Interpretacja 0112-KDIL1-1.4012.920.2025.1.MG

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 8 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie braku podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz udokumentowania tych czynności.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Na wstępie wskazuje Pan, iż przy formułowaniu tego wniosku opierał się Pan w głównej mierze na interpretacji z 18 lutego 2025 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej 0113-KDIPT1-1.4012.1.2025.1.MSU oraz z 25 kwietnia 2025 r., nr 0112-KDIL1-3.4012.77.2025.2.AKS, gdyż ich stany faktyczne są bardzo zbliżone do sytuacji Pana. Jest Pan radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w (...). Prowadzi Pan od roku 2012 jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą Kancelaria Radcy Prawnego (...), której przedmiotem jest działalność prawnicza. W ramach działalności gospodarczej świadczy Pan usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych), dalej jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność radcy prawnego została uregulowana w odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Działalność Pana obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie projektów pism procesowych i aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed sądami oraz innymi organami, np. administracji publicznej, samorządowej. W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej Kancelarii zarejestrował Pan działalność gospodarczą wpisaną do CEiDG, jako działalność prawniczą – kod PKD 69.10.Z. – usługi prawne. Jest Pan czynnym podatnikiem podatku VAT, w konsekwencji usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje Pan, w zależności od statusu Klienta, poprzez wystawienie faktury albo paragonu z kasy fiskalnej.

Od listopada 2018 r. jest Pan doradcą obywatelskim i od roku 2019 świadczy jako doradca obywatelski nieodpłatne poradnictwo obywatelskie określone w ustawie z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1534 z późn. zm.), dalej jako: ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, zapewnienie osobom uprawnionym świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego należy do zadań zleconych Powiatu, realizowanych przez Powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami.

Powiat realizuje powyższe zadanie zlecone, poprzez zawieranie umów o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z organizacjami pożytku publicznego, tj.: stowarzyszeniami, fundacjami, które wyłaniane są co roku na skutek przeprowadzonego konkursu przez Powiat. Wyłonione na skutek konkursu organizacje pożytku publicznego zawierają umowy o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z konkretnymi doradcami obywatelskimi, którzy często, tak jak w przypadku Pana są jednocześnie radcami prawnymi.

Zgodnie z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, Powiat powierza połowę punktów do prowadzenia adwokatom i radcom prawnym z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a połowę organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego, zwanej dalej „organizacją pozarządową”, z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Organizację pozarządową wyłania się corocznie w otwartym konkursie ofert, o którym mowa w ustawie z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1491, 1761), przeprowadzanym jednocześnie na powierzenie prowadzenia punktów przeznaczonych na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Organizacja pozarządowa zapewnia udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej z Powiatem.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1534 z późn. zm.), nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, w tym osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającej innych osób w ciągu ostatniego roku. Osoba uprawniona, przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, składa pisemne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Osoba korzystająca z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej dodatkowo składa oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku. Oświadczenie składa się prawnikowi udzielającemu nieodpłatną pomoc prawną lub, tak jak w przypadku Pana – doradcy obywatelskiemu, który świadczy nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.

Powiaty wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, poprzez utworzenie i organizację Punktów Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego. Punkt taki jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego mają możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii prawnych z doradcą obywatelskim będącym przeważnie adwokatem albo radcą prawnym.

Do obowiązków Powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego (dalej: „Punkt NPO”), w tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru organizacji pozarządowych, zlecenie im wykonywania nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i zawarcie odpowiednich umów. Z kolei, te organizacje wyznaczają doradców obywatelskich, którzy świadczą nieodpłatne poradnictwo obywatelskie w tych punktach.

Zasady udzielania nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego m.in. liczbę doradców obywatelskich, którzy będą udzielać nieodpłatnych porad obywatelskich, zasady wynagradzania oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego, Powiat narzuca wybranym w konkursie organizacjom pozarządowym.

W poprzednich latach Pan z ramienia Organizacji społecznej ABCD (organizacja wybrana w konkursach – dalej ABCD) świadczył nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. W roku 2026 ABCD ponownie został wyłoniony w konkursie jako podmiot, który ma realizować nieodpłatne poradnictwo obywatelskie we wskazanym Punkcie NPO. Został Pan wskazany przez ABCD jako doradca obywatelski – radca prawny, jako osoba która będzie udzielać nieodpłatnych porad obywatelskich w pkt 16 NPO w (...) i zawarł Pan z ABCD stosowną umowę o świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na rok 2026. (dalej: „Umowa o nieodpłatne poradnictwo obywatelskie:).

Zgodnie z Umową o nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, działając w charakterze doradcy obywatelskiego – radcy prawnego zobowiązał się Pan jako Zleceniobiorca do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od ABCD nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osobom uprawnionym w Punkcie NPO prowadzonym przez Powiat. Dodatkowo, w Umowie zostało określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres Punktu NPO i czas dyżurów Pana), kwota miesięcznego wynagrodzenia za udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, a także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych uprzednio w ogłoszeniu konkursowym przez Powiat. W trakcie dyżurów w Punkcie NPO, udzielał będzie Pan porad obywatelskich (porad prawnych) osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej (nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego) oraz dokonały zgłoszenia telefonicznego w sposób określony przez Powiat według kolejności zgłoszeń.

Każdy przypadek udzielenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego dokumentuje się w karcie nieodpłatnej pomocy prawnej (tu jest jedna karta dla obu rodzajów porad), zwanej dalej „kartą pomocy”, przez podanie w szczególności informacji dotyczących zgłoszonej sprawy i udzielonej pomocy, dziedziny prawa, której dotyczyła ta pomoc, kategorii sprawy, formy udzielonej pomocy, czasu poświęconego na jej udzielenie i liczby wizyt osoby uprawnionej w tej samej sprawie, ogólnych informacji o osobie uprawnionej dotyczących w szczególności wieku, płci, wykształcenia, dochodu, gospodarstwa domowego i miejsca zamieszkania oraz danych dotyczących punktu, osoby udzielającej pomocy i daty jej udzielenia. Karta pomocy zawiera część obejmującą opinię osoby uprawnionej o udzielonej pomocy. Wypełnienie przez osobę uprawnioną tej części karty pomocy, w tym podanie numeru telefonu w celu zasięgnięcia dalszej opinii, jest uzależnione od zgody osoby uprawnionej. W karcie pomocy nie podaje się danych osobowych osoby uprawnionej, które mogą bezsprzecznie identyfikować osobę.

W ramach realizowanej umowy zobowiązany jest Pan do wypełniania kart pomocy w systemie teleinformatycznym prowadzonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości po uprzednim zalogowaniu. Wykonywanie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem następuje poprzez osobiste świadczenie porad, osobistej pomocy w sporządzaniu pism procesowych w trakcie dyżurów odbywających się w określonym przedziale czasowym zgodnie z harmonogramem i określonej lokalizacji Punktu NPO, wskazanych w zawartych Umowach o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Zgodnie z treścią umowy zawartej z ABCD będzie Pan udzielał porad obywatelskich (porad prawnych) w poniedziałki, środy i piątki w godz. od 8:00 do 12:00 oraz we wtorki i czwartki w godzinach od 12:00 do 16:00. Na żądanie Starosty czas trwania dyżuru może zostać wydłużony do co najmniej 5 h dziennie w przypadku, o którym mowa w art. 8 ust. 6 ustawy, w ramach wynagrodzenia ustalonego w umowie.

Będzie świadczył Pan porady samodzielnie i osobiście bez udziału innych osób, w szczególności współpracowników. Umowa ze Stowarzyszeniem ABCD zawiera uregulowanie, że w razie niemożliwości osobistego świadczenia pomocy prawnej przez Zleceniobiorcę, Zleceniobiorca może polecić wykonanie przedmiotu niniejszej umowy innej osobie, która posiada odpowiednie kwalifikacje do danego rodzaju dyżuru, tj. uprawnienia doradcy obywatelskiego i z którą Stowarzyszenie ma podpisaną umowę na udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Zleceniobiorca zobowiązany jest w takim wypadku do powiadomienia Powiatu i Stowarzyszenia w formie pisemnej lub mailowej o tych okolicznościach ze wskazaniem osoby, która w zastępstwie świadczyć będzie nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, jej kwalifikacjach i okresie zastępstwa. W powyższych sytuacjach losowych niemożności świadczenia pomocy prawnej nie może Pan zmienić godzin i dni świadczenia pomocy prawnej na takie, które by Panu pasowały, ponieważ nie ma Pan wpływu na harmonogram pracy opracowany przez Powiat i narzucony następnie Stowarzyszeniu ABCD.

Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatne poradnictwo obywatelskie jest ustalone przez Powiat i Stowarzyszenie, na podstawie przepisów Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Wynagrodzenie jest wypłacane Panu oraz Stowarzyszeniu ABCD za osobiste świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Wynagrodzenie określone w przedmiotowych umowach jest ustalone przez Powiat, a następnie przez Stowarzyszenie na podstawie przepisów Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy, np. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 10 września 2025 r. w sprawie wysokości kwoty bazowej w roku 2026. Nie ma Pan wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu/Stowarzyszenia ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które odbył Pan w tracie miesiąca. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad obywatelskich w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnych porad obywatelskich zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy.

W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, nie otrzymuje Pan dodatkowych świadczeń. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1-6 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem stanowi również przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – tj. przychód z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane od osoby prawnej.

Zgodnie z treścią umowy o świadczenie porad obywatelskich ze Stowarzyszeniem jest Pan zleceniobiorcą, który wyraża oświadczenia woli w imieniu i na rzecz Stowarzyszenia świadcząc pomoc prawną na rzecz uprawnionych osób. W przedmiotowych umowach zobowiązuje się Pan do świadczenia usług w lokalu położonym na terenie Powiatu.

Zgodnie z zapisami umowy zawartej miedzy Powiatem a Stowarzyszeniem ABCD lokale te wyposażone są w: meble biurowe (biurko, krzesła), zamykane na klucz szafy do przechowywania dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenia wielofunkcyjne – drukarka i skaner oraz komputer – laptop) oraz dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do nieodpłatnej powszechnie dostępnej bazy aktów prawnych. Ponadto, Powiat wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub kserokopiarki. Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem ABCD nic nie mówi na temat korzystania z wyposażenia, ale de facto korzysta Pan na podstawie ww. umowy z infrastruktury stanowiącej własność Starostwa Powiatowego, w których zlokalizowany jest punkt pomocy.

Nie ponosi Pan gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem.

Udzielając pomocy prawnej nie ponosi Pan odpowiedzialności za świadczone usługi. Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną tworzy Pan dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A” w części obejmującej punkt i dyżur wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Stowarzyszenie.

Do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia wykorzystuje Pan lokal i infrastrukturę zapewnioną przez Powiat. Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z 21 grudnia 2018 r. (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2492).

Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej Powiatu powoduje, że jako zleceniobiorca nie ponosi Pan również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Istotną okolicznością jest także fakt, że nie ma Pan wpływu na wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Powiat/Stowarzyszenie. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej. Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Pana ryzyka ekonomicznego.

Powyższą umowę podpisał Pan jako osoba prowadząca kancelarię radcy prawnego. Jednak świadcząc usługi objęte przedmiotową umową czy wcześniejszymi tego typu umowami nie działa Pan jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą w ramach kancelarii, nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Nie może Pan używać w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych przed sądem, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów. W umowach zawartych przez Pana nie zostały zawarte postanowienia odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich.

Umowa, zawarta ze Stowarzyszeniem nie zobowiązuje Pana do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega on takiemu ubezpieczeniu OC. W związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponoszą podmioty, z którymi zawarł Pan umowy (Powiat lub Stowarzyszenie).

Na podstawie art. 3a ww. ustawy, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby, sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje również nieodpłatną mediację.

W ramach umowy ze Stowarzyszeniem będzie Pan wykonywał wszystkie powyższe świadczenia. Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej. Nie działa Pan w ramach umów o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa prawnego jako podmiot prowadzący swoją działalność gospodarczą, lecz jako osoba fizyczna pozostająca w dyspozycji Powiatu oraz Stowarzyszenia. Faktem jest, że stan faktyczny dotyczy Pana świadczącego usługi w ramach umowy w lokalu Powiatu i nie działa pod szyldem swojej kancelarii, tak jak to ma miejsce przy działalności – lecz jako doradca obywatelski – prawnik – osoba fizyczna. Ludzie przychodzą do Pana jak do osoby fizycznej, której często nawet nie znają z imienia i nazwiska. Nie ma Pan na nic wpływu, tak jak to jest przy swojej działalności gospodarczej.

Wszystkie elementy usługi zostały narzucone w umowach – lokal, sprzęt, usytuowanie punktu, godziny pracy, dzień dyżuru, wynagrodzenie, klientów. Poza tym, nie może przyjmować Pan od osób uprawnionych żadnych korzyści materialnych za udzielenie świadczeń ani udzielać informacji czy dostarczać wizytówek dotyczących jakichkolwiek odpłatnych świadczeń swoich w ramach działalności gospodarczej ani innych osób. W punkcie nie używa Pan swojego szyldu, pieczątki, nie podpisuje sporządzanych projektów pism, nie reprezentuje klientów przed sądem. Nie wykonuje zatem Pan typowych czynności, które wykonuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W związku ze specyficznymi zasadami świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, w szczególności jej osobistym charakterem, powziął Pan wątpliwość, czy świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej ma następować w ramach prowadzonej przez Pana działalności.

Pytania

1.  Czy udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, która podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?

2.  Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Pan, z tytułu wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, powinien wystawić faktury VAT, czy też powinien wystawić notę księgową?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Pana, świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu VAT.

Nie ma Pan samodzielności w zakresie udzielania pomocy prawnej i porad obywatelskich, bowiem udziela jej osobom uprawnionym w ramach punktu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, w czasie i miejscu określonym w umowie. Nadto nie wykorzystuje Pan do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej własnych zasobów, ale zasoby należące do starostwa i organizacji pozarządowej. Jednocześnie nie ponosi Pan odpowiedzialności ani ryzyka związanego z udzielanymi poradami, a wynagrodzenie jest ustalone na zasadach określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim i jest niezależne od ilości porad udzielonych w miesiącu.

W odniesieniu do świadczonych przez Pana usług z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zaistnieją przesłanki z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy. Umowa zlecenia, podpisana z organizacją pozarządową na świadczenie ww. usług, wyłącza samodzielność Pana w zakresie udzielania nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Będzie świadczyć Pan usługi w czasie i miejscu określonym w umowie. Do świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego będzie korzystał Pan z zasobów należących do organizacji pozarządowej lub starostwa. Nie będzie Pan ponosić odpowiedzialności, ani ryzyka związanego z udzielanymi poradami. Wynagrodzenie Pana będzie miało wymiar ryczałtowy. To oznacza, że zostaną spełnione kryteria wyłączające świadczenie ww. usług, objętych zawartymi umowami współpracy z powiatem oraz stowarzyszeniem, z czynności podlegających ustawie.

Zatem świadczenie przez Pana jako radcy prawnego opisanych usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, nie stanowi wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie jest Pan (nie będzie) z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług. Tym samym, wykonywane czynności nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.

Z tych samych względów Pan, z tytułu wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, powinien wystawić notę księgową.

Wskazuje Pan, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:

·      w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-1.4012.80.2024.2.HW;

·      w interpretacji indywidualnej z 18 lutego 2025 r., o sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.1.2025.1.MSU;

·      w interpretacji indywidualnej z 25 kwietnia 2025 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.77.2025.2.AKS.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Według art. 15 ust. 3 ustawy:

Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

-     wykonywania tych czynności,

-     wynagrodzenia, oraz

-     odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.

Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru stosunku prawnego łączącego Pana oraz Stowarzyszenie.

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie” użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.

Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:

Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i usług.

To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.

Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać (pkt 6).

Zauważenia też wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą – Panem a zleceniodawcą – Stowarzyszeniem wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pana za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze podatnika VAT.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Stowarzyszenia.

W tym kontekście zauważenia wymaga, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Z opisu sprawy wynika, że:

·      Jest Pan czynnym podatnikiem podatku VAT.

·      Jest Pan radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych.

·      Prowadzi Pan od roku 2012 jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą Kancelaria Radcy Prawnego, której przedmiotem jest działalność prawnicza.

·      W ramach działalności gospodarczej świadczy Pan usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych).

·      Działalność Pana obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie projektów pism procesowych i aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed sądami oraz innymi organami, np. administracji publicznej, samorządowej. W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej Kancelarii Wnioskodawca zarejestrował Pan działalność gospodarczą wpisaną do CEiDG, jako działalność prawniczą – kod PKD 69.10.Z. – usługi prawne.

·      Od listopada 2018 r. jest Pan doradcą obywatelskim i od roku 2018 świadczy Pan nieodpłatne poradnictwo obywatelskie określone w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

·      W poprzednich latach Pan z ramienia Organizacji społecznej ABCD (organizacja wybrana w konkursach – ABCD) świadczył nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. W roku 2026 ABCD ponownie został wyłoniony w konkursie jako podmiot, który ma realizować nieodpłatne poradnictwo obywatelskie we wskazanym Punkcie NPO.

·      Został wskazany Pan przez ABCD jako doradca obywatelski – radca prawny, jako osoba, która będzie udzielać nieodpłatnych porad obywatelskich w pkt 16 NPO w E i zawarł Pan z ABCD stosowną umowę o świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na rok 2026.

·      Zgodnie z Umową o nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, działając w charakterze doradcy obywatelskiego – radcy prawnego zobowiązał się Pan jako Zleceniobiorca do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od ABCD nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osobom uprawnionym w Punkcie NPO prowadzonym przez Powiat. Dodatkowo, w Umowie zostało określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres Punktu NPO i czas dyżurów Pana), kwota miesięcznego wynagrodzenia za udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, a także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych uprzednio w ogłoszeniu konkursowym przez Powiat.

·      W trakcie dyżurów w Punkcie NPO, udzielał będzie Pan porad obywatelskich (porad prawnych) osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej (nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego) oraz dokonały zgłoszenia telefonicznego w sposób określony przez Powiat według kolejności zgłoszeń.

·      W ramach realizowanej umowy zobowiązany jest Pan do wypełniania kart pomocy w systemie teleinformatycznym prowadzonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości po uprzednim zalogowaniu. Wykonywanie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem następuje poprzez osobiste świadczenie porad, osobistej pomocy w sporządzaniu pism procesowych w trakcie dyżurów odbywających się w określonym przedziale czasowym zgodnie z harmonogramem i określonej lokalizacji Punktu NPO, wskazanych w zawartych Umowach o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

·      Zgodnie z treścią umowy zawartej z ABCD będzie Pan udzielał porad obywatelskich (porad prawnych) w poniedziałki, środy i piątki w godz. od 8:00 do 12:00 oraz we wtorki i czwartki w godzinach od 12:00 do 16:00. Na żądanie Starosty czas trwania dyżuru może zostać wydłużony do co najmniej 5 h dziennie w przypadku, o którym mowa w art. 8 ust. 6 ustawy, w ramach wynagrodzenia ustalonego w umowie.

·      Będzie świadczył Pan porady samodzielnie i osobiście bez udziału innych osób, w szczególności współpracowników. Umowa ze Stowarzyszeniem ABCD zawiera uregulowanie, że w razie niemożliwości osobistego świadczenia pomocy prawnej przez Zleceniobiorcę, Zleceniobiorca może polecić wykonanie przedmiotu niniejszej umowy innej osobie, która posiada odpowiednie kwalifikacje do danego rodzaju dyżuru, tj. uprawnienia doradcy obywatelskiego i z którą Stowarzyszenie ma podpisaną umowę na udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Zleceniobiorca zobowiązany jest w takim wypadku do powiadomienia Powiatu i Stowarzyszenia w formie pisemnej lub mailowej o tych okolicznościach ze wskazaniem osoby, która w zastępstwie świadczyć będzie nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, jej kwalifikacjach i okresie zastępstwa. W powyższych sytuacjach losowych niemożności świadczenia pomocy prawnej nie może Pan zmienić godzin i dni świadczenia pomocy prawnej na takie, które by Panu pasowały, ponieważ nie ma Pan wpływu na harmonogram pracy opracowany przez Powiat i narzucony następnie Stowarzyszeniu ABCD.

·      Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatne poradnictwo obywatelskie jest ustalone przez Powiat i Stowarzyszenie, na podstawie przepisów Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Wynagrodzenie jest wypłacane Panu oraz Stowarzyszeniu ABCD za osobiste świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Wynagrodzenie określone w przedmiotowych umowach jest ustalone przez Powiat, a następnie przez Stowarzyszenie na podstawie przepisów Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

·      Nie ma Pan wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu/Stowarzyszenia ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które odbył Pan w tracie miesiąca. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad obywatelskich w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnych porad obywatelskich zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy.

·      W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, nie otrzymuje Pan dodatkowych świadczeń. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1-6 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem stanowi również przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – tj. przychód z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane od osoby prawnej.

·      Zgodnie z treścią umowy o świadczenie porad obywatelskich ze Stowarzyszeniem jest Pan zleceniobiorcą, który wyraża oświadczenia woli w imieniu i na rzecz Stowarzyszenia świadcząc pomoc prawną na rzecz uprawnionych osób. W przedmiotowych umowach zobowiązuje się Pan do świadczenia usług w lokalu położonym na terenie Powiatu.

·      Zgodnie z zapisami umowy zawartej miedzy Powiatem a Stowarzyszeniem ABCD lokale te wyposażone są w: meble biurowe (biurko, krzesła), zamykane na klucz szafy do przechowywania dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenia wielofunkcyjne – drukarka i skaner oraz komputer – laptop) oraz dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do nieodpłatnej powszechnie dostępnej bazy aktów prawnych. Ponadto, Powiat wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub kserokopiarki. Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem ABCD nic nie mówi na temat korzystania z wyposażenia, ale de facto korzysta Pan na podstawie ww. umowy z infrastruktury stanowiącej własność Starostwa Powiatowego, w których zlokalizowany jest punkt pomocy.

·      Nie ponosi Pan gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem.

·      Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Pana ryzyka ekonomicznego.

·      Udzielając pomocy prawnej nie ponosi Pan odpowiedzialności za świadczone usługi. Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną tworzy Pan dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A” w części obejmującej punkt i dyżur wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Stowarzyszenie.

·      Do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia wykorzystuje Pan lokal i infrastrukturę zapewnioną przez Powiat.

·      Powyższą umowę podpisał Pan jako osoba prowadząca kancelarię radcy prawnego. Jednak świadcząc usługi objęte przedmiotową umową czy wcześniejszymi tego typu umowami nie działa Pan jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą w ramach kancelarii, nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Nie może Pan używać w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych przed sądem, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów. W umowach zawartych przez Pana nie zostały zawarte postanowienia odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich.

·      Umowa, zawarta ze Stowarzyszeniem nie zobowiązuje Pana do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega on takiemu ubezpieczeniu OC. W związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponoszą podmioty, z którymi zawarł Pan umowy (Powiat lub Stowarzyszenie).

·      W ramach umowy ze Stowarzyszeniem będzie Pan wykonywał wszystkie powyższe świadczenia. Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej. Nie działa Pan w ramach umów o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa prawnego jako podmiot prowadzący swoją działalność gospodarczą, lecz jako osoba fizyczna pozostająca w dyspozycji Powiatu oraz Stowarzyszenia.

Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie przez Pana usług z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie opisanych we wniosku umów zlecenia, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.

Realizując czynności na podstawie umów zlecenia nie ponosi Pan odpowiedzialności wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie ponosi ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.

Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanych umów zlecenia powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego jest Pan związany ze zleceniodawcą (Stowarzyszeniem) więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności zleceniodawcy wobec osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej, warunek ten będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wykonywane przez Pana czynności, tj. usługi z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartych umów zlecenia, objętych zakresem pytania, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej sprawie nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych na podstawie umów zlecenia usług z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Zatem, udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umów na zasadach przedstawionych w opisie sprawy, nie będzie stanowiło świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, a czynności te nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.

Tym samym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

W dalszej kolejności Pana wątpliwości dotyczą kwestii, czy w odniesieniu do ww. czynności powinien Pan wystawić faktury, czy notę księgową.

Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 – Faktury.

W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.

Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:

Według art. 106b ust. 3 ustawy:

Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:

Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi.

Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.

Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):

Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek wystawienia faktury.

Jak wyżej rozstrzygnięto świadczenie przez Pana usług z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy współpracy ze Stowarzyszeniem, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest Pan z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku. Usługi z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy współpracy, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji, brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Brak jest również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia pomocy prawnej, ponieważ w ww. zakresie nie prowadzi Pan działalności gospodarczej.

Podsumowując, jeżeli ww. usługi nie będą opodatkowane podatkiem od towarów i usług brak jest podstaw do wystawiania przez Pana faktur lub rachunków. Powyższe czynności mogą być udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Zaznaczenia jednak wymaga, że nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie jest objęta ich regulacją. Brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie ww. przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.

Tym samym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:

Jestem ściśle związany z przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Pan ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Pana w złożonym wniosku. Niniejszą interpretację wydano w szczególności w oparciu o informację, że: „Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1-6 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem stanowi również przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – tj. przychód z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane od osoby prawnej”. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.