Interpretacja 0112-KDIL1-2.4012.244.2026.2.AK

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

26 maja 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych na usługi prawne związane z nabyciem nieruchomości w wyniku podziału majątku wspólnego.

Uzupełniła go Pani pismem z 14 lipca 2026 r. (wpływ 14 lipca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawczyni podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Wnioskodawczyni jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT i korzysta z prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Wnioskodawczyni nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej podlegającej wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Jednocześnie jednak Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, polegającą na odpłatnym wynajmie nieruchomości.

W zakresie wynajmu nieruchomości Wnioskodawczyni nie korzysta z żadnego zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 43 ustawy o VAT, a w szczególności art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT, dotyczącego wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym wyłącznie na cele mieszkaniowe. Wszystkie nieruchomości, nawet jeśli mają charakter nieruchomości mieszkalnych, są wynajmowane przez Wnioskodawczynię na cele inne niż mieszkaniowe.

Z tytułu wynajmu nieruchomości Wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie oraz wystawia faktury VAT z wykazanym podatkiem należnym.

Wnioskodawczyni posiada także inne nieruchomości (nieruchomości mieszkalne, a także grunty niezabudowane), z których część jest już wystawiona na sprzedaż, natomiast pozostała część również będzie w przyszłości wynajmowana lub sprzedana. Na moment sporządzania niniejszego wniosku Wnioskodawczyni nie jest w stanie jednoznacznie określić, czy sprzedaż lub wynajem tych nieruchomości będzie opodatkowana VAT – zależy to od wielu czynników, w szczególności od statusu potencjalnego nabywcy lub najemcy. Intencją Wnioskodawczyni jest jednak prowadzenie działalności opodatkowanej (sprzedaży opodatkowanej lub wynajmu opodatkowanego) również w stosunku do tych nieruchomości.

Wszystkie te nieruchomości Wnioskodawczyni nabyła w wyniku umowy podziału majątku wspólnego zawartej ze swoim mężem. W celu nabycia tych nieruchomości Wnioskodawczyni była zmuszona do skorzystania z usług prawnych świadczonych przez profesjonalną kancelarię prawną. Wynagrodzenie kancelarii należne od Wnioskodawczyni było uzależnione w szczególności od faktu nabycia przez nią, dzięki działaniom kancelarii, nieruchomości stanowiących majątek wspólny, w drodze podziału tego majątku.

Po zawarciu umowy o podział majątku, w ramach której Wnioskodawczyni nabyła opisane we wniosku nieruchomości, kancelaria prawna wystawiła faktury obejmujące wynagrodzenie za świadczone usługi. Usługi te zostały opodatkowane VAT wg stawki 23%. Wnioskodawczyni wskazane faktury opłaciła.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego

Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem VAT od 23 lipca 2025 r. z uwagi na świadczenie usług wynajmu nieruchomości w ramach tzw. najmu prywatnego. Podział majątku wspólnego nastąpił na podstawie umowy zawartej w dniu 4 grudnia 2025 r.

W wyniku umowy o podział majątku wspólnego, Wnioskodawczyni otrzymała następujące składniki majątku:

·      lokal mieszkalny nr 1, stanowiący odrębną Nieruchomość, położony w A (dalej: Nieruchomość 1);

·      lokal mieszkalny nr 9, stanowiący odrębną nieruchomość, położony w B (dalej: Nieruchomość 2);

·      lokal mieszkalny nr 16, stanowiący odrębną nieruchomość, położony w B (dalej: Nieruchomość 3);

·      lokal mieszkalny nr 3, stanowiący odrębną nieruchomość, położony w B (dalej: Nieruchomość 4);

·      lokal mieszkalny nr 6, stanowiący odrębną nieruchomość, położony w B (dalej: Nieruchomość 5);

·      lokal mieszkalny nr 4, stanowiący odrębną nieruchomość, położony w B (dalej: Nieruchomość 6);

·      niezabudowana nieruchomość gruntowa położona w B (dalej: Nieruchomość 7);

·      zabudowana nieruchomość gruntowa położona w B (dalej: Nieruchomość 8);

·      zabudowana nieruchomość gruntowa położona w B (dalej: Nieruchomość 9);

·      niezabudowana nieruchomość gruntowa położona w C (dalej: Nieruchomość 10);

·      niezabudowana nieruchomość gruntowa położona w C (dalej: Nieruchomość 11);

·      niezabudowana nieruchomość gruntowa położona w C (dalej: Nieruchomość 12);

·      niezabudowana nieruchomość gruntowa położona w C (dalej: Nieruchomość 13);

·      niezabudowana nieruchomość gruntowa położona w D (dalej: Nieruchomość 14);

·      lokal mieszkalny nr 2, stanowiący odrębną nieruchomość, położony w B (dalej: Nieruchomość 15);

·      samochód osobowy marki X.

Dodatkowo, przedmiotem umowy o podział majątku było 9 innych nieruchomości, samochód marki Y, przedsiębiorstwo prowadzone przez małżonka Wnioskodawczyni – te składniki majątku nabył na wyłączną własność małżonek Wnioskodawczyni – oraz środki pieniężne i środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, a także kwoty składek zaewidencjonowanych na subkoncie w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wnioskodawczyni w ramach podziału majątku otrzymała wskazane w pkt 3 Nieruchomości 1-15, samochód osobowy marki X, środki zgromadzone na swoim indywidualnym rachunku bankowym oraz % środków zgromadzonych na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, a także % kwoty składek zaewidencjonowanych na subkoncie w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wszystkie te składniki wchodziły najpierw w skład prywatnego majątku wspólnego małżonków, a po podziale majątku stanowią prywatny majątek Wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni nie prowadzi pozarolniczej działalności w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, więc nie prowadzi też ewidencji środków trwałych, w której składniki te należałoby umieścić.

Wnioskodawczyni pragnie podkreślić, że w jej przypadku nie można mówić o środkach trwałych, gdyż nie prowadzi ona pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawczyni obecnie wynajmuje niektóre nieruchomości w ramach najmu prywatnego, w tym:

·      Nieruchomość 4 od marca roku 2026;

·      Nieruchomość 5 od grudnia roku 2025 – nieruchomość ta była wcześniej wynajmowana przez małżonka Wnioskodawczyni;

·      Nieruchomość 8 od grudnia roku 2025 – nieruchomość ta była wcześniej wynajmowana przez małżonka Wnioskodawczyni;

·      Nieruchomość 15 od czerwca roku 2025 (wcześniej, tj. w latach 2019-2020 Wnioskodawczyni była wraz z małżonkiem stroną umowy najmu z podmiotem trzecim, następnie nieruchomość była wynajmowana wyłącznie przez małżonka).

Z pozostałych nieruchomości:

·      Nieruchomość 2 nie była wykorzystywana do celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT i została sprzedana w ramach zarządu majątkiem prywatnym – transakcja nie podlegała opodatkowaniu VAT;

·      Nieruchomość 3 nie jest i nie będzie wykorzystywana do czynności opodatkowanych VAT lub zwolnionych z VAT (użytek prywatny);

·      Nieruchomość 9 jest przeznaczona do sprzedaży osobie fizycznej w ramach zarządu majątkiem prywatnym;

·      Nieruchomość 1 i Nieruchomość 6 – zamiarem Wnioskodawczyni jest wykorzystanie tych nieruchomości do czynności opodatkowanych VAT (odpłatny najem);

·      Nieruchomość 7 – zamiarem Wnioskodawczyni jest wybudowanie w przyszłości budynku mieszkalnego (dla Nieruchomości 7 istnieje już dokumentacja projektowa) z przeznaczeniem do czynności opodatkowanych VAT (odpłatny najem lub sprzedaż);

·      Nieruchomości 10-13 – są one przeznaczone do sprzedaży opodatkowanej podatkiem VAT; dla nieruchomości istnieją warunki zabudowy, a Wnioskodawczyni zamierza m.in. dokonać uzbrojenia tych nieruchomości;

·      Nieruchomość 14 – jest ona przeznaczona do odpłatnej dzierżawy lub sprzedaży, przy czym Wnioskodawczyni zakłada, że oddanie w dzierżawę lub sprzedaż nastąpi nie wcześniej niż za około rok.

Dodatkowo, samochód X jest używany do celów prywatnych Wnioskodawczyni.

Żaden składnik nie został wycofany z działalności gospodarczej – Wnioskodawczyni nie prowadzi bowiem pozarolniczej działalności gospodarczej. Należy odróżnić pojęcie pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tej działalności Wnioskodawczyni nie prowadzi) od działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT (taką działalnością jest np. prowadzony przez Wnioskodawczynię najem prywatny).

Wnioskodawczyni obecnie wynajmuje niektóre nieruchomości w ramach najmu prywatnego, w tym:

·      Nieruchomość 4 od marca roku 2026;

·      Nieruchomość 5 od grudnia roku 2025 – nieruchomość ta była wcześniej wynajmowana przez małżonka Wnioskodawczyni;

·      Nieruchomość 8 od grudnia roku 2025 – nieruchomość ta była wcześniej wynajmowana przez małżonka Wnioskodawczyni;

·      Nieruchomość 15 od czerwca roku 2025 (wcześniej, tj. w latach 2019-2020, Wnioskodawczyni była wraz z małżonkiem stroną umowy najmu z podmiotem trzecim, następnie nieruchomość była wynajmowana wyłącznie przez małżonka).

Z pozostałych nieruchomości:

·      Nieruchomość 2 nie była wykorzystywana do celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT i została sprzedana w ramach zarządu majątkiem prywatnym – transakcja nie podlegała opodatkowaniu VAT;

·      Nieruchomość 3 nie jest i nie będzie wykorzystywana do czynności opodatkowanych VAT lub zwolnionych z VAT (użytek prywatny);

·      Nieruchomość 9 jest przeznaczona do sprzedaży osobie fizycznej w ramach zarządu majątkiem prywatnym;

·      Nieruchomość 1 i Nieruchomość 6 – zamiarem Wnioskodawczyni jest wykorzystanie tych nieruchomości do czynności opodatkowanych VAT (odpłatny najem);

·      Nieruchomość 7 – zamiarem Wnioskodawczyni jest wybudowanie w przyszłości budynku mieszkalnego (dla Nieruchomości 7 istnieje już dokumentacja projektowa) z przeznaczeniem do czynności opodatkowanych VAT (odpłatny najem lub sprzedaż);

·      Nieruchomości 10-13 – są one przeznaczone do sprzedaży opodatkowanej podatkiem VAT; dla nieruchomości istnieją warunki zabudowy, a Wnioskodawczyni zamierza m.in. dokonać uzbrojenia tych nieruchomości;

·      Nieruchomość 14 – jest ona przeznaczona do odpłatnej dzierżawy lub sprzedaży, przy czym Wnioskodawczyni zakłada, że oddanie w dzierżawę lub sprzedaż nastąpi nie wcześniej niż za około rok.

Dodatkowo, samochód X jest używany do celów prywatnych Wnioskodawczyni.

Zgodnie z zamiarem Wnioskodawczyni, otrzymane przez nią, w ramach podziału majątku wspólnego, Nieruchomości są/będą wykorzystywane do:

·      czynności opodatkowanych podatkiem VAT – w zakresie nieruchomości wynajmowanych w ramach najmu prywatnego (obecnie są to Nieruchomość 4, Nieruchomość 5, Nieruchomość 8, Nieruchomość 15, a w perspektywie kilku miesięcy także Nieruchomość 1 i Nieruchomość 6), najmu prywatnego lub sprzedaży Nieruchomości 7, sprzedaży Nieruchomości 10-13, odpłatnej dzierżawy lub sprzedaży Nieruchomości 14;

·      czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT - w zakresie samochodu osobowego wykorzystywanego na potrzeby prywatne Wnioskodawczyni, Nieruchomości 2, która została przez Wnioskodawczynię zbyta w ramach zarządu majątkiem prywatnym, Nieruchomości 3, która będzie wykorzystywana prywatnie przez Wnioskodawczynię oraz Nieruchomości 9, która zostanie przez Wnioskodawczynię zbyta w ramach zarządu majątkiem prywatnym.

Tak, przy czym zaznaczyć należy, że małżonek Wnioskodawczyni prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą podlegającą wpisowi do CEIDG, jednakże Nieruchomości, które Wnioskodawczyni nabyła na wyłączną własność w ramach podziału majątku, nie wchodziły w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa, nie stanowiły środków trwałych i nie były wykorzystywane do prowadzenia tej działalności gospodarczej. Podział majątku nastąpił bez spłat, dopłat oraz dodatkowych wzajemnych roszczeń. Wnioskodawczyni oraz jej mąż, dokonując podziału majątku wspólnego, kierowali się chęcią uregulowania między sobą kwestii majątkowych, w związku z planowanym rozwodem.

Na fakturze dokumentującej usługi prawne będące przedmiotem wniosku jako nabywca jest wskazana z imienia i nazwiska Wnioskodawczyni, a dodatkowo na fakturze znajduje się NIP Wnioskodawczyni. Tak jak zostało wskazane we wniosku, Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT (najem prywatny), natomiast nie prowadzi działalności gospodarczej podlegającej wpisowi do CEIDG (stąd na fakturze imię i nazwisko osoby fizycznej oraz NIP). Na fakturze została wykazana kwota podatku VAT. Faktura została wystawiona 22 kwietnia 2026 r. Faktura zawiera wszystkie wymagane elementy, zgodnie z art. 106e ust. 1 ustawy o VAT. Nabyta usługa pomocy prawnej pozwoliła na nabycie przez Wnioskodawczynię, w ramach podziału majątku wspólnego, nieruchomości, które Wnioskodawczyni wykorzystuje do świadczenia usług wynajmu w ramach tzw. najmu prywatnego. Gdyby Wnioskodawczyni nie skorzystała z pomocy prawnej, nie uzyskałaby korzystnych warunków podziału majątku, a w konsekwencji nie otrzymałaby w ramach podziału nieruchomości, które obecnie wynajmuje lub będzie wynajmować w ramach tzw. najmu prywatnego, lub planuje sprzedać.

Nabyte usługi pomocy prawnej są związane:

·      z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT (najem prywatny, sprzedaż nieruchomości);

·      niepodlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT (w zakresie samochodu X i Nieruchomości 3 wykorzystywanych do celów prywatnych, zbycia Nieruchomości 2 i potencjalnego zbycia Nieruchomości 9).

Pytanie

Czy Wnioskodawczyni jest uprawniona do odliczenia podatku naliczonego w całości lub części (w zależności od wykorzystania poszczególnych nieruchomości) od wydatków poniesionych na usługi prawne związane z nabyciem nieruchomości w wyniku podziału majątku wspólnego?

Pani stanowisko w sprawie

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi:

1)  suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a)  nabycia towarów i usług,

b)  dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.

W myśl natomiast art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w:

1)  ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a - powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.

Jednocześnie, zgodnie z art. 88 ustawy o VAT, prawo do odliczenia VAT nie przysługuje podatnikowi m.in. w przypadkach, gdy:

1)  podatnik ten nabywa usługi noclegowe i gastronomiczne z wyjątkiem gotowych posiłków przeznaczonych dla pasażerów przez podatników świadczących usługi przewozu osób, a także usług noclegowych nabywanych w celu ich odprzedaży, opodatkowanych u tego podatnika na podstawie art. 8 ust. 2a;

2)  sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący;

3)  transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;

4)  wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności, podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością lub potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego - w części dotyczącej tych czynności;

5)  faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego;

6)  wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze – w części dotyczącej tych czynności;

7)  podatnik ten nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.

Z powyższych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związane jest z łącznym spełnieniem następujących warunków:

·      podatnik jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;

·      nabyte towary lub usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT;

·      dostawa towarów lub świadczenie usług na rzecz podatnika są opodatkowane VAT;

·      podatnik jest w posiadaniu faktury dokumentującej nabycie towarów lub usług, lub dokonanie całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi;

·      z otrzymanej przez podatnika faktury wynika kwota podatku;

·      nie są spełnione negatywne przesłanki wymienione w art. 88 ustawy o VAT.

Zdaniem Wnioskodawczyni wszystkie warunki skorzystania z prawa do odliczenia VAT z tytułu nabycia usług prawnych, dotyczących nabycia nieruchomości w drodze podziału majątku wspólnego, zostały spełnione.

Po pierwsze Wnioskodawczyni jest zarejestrowana jako podatnik VAT czynny.

Po drugie nabyte przez Wnioskodawczynię usługi prawne mają związek z czynnościami opodatkowanymi, gdyż bez nich Wnioskodawczyni nie byłaby w stanie zawrzeć korzystnej umowy podziału majątku, na mocy której nabyła nieruchomości. Nieruchomości te są z kolei w części przedmiotem wynajmu, w części wystawione na sprzedaż, a w części przeznaczone do wynajmu lub sprzedaży w przyszłości.

Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Najem natomiast należy traktować jako odpłatne świadczenie usług, z kolei sprzedaż nieruchomości jako odpłatną dostawę towarów.

Jednocześnie wynajem Nieruchomości przez Wnioskodawczynię nie korzysta ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT, gdyż nie odbywa się on wyłącznie na cele mieszkaniowe.

Z kolei w przypadku nieruchomości przeznaczonych na sprzedaż, intencją Wnioskodawczyni jest opodatkowanie sprzedaży VAT - nieruchomości te mogą bowiem nie korzystać z żadnego zwolnienia lub korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, z którego Wnioskodawczyni będzie chciała zrezygnować na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT.

Wnioskodawczyni nie jest jednocześnie w stanie określić na moment sporządzenia wniosku czy faktycznie wszystkie nieruchomości będą ostatecznie wykorzystane do działalności opodatkowanej VAT. Jeżeli tak by się nie stało, to wówczas Wnioskodawczyni zastosowałaby odpowiednią proporcję odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z tymi nieruchomościami, w tym usługi prawne opisane we wniosku. Przedmiotem wniosku nie są jednak zasady stosowania tej proporcji, a jedynie sama możliwość odliczenia VAT naliczonego w całości lub części (w zależności od stopnia wykorzystania nieruchomości do czynności opodatkowanych).

Po trzecie, spełniony jest także warunek opodatkowania usług prawnych nabytych przez Wnioskodawczynię, jak również warunek posiadania przez nią faktury dokumentującej te usługi i wykazującej podatek VAT.

Po czwarte, nie zostanie także spełniona żadna negatywna przesłanka z art. 88 ustawy o VAT.

Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Wnioskodawczyni, ma ona prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (w całości lub części) z tytułu nabytych usług prawnych, a ostateczna proporcja odliczenia zależy od stopnia wykorzystania nieruchomości do czynności opodatkowanych VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Na mocy art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które są wykorzystywane do wykonywania czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw. przesłanek pozytywnych, to jest m.in. tego, że zakupy są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.

Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Na mocy art. 88 ust. 4 ustawy:

Zgodnie z ww. regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Aby podmiot mógł skorzystać z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z dokonanym nabyciem towarów i usług, w pierwszej kolejności powinien spełnić przesłanki umożliwiające uznanie go – dla tej czynności – za podatnika podatku od towarów i usług, działającego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

Formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. Dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest istnienie związku pomiędzy dokonywanymi zakupami towarów i usług, a prowadzoną działalnością opodatkowaną generującą podatek należny.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie precyzują, jaki związek musi istnieć pomiędzy zakupami a sprzedażą, żeby podatnik mógł skorzystać z prawa do odliczenia. Związek ten może być bezpośredni bądź pośredni.

O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika.

Natomiast pośredni związek nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy występuje wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa – mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez podmiot obrotu.

Powyższe regulacje oznaczają, że aby stwierdzić, czy podatnikowi podatku od towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, należy zbadać wyłącznie związek ponoszonych wydatków z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten musi mieć charakter niewątpliwy, lecz niekoniecznie bezpośredni. Podatnik musi jednak wykazać związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do odliczenia podatku również w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (t. j. Dz. Urz. UE. L Nr 347, str. 1 ze zm.) zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE. Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Dyrektywa 2006/112/WE jako fundamentalną cechę podatku od wartości dodane wskazuje zasadę neutralności podatku. Cechą podatku od wartości dodanej, wskazaną w ust. 2 art. 1 ww. Dyrektywy, jest faktyczne obciążenie ciężarem podatku od wartości dodanej jedynie konsumpcji towarów i usług. Z treści tego przepisu należy wnioskować, że podatek ten nie powinien obciążać podmiotów biorących udział w obrocie towarami i usługami, niebędących ich ostatecznymi odbiorcami. Co istotne, zgodnie z postanowieniami art. 1, podatek powinien być naliczany na wszystkich stadiach obrotu, z etapem sprzedaży detalicznej włącznie. Mechanizmem zapewniającym obciążenie podatkiem wyłącznie ostatecznych odbiorców towarów i usług, przy jednoczesnym naliczaniu podatku na każdym etapie obrotu, jest wskazane w ust. 2, prawo do odliczenia od podatku należnego podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług. Ograniczenie prawa do odliczenia podatku przez podatnika, podobnie jak wszelkie odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania, powinny mieć charakter wyjątkowy i mogą być wprowadzane jedynie na podstawie wyraźnych przepisów prawa.

Szczegółowe zasady realizacji prawa do odliczenia podatku zawierają przepisy Tytułu X Dyrektywy 2006/112/WE. Z tego powodu należy uznać, że przepisy tego Tytułu należą bez wątpienia do najistotniejszych regulacji ww. Dyrektywy. Neutralność podatku od wartości dodanej dla podatnika wyraża się, m.in. dążeniem do poszukiwania, wdrażania i ochrony rozwiązań legislacyjnych zapewniających stan prawny, w którym wartość podatku zapłaconego przez podatnika w cenie zakupywanych przez niego towarów i usług wykorzystywanych do celów działalności opodatkowanej, nie będzie stanowić dla podatnika ostatecznego kosztu. Podatnik musi mieć zapewnioną możliwość odzyskania podatku naliczonego związanego ze swoją działalnością opodatkowaną. Wszelkie korzystne dla podatnika konsekwencje wynikające z koncepcji neutralności podatku, są traktowane w doktrynie wspólnego systemu VAT, jako fundamentalne prawo podatnika, nie zaś jako jego przywilej.

Zasada neutralności podatku VAT, a także kwestia pośredniego związku pomiędzy podatkiem naliczonym VAT a czynnościami opodatkowanymi jako warunku wystarczającego do zachowania prawa do odliczenia VAT były przedmiotem licznych orzeczeń TSUE, m.in. wyrok z 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 (Państwo Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV), wyrok z 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/98 (Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excise), wyrok z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz), wyrok z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 (CIBO Participations SA v. Directeur régional des impôts du Nord-Pas-de-Calais). TSUE podkreślał, że co do zasady, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje podatnikom wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek poniesionych wydatków ze sprzedażą opodatkowaną. Jednakże, brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa do odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, o ile koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika podlegającej opodatkowaniu VAT.

Zatem niezbędnym warunkiem odliczenia VAT jest istnienie związku pomiędzy zakupami a konkretną transakcją opodatkowaną. Prawo do odliczenia podatku naliczonego powinno przysługiwać podatnikowi w takim zakresie, w jakim działalność podatnika daje to prawo. Aby odliczenie podatku było dopuszczalne, transakcja powodująca naliczenie podatku winna pozostawać w ścisłym związku z transakcjami, które rodzą prawo do odliczenia. W ten sposób prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przy nabyciu towarów i usług zakłada, że poczynione wydatki stanowią element cenotwórczy transakcji obciążonych podatkiem należnym, rodzącym prawo do jego odliczenia.

Z opisu sprawy wynika, że jest Pani zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Korzysta Pani z prawa do odliczenia podatku naliczonego. Prowadzi Pani działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, polegającą na odpłatnym wynajmie nieruchomości. W zakresie wynajmu nieruchomości nie korzysta Pani z żadnego zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 43 ustawy, a w szczególności art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy, dotyczącego wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym wyłącznie na cele mieszkaniowe. Wszystkie nieruchomości, nawet jeśli mają charakter nieruchomości mieszkalnych, są wynajmowane przez Panią na cele inne niż mieszkaniowe. Z tytułu wynajmu nieruchomości otrzymuje Pani wynagrodzenie oraz faktury z wykazanym podatkiem należnym. Posiada Pani także inne nieruchomości (nieruchomości mieszkalne, a także grunty niezabudowane), z których część jest już wystawiona na sprzedaż, natomiast pozostała część również będzie w przyszłości wynajmowana lub sprzedana. Wszystkie te nieruchomości nabyła Pani w wyniku podziału majątku wspólnego zawartej z mężem. Wskazała Pani, że w celu nabycia tych nieruchomości była Pani zmuszona do skorzystania z usług prawnych świadczonych przez profesjonalną kancelarię prawną. Wynagrodzenie kancelarii należne od Pani było uzależnione w szczególności od faktu nabycia przez nią, dzięki działaniom kancelarii, nieruchomości stanowiących majątek wspólny, w drodze podziału tego majątku. Po zawarciu umowy o podział majątku, w ramach której nabyła Pani opisane we wniosku nieruchomości, kancelaria prawna wystawiła faktury obejmujące wynagrodzenie za świadczone usługi. Usługi te zostały opodatkowane VAT według stawki 23%. Wskazane faktury Pani opłaciła. Nabyta usługa pomocy prawnej pozwoliła na nabycie przez Panią, w ramach podziału majątku wspólnego nieruchomości, które Pani wykorzystuje do świadczenia usług wynajmu w ramach tzw. najmu prywatnego. Gdyby nie skorzystała Pani z pomocy prawnej, nie uzyskałaby korzystnych warunków podziału majątku, a w konsekwencji nie otrzymałaby Pani w ramach podziału nieruchomości, które obecnie wynajmuje lub będzie wynajmować w ramach tzw. najmu prywatnego lub planuje sprzedać. Pani oraz Pani mąż, dokonując podziału majątku wspólnego, kierowali się chęcią uregulowania między sobą kwestii majątkowych, w związku z planowanym rozwodem.

Pani wątpliwości dotyczą prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych na usługi prawne związane z nabyciem nieruchomości w wyniku podziału majątku wspólnego.

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że w omawianych okolicznościach nie występuje związek przyczynowo-skutkowy, który decydowałby o prawie do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących usługi nabycia pomocy prawnej. Wydatki w przedstawionym przypadku nie są ponoszone w celu wykonywania czynności opodatkowanych. Z opisu sprawy wynika bowiem, że celem Wnioskodawczyni oraz jej męża, był podział majątku wspólnego, a zatem chęć uregulowania wzajemnych kwestii majątkowych, w związku z planowanym rozwodem.

Związek ponoszonych wydatków na nabyte usługi pomocy prawnej, a prowadzoną działalnością gospodarczą jest więc drugorzędny i występuje przy okazji podziału wspólnego majątku – jest jej skutkiem, a nie przyczyną. Tym samym nie jest dostrzegalny i bezsporny, a tylko taki pozwoliłby na zrealizowanie przez Panią prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie ww. usługi.

Niewątpliwie ewentualna niekorzystna umowa o podział majątku wspólnego miałaby wpływ na prowadzoną przez Panią działalność gospodarczą i jej zakres. Wydatek ten ma bezspornie charakter osobisty, w związku z planowanym rozwodem, a nie prowadzoną działalnością gospodarczą.

Podsumowując, stwierdzam, że nie przysługuje Pani prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących usługi pomocy prawnej związane z nabyciem nieruchomości w wyniku podziału majątku wspólnego.

Tym samym Pani stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym. Pani ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej:

W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Pani wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione w opisie stanu faktycznego, bądź we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniami nie mogą być, zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, rozpatrzone.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.