Zgodnie z art. 91 ust. 4 ustawy:

Na podstawie art. 91 ust. 5 ustawy:

W myśl art. 91 ust. 6 ustawy:

W przypadku gdy towary lub usługi, o których mowa w ust. 4, zostaną:

   1) opodatkowane - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi;

   2) zwolnione od podatku lub nie podlegały opodatkowaniu - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.

Stosownie do art. 91 ust. 7 ustawy:

Zgodnie z art. 91 ust. 7a ustawy:

W oparciu o art. 91 ust. 7b ustawy:

Jak stanowi art. 91 ust. 7c ustawy:

Według art. 91 ust. 7d ustawy:

Jak stanowi art. 91 ust. 8 ustawy:

Przepisy art. 91 wprowadzają konstrukcję korekty podatku naliczonego dokonywaną z uwagi na zmianę struktury sprzedaży albo na zmianę pierwotnego przeznaczenia towaru lub usługi (z którą związany jest podatek naliczony).

Wprowadzenie procedury korekty związane jest z faktem, że we wspólnym systemie VAT obowiązuje zasada odliczenia niezwłocznego, tzn. w momencie nabycia. W tym momencie czasowym związek towaru z danym rodzajem czynności (opodatkowane, zwolnione, mieszane) ma zazwyczaj charakter planowany. Do czasu faktycznego wykorzystania nabytego towaru lub usługi faktyczny związek z danym rodzajem czynności może się zmienić, przekreślając prawo do odliczenia albo uzasadniając dokonanie odliczenia. Jednocześnie przepisy wprowadzają szczególny tryb korekty do wybranych składników majątku. Z uwagi na zazwyczaj wieloletni okres wykorzystania składników majątku zaliczanych do środków trwałych oraz nieruchomości ustawa przyjmuje zasadę dokonywania cząstkowej i równomiernej korekty w dłuższym czasie (dla nieruchomości przez 10 lat, a dla pozostałych składników majątku przez 5 lat). Regulacje te mają na celu urealnienie odliczenia podatku naliczonego. Ustawa zakłada bowiem, że środki trwałe (jako dobra o charakterze trwałym) zużywają się w określonym czasie, a nie jednorazowo. W tym też czasie stopniowo konsumowane jest prawo do odliczenia i należy je oceniać w dłuższej perspektywie czasu, a nie jednorazowo.

W przypadku, w którym podatnik zmienia przeznaczenie składnika majątku nabytego (wytworzonego) dla celów działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług i zaczyna go używać wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych od podatku lub czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, ma on zasadniczo obowiązek skorygować odliczony podatek od towarów i usług, jeżeli taki został odliczony. Analogicznie powinien postąpić podatnik w sytuacji zbycia takiego składnika majątku, jeżeli przy jego nabyciu (wytworzeniu) odliczył podatek naliczony, a przy zbyciu zastosuje zwolnienie z tego podatku lub zbycie takiego składnika majątku nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Przy czym należy wskazać, że przepis art. 91 ust. 5 ustawy, wprowadza szczególny przypadek dokonywania korekt w sytuacji, gdy podatnik w okresie trwania korekty cząstkowej zbywa dany środek trwały. W takich sytuacjach - zbycia środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych - przyjmuje się fikcję prawną, że zbyte składniki majątku służą nadal działalności opodatkowanej lub nadal działalności zwolnionej, aż do końca okresu korekty. Korekty za wszystkie pozostałe okresy dokonuje się w deklaracji za miesiąc, w którym dokonano sprzedaży.

W analizowanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której przy zakupie będącej przedmiotem nieodpłatnego przekazania na rzecz małżonki nieruchomości, tj. lokalu niemieszkalnego, przysługiwało Panu prawo do odliczenia podatku naliczonego. Wskazał Pan, że przy nabyciu przedmiotowego lokalu odliczył Pan w całości podatek naliczony, bowiem zakupiony lokal był przeznaczony do wykonywania czynności opodatkowanych polegających na ich oddaniu do używania na podstawie umowy najmu wyłącznie przez Pana.

Jak rozstrzygnięto powyżej, czynność nieodpłatnego przekazania na rzecz małżonki ww. nieruchomości (lokalu), będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy, korzystającą ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy. Przy czym, jak wynika z opisu sprawy, Pan i Pana żona złożą oświadczenie o wyborze opodatkowania, które będzie spełniać wymogi określone w art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy.

Zatem w sytuacji, gdy Strony transakcji spełnią warunki z art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy i zrezygnują ze zwolnienia od podatku dla dostawy opisanej nieruchomości (lokalu), w związku z czym transakcja będzie czynnością opodatkowaną podatkiem VAT, to w takiej sytuacji nie dojdzie do zmiany przeznaczenia i nie będzie Pan zobowiązany do dokonania korekty odliczonego podatku VAT z tytułu nabycia ww. nieruchomości (lokalu).

Zauważenia wymaga, że okoliczność, iż nadal będzie Pan wykorzystywał nieruchomość (lokal) w swojej działalności gospodarczej poprzez zawarcie umowy najmu między Panem a Pana małżonką, pozostaje bez wpływu na ocenę transakcji dostawy ww. nieruchomości. Należy bowiem mieć na względzie, że po przekazaniu ww. nieruchomości (lokalu) do majątku małżonki nabędzie ona prawo dysponowania przedmiotową nieruchomością. Zatem ma ona prawo do podjęcia decyzji czy przedmiotową nieruchomość w ogóle udostępni, a jeśli tak to komu i na jakiej podstawie. Tym samym fakt, że Pana małżonka zdecydowała się na udostępnienie ww. nieruchomości, na podstawie umowy najmu na Pana rzecz w celu dalszego wykorzystywania jej w prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, nie może przesądzać o charakterze transakcji.

Zatem Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Pana wniosku (pytań). Inne kwestie przedstawione w opisie sprawy oraz we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniami, nie mogą być - zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej -rozpatrzone.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.

Ponadto należy podkreślić, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

  - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

  - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.