Interpretacja 0112-KDIL1-1.4012.112.2026.2.AR

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 lutego 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 9 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie:

-   prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z prawomocnym wyrokiem zobowiązującym Państwa do zapłaty całości lub części roszczeń wynikających z wystawionych przez Usługobiorcę faktur, jeżeli podatnik kwestionował w trakcie procesu całkowite wykonanie usług, których dotyczą faktury (pytanie oznaczone we wniosku nr 1);

-   okresu rozliczeniowego, w którym Spółka powinna dokonać odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur będących przedmiotem sporu sądowego, uregulowanych w ratach (płatność częściowa i końcowa) (pytanie oznaczone we wniosku nr 2).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (zwana Spółka lub Wnioskodawca) prowadzi działalność gospodarczą. Głównym przedmiotem działalności Spółki jest (…).

Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT.

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka współpracowała z firmą (zwaną Usługobiorcą), która prowadzi działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem VAT.

Współpraca pomiędzy stronami odbywała się na kilku polach. Usługobiorca świadczył na rzecz Spółki usługi w zakresie:

(…)

Zamówienia dotyczące (…) Spółka przekazywała Usługobiorcy drogą mailową lub telefoniczną.

Po zakończeniu zamówienia Usługobiorca wystawiał fakturę za wykonane prace.

W roku 2021 Spółka zleciła Usługobiorcy:

(…).

Spółka otrzymała faktury za wykonane serwisy i naprawy:

-     fakturę 1 z dnia (…) 2021 r. na kwotę (…),

-     fakturę 2 z dnia (…) 2021 r. na kwotę (…).

Spółka miała wątpliwości co do kwot wykazanych przez Usługodawcę na ww. fakturach. Poprosiła Usługodawcę o wyszczególnienie zakresu wykonanych prac w celu ich potwierdzenia.

Jednocześnie Spółka zapłaciła częściowo za ww. faktury, potwierdzając tym samym część wykonanych prac, co do których nie miała wątpliwości:

-     (…) PLN brutto przelew z dnia (…) 2022 r.,

-     (…) PLN brutto przelew z dnia (…) 2022 r.

Usługobiorca został poproszony o wystawienie korekt do powyższych faktur. Spółka nie otrzymała korekt.

Spółka otrzymała fakturę za wykonie (…):

-     faktura 3 z dnia (…) 2021 r. – (…).

Spółka zakwestionowała ilość (…) i wezwała Usługodawcę do przedstawienia dowodu dostawy.

Jednocześnie Spółka zapłaciła częściowo za ww. fakturę:

-     (…) PLN przelew z dnia (…) 2021 r. (przedpłata), (…) PLN przelew z dnia (…) 2021 r.

Ze względu na brak dodatkowej dokumentacji potwierdzającej wykonanie (…) oraz dokumentów potwierdzających dostawę (…), otrzymane faktury 1; 2; 3 nie zostały zaksięgowane, Spółka nie odliczyła wynikającego z faktur podatku VAT. Sprawa ciągle pozostawała sporna.

W (..) 2023 r. Spółka otrzymała pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym od Usługodawcy. Sprawa została wniesiona do Sądu Rejonowego (…) i toczyła się pod sygnaturą (…).

W wyniku toczącego się postępowania sądowego Usługodawca:

-   wykazał, że Spółka zleciła mu zakres prac (…), które Spółka wykorzystuje do produkcji w rozmowie telefonicznej, który to następnie został potwierdzony w korespondencji mailowej, zakres prac został potwierdzony przez Prezesa Spółki;

-   przedstawił dowód dostawy (…).

Sąd w dniu (…) 2026 r. oddalił złożoną przez Spółkę apelację i podtrzymał wyrok, w którym zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę główną wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od poszczególnych kwot.

W dniu (…) 2026 r. Spółka zapłaciła zaległą kwotę wraz z odsetkami.

Spółka rozważa, jakie w tej sytuacji będą konsekwencje podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług w związku z zapłatą na rzecz powoda (Usługodawcy) zobowiązań z tytułu wystawionych przez niego faktur.

W związku z toczącym się postępowaniem sądowym dotyczącym zapłaty za wykonane usługi, Spółka nie opłaciła faktur dostarczonych przez Usługodawcę. Spółka nie dokonała odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur ze względu na brak merytorycznej akceptacji poszczególnych faktur. W konsekwencji, podatek naliczony z takich faktur nie został odliczony w okresie rozliczeniowym, w którym Spółka otrzymała fakturę, ani w kolejnych trzech okresach rozliczeniowych.

Po zakończonym postępowaniu, Sąd w dniu (…) 2026 r. oddalił złożoną przez Spółkę apelację i podtrzymał wyrok, w którym zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę główną wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od poszczególnych kwot.

W związku z zaistniałą sytuacją płatność za faktury nastąpiła w dwóch ratach:

-     końcowa – za pozostałą część faktury zasądzoną wyrokiem Sądu.

Zdaniem Spółki ujęcie faktur w deklaracjach JPK-7 będzie przedstawiała się następująco:

-     faktura 1 z dnia (…) 2021 r. otrzymana 09/2021

częściowa zapłata za fakturę dnia (…) 2022 r. – korekta deklaracji za 2/2022 roku,

końcowa zapłata za fakturę dnia (…) 2026 r. – brak możliwości odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego,

-     faktura 2 z dnia (…) 2021 r. otrzymana 09/2021

częściowa zapłata za fakturę dnia (…) 2022 r. - korekta deklaracji za 2/2022 roku,

końcowa zapłata za fakturę dnia (…) 2026 r. – brak możliwości odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego,

-     faktura 3 z dnia (…) 2021 r. otrzymana 08/2021

częściowa zapłata za fakturę 8/2021 – korekta deklaracji za 8/2021 roku, końcowa zapłata za fakturę dnia (…) 2026 r. – brak możliwości odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego.

Doprecyzowanie i uzupełnienie opisu sprawy

1. A Sp. z o.o. nabywając usługi (…) – które dokumentują sporne faktury nr: 1 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł, 2 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł oraz faktura nr 3 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł – działała jako zarejestrowany, czynny podatnik VAT.

2. A Sp. z o.o. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nabyła usługi (…), do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

3. Nabyte przez A Sp. z o.o. usługi (…) były i są nadal wykorzystywane wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

4. Pytanie: „Kiedy dokładnie otrzymali Państwo poszczególne faktury nr: 1 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł, 2 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł oraz fakturę nr 3 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł? Proszę podać daty”.

Odp.:

Faktura 1 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł, otrzymana (…) 2021 r. Faktura 2 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł, otrzymana (…) 2021 r. Faktura 3 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł, otrzymana (…) 2021 r.

Pytania

1. Czy w związku z opisanym we wniosku zdarzeniem podatnikowi, po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie i wydaniu wyroku zobowiązującego Wnioskodawcę do zapłaty całości lub części roszczeń wynikających z wystawionych faktur, będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeżeli podatnik kwestionował w trakcie procesu całkowite wykonanie usług, których dotyczą faktury?

2. W którym okresie rozliczeniowym Spółka powinna dokonać odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur będących przedmiotem sporu sądowego, uregulowanych w ratach (płatność częściowa i końcowa)?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad 1.

Zdaniem Wnioskodawcy, w sytuacji, gdy został wydany prawomocny wyrok stwierdzający obowiązek zapłaty zobowiązań wynikających z konkretnych faktur VAT, a z uzasadnienia tego wyroku będzie wynikało, że sąd uznał wykonanie określonych usług za udowodnione – podatnikowi będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT wynikającego z tych faktur.

Zdaniem Wnioskodawcy, Spółka będzie mieć prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach w miesiącu otrzymania faktur lub jednym z kolejnych trzech po nim następujących.

UZASADNIENIE

Co do zasady, w przypadku wystawienia faktur VAT, co do których odbiorca nie jest w stanie stwierdzić – z uwagi na brak dowodów źródłowych – czy usługa której dotyczy faktura została rzeczywiście wykonana w całości, a jedyną przesłanką, która ma stanowić o powstaniu zobowiązania po jego stronie ma być otrzymanie faktury od Usługobiorcy – podatnik nie miałby podstawy do odliczenia podatku VAT.

Jak wynika z przedstawionego niżej orzecznictwa prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przysługuje podatnikowi tylko w sytuacjach, jeżeli wystawiona faktura wynika z rzeczywistych, zaistniałych czynności podlegających opodatkowaniu.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2022 r. I SA/Bd 393/22:

„Z treści art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u p t u. wynika, że faktura stanowiąca podstawę uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego musi być poprawna nie tylko z formalnego punktu widzenia, ale musi także odzwierciedlać prawdziwy przebieg zdarzeń gospodarczych. Zaistnienie powyższych warunków jest niezbędną przesłanką faktyczną uprawniającą do skorzystania z prawa wynikającego z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. Prawidłowość materialnoprawna faktur zachodzi, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze. A contrario nie będzie można uznać za prawidłową fakturę, która sprzecznie z jej treścią wykazuje zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało, bądź zaistniało w innych rozmiarach, albo między innymi podmiotami”.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2022 r. I FSK 279/19:

„W świetle unormowań zawartych w art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u podstawę do dokonania odliczenia podatku naliczonego może stanowić wyłącznie faktura odzwierciedlająca faktyczne zdarzenie gospodarcze w aspekcie podmiotowym, przedmiotowym oraz ilościowym. Zatem faktura musi potwierdzać, że w rzeczywistości doszło do dostawy towarów lub świadczenia usług pomiędzy podmiotami w niej określonymi, w zakresie ściśle określonego towaru lub usługi oraz w zakresie ilości danego towaru lub usługi”.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2022 r. I SA/Rz 302/22:

„Przepis art. 86 ust. 1 u.p.t.u. kreuje podstawowe prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług, jednak prawo to może zostać zrealizowane jedynie wtedy, gdy faktury odzwierciedlają czynności faktycznie zaistniałe w obrocie gospodarczym. Podstawę do odliczenia podatku naliczonego może stanowić wyłącznie faktura odzwierciedlająca faktyczne zdarzenie gospodarcze w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym. Jeśli faktura w którymś z ww. aspektów jest nierzetelna, to podatnik dysponujący taką fakturą nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z niej wynikającego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.tu.”.

Analizując powyższe orzeczenia i odnosząc je do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że prawo do odliczenia podatku VAT wynikające z art. 86 ust. 1 ustawy VAT byłoby co najmniej wątpliwe w sytuacji, gdyby sprawa nie była rozstrzygana w postępowaniu sądowym. Spółka faktycznie współpracowała z Usługobiorcą i ta okoliczność nie ma charakteru spornego. Nie jest też sporne przy obecnym stanie wiedzy zarządu Spółki, że wystawione przez Usługodawcę faktury zostały wystawione prawidłowo, zgodnie z zakresem wykonanych prac. Co zostało potwierdzone wyrokiem sądu.

Sąd badając jednak okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdził, że Usługobiorca wykazał wykonanie usług, których dotyczyły wystawione faktury.

Sąd przywołał w tym zakresie określone argumenty i dowody. Jeżeli więc fakt wykonania usług przez Usługobiorcę został uznany przez Sąd za potwierdzony, a tym samym za niesłuszne zostało uznane stanowisko Spółki co do zakresu wykonanych usług i ilości (…) – to konsekwencje takiego orzeczenia – powinny rozciągać się również na grunt prawa podatkowego.

Jeżeli podatnik zobowiązany jest na mocy orzeczenia Sądu do zapłaty za konkretne usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, to tym samym powinien być uprawniony do odliczenia podatku wynikającego z faktur, które uregulował. Przyjęcie odmiennej zasady prowadziłoby do całkowicie niezrozumiałego dualizmu pomiędzy oceną zobowiązań danego podmiotu na gruncie cywilno-prawnym a związanych z nimi konsekwencjami na gruncie podatkowym.

Bez uszczerbku więc dla wykładni art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT w przywołanych wcześniej orzeczeniach należałoby przyjąć, że wyrok sądu powszechnego, który nie tylko zasądza określone roszczenie, ale też uznaje, że dana usługa została faktycznie wykonana, stanowi dostateczną podstawę dla dokonania odliczenia podatku VAT.

Ad 2.

Zdaniem Spółki, przysługuje jej prawo do odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego z faktur otrzymanych od Usługodawcy w rozliczeniu za okres, w którym faktura została opłacona w całości lub częściowo, po upływie 90 dni od terminu płatności faktury określonego na fakturze lub w umowie, ale nie później niż w ciągu 5 lat od początku roku, w którym prawo to pierwotnie powstało dla Usługodawcy z danej faktury.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikom przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (z pewnymi wyjątkami, które nie mają zastosowania do niniejszego wniosku). Kwotę podatku naliczonego stanowi m.in. suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT).

Zgodnie z art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, dłużnik jest zobowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Jednocześnie, wskazany przepis nie ma zastosowania, jeżeli dłużnik uregulował należność najpóźniej w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności tej należności – zgodnie z ust. 1a przywołanego artykułu.

Tym samym, należy zastanowić się nad określeniem momentu, w którym Wnioskodawca jest uprawniony do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury, opłaconej po upływie terminu, o którym mowa w art. 89b ust. 1a ustawy o VAT. Regulacje w zakresie terminów powstania prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie nabyć towarów i usług na terytorium kraju, zostały zawarte w art. 86 ust. 10-13 ustawy o VAT.

* Zgodnie z art. 86 ust. 10 oraz ust. 10b pkt 1, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych przez podatnika towarów lub usług powstał obowiązek podatkowy oraz podatnik otrzymał fakturę.

* Jednocześnie, jak wynika z art. 86 ust. 11 ustawy o VAT, jeżeli podatnik nie dokona obniżenia kwoty podatku należnego w pierwotnym terminie (wskazanym powyżej) – może co zasady obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych.

Natomiast, zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy o VAT, jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa m.in. w ust. 10 i 11, może obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej:

1) za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (tj. za pierwszy okres rozliczeniowy w którym spełniono łącznie warunki do odliczenia), albo

2) za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych – nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

W przypadku faktur nieopłaconych, należy również przywołać treść art. 89b ust. 4 ustawy o VAT.

Zgodnie z jego brzmieniem, w przypadku uregulowania należności po dokonaniu korekty, o której mowa w art. 89b ust. 1, podatnik ma prawo do zwiększenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym należność uregulowano. W przypadku częściowego uregulowania należności podatek naliczony może zostać zwiększony w odniesieniu do tej części. Co najistotniejsze jednak, niniejsza regulacja nie dotyczy sytuacji, w której przez upływem terminu o którym mowa w art. 89b ust. 1a ustawy o VAT podatnik w ogóle nie skorzystał z prawa do odliczenia podatku naliczonego, a następnie, już po upływie tego terminu uregulował należność.

Nakładając na siebie regulacje przytoczone powyżej (art. 86 ust. 10-13 oraz art. 89b ust. 1, 1a, 2 i 4), w ocenie Spółki, należy uznać, że z uwagi na brak zapłaty należności w terminie, o którym mowa w art. 89b ust. 1, podatnik traci czasowo uprzednio nabyte prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z nieopłaconej faktury, aż do momentu uregulowania danej należności. Tym samym, podatnik zostaje pozbawiony prawa do odliczenia (zagwarantowanego przez art. 86 ustawy o VAT), które istniałoby, gdyby faktura została opłacona do końca okresu rozliczeniowego, w którym upłynęło 90 dni od dnia terminu jej płatności. Utrata prawa do odliczenia nie ma jednak charakteru definitywnego, bowiem w świetle przytoczonego powyżej art. 89b ust. 4 ustawy o VAT, w przypadku uregulowania należności w całości lub części, podatnik ma prawo do zwiększenia kwoty podatku naliczonego za okres, w którym należność została uregulowana. W przypadku uregulowania należności w części – co w ocenie Wnioskodawcy oczywiste – uprawnienie przysługuje w odniesieniu do części podatku VAT (przypadająca na uregulowaną część należności).

Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w stanowiskach prezentowanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, odnoszących się do analogicznych stanów faktycznych. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z 16 września 2019 r., sygn. KDIB3-1.4012.447.2019.1.WN organ stwierdził: „(...) w przypadku, gdy Spółka nie skorzystała/nie skorzysta z prawa do odliczenia podatku VAT wynikającego z faktur, a następnie dopiero po upływie terminu wskazanego w art. 89b ust. 1 ustawy (...) uregulowała/ureguluje całą należność, Wnioskodawca jest/będzie uprawniony do odliczenia podatku VAT wynikającego z takich faktur w rozliczeniu za okres, w którym należność została/zostanie uregulowana (...) nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego”.

Jednocześnie, jak wskazał organ: „w zakresie Faktur uregulowanych w części, w przypadku gdy Spółka nie skorzystała z prawa do odliczenia kwoty podatku VAT wynikającego z faktury, a następnie dopiero po upływie terminu wskazanego w art. 89b ust. 1 ustawy o VAT ureguluje część należności, będzie uprawniona do odliczenia przedmiotowej części podatku VAT (tj. przypadającej na uregulowaną część należności) wynikającego z posiadanej faktury w rozliczeniu za okres, w którym ta część należności zostanie uregulowana (...)”.

Podobne stanowisko wyrażone zostało w innych interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 18 marca 2025 r. (sygn. 0114-KDIP4-2.4012.47.2025.1.AA).

W konsekwencji, Spółka może dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur otrzymanych od Usługodawcy w części dotyczącej częściowego uregulowania należności (8/2021 i 2/2022) w terminie późniejszym niż w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego na fakturze. Odliczenie przysługuje ponieważ powstało nie później niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Odpowiednio składając korekty deklaracji JPK-7 zgodnie z terminem uregulowania należności.

Spółka nie może dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur otrzymanych od Usługodawcy w części dotyczącej końcowego uregulowania należności (1/2026) w terminie późniejszym niż w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego na fakturze. Odliczenie nie przysługuje ponieważ powstało później niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

W związku z powyższym, Spółka wnosi o potwierdzenie prawidłowości zajętego stanowiska.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”. W myśl tego przepisu:

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.

Zaznaczyć jednak należy, że ustawodawca nie zobowiązuje w żaden sposób podatnika, któremu przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego do jego odliczenia. Jest to elementarne prawo podatnika i od niego samego zależy, czy z niego skorzysta, czy też nie.

Ponadto, ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.

Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy:

Oznacza to, że prawo do odliczenia może dotyczyć wyłącznie tych czynności, które faktycznie zostały dokonane – przysługuje ono tylko wówczas, gdy podatek naliczony związany jest z faktycznie dokonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Kwestia prawa do odliczenia i jego warunku w postaci istnienia faktycznej dostawy towarów lub faktycznego świadczenia usług pozostaje przedmiotem licznych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zgodnie z jego ugruntowanym orzecznictwem, jeżeli brak jest faktycznej dostawy towarów lub faktycznego świadczenia usług, nie może powstać prawo do odliczenia, zaś fikcyjna transakcja nabycia nie może uprawniać do odliczenia VAT, ponieważ taka transakcja nie ma żadnego związku z transakcjami obciążonymi podatkiem należnym (wyrok TSUE z 25 maja 2023 r. nr C-114/22 i przytoczone tam orzecznictwo).

Terminy odliczenia podatku VAT naliczonego z otrzymanych faktur zostały określone w art. 86 ust. 10-13 ustawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy:

Według art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy:

Oznacza to, że z odliczenia podatku na podstawie art. 86 ust. 10 i 10b pkt 1 ustawy, można skorzystać dopiero w rozliczeniu za okres, w którym spełnione są łącznie trzy przesłanki:

-     powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabywanych towarów i usług,

-     doszło do faktycznego nabycia tych towarów i usług,

-     podatnik jest w posiadaniu faktury dokumentującej tę transakcję.

Stosownie do art. 86 ust. 11 ustawy:

Zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2021 r.:

W myśl art. 86 ust. 13 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2021 r.:

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy - Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1626):

Przepis art. 86 ust. 11 ustawy wskazuje dodatkowe terminy obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w sytuacji, gdy podatnik nie dokonał tego obniżenia w terminie otrzymania faktury.

Jeżeli zatem podatnik nie dokonał odliczenia podatku naliczonego w oparciu o art. 86 ust. 10 ustawy (z uwzględnieniem warunku wskazanego w art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy), to na podstawie art. 86 ust. 11 ustawy będzie mógł dokonać tego odliczenia w trzech kolejnych okresach rozliczeniowych.

W sytuacji natomiast, gdy podatnik nie odliczył podatku naliczonego zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy (w uwzględnieniem art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy), ani w terminie, o którym mowa w art. 86 ust. 11 ustawy – to na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy – będzie mógł zrealizować to prawo poprzez dokonanie korekty deklaracji podatkowej, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Jak stanowi art. 86 ust. 15 ustawy:

Zasady rozliczenia podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności zostały określone m.in. w art. 89b ustawy.

W świetle art. 89b ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 89b ust. 1a ustawy:

Jak wynika z zapisu art. 89b ust. 2 ustawy:

W myśl art. 89b ust. 4 ustawy:

Przepis art. 89b ust. 1 ustawy nakłada obowiązek skorygowania podatku naliczonego w przypadku nieuregulowania należności przez dłużnika w określonej sytuacji. Należy wskazać, że termin „uregulowanie”, którym posługuje się ustawodawca w powołanych powyżej przepisach jest pojęciem szerokim, obejmującym wszelkie typy rozliczeń, takich jak: gotówka, czek gotówkowy, dowód wpłaty na rachunek bankowy, polecenie przelewu, polecenie zapłaty, czek rozrachunkowy, akredytywa, weksel własny, weksel trasowany, okresowe rozliczenia saldami, rozliczenia planowe, karta płatnicza, potrącenie (kompensata). Przez termin „uregulowanie”, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach należy więc rozumieć każdą dopuszczalną prawnie formę efektywnego spełnienia świadczenia skutkującego wygaśnięciem zobowiązania.

Należy wyjaśnić, iż skorzystanie z „ulgi na złe długi” przez wierzyciela i skorygowanie przez niego podatku należnego, musi się wiązać z obowiązkiem w zakresie korekty podatku naliczonego przez dłużnika. W ten sposób zapewniona jest neutralność podatku od towarów i usług, stanowiąca jego cechę konstrukcyjną. Ponieważ skorzystanie przez wierzyciela z „ulgi na złe długi” powoduje, że konstrukcyjnie przestaje „istnieć” podatek należny, który został skorygowany. Przestaje więc faktycznie „istnieć” także podatek naliczony, który można by odliczyć. Konsekwencją zatem zaistnienia po stronie wierzyciela prawa do skorygowania podatku należnego w przypadku wierzytelności nieściągalnych, jest wynikający z art. 89b ust. 1 ustawy obowiązek pomniejszenia przez dłużnika podatku naliczonego podlegającego odliczeniu.

We wskazanych przepisach ustawy sformułowany został istotny warunek formalny prawa do odliczenia, zgodnie z którym na kwotę podatku naliczonego składają się kwoty wynikające z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług.

Faktura jest podstawowym dokumentem potwierdzającym dokonanie transakcji opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Posiadanie jej, co do zasady, warunkuje możliwość odliczenia podatku naliczonego w niej zawartego i tym samym pozwala na realizację zasady neutralności VAT.

Na mocy art. 2 pkt 31 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2026 r.:

Na podstawie art. 2 pkt 32 w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2026 r.:

Zgodnie z art. 2 pkt 31 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2026 r.:

Na podstawie art. 2 pkt 32 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2026 r.:

Stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku VAT, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.

Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (w szczególności potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

Elementy, jakie powinna zawierać faktura, zostały wymienione w art. 106e ustawy.

Istotne jest, że aby skorzystać z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie wystarczy samo dysponowanie fakturą, na której widnieje kwota podatku. Kluczowe jest dokonanie rzeczywistej transakcji, istnienie realnego stosunku pomiędzy nabywcą a dostawcą, którego odzwierciedleniem jest dokument w postaci faktury wystawionej zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa podatkowego, tj. z art. 106e ustawy. Nie sposób zatem interpretować regulacji statuującej prawo do odliczenia w rozumieniu ściśle ewidencyjnym – dysponowanie fakturą ujętą w ewidencjach zakupu podatnika jest koniecznym, ale wtórnym warunkiem skorzystania z prawa wynikającego z art. 86 ust. 1 ustawy. Niezbędne jest, by faktura stanowiła wyraz czynności faktycznej (świadczenie usług/dostawa towarów), mającej znaczenie na gruncie prawa podatkowego, pomiędzy dwoma podmiotami. Oznacza to, że o prawie do odliczenia będzie mowa dopiero wówczas, gdy faktura będzie nosiła cechy prawidłowości i rzetelności, zarówno na płaszczyźnie przedmiotowej (czynność udokumentowana fakturą wystąpiła i wywołała skutek w sferze zobowiązań podatkowych nabywcy i dostawcy), jak i podmiotowej (czynność została dokonana przez podmioty widniejące na fakturze jako sprzedawca – wystawca faktury i nabywca – podatnik dokonujący odliczenia na gruncie ww. przepisu).

W wyniku łącznej interpretacji wskazanych wyżej przepisów nasuwa się wniosek, że mechanizm odliczenia podatku znajduje zastosowanie przy kumulatywnym spełnieniu następujących warunków:

-     podatnik podatku od towarów i usług działający w takim charakterze dokonał nabycia towarów lub usług;

-     powyższe nabycie ma związek z prowadzoną przez podatnika opodatkowaną podatkiem od towarów i usług działalnością gospodarczą;

-     podatnik otrzymał z tego tytułu fakturę od kontrahenta – wystawcy będącego podatnikiem dokonującym dostawy towarów lub usług w rozumieniu art. 15 ustawy.

Wskazali Państwo, że:

·   Spółka prowadzi działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem VAT.

·   W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka współpracowała z firmą (Usługobiorcą), która prowadzi działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem VAT.

·   W roku 2021 Spółka zleciła Usługobiorcy: wykonanie (…).

·   Spółka otrzymała faktury za wykonane serwisy i naprawy:

-   fakturę 1 z (…) 2021 r. na kwotę (…) PLN brutto, otrzymana (…) listopada 2021 r.

-   fakturę 2 z (…) 2021 r. na kwotę (…) PLN brutto. otrzymana (…) listopada 2021 r.

-   fakturę 3 z (…) 2021 r. na kwotę (…) PLN brutto. otrzymana (…) sierpnia 2021 r.

·   Spółka zapłaciła częściowo za ww. faktury, potwierdzając tym samym część wykonanych prac, co do których nie miała wątpliwości:

-   1 – (…) PLN brutto przelew z (…) 2022 r.,

-   2 – (…) PLN brutto przelew z (…) 2022 r.,

-   3 – (…) PLN przelew z (…) 2021 r. (przedpłata), (…) PLN przelew z (…) 2021 r.

·   Usługobiorca został poproszony o wystawienie korekt do powyższych faktur. Spółka nie otrzymała korekt.

·   Ze względu na brak dodatkowej dokumentacji potwierdzającej wykonanie (…) oraz dokumentów potwierdzających dostawę (…), otrzymane faktury 1; 2; 3 nie zostały zaksięgowane.

·   W (…) 2023 r. Spółka otrzymała pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym od Usługodawcy. Sprawa została wniesiona do Sądu Rejonowego.

·   W wyniku toczącego się postępowania sądowego Usługodawca wykazał, że Spółka zleciła mu zakres prac (…), które Spółka wykorzystuje do produkcji w rozmowie telefonicznej, który to następnie został potwierdzony w korespondencji mailowej, zakres prac został potwierdzony przez Prezesa Spółki oraz przedstawił dowód dostawy (…).

·   (…) 2026 r. Sąd oddalił złożoną przez Spółkę apelację i podtrzymał wyrok, w którym zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę główną wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od poszczególnych kwot.

·   (…) 2026 r. Spółka zapłaciła zaległą kwotę zasądzona wyrokiem wraz z odsetkami.

·   W związku z toczącym się postępowaniem sądowym dotyczącym zapłaty za wykonane usługi, Spółka nie opłaciła faktur dostarczonych przez Usługodawcę.

·   Spółka nie dokonała odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur ze względu na brak merytorycznej akceptacji poszczególnych faktur. W konsekwencji, podatek naliczony z takich faktur nie został odliczony w okresie rozliczeniowym, w którym Spółka otrzymała fakturę, ani w kolejnych trzech okresach rozliczeniowych.

·   Nabywając usługi wykonania (…) – które dokumentują sporne faktury – Spółka działała jako zarejestrowany, czynny podatnik VAT.

·   Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nabyła ww. usługi do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

·   Ww. usługi były i są nadal wykorzystywane przez Spółkę wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie i wydaniu wyroku zobowiązującego Państwa do zapłaty całości lub części roszczeń wynikających z wystawionych przez Usługobiorcę faktur, będzie przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeżeli podatnik kwestionował w trakcie procesu całkowite wykonanie usług, których dotyczą faktury (pytanie oznaczone we wniosku nr 1) oraz okresu rozliczeniowego, w którym Spółka powinna dokonać odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur będących przedmiotem sporu sądowego, uregulowanych w ratach (płatność częściowa i końcowa) (pytanie oznaczone we wniosku nr 2).

Mając na uwadze przedstawione opis sprawy oraz stan prawny należy stwierdzić, że skoro wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia (…) 2026 r., na mocy którego zobligowani zostali Państwo do uregulowania części płatności za faktury, które otrzymali Państwo w roku 2021, to należy uznać, że doszło do faktycznego wykonania usługi na Państwa rzecz.

Wobec tego nie zachodzą okoliczności powodujące wyłączenie odliczenia podatku naliczonego określone w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy.

Jednocześnie zaznaczyć należy, że art. 86 ust. 13 oraz art. 89b ust. 4 ustawy odnoszą się do dwóch odmiennych sytuacji prawno-podatkowych.

Nie bez znaczenia pozostaje również samo nazewnictwo użyte przez ustawodawcę – w art. 86 ust. 13 ustawy mowa jest o „obniżeniu kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego”, natomiast art. 89b ust. 4 ustawy odnosi się do „zwiększenia kwoty podatku naliczonego” oraz fakt, że oba przepisy znajdują się w różnych rozdziałach ustawy (tj. w rozdziale 1 – Odliczenie i zwrot podatku, Działu IX oraz w rozdziale 1a – Rozliczenie podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności, Działu IX) bez żadnego bezpośredniego odesłania w zakresie zastosowania przepisu art. 86 ust. 13 ustawy do sytuacji normowanych przez art. 89b ustawy. 

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, podatnik (o którym mowa w art. 15 ustawy) ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim nabywane towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Zaznaczyć należy, że ustawodawca nie zobowiązuje w żaden sposób podatnika, któremu przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego do jego odliczenia. Jest to elementarne prawo podatnika i od niego samego zależy czy z niego skorzysta czy też nie.

Przepisy art. 86 ustawy wyrażają podstawową dla systemu podatku od wartości dodanej zasadę jego neutralności. Jednakże wiąże się ona nie z jakimikolwiek czynnościami wykonywanymi przez podatnika podatku VAT, a jedynie z tymi, które związane są z wykorzystywaniem towarów i usług do wykonywania czynności opodatkowanych. Należy zatem badać, czy podatnik wykorzystuje towary i usługi do wykonywania czynności opodatkowanych, zwolnionych, czy też do czynności które są w ogóle poza systemem podatku VAT. Podatnik, któremu nabywane towary i usługi w danym okresie służą wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych lub niepodlegających ustawie o VAT, odliczenie podatku nie przysługuje.

Prawo do korekty wynikające z przepisu art. 86 ust. 13 ustawy, powiązane jest ściśle, poprzez terminy odliczenia wymienione w jego ust. 10 w związku z art. 86 ust. 1 ustawy. Prawo to jest realizowane w ściśle określonych okresach rozliczeniowych, na podstawie otrzymanych przez podatnika szczególnych dokumentów, jakimi są faktury, które to odnoszą się przede wszystkim do wykonywanych aktualnie przez niego czynności.

W tym tonie wypowiedział się również NSA w wyroku z 1 września 2011 r. sygn. akt I FSK 1105/10 oraz WSA w wyroku z 25 czerwca 2013 r. sygn. III SA/Wa 391/13, w którym wskazał, że z wykładni gramatycznej oraz systemowej wynika, że przepis art. 86 ust. 13 ustawy o VAT ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w ustawowych terminach, ale tylko wtedy, gdy przepisy ustawy o podatku od towarów i usług przyznawały takie prawo podatnikowi. Wówczas, bez względu na to, czy realizacja tego prawa została zaniechana świadomie, czy też przez pomyłkę, podatnik może skorygować deklaracje w nieprzekraczalnym terminie pięcioletnim liczonym od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego.

Tym samym podatnik, który nie odliczył podatku naliczonego, ma do tego prawo poprzez korektę deklaracji podatkowej, w terminach określonych w art. 86 ust. 13 ustawy.

Ustawa o podatku od towarów i usług w sposób szczególny i kompleksowy reguluje zagadnienia związane z prawami i obowiązkami dotyczącymi tzw. ulgi na złe długi, w tym wyczerpująco kształtuje obowiązki podatkowe dłużników.

Przepis art. 89b ust. 1 ustawy wskazuje, że w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, dłużnik jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Podkreślenia wymaga, że obowiązek korekty ciąży na dłużniku niezależnie od faktu, czy jego wierzyciel skorzysta lub skorzystał z ulgi na złe długi, czy też nie.

Jednakże w sytuacji, gdy podatnik pomimo otrzymania faktury, uprawniającej go do odliczenia podatku naliczonego, nie dokonał tegoż odliczenia, nie ma on obowiązku do dokonywania korekty, o której mowa w art. 89b ustawy.

Przepisy art. 89b ustawy dotyczą tylko i wyłącznie sytuacji, w których podatnik obniżył podatek należny o kwotę podatku naliczonego wynikającą z otrzymanej faktury w całości lub w części, a następnie nie ureguluje całości (lub części) należności w terminie 90 dni, od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy, stwierdzić należy, że nie ciąży na Państwu obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego, o której mowa w art. 89b ust. 1 ustawy, ponieważ w ogóle Państwo nie odliczyli podatku naliczonego wynikającego z faktur, o których mowa w opisie sprawy.

Odnosząc się natomiast do prawa do odliczenia podatku naliczonego z ww. faktur powtórzenia wymaga, że jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa w ust. 10 i 11, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego.

Zatem, w przypadku, gdy nie skorzystano z prawa do odliczenia w okresie, w którym otrzymano fakturę lub w następnych okresach rozliczeniowych, a faktura dokumentowała nabycie towarów lub usług, podatnik może to uczynić poprzez złożenie korekt deklaracji podatkowych na zasadach określonych w art. 86 ust. 13 ustawy, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego.

Jednocześnie z uwagi na przedstawiony we wniosku zakres oraz Państwa wątpliwości należy wskazać przepisy ustawy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy Ordynacja podatkowa:

Stosownie do art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa:

Wskazać należy, że w Ordynacji podatkowej wymieniono również okoliczności, które zawieszają, bądź też przerywają bieg terminu przedawnienia.

W myśl art. 70 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa:

Stosownie do art. 70 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:

Jak stanowi art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa:

W myśl art. 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa:

Istotą przedawnienia uregulowanego w art. 70 Ordynacji podatkowej jest to, że na skutek upływu czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa, zobowiązanie podatkowe bowiem przestaje istnieć.

Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt I FPS 9/08 oraz linią orzeczniczą sądów, przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie również do rozliczeń, w których obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług przekształcił się w kwotę zwrotu różnicy podatku lub nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, która może być zadeklarowana przez podatnika do przeniesienia na następny miesiąc.

Przedawnienie zobowiązań podatkowych dotyczy zatem wszystkich zobowiązań, bez względu na sposób ich powstania. Przedawnieniu podlegają zarówno zobowiązania powstałe po doręczeniu decyzji ustalającej, jak i zobowiązania powstające z mocy prawa.

W komentowanym przepisie określony jest jeden termin przedawnienia – wynoszący 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin ten nie może być ani odroczony (art. 48 Ordynacji podatkowej) przez organ podatkowy, ani też przedłużony przez Ministra Finansów (art. 50 Ordynacji podatkowej).

W związku z powyższym należy przyjąć tezę, że jeżeli przedawnia się zobowiązanie podatkowe, to wraz z nim przedawnieniu ulegają także inne elementy danego stosunku prawno-podatkowego.

W kwestii przedawnienia wypowiedział się również Trybunał Sprawiedliwości UE w orzeczeniu z dnia 21 stycznia 2010 r. w sprawie C-472/08.

W orzeczeniu tym TSUE orzekł, że artykuł 18 ust. 4 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, wyznaczającym trzyletni termin przedawnienia na wystąpienie z wnioskiem o zwrot nadpłaty VAT nienależnie pobranej przez organy administracji skarbowej tego państwa.

Termin taki sam w sobie nie jest w stanie praktycznie uniemożliwić lub nadmiernie utrudnić wykonywania prawa do odliczenia, ponieważ trzyletni termin przedawnienia może w zasadzie umożliwić każdemu przeciętnie uważnemu podatnikowi skuteczne dochodzenie uprawnień przysługujących mu w porządku prawnym Unii.

Skoro TSUE za zgodny z zasadami uznał 3-letni okres przedawnienia, to tym bardziej za taki należy uznać termin 5-letni przewidziany w polskich przepisach podatkowych.

Upływ terminu przedawnienia wywołuje szereg skutków zarówno ze sfery prawa materialnego jak i prawa procesowego. Skutkiem materialnoprawnym przedawnienia zobowiązania podatkowego jest jego wygaśnięcie o czym stanowi art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej.

Zatem instytucja przedawnienia powoduje, że w odniesieniu do okresu, który uległ przedawnieniu nie mogą być dokonywane żadne czynności ani zwiększające zobowiązanie podatkowe, ani zmniejszające zobowiązanie podatkowe.

Konsekwencją przedawnienia zobowiązania podatkowego jest to, że zarówno podatnik jak i organ podatkowy nie może ingerować w treść takiego zobowiązania podatkowego. Tego stosunku prawnego nie można bowiem reaktywować i odtworzyć.

Należy wskazać, że konsekwencje wpływają na obie strony stosunku zobowiązaniowego.

Instytucja przedawnienia ma na celu stabilizację stosunków prawnych, przy czym owa stabilizacja działa w obie strony, a więc również na niekorzyść podatnika.

Z wniosku nie wynika, by wystąpiły u Państwa okoliczności przerywające lub zawieszające bieg terminu przedawnienia w przedmiotowej sprawie. Należy zaznaczyć, że postępowanie przed sądem, które toczyło się między stronami (Państwem i Państwa kontrahentem) pozostaje bez wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania.

W sprawie ponownie podkreślić należy, że przepis art. 86 ust. 1 ustawy, tworzy istotne, kluczowe wręcz konsekwencje dla konstrukcji podatku naliczonego. Wynika z niego uprawnienie, a nie obowiązek odliczenia podatku naliczonego. Ponadto, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy, w konsekwencji prawo do odliczenia podatku naliczonego skorelowane jest z momentem, w którym ten podatek VAT staje się wymagalny.

Wskazali Państwo, że:

• Spółka otrzymała faktury za wykonane serwisy i naprawy:

-     (…) listopada 2021 r. – fakturę nr 1 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł brutto,

-     (…) listopada 2021 r. – fakturę nr 2 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł brutto,

-     (…) sierpnia 2021 r. – fakturę nr 3 z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł brutto;     

• Spółka zapłaciła częściowo za ww. faktury, potwierdzając tym samym część wykonanych prac, co do których nie miała wątpliwości:

-     faktura nr 1 – przelew z (…) 2022 r. na kwotę (…) zł,

-     faktura nr 2 – przelew z (…) 2022 r. na kwotę (…) zł,

-     faktura nr 3 – przelew z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł (przedpłata) oraz przelew z (…) 2021 r. na kwotę (…) zł;

• otrzymane przez Spółkę faktury nr: 1, 2, 3 nie zostały zaksięgowane;
• Spółka nie odliczyła wykazanego w ww. fakturach podatku naliczonego ze względu na brak merytorycznej akceptacji poszczególnych faktur. W konsekwencji, podatek naliczony z ww. faktur nie został odliczony w okresie rozliczeniowym, w którym Spółka otrzymała fakturę, ani w kolejnych trzech okresach rozliczeniowych;
• (…) 2026 r. Spółka zapłaciła zasądzoną wyrokiem Sądu zaległą (końcową) kwotę główną wynikającą z ww. faktur wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od poszczególnych kwot.

Zaznaczenia wymaga, że z powołanych wyżej przepisów wynika, że podatek nierozliczony w okresie otrzymania faktury lub w jednym z trzech następnych okresów rozliczeniowych może zostać rozliczony w okresie 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego. Odliczenie podatku, zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy będzie możliwe wyłącznie poprzez korektę deklaracji za okres, w którym wystąpiło prawo do odliczenia podatku.

Na podstawie art. 81b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa:

W rozpatrywanej sprawie zastosowania nie będzie miał art. 81b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż nie wystąpiły u Państwa okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Wynika to z faktu, iż w złożonym wniosku podpisali Państwo oświadczenie o następującej treści: „Oświadczam, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego”.

Powtórzenia wymaga, że aby podatnik nabył prawo do odliczenia VAT muszą zostać spełnione jeszcze dwie przesłanki, tj. transakcja faktycznie zaistniała i podatnik posiada fakturę dokumentującą tę transakcję. Oznacza to, że odliczenia podatku naliczonego, w odniesieniu do nabytych towarów lub wyświadczonych usług, co do zasady można dokonać dopiero w rozliczeniu za okres, w którym spełnione są łącznie następujące przesłanki:

-     powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabywanych towarów i usług,

-     doszło do faktycznego nabycia tych towarów i usług,

-     podatnik jest w posiadaniu faktury dokumentującej tę transakcję.

Z okoliczności sprawy wynika, że wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione, tj. powstał obowiązek podatkowy, doszło do wykonania usługi, posiadali Państwo fakturę, tym samym mieli Państwo uprawnienie do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez Usługodawcę, jednakże nie skorzystali Państwo z tego prawa w tamtym momencie (kwestionując w części wykonanie usług przez Usługodawcę).

Zatem mimo otrzymania faktur uprawniających do odliczenia podatku naliczonego z tytułu dokonanych zakupów ww. usług, nie dokonali Państwo na ich podstawie obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w terminie wskazanym w art. 86 ust. 10b ustawy, tj. w rozliczeniu za okres, w którym Spółka otrzymała ww. faktury (sierpień i listopad 2021 r.).

Tak więc w opisanej we wniosku sytuacji, gdy nie odliczyli Państwo podatku naliczonego wynikającego z otrzymanych faktur w roku 2021, a należność częściowa za ww. faktury została uregulowana w roku 2021 i 2022, a pozostała część została uregulowana dopiero w roku 2026, nie możecie dokonać korekty deklaracji podatkowej w trybie przewidzianym przez art. 86 ust. 13 ustawy, bowiem minęło już 5 lat licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Nie przysługuje więc Państwu prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur nr 1, 2 oraz 3 wystawionych przez Usługodawcę, gdyż minęło już 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy.

Podkreślić ponownie należy, że zapłata za ww. faktury w analizowanym przypadku nie wpływa na termin odliczenia. Tym samym nie można zgodzić się z Państwem, że Spółka może dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur otrzymanych od Usługodawcy w części dotyczącej częściowego uregulowania należności (…) składając korekty deklaracji JPK-7 zgodnie z terminem uregulowania należności.

Wobec tego opłacenie w części w (…) 2022 r. faktur nr: 1 i nr 2 oraz opłacenie w części w (…) 2021 r. faktury nr 3, jak również opłacenie końcowe w (…) 2026 r. ww. faktur w wysokości kwoty zaległej (końcowej) wynikającej z ww. faktur, zasądzonej wyrokiem sądu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od poszczególnych kwot – nie daje Państwu prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z omawianych (spornych) faktur.

Mając na uwadze okoliczności sprawy oraz ww. przepisy, należy stwierdzić, że nie mogą Państwo dokonać odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur: nr 1 i nr 2 otrzymanych (…) listopada 2021 r. oraz z faktury nr 3 otrzymanej (…) sierpnia 2021 r. w rozliczeniu podatku od towarów i usług w miesiącu opłacenia faktur, tj. sierpień 2021 r. i luty 2022 r. oraz styczeń 2026 r. z uwagi na fakt otrzymania ww. faktur w roku 2021 (w opisie sprawy jednoznacznie Państwo wskazali, że faktury Państwo otrzymali). Prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w ww. spornych fakturach powstało w analizowanej sytuacji w terminie wskazanym w art. 86 ust. 10b ustawy, tj. w rozliczeniu za okres, w którym Spółka otrzymała ww. faktury (sierpień i listopad 2021 r.) i z tego prawa Państwo nie skorzystali. Zatem okoliczność, że kwestionowali Państwo w trakcie procesu wykonanie usług, których dotyczą przedmiotowe faktury, nie miało wpływu na Państwa prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dotyczących usług, które Sąd uznał za wykonane i zasądził kwotę do zapłaty.

Również nie mogą Państwo dokonać odliczenia podatku naliczonego wynikającego z ww. faktur w rozliczeniu za miesiąc otrzymania faktury, poprzez dokonanie korekty deklaracji za ten miesiąc, gdyż minęło już 5 lat od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy.

Ponadto dodać należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy Spółka nie ma prawa do dokonania korekty podatku naliczonego, o której mowa w art. 89b ust. 2 ustawy, ponieważ nie odliczyli Państwo w ogóle podatku naliczonego wynikającego z ww. faktury przed faktycznym uregulowaniem zobowiązania, a w konsekwencji nie dokonali Państwo korekty podatku naliczonego na podstawie art. 89b ust. 1 ustawy. Natomiast – jak wskazano wyżej – przepisy art. 89b ustawy, dotyczą tylko i wyłącznie sytuacji, w których podatnik obniżył podatek należny o kwotę podatku naliczonego wynikającą z otrzymanej faktury w całości lub w części, a następnie nie ureguluje całości (lub części) należności w określonym terminie od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Podsumowanie

Po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie i wydaniu wyroku zobowiązującego Wnioskodawcę do zapłaty całości lub części roszczeń wynikających z wystawionych faktur, Spółce nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, w związku z tym, że upłynął 5-letni termin, w którym powstało prawo Spółki do prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy.

Spółka nie będzie miała zatem prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur będących przedmiotem sporu sądowego, uregulowanych w ratach (płatność częściowa i końcowa).

W konsekwencji, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1 oraz pytania nr 2, że Spółce „przysługuje prawo do odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego z faktur otrzymanych od Usługodawcy w rozliczeniu za okres, w którym faktura została opłacona w całości lub częściowo” i, że „Spółka nie może dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur otrzymanych od Usługodawcy w części dotyczącej końcowego uregulowania należności (1/2026) w terminie późniejszym niż w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego na fakturze” uznałem za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (zapytania). Inne kwestie wynikające z opisu sprawy, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – w wydanej interpretacji rozpatrzone.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Jednocześnie podkreślam, że ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Odnosząc się do powołanych przez Państwa wyroków sądów administracyjnych, wskazać należy, że dotyczą one konkretnych, indywidualnych spraw podatników. Zostały wydane w określonym stanie faktycznym i w tych sprawach rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące. Nie mogą one zatem przesądzać o niniejszym rozstrzygnięciu. Natomiast organy podatkowe mimo, że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami sądów i innych organów podatkowych, to nie mają możliwości zastosowania ich wprost, z tego powodu, że nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

Odnośnie natomiast powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych i nie mają mocy prawa powszechnie obowiązującego co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.