Interpretacja 0111-KDWB.4015.10.2026.1.APA

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

 

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

 

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

 

1 maja 2026 r., wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie możliwości skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania otrzymania środków pieniężnych w drodze darowizny od matki.

 

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca (dalej: „Obdarowany”) otrzymał od swojej matki (dalej: „Darczyńca”) darowiznę środków pieniężnych w łącznej kwocie (...) zł. Środki te stanowiły osobisty, w pełni legalny i opodatkowany kapitał Darczyńcy, pochodzący z legalnie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Darczyńca, w celu zachowania pełnej przejrzystości finansowej oraz kategorycznego oddzielenia bieżących finansów operacyjnych firmy od prywatnych oszczędności życia, dokonywała przelewów wewnętrznych wypracowanego zysku z rachunku firmowego na swój prywatny rachunek osobisty. Następnie Darczyńca wypłacała te środki w gotówce w kasie banku ze swojego rachunku osobistego.

Środki te były przekazywane sukcesywnie Wnioskodawcy w gotówce „do ręki”, z wyraźną dyspozycją i nakazem ich natychmiastowego zdeponowania na osobistym rachunku bankowym Wnioskodawcy w celu udokumentowania transakcji. Wnioskodawca, działając w pełnej dobrej wierze i realizując wolę Darczyńcy, niezwłocznie po fizycznym otrzymaniu gotówki (w tym samym dniu lub w odstępie maksymalnie kilku dni) wpłacał otrzymane kwoty transzami na swój własny, osobisty rachunek bankowy za pośrednictwem wpłatomatu. Dzielenie wpłat na mniejsze kwoty wynikało bezpośrednio z uwarunkowań technicznych, dobowych limitów kwotowych oraz ilościowych (liczba banknotów przy jednorazowej transakcji) stosowanych przez operatorów wpłatomatów, a także ze względów bezpieczeństwa osobistego Wnioskodawcy podczas transportu gotówki.

Strony dysponują pełną i niepodważalną dokumentacją bankową: oficjalnymi potwierdzeniami transakcji wypłat wysokich kwot przez matkę (Darczyńcę) w kasie banku oraz potwierdzeniami transakcji wpłat na konto syna (Wnioskodawcy) z wpłatomatu. Dokumenty te wykazują ścisłą i jednoznaczną korelację czasowo-kwotową. Pomiędzy stronami została sporządzona pisemna umowa darowizny odzwierciedlająca ten stan faktyczny.

Wnioskodawca w ustawowym terminie 6 miesięcy złożył do właściwego urzędu skarbowego zgłoszenie SD-Z2, w którym całkowicie zgodnie z prawdą wskazał w opisie, że środki zostały przekazane w gotówce i ulokowane na rachunku za pomocą wpłatomatu. Urząd Skarbowy nie kwestionuje faktu zawarcia umowy, pochodzenia środków ani stopnia pokrewieństwa stron (I grupa podatkowa/grupa zerowa).

Pytanie

Czy w opisanym stanie faktycznym, w celu skorzystania z całkowitego zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, dopuszczalne jest udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych za pomocą potwierdzeń wpłat we wpłatomacie na osobisty rachunek bankowy Wnioskodawcy, w sytuacji gdy środki te zostały mu przekazane w gotówce przez matkę, a ich legalne źródło pochodzenia oraz wypłata z banku przez Darczyńcę są w pełni udokumentowane?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, w opisanym stanie faktycznym spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co w pełni uprawnia go do skorzystania z całkowitego zwolnienia z opodatkowania.

Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy, warunkiem zwolnienia jest udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych „dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy”. Przepis ten w żaden sposób nie definiuje technicznej formy tego przekazania, ani nie wprowadza wymogu, aby to osobiście Darczyńca musiał zainicjować przelew bezgotówkowy ze swojego konta na konto Obdarowanego. Kluczowe jest, aby środki trwale zasiliły rachunek bankowy nabywcy i aby istniał tego jednoznaczny dowód - co w niniejszej sprawie miało miejsce poprzez uzyskanie potwierdzeń wpłat z wpłatomatu.

Stanowisko Wnioskodawcy znajduje pełne odzwierciedlenie w jednolitej i ugruntowanej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku NSA z 24 listopada 2022 r. (sygn. akt II FSK 1572/22) Sąd wprost orzekł, że: „Dla skorzystania ze zwolnienia [...] kluczowe jest udokumentowanie faktu przekazania środków na rachunek bankowy obdarowanego. Warunek ten jest spełniony także wtedy, gdy obdarowany wpłaci na własny rachunek bankowy środki pieniężne otrzymane od darczyńcy w gotówce”. Tożsamy pogląd zapadł w wyroku NSA z 5 lipca 2023 r. (sygn. akt II FSK 1412/23), w którym rozpatrywano identyczny stan faktyczny (rodzice wypłacili gotówkę z banku, dali synowi, a ten wpłacił ją na swoje konto). NSA podkreślił w nim, że kluczowy jest tzw. „łańcuszek dowodowy” i wykazanie tożsamości środków. Skoro w niniejszej sprawie kwoty i daty wpłat Wnioskodawcy ściśle korelują z oficjalnymi wypłatami z kasy bankowej dokonanymi przez Darczyńcę, pochodzenie pieniędzy od matki jest bezsporne.

Ponadto, w uchwale składu 7 sędziów NSA z 20 marca 2023 r. (sygn. akt III FPS 3/22) wskazano, że celem wprowadzenia art. 4a była realizacja intencji ustawodawcy w zakresie zapewnienia szczelności systemu podatkowego i jawności obrotu w obrębie najbliższej rodziny (walka z wprowadzaniem do systemu środków z nieujawnionych źródeł). Wpłacenie gotówki pochodzącej od matki we wpłatomacie przez Wnioskodawcę w 100% realizuje ten cel - pieniądze stały się jawne, weszły do oficjalnego systemu bankowego, a ich legalne źródło u Darczyńcy (potwierdzone wypłatami z kasy) jest w pełni mierzalne i możliwe do zweryfikowania przez organy.

Dodatkowo należy wskazać, iż wątpliwości wokół zbyt rygorystycznego interpretowania tego przepisu przez organy podatkowe doprowadziły do wydania przez NSA postanowienia w lutym 2026 r. (sygn. akt III FSK 1252/24) skierowującego pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania zgodności z Konstytucją RP odmawiania podatnikom prawa do zwolnienia wyłącznie z przyczyn formalno-technicznych (brak przelewu bezpośredniego).

Podsumowując, rygorystyczny formalizm i zrównywanie wpłaty we wpłatomacie z „darowizną w czystej gotówce bezśladowej” stoi w sprzeczności z obecną linią orzeczniczą sądów i duchem ustawy. W związku z powyższym, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że prawidłowo udokumentował darowiznę i przysługuje mu pełne zwolnienie z podatku.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478 ze zm.):

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „darowizna”. Z tego względu, celem ustalenia tej definicji należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

W myśl art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:

Jak stanowi natomiast art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego:

Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie to ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Do zawarcia umowy darowizny podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie woli złożone przez obie strony umowy. Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia oświadczenia woli obdarowanego o przyjęciu darowizny.

Stosownie do art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:

 

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

 1. Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

1) 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;

 2. Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie.

 

W myśl art. 14 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:

1. Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.

2. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

3. Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

1) do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.

 

Niezależnie od powyższego, ustawa o podatku od spadków i darowizn przewiduje w swojej treści zwolnienie podmiotowo-przedmiotowe dla członków najbliższej rodziny.

 

Stosownie do art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

 1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 1a-2 , a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

 2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

 

Należy podkreślić, że w przypadku darowizny środków pieniężnych oba warunki wskazane w art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy muszą być spełnione łącznie, aby można było zastosować zwolnienie.

 

Zgodnie z art. 4a ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

 

Stosownie do art. 4a ust. 4 cyt. ustawy:

Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

 1) wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub

 2) nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.

Z treści wniosku wynika, że otrzymał Pan środki pieniężne w drodze darowizny od swojej matki, która wypłacała te środki ze swojego rachunku osobistego i przekazywała je Panu w gotówce. Po fizycznym otrzymaniu gotówki wpłacał Pan otrzymane kwoty transzami na swój rachunek bankowy za pośrednictwem wpłatomatu.

Pana zdaniem, spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co w pełni uprawnia Pana do skorzystania z całkowitego zwolnienia z opodatkowania.

W celu ustalenia, czy w opisanej we wniosku sytuacji spełnione są warunki do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania należy przeanalizować przesłanki wskazane w przepisach prawa.

Z treści przepisu art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że w przypadku gdy przedmiotem darowizny są środki pieniężne, dla skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania konieczne jest spełnienie trzech warunków:

   - otrzymanie darowizny od jednej z osób wymienionych w tym przepisie; 

   - złożenie zgłoszenia o nabyciu własności środków pieniężnych (poza sytuacją przewidzianą w art. 4a ust. 4 ustawy, który nie ma tutaj zastosowania);

   - udokumentowanie ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

W przypadku darowizny środków pieniężnych warunkiem niezbędnym do skorzystania z omawianego zwolnienia - jak już wyżej wskazano - jest m.in. fakt udokumentowania przez obdarowanego ich otrzymania dowodem przekazania na jego rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

W przywołanej przez Pana we własnym stanowisku uchwale 7 sędziów z 20 marca 2023 r. sygn. akt III FPS 3/22 Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że gotówka przekazana do ręki obdarowanego i wpłacona przez niego samodzielnie na własny rachunek nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, stwierdzając:

Z treści ww. uchwały płyną zatem odmienne wnioski niż te, które formułuje Pan we własnym stanowisku.

Zatem w opisanej we wniosku sytuacji nie można uznać udokumentowania otrzymania przez Pana środków pieniężnych w sposób określony w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, tj. dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Jak wynika z opisu sprawy środki pieniężne zostały Panu przekazane w gotówce, które następnie wpłacił Pan na swój rachunek bankowy za pośrednictwem wpłatomatu. Tym samym dokonał Pan wpłaty własnej; środki nie zostały zatem Panu przekazane w sposób określony ustawą. Taki sposób działania nie wyczerpuje norm omawianego przepisu. Z opisu stanu faktycznego wprost wynika, że darowiznę otrzymał Pan „do ręki” w gotówce, a nie w sposób wskazany w ww. przepisie.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie będą również motywy, jakimi kierowały się strony darowizny decydując się na przekazanie darowizny w formie gotówki. Ustawodawca jednoznacznie wskazał jakie warunki muszą zostać spełnione, aby zwolnienie mogło zostać zastosowane. W analizowanej sprawie warunki do zwolnienia nie zaistnieją.

Podkreślenia wymaga, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej uzależnione jest od spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych do jej zastosowania. Darowizna w gotówce, a następnie jej wpłata na konto nie wypełnia tych przesłanek.

A zatem w takiej sytuacji nie znajdzie zastosowania zwolnienie na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn i tym samym nie będzie mógł Pan skorzystać z tego zwolnienia.

W konsekwencji, opisana we wniosku darowizna środków pieniężnych na Pana rzecz od matki będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na ogólnych zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Tym samym Pana stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowo, zgodnie z art. 17a ust. 1 i 2 ww. ustawy:

A zatem, skoro otrzymana darowizna środków pieniężnych nie korzystała ze zwolnienia określonego w art. 4a ust. 1 ww. ustawy, to powinien Pan złożyć zeznanie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-3 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2015 r., poz. 2068).

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się do przywołanych przez Pana wyroków należy zaznaczyć, że orzeczenia sądowe są wiążące jedynie w sprawach, w których zapadły. Natomiast organ, mimo że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkuje się wydanymi rozstrzygnięciami sądów i innych organów, to nie ma możliwości zastosowania ich wprost, ponieważ nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

Końcowo nadmienić należy, iż Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej jako organ wydający interpretację - w ramach danych mu uprawnień - może jedynie wyjaśnić brzmienie przepisu podatkowego mającego zastosowanie w sytuacji opisanej przez osobę składającą wniosek o interpretację. W interpretacji tej wskazuje jakie prawa i obowiązki płyną dla tej osoby z tego przepisu, w kontekście przedstawionego przez nią zdarzenia. Organ interpretacyjny nie ma kompetencji, aby prowadzić postępowanie wyjaśniające i oceniać załączone do wniosku dowody. Analiza dokumentów (dowodów) zastrzeżona jest dla naczelnika właściwego urzędu skarbowego. To on ma też uprawnienia do tego, aby ustalić jaki był stan rzeczywisty zdarzenia. Organ ten (naczelnik) ma też kompetencje do zastosowania ulg w spłacie zobowiązania, określonych w Ordynacji podatkowej.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

  - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

  - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

   - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

   - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.