Interpretacja 0112-KDIL1-1.4012.879.2025.3.AR

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług w zakresie:

-   prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanej w fakturze dokumentującej wykonanie robót budowlanych, zgodnie z art. 86 ustawy – jest prawidłowe;

-   braku obowiązku korekty podatku naliczonego, o której mowa w art. 89b ust. 1 ustawy w związku z sytuacją przedstawioną we wniosku – jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 listopada 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 14 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług dotyczącej prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanej w fakturze dokumentującej wykonanie robót budowlanych, zgodnie z art. 86 ustawy oraz braku obowiązku korekty podatku naliczonego, o której mowa w art. 89b ust. 1 ustawy w związku z sytuacją przedstawioną we wniosku. Uzupełnił go Pan pismem z 29 grudnia 2025 r. (wpływ 29 grudnia 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Dnia (…) 2023 r. Wnioskodawca podpisał umowę o wykonanie robót budowlanych z Kontrahentem prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą. Przedmiotem umowy było wykonanie (…) na nieruchomości Wnioskodawcy, która jest zaliczona do środków trwałych przedsiębiorstwa Wnioskodawcy.

W dniu (…) 2024 r. Kontrahent wystawił fakturę końcową za wykonane prace w wysokości (...) zł, której termin płatności przypadał na (…) 2024 r.

Roboty budowlane nie zostały wykonane w terminie oraz powstały usterki, które nie zostały usunięte, w związku z czym Wnioskodawca wyliczył odszkodowanie za naprawę wadliwie wykonanych prac w wysokości (...) zł wskazując jakie wystąpiły usterki, a także obciążył Kontrahenta karą umowną, wynikającą z ww. umowy (…) w wysokości (...) zł.

W dniu (…) 2024 r. Wnioskodawca wezwał Kontrahenta do zapłaty kwoty odszkodowania oraz kar umownych, natomiast w dniu (…) 2024 r. Wnioskodawca dokonał potrącenia roszczeń oświadczeniem o potrąceniu przesłanym Kontrahentowi (oświadczenie zostało doręczone w dniu (…) 2025 r.). W ten sposób cała należność z wystawionej faktury za roboty budowlane została zapłacona przez potrącenie z wzajemnych wierzytelności z tytułu naliczonej kary umownej oraz odszkodowania przed upływem 90 dni, liczonych od dnia, w którym upłynął termin płatności określony w wystawionej fakturze.

Według Wnioskodawcy, korekta podatku naliczonego jest związana z istnieniem długu, który nie został uregulowany (brak zapłaty faktury), a w zaistniałym stanie faktycznym zapłata faktury została dokonana przez potrącenie wzajemnych wierzytelności i z chwilą dokonania potrącenia, o czym Kontrahent został powiadomiony. Kontrahent początkowo nie uznał potrącenia i wystąpił do Sądu z pozwem o zapłatę kwoty wynikającej z faktury VAT, natomiast ostatecznie strony doszły do porozumienia w zakresie wzajemnych roszczeń i w dniu (…) 2025 r. zawarły przed mediatorem ugodę, na mocy której Wnioskodawca zapłacił Kontrahentowi kwotę (...) zł, natomiast w pozostałym zakresie utrzymane zostały skutki dokonanego potrącenia. Strony nie dokonały tym samym żadnych korekt w wystawionych fakturach, czy naliczonej karze umownej oraz odszkodowaniu.

Oświadczenie o potrąceniu nie wskazywało konkretnie, czy wierzytelność Kontrahenta jest potrącana z częścią wierzytelności Wnioskodawcy należną tytułem odszkodowania, czy częścią wierzytelności należną tytułem kary umownej. W treści ugody również nie zostało wyraźnie wskazane w jakich częściach roszczenie zostało zaspokojone.

Doprecyzowanie i uzupełnienie opisu sprawy w zakresie podatku od towarów i usług

1. Pytanie: „Jakie usterki powstały w związku z wykonaniem usługi przez Kontrahenta, które nie zostały usunięte – proszę opisać?”

Odp.:

Kontrahent Podatnika dnia (…) 2023 r. zgłosił Podatnikowi zakończenie prac. Podatnik poinformował Kontrahenta o ujawnionych w chwili odbioru prac wadach w postaci m.in. (…). Dnia (…) 2024 r. Podatnik wysłał do Kontrahenta wiadomość e-mail zawierającą pliki wskazujące na wady w wykonanych przez Kontrahenta naprawach. (…) 2024 r. Podatnik wysłał do Kontrahenta wiadomość e-mail wraz z dokumentacją zdjęciową stworzoną i opisaną przez PS wskazującą na liczne wady w pracach Kontrahenta.

2. Pytanie: „Na czym polegało wadliwe wykonanie prac w ramach usługi – proszę opisać?”.

Odp.:

Prace budowlane zostały wykonane z wadami opisanymi w pkt 1.

3. Podstawą prawna naliczonego odszkodowania jest art. 471 kodeksu cywilnego.

4. Wartość odszkodowania została wyliczona na podstawie aktualnych w chwili dokonywania obliczeń cen prac budowlanych i materiałów niezbędnych do przywrócenia przedmiotu umowy do stany zgodnego z umową.

5. Pytanie: „Czy naliczone odszkodowanie wynikało z zawartej umowy między Panem a Pana Kontrahentem?”.

Odp.: Odszkodowanie wynikało z nienależytego wykonania umowy przez Kontrahenta.

6. Pytanie: „Jak została udokumentowana wartość otrzymanego odszkodowania?”.

Odp.: Przysługujące odszkodowanie zostało potrącone z wartości wynagrodzenia za usługę. Oświadczenie o potrąceniu zostało złożone na piśmie.

7. Pytanie: „Co składało się na wartość (...) zł, którą zapłacił Pan Kontrahentowi tytułem zawartej ugody?”.

Odp.: Na wartość (...) zł składało się wynagrodzenie za wykonane roboty budowlane.

8. Pytanie: „Jaki jest numer faktury wystawionej (…) 2024 r., która jest przedmiotem wniosku?”.

Odp.: Jest to faktura nr faktury nr (...).

9. Pytanie: „Czy ww. faktura została wprowadzona do obiegu prawnego?”.

Odp.: Tak.

10. Pytanie: „Kiedy dokładnie zapłacił Pan Kontrahentowi kwotę (...) zł wynikającą z zawartej przed mediatorem ugody z Kontrahentem?”.

Odp.: Zapłaty dokonano w dniu (…) 2025 r., tj. w dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o zatwierdzeniu ugody.

11. Pytanie: „Czy Kontrahent w ramach zawartej ugody przed mediatorem uznał dokonane przez Pana potrącenia w pozostałej kwocie należnej z ww. faktury? Proszę wskazać kwotę”.

Odp.:

Ugoda polega na wzajemnych ustępstwach. W postępowaniu sądowym Powód (Kontrahent) dochodził wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane, a Pozwany (wnioskujący Podatnik) wnosił o oddalenie powództwa na skutek złożonego oświadczenia o potrąceniu na skutek wadliwie wykonanej umowy i przysługującego mu odszkodowania oraz karty umownej. Powód i Pozwany nie uznali wprost wzajemnych roszczeń, ale zawarli ugodę na podstawie, której Pozwany (Podatnik) zapłacił Powodowi (Kontrahentowi) tylko część wynagrodzenia na co Powód wyraził zgodę co oznacza, że uznał roszczenia w kwocie (...) zł.

12. Pytanie: „Czy jest Pan czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.)? Jeżeli tak, to od kiedy i w jakim zakresie prowadzi Pan działalność gospodarczą”.

 Odp.: Tak. Działalność jest prowadzona (…) 2013 r. a jej przedmiotem jest (…).

13. Faktura dokumentowała czynności opodatkowane podatkiem VAT.

14. Pytanie: „Czy skorzystał Pan z prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej 11 kwietnia 2024 r.? Jeżeli nie, to dlaczego”.

Odp.: Podatnik korzystał z prawa odliczenia podatku naliczonego.

15. Pytanie: „Do jakich czynności wykorzystywał/wykorzystuje Pan nabyte usługi, które dokumentowała ww. faktura, tj. do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, zwolnionych od tego podatku?”.

Odp.: Nabyte usługi były wykorzystane do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

16. Pytanie: „kiedy dokładnie upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w ww. fakturze?”.

 Odp.: (…) 2024 r.

Pytania w zakresie podatku od towarów i usług

1.  Czy w opisanym stanie faktycznym Podatnik był zobowiązany do dokonania korekty podatku naliczonego w oparciu o art. 89b ustawy o podatku od towarów i usług?

2.  Czy w opisanym stanie faktycznym Podatnik miał prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony zgodnie z art. 86 ustawy o podatku od towarów i usług?

Pana stanowisko w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług

Zdaniem Wnioskodawcy, instytucja potrącenia jest równoważnym sposobem spełnienia świadczenia (zapłaty). Zgodnie z art. 498 § 1 Kodeksu cywilnego „Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym”.

Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej (§ 2 cytowanego artykułu).

Potrącenie dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie, co w przedstawionym stanie faktycznym miało miejsce (…) 2025 r. (data doręczenia oświadczenia Kontrahentowi). Do potrącenia nie jest wymagana zgoda drugiej strony. Do potrącenia dochodzi bowiem wskutek jednostronnego oświadczenia.

Jak prezentuje to NSA w wyroku z 3 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1100/15: „Z chwilą dojścia tego oświadczenia do drugiej strony następuje całkowite lub częściowe umorzenie wierzytelności. Okoliczność, że wierzytelność nadająca się do potrącenia jest sporna, nie stoi na przeszkodzie przedstawieniu jej do potrącenia. Sam fakt, że druga strona kwestionując zasadność potrącenia występuje na drogę sądową z powództwem o swoje roszczenie nie oznacza, że do potrącenia nie doszło. Zasadność dokonanego potrącenia zostanie bowiem w takiej sytuacji rozstrzygnięta w prawomocnym orzeczeniu sądu. Dopóki brak takiego rozstrzygnięcia dopóty potrącenie wywiera skutek prawny, a skutkiem tym jest umorzenie wierzytelności. Nie ma, zatem uzasadnienia stanowisko organu, że wobec braku uznania potrącenia przez wierzyciela nie można uznać należności za uregulowaną w rozumieniu art. 89b ustawy o VAT”.

Zdaniem sądu oznacza to zatem, że fakt zapłaty faktur przez potrącenie został wykazany, a wobec tego brak jest podstaw w tej sytuacji do dokonywania korekty podatku VAT na podstawie art. 89b ustawy o VAT.

Wnioskodawca uważa, że w takiej sytuacji brak jest podstaw faktycznych i prawnych do dokonania korekty podatku naliczonego, a więc nie był on zobowiązany do korekty tego podatku w trybie art. 89b ustawy VAT.

Wnioskodawca stoi na stanowi, że miał prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku w zakresie:

-   prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanej w fakturze dokumentującej wykonanie robót budowlanych, zgodnie z art. 86 ustawy – jest prawidłowe;

-   braku obowiązku korekty podatku naliczonego, o której mowa w art. 89b ust. 1 ustawy w związku z sytuacją przedstawioną we wniosku – jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z treścią ww. przepisu:

Na mocy art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.

Na mocy art. 86 ust 10 ustawy:

Podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Według art. 88 ust. 3a ustawy:

Jak stanowi art. 88 ust. 4 ustawy:

Należy również podkreślić, że prawo do odliczenia podatku naliczonego, jako integralna część systemu VAT, w zasadzie nie może być ograniczane, ani pod względem czasu, ani też pod względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem wyjątkowy przywilej podatnika, lecz jego fundamentalne prawo. Możliwość wykonania tego prawa powinna być zapewniona niezwłocznie i względem wszystkich kwot podatku, które zostały pobrane (naliczone) od transakcji związanych z zakupami. Decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia ma zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi.

Zasady rozliczenia podatku od towarów i usług w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności zostały określone przez ustawodawcę w przepisach art. 89a i art. 89b ustawy.

Zgodnie z art. 89a ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 89a ust. 1a ustawy:

Na mocy art. 89a ust. 2 ustawy:

W myśl art. 89a ust. 3 ustawy:

Stosownie z art. 89a ust. 4 ustawy:

Ponadto, na podstawie art. 89a ust 5 ustawy:

Z kolei, zgodnie z art. 89b ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 89b ust. 1a ustawy:

W myśl art. 89b ust. 2 ustawy:

Na mocy art. 89b ust. 4 ustawy:

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w przypadku nieuregulowania należności w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, dłużnik jest zobowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Przepis art. 89b ust. 1 ustawy nakłada obowiązek skorygowania podatku naliczonego w przypadku nieuregulowania należności przez dłużnika w określonej sytuacji. Należy wskazać, że termin „uregulowanie”, którym posługuje się ustawodawca w powołanych powyżej przepisach jest pojęciem szerokim, obejmującym wszelkie typy rozliczeń, takich jak: gotówka, czek gotówkowy, dowód wpłaty na rachunek bankowy, polecenie przelewu, polecenie zapłaty, czek rozrachunkowy, akredytywa, weksel własny, weksel trasowany, okresowe rozliczenia saldami, rozliczenia planowe, karta płatnicza, potrącenie (kompensata). Przez termin „uregulowanie”, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach, należy więc rozumieć każdą dopuszczalną prawnie formę efektywnego spełnienia świadczenia, skutkującego wygaśnięciem zobowiązania.

Podkreślić należy, że termin „należność uregulowana w jakiejkolwiek formie” obejmuje zaspokojenie wierzyciela, powoduje wygaśnięcie jego roszczeń wobec dłużnika. Wykonanie to może nastąpić w różny sposób, uzgodniony przez strony. Oznacza to, że nabywca towarów i usług może dokonać płatności w dowolnej formie, która spowoduje wygaśnięcie roszczeń dostawcy bądź usługodawcy do zapłaty ceny za towary lub usługi. Istotą jest zaspokojenie wierzyciela, zatem należy przyjąć, że „uregulowanie” następuje z chwilą, z którą wierzyciel zostaje zaspokojony.

W konsekwencji, biorąc pod uwagę literalną wykładnię ww. przepisów wskazania wymaga, że uregulowanie należności w jakiejkolwiek formie odbywa się poprzez zaspokojenie całości lub części roszczeń wynikających z wierzytelności, wskutek uiszczenia należności przez dłużnika bądź osobę trzecią na rzecz wierzyciela.

Tym samym, również wykładnia systemowa wewnętrzna wskazuje, że pojęcie „uregulowanie”, którym posługuje się ustawodawca, w szczególności w art. 89b ustawy, powinno być interpretowane szeroko, w konsekwencji powinno obejmować każdą prawnie dopuszczalną formę wykonania zobowiązania przez podatnika, w tym również kompensata w drodze uznania wzajemnych wierzytelności.

Zgodnie z powyższym, przepis art. 89b ust. 4 ustawy określa prawo do odliczenia podatku naliczonego w przypadku, kiedy należność wynikająca z faktury zostanie uregulowana w terminie późniejszym niż w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności wynikającego z faktury. Natomiast w sytuacji częściowego uregulowania należności, podatek naliczony może zostać zwiększony w odniesieniu do tej części, która została uregulowana w rozliczeniu za okres, w którym należność ta została uregulowana.

Należy wyjaśnić, iż skorzystanie z „ulgi na złe długi” przez wierzyciela i skorygowanie przez niego podatku należnego, musi się wiązać z obowiązkiem w zakresie korekty podatku naliczonego przez dłużnika. W ten sposób zapewniona jest neutralność podatku od towarów i usług, stanowiąca jego cechę konstrukcyjną. Ponieważ skorzystanie przez wierzyciela z „ulgi na złe długi” powoduje, że konstrukcyjnie przestaje „istnieć” podatek należny, który został skorygowany. Przestaje więc faktycznie „istnieć” także podatek naliczony, który można by odliczyć. Konsekwencją zatem zaistnienia po stronie wierzyciela prawa do skorygowania podatku należnego w przypadku wierzytelności nieściągalnych, jest wynikający z art. 89b ust. 1 ustawy obowiązek pomniejszenia przez dłużnika podatku naliczonego podlegającego odliczeniu.

Wskazał Pan, że:

·   Jest Pan czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Działalność jest prowadzona od (…) 2013 r. a jej przedmiotem jest (…).

·   (…) 2023 r. podpisał Pan umowę o wykonanie robót budowlanych z Kontrahentem. Przedmiotem umowy było wykonanie (…) na Pana nieruchomości, która jest zaliczona do środków trwałych przedsiębiorstwa Wnioskodawcy.

·   (…) 2024 r. Kontrahent wystawił fakturę końcową nr (...) za wykonane prace w wysokości (...) zł, której termin płatności przypadał na (…) 2024 r. a 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w ww. fakturze upłynął (…) 2024 r.

·   Faktura została wprowadzona do obiegu prawnego.

·   Roboty budowlane nie zostały wykonane w terminie oraz powstały usterki, które nie zostały usunięte, w związku z czym wyliczył Pan odszkodowanie za naprawę wadliwie wykonanych prac w wysokości (...) zł wskazując jakie wystąpiły usterki, a także obciążył Kontrahenta karą umowną, wynikającą z ww. umowy w wysokości (...) zł.

·   (…) 2024 r. wezwał Pan Kontrahenta do zapłaty kwoty odszkodowania oraz kar umownych, natomiast w dniu (…) 2024 r. dokonał Pan potrącenia roszczeń oświadczeniem o potrąceniu przesłanym Kontrahentowi (oświadczenie zostało doręczone (…) 2025 r.). W ten sposób cała należność z wystawionej faktury za roboty budowlane została zapłacona przez potrącenie z wzajemnych wierzytelności z tytułu naliczonej kary umownej oraz odszkodowania przed upływem 90 dni, liczonych od dnia, w którym upłynął termin płatności określony w wystawionej fakturze.

·   Odszkodowanie wynikało z nienależytego wykonania umowy przez Kontrahenta. Podstawą prawna naliczonego odszkodowania jest art. 471 kodeksu cywilnego.

·   Wartość odszkodowania została wyliczona na podstawie aktualnych w chwili dokonywania obliczeń cen prac budowlanych i materiałów niezbędnych do przywrócenia przedmiotu umowy do stany zgodnego z umową.

·   Przysługujące odszkodowanie zostało potrącone z wartości wynagrodzenia za usługę. Oświadczenie o potrąceniu zostało złożone na piśmie.

·   Kontrahent początkowo nie uznał potrącenia i wystąpił do Sądu z pozwem o zapłatę kwoty wynikającej z faktury, natomiast ostatecznie strony doszły do porozumienia w zakresie wzajemnych roszczeń i (…) 2025 r. Strony zawarły przed mediatorem ugodę, na mocy której zapłacił Pan Kontrahentowi kwotę (...) zł, natomiast w pozostałym zakresie utrzymane zostały skutki dokonanego potrącenia.

·   Strony nie dokonały tym samym żadnych korekt w wystawionych fakturach, czy naliczonej karze umownej oraz odszkodowaniu.

·   Oświadczenie o potrąceniu nie wskazywało konkretnie, czy wierzytelność Kontrahenta jest potrącana z częścią wierzytelności Wnioskodawcy należną tytułem odszkodowania, czy częścią wierzytelności należną tytułem kary umownej. W treści ugody również nie zostało wyraźnie wskazane w jakich częściach roszczenie zostało zaspokojone.

·   Na wartość (...) zł, którą zapłacił Pan Kontrahentowi tytułem zawartej ugody, składało się wynagrodzenie za wykonane roboty budowlane. Zapłaty dokonano w dniu (…) 2025 r., tj. w dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o zatwierdzeniu ugody.

·   Kontrahent uznał roszczenia w pozostałej kwocie (...) zł wynikające z wysokości odszkodowania i kary umownej.

·   Faktura z (…) 2024 r. nr (...) dokumentowała czynności opodatkowane podatkiem VAT.

·   Skorzystał Pan z prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej (…) 2024 r.

·   Nabyte usługi, które dokumentowała ww. faktura były wykorzystane do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

Pana wątpliwości dotyczą ustalenia, czy w opisanym stanie faktycznym miał Pan prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z faktury z (…) 2024 r. nr (...), zgodnie z art. 86 ustawy.

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Reguła zawarta w art. 86 ust. 1 ustawy wyklucza zatem możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Zatem, prawo do odliczenia VAT przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany czynny podatnik VAT oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Natomiast dokumentem uprawniającym do odliczenia podatku naliczonego jest faktura otrzymana przez podatnika, która dokumentuje nabycie przez niego towarów i usług.

Zatem, skoro:

·      jest Pan czynnym podatnikiem VAT od roku 2013;

·      usługi, których nabycie dokumentowała faktura z (…) 2024 r. nr (...), wykorzystywane były przez Pana do czynności opodatkowanych podatkiem VAT;

– to zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy, warunkujące prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Zatem, miał Pan prawo – na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy – do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z ww. faktury, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z art. 88 ustawy.

Podsumowanie

W opisanym stanie faktycznym, miał Pan prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanej w fakturze nr (...), zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy. Prawo to przysługiwało Panu pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.

W konsekwencji, Pana stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 2 uznałem za prawidłowe.

Pana wątpliwości dotyczą również ustalenia, czy w opisanym stanie faktycznym był Pan zobowiązany do dokonania korekty podatku naliczonego w oparciu o art. 89b ustawy.

W tym miejscu wskazać należy, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia odszkodowania, czy kary umownej.

Zagadnienie dotyczące odszkodowań oraz kar umownych regulują natomiast przepisy Działu II ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej Kodeks cywilnym – „Skutki niewykonania zobowiązań”.

Zgodnie z art. 361 Kodeksu cywilnego:

Na mocy art. 363 Kodeksu cywilnego:

W myśl art. 471 Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego:

Przepis art. 483 Kodeksu cywilnego jest bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa, tzn. kary umowne mogą być wyłącznie sankcją za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie zobowiązań niepieniężnych.

Z cytowanego wyżej art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązań (wyrok SN z 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt V CSK 85/08). Przewidziany umową obowiązek zapłaty kary umownej ma w stosunku do zasadniczego obowiązku dłużnika, wynikającego z tej umowy, charakter uboczny (akcesoryjny).

Zastrzeżenie kary umownej można zatem traktować jako formę uproszczoną redakcji warunków umowy, która pozwala na przyjęcie przez strony, że wypadki niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, stanowią jednocześnie podstawę do domagania się zapłaty kary umownej.

Należy również wskazać, iż przepisy podatkowe nie regulują stosunków cywilnoprawnych (zasad zawierania umów cywilnoprawnych, porozumień, ugód), ani nie mają wpływu na ich treść, w tym ustalenia dotyczące terminów płatności. Zgodnie z zasadą swobody umów, to strony umowy rozstrzygają m.in. zasady rozliczeń z tytułu zawarcia umów cywilnoprawnych.

Zasada swobody umów zapisana jest w art. 353¹ Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Strony mogą dowolnie ustalać stosunki cywilnoprawne, jednakże postanowienia umów nie mogą pozostawać w sprzeczności z innymi przepisami prawa, do stosowania których strony są zobowiązane. Podkreślić należy, że ustalony przez strony termin zapłaty winien być obustronną wolą stron transakcji zawartej w ramach stosunku cywilnoprawnego.

Zgodnie art. 498 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

Z kolei w myśl art. 499 Kodeksu cywilnego:

Wzajemna kompensata wierzytelności, polega na zaliczeniu jednej wierzytelności na poczet drugiej – zwana jest również potrąceniem.

Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelności, jak i zobowiązania względem tej drugiej strony. Na skutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Nie dochodzi do efektywnej zapłaty w pieniądzu. Pomimo, iż potrącenie dotyczy zobowiązania do świadczeń tego samego rodzaju, nie prowadzi do ich realizacji, a jedynie do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej, co w rezultacie skutkuje zaspokojeniem wierzyciela i osiągnięciem przez to celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Potrącenie wierzytelności jest więc jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami.

Przepis art. 60 Kodeksu cywilnego stanowi, że:

Natomiast w myśl art. 61 Kodeksu cywilnego:

Z kolei stosownie do art. 647¹ Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z przywołanymi przepisami, dłużnik ma obowiązek skorygowania całości (lub części) uprzednio odliczonego podatku naliczonego wynikającego z faktury, jeżeli nie ureguluje całości (lub części) należności w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Obowiązek dokonania korekty ciąży na dłużniku niezależnie od faktu, czy jego wierzyciel skorzystał z korekty podatku należnego. Dłużnik nie jest zobowiązany do skorygowania podatku naliczonego wówczas, gdy ureguluje należność najpóźniej w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90. dzień od dnia upływu terminu płatności. Korekta winna być dokonana w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień od dnia upływu terminu płatności. Termin 90-dniowy należy każdorazowo liczyć od dnia, w którym upływa termin płatności określony w fakturze lub umowie.

Jeżeli zatem w ugodzie zawarta zostanie zgodna wola stron co do innego (nowego) terminu zapłaty, ten termin będzie właściwym do liczenia okresu 90 dni, o którym mowa w art. 89b ust. 1 ustawy.

Jednocześnie należy zauważyć, że aby termin płatności był skutecznie odroczony, musi to nastąpić przed jego upływem, bowiem nie można odroczyć terminu, który upłynął. Ponadto powołany przepis art. 89a wyraźnie wskazuje na prawo podatnika do korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego w przypadku wierzytelności, która nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Możliwość skorygowania przez podatnika-sprzedawcę podatku należnego wiąże się z obowiązkami w zakresie korekty podatku naliczonego przez podatnika-nabywcę. Zastosowanie trybu korekty podatku powoduje de facto, że konstrukcyjnie przestaje istnieć podatek należny, przez co przestaje też faktycznie istnieć podatek naliczony, który można by odliczyć. Stąd też konieczna jest korekta podatku naliczonego. Przepisy art. 89b ust. 1 i ust. 2 ustawy są zawsze konsekwencją zaistnienia sytuacji, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Dlatego, gdy strony wydłużą termin płatności, powinny skorygować fakturę, jeżeli ten termin jest ustalony na fakturze, lub podpisać aneks do umowy.

Podkreślić należy, że jedynie zawarcie przez strony umowy – przed upływem 90 dni od pierwotnie ustalonych terminów płatności – porozumienia, ugody, czy jakiegokolwiek innego rodzaju pisma, które przedłuża termin spłaty wierzytelności skutkuje tym, że termin naliczania 90 dni biegnie każdorazowo od nowego wyznaczonego terminu spłaty długu.

W przypadku bowiem umownej zmiany terminu płatności (przed upływem 90 dni od pierwotnie ustalonych terminów płatności) poprzez jego wydłużenie w drodze obustronnego porozumienia, jeśli w porozumieniu tym zawarta zostanie zgodna wola stron co do innego (nowego) terminu zapłaty, ten termin będzie właściwym do liczenia okresu, o którym mowa w art. 89b ustawy.

Skoro:

·   (…) 2024 r. dokonał Pan potrącenia roszczeń oświadczeniem o potrąceniu przesłanym Kontrahentowi (oświadczenie zostało doręczone (…) 2025 r.);

·   Kontrahent nie uznał potrącenia i wystąpił do Sądu z pozwem o zapłatę kwoty wynikającej z faktury nr (...) VAT z (…) 2024 r.;

·   ugoda zmieniająca termin płatności ww. faktury do dnia (…) 2024 r. (90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w ww. fakturze upłynął (…) 2024 r.) – została zawarta (…) 2025 r.

– to nie można uznać, że należność wynikająca z ww. faktury została uregulowana w (…) 2024 r. poprzez ww. kompensatę.

Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że nie uregulował Pan należności wynikającej z faktury z (…) 2024 r. nr (...) VAT w terminie 90 dni od dnia upływu terminu ich płatności i w związku z tym winien Pan dokonać korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z ww. faktury pierwotnej, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określony w ww. fakturze, stosownie do art. 89b ust. 1 ustawy, bowiem na ten dzień kompensata wierzytelności nie była uznana przez kontrahenta i tym samym brak było na ten dzień podstaw do uznania jej za skuteczną. Do czasu bowiem rozstrzygnięcia przez mediatora sporu między Stronami w dniu (…) 2025 r., nie można uznać, że potrącenie jakie zostało dokonane przez Pana (…) 2024 r. było skuteczne i stanowiło uregulowanie należności.

Końcowo należy wskazać, że w związku z uregulowaniem – na podstawie zawartej ugody z (…) 2025 r. – należności wynikającej z faktury z (…) 2024 r. nr (...) – zgodnie z treścią art. 89b ust. 4 ustawy – ma Pan prawo dokonać stosownej korekty podatku naliczonego poprzez zwiększenie kwoty podatku naliczonego o skorygowaną kwotę podatku naliczonego, o której mowa w art. 89b ust. 1 ustawy – w rozliczeniu za okres, w którym należność uregulowano.

Podsumowanie

W opisanym stanie faktycznym, był Pan zobowiązany do dokonania korekty podatku naliczonego w oparciu o art. 89b ust. 1 ustawy.

W konsekwencji, Pana stanowisko w zakresie pytania oznaczonego nr 1 uznałem za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja ta dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie, które nie zostały objęte pytaniem wskazanym we wniosku – nie mogą być zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Podkreślam, że ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Wskazuję, że analiza załączników dołączonych do wniosku nie mieści się w ramach określonych w art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). W związku z powyższym załączone do wniosku dokumenty nie były przedmiotem merytorycznej analizy.

Odnosząc się do powołanego przez Pana w uzasadnieniu własnego stanowiska wyroku NSA z 3 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1100/15 należy zaznaczyć, że każdy z wyroków zapada na gruncie unikalnego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) i w zasadzie wyłącznie do niego się ogranicza. Na ocenę prawidłowości przedmiotowej kwestii nie mogą wpłynąć wyroki zapadłe w konkretnej sprawie, osadzonej w określonym stanie faktycznym. Ponadto specyfika działalności podmiotów jest na tyle różnorodna, że niekiedy nawet podobne okoliczności faktyczne nie spowodują analogicznych konsekwencji prawnopodatkowych, a tym samym nie mogą być tożsamo traktowane.

Zaznaczam, że ta interpretacja została wydana w zakresie podatku od towarów i usług. Natomiast w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.