Interpretacja 0112-KDIL1-1.4012.888.2025.2.WK

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

27 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 17 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług dotyczący ustalenia:

1)  czy przeniesienie przez Gminę własności Nieruchomości w zamian za wypłatę odszkodowania, zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, będzie stanowić czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT;

2)  w przypadku twierdzącej odpowiedzi na pierwsze pytanie, czy odpłatna dostawa towarów w postaci dostawy Nieruchomości przez Gminę będzie czynnością opodatkowaną podatkiem VAT niekorzystającą ze zwolnienia z VAT (pytanie przeformułowane w piśmie z 30 stycznia 2026 r.).

Uzupełnili go Państwo pismami z 30 stycznia 2026 r. (wpływ 30 stycznia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Gmina (...) (dalej: „Wnioskodawca” lub „Gmina”) jest jednostką samorządu terytorialnego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.; dalej: „ustawa o samorządzie gminnym”), zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT.

Zadania własne gminy określone są w art. 7 ustawy o samorządzie gminnym, oraz uszczegółowione w przepisach szczególnych – konkretyzujących ich realizację.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym, zaspokajanie potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy.

Zadania te obejmują w szczególności sprawy gminnego budownictwa mieszkaniowego. Gospodarkę nieruchomościami zarówno Skarbu Państwa, jak i jednostek samorządu terytorialnego regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), a także ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) (dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W szczególności nieruchomości mogą być przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w trwały zarząd, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wkłady niepieniężne (aporty) do spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji.

W wyniku uchwalania lub zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: „MPZP”) na terenie Gminy, może dojść do istotnego ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości należących do osób fizycznych. W szczególności, zmiana przeznaczenia terenów w MPZP może spowodować obniżenie wartości działek należących do osób fizycznych.

Na podstawie przepisów art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: „ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym”), jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z uwzględnieniem ust. 2 i art. 371 ust. 1, żądać od gminy albo od władającego terenem zamkniętym, jeżeli uchwalenie planu lub jego zmiana spowodowane były potrzebami obronności i bezpieczeństwa państwa:

1)  odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo

2)  wykupienia nieruchomości lub jej części.

Realizacja roszczeń może nastąpić również w drodze zaoferowania przez gminę właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej. Z dniem zawarcia umowy zamiany roszczenia wygasają.

W związku z powyższym, właściciele nieruchomości, której wartość uległa obniżeniu wskutek uchwalenia MPZP (dalej: „Właściciele”), korzystając z uprawnienia określonego w art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) wystąpili do Gminy z roszczeniem o odszkodowanie. W toku prowadzonych negocjacji, Gmina – w celu realizacji roszczenia w sposób alternatywny – zaproponowała Właścicielom przeniesienie własności nieruchomości zamiennej, zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Właściciele wstępnie zaakceptowali propozycję Gminy. Przedmiotem realizacji roszczenia jest niezabudowana działka gruntu stanowiąca własność Gminy, która zgodnie z obowiązującym MPZP przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną lub usługową (dalej: „Nieruchomość”).

Wskazać tu należy, że przyznanie przez Gminę Nieruchomości na rzecz Właścicieli w ramach odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości nie nastąpi w drodze decyzji administracyjnej, ale w oparciu o porozumienie zawarte z Właścicielami w sprawie sposobu zaspokojenia odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości na skutek wejścia w życie nowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Nieruchomość nie była i do dnia zbycia nie będzie wykorzystywana ani do czynności opodatkowanych ani zwolnionych od podatku VAT. Gminie nie przysługiwało także prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu Nieruchomości. Gmina nie ponosiła i nie poniesie do dnia zbycia również jakichkolwiek nakładów na Nieruchomość.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu sprawy

W celu doprecyzowania opisu sprawy, Gmina wskazuje poniżej numery działek, które są przedmiotem roszczenia o odszkodowanie, z którym wystąpili Właściciele:

-     (…)

Jednocześnie, Gmina wskazuje numery działek, które mają być przedmiotem zamiany i które są przedmiotem złożonego przez Gminę wniosku:

-     (…).

Pytanie

1.  Czy przeniesienie przez Gminę własności Nieruchomości w zamian za odszkodowanie zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym będzie stanowić czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

2.  W przypadku twierdzącej odpowiedzi na pierwsze pytanie, czy odpłatna dostawa towarów w postaci dostawy Nieruchomości przez Gminę podlegać będzie czynnością opodatkowaną podatkiem VAT niekorzystającą ze zwolnienia z VAT? (pytanie przeformułowane w piśmie z 30 stycznia 2026 r.).

Państwa stanowisko w sprawie

Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytania nr 1

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Jak wynika z art. 2 pkt 22 ustawy o VAT, ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tymi również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.

Pojęcie towaru ustawodawca zdefiniował w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT. Zgodnie z zapisem zawartym w tym przepisie, przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy przedmiotem dostawy są towary w rozumieniu powołanego wyżej przepisu i gdy czynność ta prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, mamy do czynienia z dostawą w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W świetle art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel i rezultat takiej działalności.

Jak wynika natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Jak stanowi art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Oznacza to, że organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.

Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L Nr 347, str. 1 ze zm.), [dalej: Dyrektywa 2006/112/WE Rady], zgodnie z którym krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.

Jednakże w przypadku, gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.

Zatem, aby wyłączenie organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy z kategorii podatników miało miejsce, muszą zostać spełnione dwa warunki:

1)  dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy,

2)  odnosi się tylko do tych czynności, które związane są z realizacją zadań nałożonych na te podmioty przepisami prawa i do realizacji których zostały one powołane.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy, itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Tylko bowiem w tym zakresie ich czynności mają charakter działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

Z przytoczonych przepisów ustawy o VAT wynika, że odpłatność oznacza wykonanie czynności (np. dostawy towarów) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Odpłatny natomiast to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Biorąc pod uwagę powyższe, dostawę nieruchomości w świetle ustawy o podatku od towarów i usług traktuje się jako odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Z przytoczonych przepisów nie wynika, że odpłatność za czynność dostawy towarów lub świadczenia usług musi mieć postać pieniężną. Odpłatność jako świadczenie wzajemne, może również przybrać postać rzeczową – zapłatą może być inny towar lub usługa, albo mieszaną – zapłata w części pieniężna, a w części rzeczowa. Innymi słowy, dla uznania czynności za odpłatną, wystarczające jest, by istniała możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowymi przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z uwzględnieniem ust. 2 i art. 371 ust. 1, żądać od gminy albo od władającego terenem zamkniętym, jeżeli uchwalenie planu lub jego zmiana spowodowane były potrzebami obronności i bezpieczeństwa państwa:

1)  odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo

2)  wykupienia nieruchomości lub jej części.

Stosownie do ust. 2 tego artykułu realizacja roszczeń, o których mowa w ust. 1, może nastąpić również w drodze zaoferowania przez gminę właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej. Z dniem zawarcia umowy zamiany roszczenia wygasają.

Na gruncie ustawy o VAT dostawą towarów jest zasadniczo każda czynność stanowiąca przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Obejmuje ona każdą czynność polegającą na przeniesieniu dobra materialnego przez stronę, która przyznaje drugiej stronie prawo do faktycznego rozporządzania nim, jakby była właścicielem tego dobra.

Gmina jest zobowiązana do przedstawienia Właścicielom oferty spełnienia obowiązku odszkodowawczego za obniżenie wartości nieruchomości należącej do Właścicieli w formach przewidzianych przez prawo. Sposób spełnienia roszczenia odszkodowawczego ostatecznie zostanie określony w drodze negocjacji i decyzji obu stron, niemniej Gmina zaproponowała, w oparciu o przepisy art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, realizację roszczeń odszkodowawczych w drodze przeniesienia prawa własności Nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie Gmina dokonywałaby zatem przeniesienia prawa do rozporządzania jak właściciel Nieruchomością na rzecz Właścicieli, bowiem na podstawie porozumienia, zawartego pomiędzy stronami w trybie art 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przeniesienie własności nieruchomości następuje w zamian za zwolnienie się Gminy od zobowiązania odszkodowawczego, co stanowi na gruncie ustawy o VAT odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.

Tym samym, opisana we wniosku czynność będzie, w ocenie Wnioskodawcy, stanowiła dla Gminy odpłatną dostawę towarów, która na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Biorąc pod uwagę treść art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o VAT wskazać należy, że Gmina jest uznawana za podatnika podatku od towarów i usług w przypadkach, gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jej zadań jako organu oraz gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jej zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych. Zatem, jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to więc wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy, itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Tylko bowiem w tym zakresie ich czynności mają charakter działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

W konsekwencji, w odniesieniu do opisanej we wniosku czynności cywilnoprawnej polegającej na przeniesieniu prawa własności Nieruchomości Gmina występować będzie w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, a ww. czynność będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.

Stanowisko do pytania nr 2 przeformułowane w piśmie z 30 stycznia 2026 r.

W ocenie Wnioskodawcy, odpłatna dostawa towarów w postaci dostawy Nieruchomości przez Gminę będzie czynnością opodatkowaną podatkiem VAT i nie będzie korzystała ze zwolnienia z VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Według art. 15 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy:

Z cyt. wyżej art. 15 ust. 6 ustawy wynika, że wyłączenie przewidziane w tym przepisie dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej oraz odnosi się tylko do tych czynności, które związane są z realizacją zadań nałożonych na te podmioty przepisami prawa, do realizacji których zostały one powołane.

Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – (Dz. Urz. UE. L. Nr 347 z 11 grudnia 2006 s. 1, ze zm.), zgodnie z którym:

Dokonując wykładni powołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 6 ustawy, należy rozgraniczyć sferę imperium, która jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług od sfery dominium, w której stosownie do wskazanych wyżej przepisów, organy powinny być traktowane jak podatnicy tego podatku. Podatnikiem podatku od towarów i usług jest więc również organ władzy publicznej, jeżeli w stosunku do określonej czynności lub transakcji zachowuje się jak podmiot gospodarczy. Z tego właśnie względu, ustawodawca uznał w art. 15 ust. 6 ustawy, że organy nie są podatnikami w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych. Powyższy przepis nie jest samodzielną podstawą do określenia, kiedy organ władzy publicznej jest podatnikiem VAT. Nie można go bowiem interpretować w oderwaniu od wynikającej z art. 15 ust. 1 ustawy definicji podatnika jako podmiotu wykonującego działalność gospodarczą w rozumieniu ust. 2 tego artykułu, przy czym działalność ta musi być wykonywana samodzielnie – we własnym imieniu i na własny rachunek.

Wyłączenie z opodatkowania podatkiem VAT jednostek samorządu terytorialnego jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji samorządowych (publicznych) i tylko w odniesieniu do tych czynności, które nie są wykonywane na podstawie zawartych przez gminę umów cywilnoprawnych.

Jak stanowi art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.):

W oparciu o art. 453 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Przepis art. 155 § 1 ustawy Kodeks cywilny stanowi:

Zgodnie z art. 353¹ ustawy Kodeks cywilny:

Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.):

Stosownie do art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:

Według art. 36 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:

Przepis art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że:

Na gruncie ustawy VAT dostawą towarów jest zasadniczo każda czynność stanowiąca przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Obejmuje ona każdą czynność polegającą na przeniesieniu dobra materialnego przez stronę, która przyznaje drugiej stronie prawo do faktycznego rozporządzania nim, jakby była właścicielem tego dobra.

Z powołanych regulacji nie wynika, aby odpłatność za czynność dostawy towarów powinna mieć postać pieniężną. Odpłatność, jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (towar lub usługa otrzymana jako zapłata), albo mieszaną – zapłata w części pieniężna a w części rzeczowa. Zatem dla uznania czynności za odpłatną musi zaistnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego, stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność.

Zatem zamiana towarów, co do zasady jest czynnością objętą zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług, ponieważ w jej wyniku dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Zgodnie z treścią art. 603 Kodeksu cywilnego:

Natomiast zapis art. 604 Kodeksu cywilnego:

Różnica w stosunku do umowy sprzedaży polega na tym, że w miejsce świadczenia ceny pojawia się obowiązek drugiej strony przeniesienia własności rzeczy. Tym samym umowa zamiany skutkuje wzajemnym przeniesieniem prawa do rozporządzania zamienianymi towarami (w tym przypadku nieruchomościami) jak właściciel.

Na podstawie powyższych przepisów należy stwierdzić, że umowa zamiany towarów na gruncie podatku od towarów i usług jest niczym innym jak dwiema odpłatnymi dostawami towarów.

Jak wynika z art. 363 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny:

Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Zasadniczo zatem odszkodowanie powinno nastąpić w pieniądzu lub poprzez przywrócenie do stanu poprzedniego, co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca.

Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy przeniesienie przez Gminę własności Nieruchomości w zamian za wypłatę odszkodowania zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym będzie stanowić czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

W opisie sprawy wskazali Państwo, że:

·      Gmina jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku VAT;

·      w wyniku uchwalania lub zmian MPZP na terenie Gminy, może dojść do istotnego ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości należących do osób fizycznych. W szczególności, zmiana przeznaczenia terenów w MPZP może spowodować obniżenie wartości działek należących do osób fizycznych;

·      właściciele nieruchomości, której wartość uległa obniżeniu wskutek uchwalenia MPZP, korzystając z uprawnienia określonego w art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wystąpili do Gminy z roszczeniem o odszkodowanie;

·      w toku prowadzonych negocjacji, Gmina – w celu realizacji roszczenia w sposób alternatywny – zaproponowała Właścicielom przeniesienie własności nieruchomości zamiennej, zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;

·      Właściciele wstępnie zaakceptowali propozycję Gminy;

·      przyznanie przez Gminę Nieruchomości na rzecz Właścicieli w ramach odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości nie nastąpi w drodze decyzji administracyjnej, ale w oparciu o porozumienie zawarte z Właścicielami w sprawie sposobu zaspokojenia odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości na skutek wejścia w życie nowego planu zagospodarowania przestrzennego;

·      numery działek, które mają być przedmiotem zamiany i które są przedmiotem złożonego przez Gminę wniosku:

-     (…).

W przedmiotowej sprawie nastąpi zatem, na podstawie m.in. zawartego pomiędzy stronami porozumienia, przeniesienie własności nieruchomości w zamian za zwolnienie się Państwa od zobowiązania odszkodowawczego, co stanowi na gruncie ustawy odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.

Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być też wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Analizując treść art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy wskazać należy, że będą Państwo uznani za podatnika podatku od towarów i usług w przypadkach gdy wykonują Państwo czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach Państwa zadań jako organu oraz, gdy wykonują Państwo czynności mieszczące się w ramach Państwa zadań, ale czynią to na podstawie umów cywilnoprawnych. Zatem, jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to więc wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy, itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Tylko bowiem w tym zakresie ich czynności mają charakter działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

W kwestii działań jednostek samorządu terytorialnego w obszarze obrotu nieruchomościami stwierdzić należy, że wyłączenie co do zasady tego zakresu z opodatkowania VAT stanowiłoby naruszenie konkurencji.

W konsekwencji, w odniesieniu do opisanej we wniosku czynności cywilnoprawnej polegającej na przeniesieniu prawa własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr (...) będą Państwo działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, a ww. czynność będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.

Podsumowanie

Przeniesienie przez Gminę własności Nieruchomości w zamian za wypłatę odszkodowania, zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na rzecz Właścicieli nieruchomości, którzy wystąpili z roszczeniem o odszkodowanie, będzie stanowić czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.

Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą również ustalenia, czy odpłatna dostawa towarów w postaci dostawy Nieruchomości przez Gminę będzie czynnością opodatkowaną podatkiem VAT, niekorzystającą ze zwolnienia z podatku VAT.

Należy zauważyć, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może korzystać ze zwolnienia od tego podatku albo może być opodatkowana tym podatkiem.

Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

I tak, w myśl art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy:

Powyższe oznacza, że zwolnienie przysługuje względem takiej dostawy, której przedmiotem jest grunt niezabudowany i jednocześnie o przeznaczeniu innym niż budowlane. Zatem ze zwolnienia od podatku korzystać będą dostawy gruntów o charakterze rolnym, leśnym, itp.

W świetle art. 2 pkt 33 ustawy:

Opodatkowane są zatem dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe niezabudowane, będące terenami budowlanymi w rozumieniu ww. art. 2 pkt 33 ustawy, pozostałe natomiast dostawy gruntów niezabudowanych, innych niż tereny budowlane – są zwolnione od podatku.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:

Jak stanowi art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:

W myśl art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:

O przeznaczeniu nieruchomości stanowią zatem akty prawa miejscowego: miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – jako źródło prawa miejscowego, a w przypadku jego braku, decyzja o warunkach zabudowy – jako akt indywidualny prawa administracyjnego.

W tym miejscu warto wyjaśnić, że stosownie do treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 28 marca 1996 r. w sprawie C-468/93 Gemeente Emmen – „teren budowlany” oznacza każdy nieuzbrojony lub uzbrojony teren uznany przez państwa członkowskie za teren z przeznaczeniem pod zabudowę. Zatem także w świetle orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, za teren budowlany uznać można jedynie taki, który regulacjami prawa krajowego został przeznaczony pod zabudowę.

W związku z powyższym ustawa o podatku od towarów i usług nakazuje oceniać przeznaczenie określonego gruntu wyłącznie w oparciu o istniejący plan zagospodarowania przestrzennego oraz wydane decyzje o warunkach zabudowy nieruchomości.

Podkreślić należy, że analiza powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy wskazuje jednoznacznie, że zwolnienie od podatku obejmuje zbycie nieruchomości niezabudowanych (gruntów) innych niż tereny budowlane.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że działki nr (...) stanowią własność Gminy i zgodnie z obowiązującym MPZP przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną lub usługową.

Oznacza to, że przedmiotem dostawy będą działki nr (...) które będą stanowić teren budowlany w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy.

W konsekwencji, przeniesienie przez Gminę własności ww. działek w zamian za wypłatę odszkodowania, zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na rzecz Właścicieli nieruchomości, którzy wystąpili z roszczeniem o odszkodowanie, nie będzie korzystała ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy.

W tym miejscu należy wskazać, że jeżeli przy zbyciu nieruchomości wystąpią przesłanki uniemożliwiające zastosowanie zwolnienia od podatku VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, to należy przeanalizować możliwość zwolnienia dostawy w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:

Zaznaczyć należy, że dla zastosowania zwolnienia od podatku VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla dostawy towarów (w tym nieruchomości), spełnione muszą być łącznie dwa warunki wskazane w tym przepisie, tj.:

·      towary od momentu ich nabycia do momentu ich zbycia/zamiany muszą służyć wyłącznie działalności zwolnionej, w żadnym momencie ich posiadania nie można zmienić ich przeznaczenia oraz sposobu wykorzystywania;

·      brak prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przy nabyciu (imporcie, wytworzeniu) tych towarów.

Niespełnienie choćby jednego z powyższych warunków daje podstawę do wyłączenia dostawy towarów ze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w ww. art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Z opisu sprawy wynika, że ww. działki nie były i do dnia zbycia nie będą wykorzystywane ani do czynności opodatkowanych ani zwolnionych od podatku VAT.

Tym samym, w analizowanym przypadku nie został spełniony warunek określony w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy. W konsekwencji, przeniesienie przez Gminę własności działek nr (...) w zamian za wypłatę odszkodowania, zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na rzecz Właścicieli nieruchomości, którzy wystąpili z roszczeniem o odszkodowanie, nie będzie korzystało ze zwolnienia od podatku przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Podsumowanie

Odpłatna dostawa towarów w postaci dostawy działek nr (...) przez Gminę będzie czynnością opodatkowaną podatkiem VAT, niekorzystającą ze zwolnienia od podatku.

Tym samym Państwa stanowisko w sprawie w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zauważam, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Podkreślam, że ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Jednocześnie informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku. Inne kwestie przedstawione w opisie sprawy bądź własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności obowiązków podatkowych Właścicieli nieruchomości, którzy wystąpili z roszczeniem o odszkodowanie, jak i ustalenie podstawy opodatkowania.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.