Wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej możliwości skorzystania ze zwolnienia z art. 9 pkt 17 PCC przy zakupie nieruchomości w sytuacji posiadania 1/5 udziału w innej nieruchomości nabytej w drodze działu spadku.
Wnioskodawczyni, osoba fizyczna, planuje zakupić swój pierwszy lokal mieszkalny na rynku wtórnym w czerwcu 2026 r. Jest spadkobiercą ustawowym po zmarłym ojcu. W drodze dziedziczenia nabyła 1/6 udziału w spadku. Następnie w wyniku działu spadku dokonanego ugodą sądową w lipcu 2025 r. otrzymała m.in. 1/5 udziału w nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym (wcześniej…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
20 czerwca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie możliwości skorzystania ze zwolnienia z art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawczyni (…) planuje zakupić (...) czerwca 2026 r. na rynku wtórnym swój pierwszy samodzielny lokal mieszkalny. Transakcja zostanie sfinalizowana w formie umowy sprzedaży przed notariuszem. Będzie to pierwsza nieruchomość mieszkalna, do której Wnioskodawczyni nabędzie prawo własności – Wnioskodawczyni nie posiada obecnie ani nie posiadała w przeszłości na własność (bądź we współwłasności) innego lokalu mieszkalnego ani domu jednorodzinnego, z wyjątkiem udziału opisanego poniżej.
Wnioskodawczyni jest jednym ze spadkobierców ustawowych po zmarłym (…) (…). Sąd Rejonowy w (…), postanowieniem z (…) (sygn. akt (…)) stwierdził, że spadek po wyżej wymienionym spadkodawcy nabyło z mocy ustawy 6 osób (w tym Wnioskodawczyni), każda w udziale wynoszącym 1/6 części.
W celu dokonania działu spadku spadkobiercy zainicjowali postępowanie przed Sądem Rejonowym w (…) (sygn. akt (…)). (...) lipca 2025 r. strony zawarły przed Sądem ugodę sądową (…), na mocy której dokonały zgodnego działu spadku. Postanowieniem z tego samego dnia Sąd umorzył postępowanie, a orzeczenie to stało się prawomocne (...) lipca 2025 r.
Zgodnie z treścią zawartej ugody sądowej z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (…) wydzielono działkę ewidencyjną nr (…) (obręb ewidencyjny (…), (…)). Wnioskodawczyni oraz pozostali uczestnicy (łącznie 6 osób) pozostali we współwłasności tej wydzielonej działki nr (…) w równych udziałach wynoszących po 1/6 części dla każdego z nich (…). Jest to nieruchomość o charakterze wyłącznie gruntowym.
W pozostałych nieruchomościach wchodzących w skład masy spadkowej (w tym w działkach niezabudowanych oraz działce numer (…) w (…), (…), na której posadowiony jest budynek o charakterze mieszkalnym/dom) udziały zostały przyznane 5 uczestnikom postępowania (w tym Wnioskodawczyni) – po wyłączeniu z tej części podziału jednej z sióstr, (…). Udział Wnioskodawczyni w tych nieruchomościach (w tym w działce z domem mieszkalnym) został określony na 1/5 części (…).
Podsumowując, jedyną nieruchomością o charakterze mieszkalnym, w której Wnioskodawczyni posiada jakikolwiek ułamek, jest dom na działce nr (…) w (…). Przyznany jej w ugodzie sądowej udział wynosi 1/5 (20%), a więc nie przekracza ustawowego limitu 50%. Pozostałe składniki ujęte w ugodzie stanowią niezabudowane działki gruntu.
W związku z planowaną transakcją, notariusz mający sporządzić akt notarialny umowy sprzedaży nowego lokalu mieszkalnego powziął wątpliwość, czy fakt sfinalizowania działu spadku drogą ugody sądowej, w wyniku której Wnioskodawczyni posiada udział wynoszący 1/5 części w nieruchomości gruntowej zabudowanej domem mieszkalnym, nie wyklucza możliwości zastosowania zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) na podstawie art. 9 pkt 17a (winno być: art. 9 pkt 17) ustawy o PCC.
Pytanie
Czy w świetle art. 9 pkt 17a (winno być: art. 9 pkt 17) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, posiadanie przez Wnioskodawczynię udziału wynoszącego 1/5 części w nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym (działka nr (…), (…)), który to udział został ostatecznie przyznany na mocy prawomocnej ugody sądowej o dział spadku (sygn. akt (…)), pozbawia Wnioskodawczynię prawa do skorzystania ze zwolnienia z podatku PCC przy planowanym zakupie pierwszego samodzielnego lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym?
Pani stanowisko w sprawie
W ocenie Wnioskodawczyni, planowany zakup lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym będzie w pełni korzystał ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) na podstawie art. 9 pkt 17a (winno być: art. 9 pkt 17) ustawy o PCC.
Zgodnie z art. 9 pkt 17a lit. b (winno być: art. 9 pkt 17) ustawy o PCC, ze zwolnienia przy zakupie pierwszego lokalu mieszkalnego może skorzystać również osoba, która w dniu sprzedaży posiada lub posiadała udział w prawie własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, pod warunkiem że udział ten nie przekracza 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.
W analizowanym stanie faktycznym (winno być: zdarzeniu przyszłym) jedyną nieruchomością mieszkalną, w której Wnioskodawczyni posiada jakikolwiek ułamek, jest dom posadowiony na działce nr (…). Przyznany jej w drodze działu spadku udział wynosi 1/5 (20%), co oznacza, że w sposób oczywisty mieści się w ustawowym limicie do 50%. Pozostałe nieruchomości ujęte w ugodzie to działki gruntu bez funkcji mieszkalnej (w tym działka nr (…) w obrębie (…), gdzie udział wynosi 1/6), które nie stanowią negatywnej przesłanki do przyznania ulgi.
W odniesieniu do wątpliwości notariusza dotyczących formy prawnej podziału majątku, Wnioskodawczyni stoi na stanowisku, że zawarcie ugody sądowej w toku postępowania o dział spadku nie zmienia charakteru prawnego tego nabycia. Ugoda zawarta przed sądem powszechnym, skutkująca umorzeniem postępowania, stanowi integralną część procedury działu spadku. Jej jedynym celem i skutkiem było polubowne wyjście ze współwłasności majątku, którego jedynym i pierwotnym źródłem było wyłącznie dziedziczenie ustawowe po zmarłym ojcu. Nie mamy tutaj do czynienia z wtórnym obrotem komercyjnym na rynku nieruchomości.
W konsekwencji, skoro Wnioskodawczyni posiada udział w domu jednorodzinnym w wysokości nieprzekraczającej 50%, a nabycie to nastąpiło bezpośrednio w ramach procedury spadkowej zwieńczonej ugodą sądową, spełnione zostały wszystkie przesłanki ustawowe. Poprzednia ugoda o dział spadku pozostaje całkowicie neutralna dla obecnej transakcji, a Wnioskodawczyni przysługuje pełne prawo do zakupu pierwszego samodzielnego mieszkania bez obowiązku zapłaty podatku PCC.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191):
Podatkowi podlegają: umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.
Na podstawie art. 4 pkt 1 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 5, ciąży przy umowie sprzedaży – na kupującym.
Stosownie do art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy:
Obowiązek zapłaty podatku ciąży na podatnikach tego podatku.
W oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie sprzedaży – wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego.
Wartość rynkową określa się na zasadach wskazanych w art. 6 ust. 2 ww. ustawy, w myśl którego:
Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy:
Stawki podatku wynoszą od umowy sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym − 2%.
W myśl art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy:
Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika, oraz przypadków, o których mowa w ust. 1a.
Stosownie do treści art. 10 ust. 2 i 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego.
Płatnicy obowiązani są uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego zapłacenia podatku.
Jeżeli więc umowa sprzedaży zostaje sporządzona w formie aktu notarialnego, na notariuszu ciążą obowiązki płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych.
Jak wynika z powołanych przepisów – umowa sprzedaży podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i obowiązek uiszczenia tego podatku ciąży na kupującym. Przewidziano jednak sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
W myśl art. 9 pkt 17 ww. ustawy:
Zwalnia się od podatku sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.
Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych będzie sprzedaż, której przedmiotem jest:
· prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,
· prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego,
· spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego,
jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach. W przypadku, w którym kupującemu/kupującym przysługuje lub przysługiwał udział w opisywanych prawach nabyty tytułem dziedziczenia − by mogło być zastosowane zwolnienie − wielkość przysługującego mu/im udziału nie może przekroczyć 50%. Zatem tylko posiadanie (w przeszłości lub w dacie zakupu) ww. praw, nabyte w drodze dziedziczenia (i to w określonym udziale), nie stanowi przeszkody do zastosowania ww. ulgi.
Z przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, że jest Pani jednym ze spadkobierców ustawowych po zmarłym ojcu. Spadek po Pani ojcu nabyło z mocy ustawy 6 osób (w tym Pani), każda w udziale wynoszącym 1/6 części. W celu dokonania działu spadku spadkobiercy zawarli przed Sądem ugodę sądową, na mocy której dokonali zgodnego działu spadku. Zgodnie z treścią zawartej ugody sądowej Pani oraz pozostali spadkobiercy (łącznie 6 osób) pozostali we współwłasności wydzielonej działki gruntowej nr (…) w równych udziałach wynoszących po 1/6 części dla każdego. W pozostałych nieruchomościach wchodzących w skład masy spadkowej (w tym w działkach niezabudowanych oraz działce, na której posadowiony jest budynek o charakterze mieszkalnym/dom) udziały zostały przyznane 5 uczestnikom postępowania (w tym Pani). Pani udział w tych nieruchomościach (w tym w działce z domem mieszkalnym) został określony na 1/5 części. Planuje Pani zakupić lokal mieszkalny.
Pani wątpliwości budzi fakt, czy w związku z opisaną sytuacją, będzie Pani mogła skorzystać ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych, o których mowa w art. 9 pkt 17 ww. ustawy przy zakupie lokalu mieszkalnego.
Pani zdaniem, będzie Pani mogła skorzystać ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.
Aby skorzystać ze zwolnienia zawartego w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, kupujący musi spełniać warunek nieposiadania wcześniej nieruchomości mieszkaniowych czy też spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego/budynku mieszkalnego lub udziału w niej lub w ww. prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.
Pani udział w prawie własności nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym nie przekracza 50%, ale część tego udziału nabyła Pani w drodze dziedziczenia, a pozostała część - jak wynika z wniosku - została nabyta w drodze działu spadku dokonanego na podstawie ugody sądowej.
Zarówno ugoda jak i dział spadku są instytucjami uregulowanymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Stosownie zaś do art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego:
Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.
Zgodnie z Kodeksem cywilnym, ugoda jest umową, której istotą jest to, że strony czynią sobie wzajemne ustępstwa. Robią to po to, aby zakończyć istniejący spór, zapobiec jego powstaniu lub usunąć niepewność dotyczącą łączących je praw i obowiązków.
Z instytucją działu spadku mamy do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. W wyniku działu spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom, przechodzą na nich, ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy, które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.
Co do zasady dział spadku jest formą nowego nabycia tylko wówczas, gdy – w wyniku tego działu – podatnik otrzymuje składniki majątkowe, których wartość po dokonanym podziale przekracza wartość udziału, jaki pierwotnie mu przysługiwał.
Z powyższego wynika więc jasno, że nabycie tytułem dziedziczenia oraz nabycie tytułem działu spadku to dwa odrębne tytuły nabycia.
Jak wynika z wniosku, pierwotnie nabyła Pani 1/6 (5/30) udziału w spadku, w tym w nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym w drodze dziedziczenia, a następnie w wyniku działu spadku stała się Pani właścicielką między innymi 1/5 (6/30) udziału w nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym. A zatem w wyniku działu spadku nabyła Pani udział większy niż przysługiwał Pani w drodze dziedziczenia. Jak więc wynika z opisu sprawy, tylko 1/6 (5/30) udziału w nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym nabyła Pani tytułem dziedziczenia. Pozostały udział (1/30) został nabyty tytułem działu spadku.
Jak wskazano powyżej, w przypadku kupującego, który posiada/posiadał udział w nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, zwolnienie przysługuje tylko w przypadku nabycia tego udziału do wysokości 50% i wyłącznie tytułem dziedziczenia. Pani, co prawda, nabyła udział w ww. nieruchomości dopuszczalnej wysokości, jednakże tylko część tego udziału nabyła Pani tytułem dziedziczenia, a pozostałą część tytułem działu spadku.
Zatem przy zakupie lokalu mieszkalnego nie będzie Pani mogła skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Pani stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
W odniesieniu do załączonych do wniosku dokumentów, informuję, że zgodnie z nadanymi mi uprawnieniami, dokonuję oceny stanowiska wyłącznie w oparciu o przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Tym samym, przy wydawaniu interpretacji nie weryfikuję dokumentów dołączanych do wniosku o wydanie interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo