Interpretacja 0112-KDIL1-3.4012.236.2026.1.AKR

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

17 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 17 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT oraz udokumentowania fakturami i wykazania w ewidencji sprzedaży oraz plikach JPK_VAT Gminy wpłat wnoszonych przez mieszkańców Gminy w związku z udziałem w projekcie pn. „(…)”; prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup kompostowników oraz realizację działań edukacyjno -informacyjnych; podlegania opodatkowaniu nieodpłatnego przekazania kompostowników mieszkańcom po upływie okresu trwałości projektu.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Gmina (…) realizuje projekt pn. „(…)” (...) w partnerstwie z (…), współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla (...) 2021–2027. Procentowa wysokość dofinansowania uzyskana z Funduszy Europejskich wynosi 84,34%.

Gmina jest czynnym podatnikiem VAT. Jest jednostką samorządu terytorialnego objętą od 1 stycznia 2017 r. centralizacją podatku VAT i wykonuje określone przepisami prawa zadania publiczne.

Projekt pn. „(…)” będzie realizowany w formule partnerskiej przez Gminę (…) oraz (…). Wnioskodawca oraz Partner Projektu są uprawnieni do aplikowania w ramach danego naboru.

Projekt zakłada implementację Systemu Indywidualnej Segregacji wraz z dostawą narzędzi umożliwiających kontrolę selektywnej zbiórki w zabudowie wielorodzinnej i zarządzanie tym systemem oraz wykonaniem niezbędnych robót budowlanych (...) oraz zakup kompostowników, które następnie będą użyczane zainteresowanym podmiotom na terenie Gminy. (…).

(…).

Głównym celem projektu jest podniesienie świadomości ekologicznej mieszkańców, zapewnienie wzrostu w zakresie skuteczności recyklingu odpadów oraz ograniczenie całkowitej masy odpadów biodegradowalnych przekazywanych do składowania.

Osiągnięcie celu planowane jest poprzez przeprowadzenie m.in. działań:

-     instalacja (…),

-     zakup kompostowników ogrodowych – Gmina (…),

-     działania informacyjno-promocyjne.

Projekt realizowany jest w ramach zadań własnych gminy określonych w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 400a ust. 1 pkt 8 i pkt 32, art. 403 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r., poz. 647), w szczególności w zakresie ochrony środowiska, utrzymania czystości i porządku oraz gospodarki odpadami komunalnymi. Projekt ma charakter publiczny, niekomercyjny i proekologiczny.

Zakres projektu po stronie Gminy (…) obejmuje:

1.  Jednorazowy zakup (…) sztuk kompostowników ogrodowych przeznaczonych do kompostowania bioodpadów pochodzących z gospodarstw domowych.

2.  Nieodpłatne użyczenie kompostowników mieszkańcom Gminy (…) na okres trwałości projektu, tj. 5 lat, na podstawie umów użyczenia. Po upływie tego okresu kompostowniki zostaną nieodpłatnie przekazane na własność mieszkańców, bez dodatkowych świadczeń pieniężnych.

3.  Realizację kampanii edukacyjno-informacyjnej, obejmującej m.in.: działania informacyjne dotyczące prawidłowej segregacji odpadów, edukację w zakresie kompostowania bioodpadów i promocję celów i efektów projektu. Wydatki obejmą druk i dystrybucję ulotek edukacyjnych. Ten rodzaj wydatków zostanie sfinansowany środkami europejskimi (ok. 85%) i środkami Gminy (ok. 15%).

Działania te mają charakter ogólnodostępny i są realizowane nieodpłatnie i jednorazowo w ramach projektu. Gmina nie zamierza świadczyć usług związanych z zakupem i użyczaniem kompostowników ogrodowych w przyszłości. Gmina nie zatrudnia pracowników w celu zrealizowania projektu. Kompostowniki będą zakupywane w ramach zamówienia publicznego od podmiotów zewnętrznych. W ramach projektu przewidziana jest partycypacja finansowa mieszkańców, polegająca na wniesieniu przez nich wpłaty w wysokości ok. 15% wartości kompostownika i nie stanowi faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymanego kompostownika. Wartość wpłat będzie taka sama dla wszystkich mieszkańców. Wydatki związane z utrzymaniem kompostownika (np. dbałość o czystość) będzie ponosił mieszkaniec.

Wpłaty te: nie stanowią ceny nabycia kompostownika, nie są ekwiwalentem rynkowej wartości świadczenia, nie skutkują przeniesieniem własności kompostownika w momencie ich wniesienia, mają charakter udziału w kosztach realizacji zadania publicznego.

Realizując projekt celem Gminy nie będzie stałe i zorganizowane wykonywanie takiej działalności w celach zarobkowych. Projekt finansowany jest w przeważającej części ze środków publicznych, w tym środków Unii Europejskiej. Gmina nie osiąga i nie będzie osiągała stałego dochodu ani zysku z tytułu realizacji projektu.

Towary i usługi nabywane w ramach projektu, w tym kompostowniki oraz usługi związane z kampanią edukacyjno-informacyjną, nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Podatek VAT poniesiony w związku z realizacją projektu został ujęty jako koszt kwalifikowalny, ponieważ – w ocenie Gminy – brak jest prawnej możliwości jego odzyskania.

Pytania

1.  Czy wpłaty wnoszone przez mieszkańców Gminy w związku z udziałem w projekcie polegającym na użyczeniu, a następnie przekazaniu kompostowników ogrodowych, będą podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT oraz czy powinny zostać udokumentowane fakturami VAT i wykazane w ewidencji sprzedaży oraz plikach JPK_VAT Gminy?

2.  Czy Gminie (…) przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących zakup kompostowników oraz realizację działań edukacyjno-informacyjnych?

3.  Czy nieodpłatne przekazanie kompostowników na własność mieszkańców po upływie 5-letniego okresu użyczenia będzie stanowiło czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Gminy (…):

1.  Wpłaty wnoszone przez mieszkańców nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT, gdyż nie stanowią wynagrodzenia za odpłatną dostawę towarów ani odpłatne świadczenie usług. W konsekwencji nie powinny być dokumentowane fakturami VAT ani wykazywane w ewidencji sprzedaży oraz plikach JPK_VAT Gminy.

2.  Gminie nie przysługuje prawo do odliczenia ani odzyskania podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na zakup kompostowników oraz realizację działań edukacyjno -informacyjnych.

3.  Nieodpłatne przekazanie kompostowników na własność mieszkańców po zakończeniu okresu użyczenia nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wyłącznie w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Warunkiem koniecznym skorzystania z prawa do odliczenia jest zatem istnienie bezpośredniego i rzeczywistego związku pomiędzy ponoszonymi wydatkami a czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika.

W przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym warunek ten nie jest spełniony, gdyż realizacja projektu pn. „(…)” następuje w ramach zadań własnych Gminy o charakterze publicznym, a towary i usługi nabywane w ramach projektu nie są i nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT działalność gospodarcza obejmuje m.in. czynności wykonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Natomiast w myśl art. 15 ust. 6 ustawy o VAT jednostki samorządu terytorialnego nie są uznawane za podatników VAT w zakresie realizacji zadań nałożonych na nie przepisami prawa, dla realizacji których zostały powołane, o ile nie wykonują tych czynności na podstawie umów cywilnoprawnych o charakterze odpłatnym. W niniejszej sprawie Gmina:

·      realizuje projekt w ramach ustawowych zadań własnych (ochrona środowiska, gospodarka odpadami),

·      nie działa w celu osiągnięcia stałego dochodu ani zysku,

·      nie prowadzi działalności o charakterze rynkowym,

·      nie oferuje mieszkańcom towarów lub usług na warunkach rynkowych.

Projekt ma charakter publiczny, niekomercyjny i proekologiczny, a jego realizacja służy interesowi ogólnemu, a nie celom zarobkowym Gminy. Takie rozumienie pojęcia działalności gospodarczej znajduje pełne potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 1454/18, w którym – po uwzględnieniu orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE – NSA jednoznacznie wskazał, że gmina realizująca projekt finansowany w przeważającej części ze środków publicznych, nawet przy częściowym udziale mieszkańców w kosztach, nie działa jako podatnik VAT, jeżeli przedsięwzięcie nie ma charakteru rynkowego i nie jest nastawione na osiąganie zysku.

Wpłaty wnoszone przez mieszkańców w wysokości ok. 15% wartości kompostownika:

·      nie stanowią ceny nabycia kompostownika,

·      nie są ekwiwalentem rynkowej wartości towaru,

·      nie skutkują przeniesieniem prawa własności kompostownika w momencie ich wniesienia,

·      mają charakter udziału w kosztach realizacji zadania publicznego.

Brak jest zatem podstaw do uznania, że pomiędzy wpłatą mieszkańca a świadczeniem Gminy istnieje bezpośredni związek o charakterze wzajemnym, który jest konieczny dla uznania danej czynności za odpłatną dostawę towarów lub odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.

Kompostowniki przez okres 5 lat pozostają własnością Gminy i są mieszkańcom nieodpłatnie użyczane, a ich późniejsze przekazanie na własność ma charakter wtórny, nieodpłatny i wynika z założeń projektu oraz wymogów trwałości.

W wyroku NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 1454/18, sąd wprost wskazał, że udział mieszkańców w kosztach realizacji projektu publicznego nie może być utożsamiany z zapłatą za świadczenie, jeżeli brak jest bezpośredniego i ekwiwalentnego związku pomiędzy wpłatą a świadczeniem gminy. Skoro wpłaty mieszkańców:

·      nie stanowią wynagrodzenia,

·      nie są związane z odpłatną dostawą towarów ani odpłatnym świadczeniem usług,

·      nie mają charakteru rynkowego,

·      to nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

W konsekwencji:

·      nie powstaje obowiązek podatkowy w VAT,

·      Gmina nie ma obowiązku wystawiania faktur VAT,

·      wpłaty te nie powinny być ujmowane w ewidencji sprzedaży ani wykazywane w plikach JPK_VAT.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.348.2025.2.WL, w której organ wskazał, że wpłaty mieszkańców pokrywające jedynie niewielką część kosztów inwestycji realizowanej przez gminę w ramach zadania publicznego nie stanowią czynności opodatkowanych VAT i nie podlegają fakturowaniu ani wykazywaniu w JPK_VAT.

Powyższe stanowisko pozostaje w pełni zgodne z linią orzeczniczą sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W szczególności wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 1454/18, wydany po wyrokach TSUE, stanowi implementację tez wynikających z orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 marca 2023 r. w sprawach C-612/21 oraz C-616/21, w których TSUE uznał, że działania gmin realizowane w interesie publicznym, finansowane w przeważającej części ze środków publicznych, przy jedynie pomocniczym udziale finansowym mieszkańców, nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o VAT. Skoro Gmina nie działa jako podatnik VAT w odniesieniu do realizacji projektu, a towary i usługi nabywane w ramach projektu nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, Gminie nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Na mocy art. 2 pkt 6 ustawy:

Według art. 2 pkt 22 ustawy:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Z kolei, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Jak stanowi art. 8 ust. 2a ustawy:

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć również należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Ponadto stwierdzić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

W myśl art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

Zgodnie z art. 106i ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 109 ust. 3 ustawy:

Jak stanowi art. 109 ust. 3b ustawy:

Powyższy przepis obliguje czynnych podatników podatku VAT do wykazywania w ewidencji sprzedaży dostawy określonych czynności. Dodatkowo należy zauważyć, że podatnicy VAT czynni są obowiązani przesyłać za każdy miesiąc do urzędu skarbowego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, ewidencję prowadzoną na potrzeby podatku od towarów i usług, łącznie z deklaracją podatkową, w terminie do złożenia tej deklaracji.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662):

Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym:

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo czynnym podatnikiem VAT. Realizują Państwo projekt pn. „(…)” w partnerstwie z (…), współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla (...) 2021–2027. Procentowa wysokość dofinansowania uzyskana z Funduszy Europejskich wynosi 84,34%. Projekt zakłada implementację Systemu Indywidualnej Segregacji wraz z dostawą narzędzi umożliwiających kontrolę selektywnej zbiórki w zabudowie wielorodzinnej i zarządzanie tym systemem oraz wykonaniem niezbędnych robót budowlanych (...) oraz zakup kompostowników, które następnie będą użyczane zainteresowanym podmiotom na terenie Gminy. Głównym celem projektu jest podniesienie świadomości ekologicznej mieszkańców, zapewnienie wzrostu w zakresie skuteczności recyklingu odpadów oraz ograniczenie całkowitej masy odpadów biodegradowalnych przekazywanych do składowania. Projekt realizowany jest w ramach zadań własnych gminy określonych w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 400a ust. 1 pkt 8 i pkt 32, art. 403 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, w szczególności w zakresie ochrony środowiska, utrzymania czystości i porządku oraz gospodarki odpadami komunalnymi. Projekt ma charakter publiczny, niekomercyjny i proekologiczny. Zakres projektu po stronie Gminy obejmuje:

1.  Jednorazowy zakup (…) sztuk kompostowników ogrodowych przeznaczonych do kompostowania bioodpadów pochodzących z gospodarstw domowych.

2.  Nieodpłatne użyczenie kompostowników mieszkańcom Gminy na okres trwałości projektu, tj. 5 lat, na podstawie umów użyczenia. Po upływie tego okresu kompostowniki zostaną nieodpłatnie przekazane na własność mieszkańców, bez dodatkowych świadczeń pieniężnych.

3.  Realizację kampanii edukacyjno-informacyjnej, obejmującej m.in.: działania informacyjne dotyczące prawidłowej segregacji odpadów, edukację w zakresie kompostowania bioodpadów i promocję celów i efektów projektu. Wydatki obejmą druk i dystrybucję ulotek edukacyjnych. Ten rodzaj wydatków zostanie sfinansowany środkami europejskimi (ok. 85%) i środkami Gminy (ok. 15%).

Działania te mają charakter ogólnodostępny i są realizowane nieodpłatnie i jednorazowo w ramach projektu. Gmina nie zamierza świadczyć usług związanych z zakupem i użyczaniem kompostowników ogrodowych w przyszłości. Gmina nie zatrudnia pracowników w celu zrealizowania projektu. Kompostowniki będą zakupywane w ramach zamówienia publicznego od podmiotów zewnętrznych. W ramach projektu przewidziana jest partycypacja finansowa mieszkańców, polegająca na wniesieniu przez nich wpłaty w wysokości ok. 15% wartości kompostownika i nie stanowi faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymanego kompostownika. Wartość wpłat będzie taka sama dla wszystkich mieszkańców. Wydatki związane z utrzymaniem kompostownika (np. dbałość o czystość) będzie ponosił mieszkaniec. Wpłaty te: nie stanowią ceny nabycia kompostownika, nie są ekwiwalentem rynkowej wartości świadczenia, nie skutkują przeniesieniem własności kompostownika w momencie ich wniesienia, mają charakter udziału w kosztach realizacji zadania publicznego. Realizując projekt celem Gminy nie będzie stałe i zorganizowane wykonywanie takiej działalności w celach zarobkowych. Projekt finansowany jest w przeważającej części ze środków publicznych, w tym środków Unii Europejskiej. Gmina nie osiąga i nie będzie osiągała stałego dochodu ani zysku z tytułu realizacji projektu. Towary i usługi nabywane w ramach projektu, w tym kompostowniki oraz usługi związane z kampanią edukacyjno-informacyjną nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

Mając na uwadze przedstawioną na wstępie analizę przepisów podatkowych, w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy realizacja przez Państwa zadania polegającego na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach stanowiących własność mieszkańców Gminy będzie dokonywana w ramach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy.

W tym celu istotne znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności tezy zawarte w wyroku z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko Gminie O.). Co prawda wyrok ten odnosi się do czynności dokonywanych przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii, jednakże wnioski płynące z ww. orzeczenia mogą być pomocne w analizowanej sprawie.

W wyroku tym TSUE wskazał, iż aby czynności dokonywane przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii były objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/112, powinny one, po pierwsze, stanowić dostawę lub świadczenie usług, które gmina ta wykonuje odpłatnie na rzecz swoich mieszkańców w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) i c) tej dyrektywy, a po drugie, być dokonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rzeczonej dyrektywy, tak aby owa gmina działała również w charakterze podatnika (pkt 24).

W pkt 42 wyroku Trybunał wskazał, że art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych.

TSUE wskazał, że w konsekwencji o ile w świetle powyższych rozważań należy uznać, że gmina O., nie wykonuje działalności wchodzącej w zakres stosowania dyrektywy 2006/112, nie jest konieczne ustalenie, czy działalność ta byłaby również wyłączona z tego zakresu stosowania na podstawie art. 13 ust. 1 tej dyrektywy.

Trybunał w przedmiocie dokonania dostawy towarów i świadczenia usług w ramach działalności gospodarczej zauważył, że po pierwsze, podczas gdy przedsiębiorca dąży do stałego osiągania dochodu (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r., AJFP Sibiu i DGRFP Braşov, C‑655/19, EU:C:2021:40, pkt 27–29 i przytoczone tam orzecznictwo), gmina O. wskazała we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, (…) że nie zamierza świadczyć regularnie usług instalacji systemów OZE i nie zatrudnia ani nie zamierza zatrudniać pracowników w tym celu, co odróżnia niniejszą sprawę od spraw, w których świadczenia gminne miały charakter trwały (pkt 36).

Po drugie, (…) gmina O. wydaje się ograniczać do zaproponowania swoim mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, którzy mogą być zainteresowani systemami OZE, w ramach programu regionalnego mającego na celu umożliwienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, dostarczenia i zainstalowania u nich tych systemów OZE za pośrednictwem przedsiębiorstwa wybranego w wyniku przetargu, w zamian za ich udział nieprzekraczający 25% kosztów podlegających dofinansowaniu związanych z tą dostawą i z tą instalacją, podczas gdy owa gmina płaci danemu przedsiębiorstwu wynagrodzenie za tę samą dostawę i instalację po cenie rynkowej (pkt 37).

Tymczasem (…) jeżeli gmina odzyskuje – w drodze otrzymywanych przez nią wkładów – jedynie niewielką część poniesionych przez siebie kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych, taka różnica między tymi kosztami a kwotami otrzymanymi w zamian za oferowane usługi może sugerować, że wkłady te należy raczej uznać za opłatę aniżeli wynagrodzenie (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Gemeente Borsele i Staatssecretaris van Financiën, C‑520/14, EU:C:2016:334, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji nawet biorąc pod uwagę płatności przyznane gminie O. przez dane województwo, które wynoszą 75% kosztów podlegających dofinansowaniu, suma kwot otrzymanych od zainteresowanych właścicieli z jednej strony i od owego województwa z drugiej strony pozostaje strukturalnie niższa od łącznych kosztów faktycznie poniesionych przez tę gminę, co nie odpowiada podejściu, jakie przyjąłby w danym wypadku instalator systemów OZE, który przy ustalaniu swoich cen starałby się zawrzeć w nich swoje koszty i osiągnąć marżę zysku. Natomiast wspomniana gmina ponosi jedynie ryzyko strat, nie mając perspektywy zysku.

Po trzecie, nie wydaje się ekonomicznie opłacalne, aby taki instalator systemów OZE obciążał odbiorców swoich dostaw towarów i świadczenia usług jedynie najwyżej jedną czwartą poniesionych przez siebie kosztów, oczekując jednocześnie rekompensaty w postaci dofinansowania za zasadniczą część pozostałych trzech czwartych tych kosztów. Taki mechanizm nie tylko stawiałby jego przepływy pieniężne w sytuacji strukturalnie deficytowej, ale ponadto stwarzałby nietypowy stopień niepewności dla podatnika, ponieważ kwestia, czy i w jakim zakresie osoba trzecia zwróci tak istotną część poniesionych kosztów, pozostaje faktycznie otwarta do czasu podjęcia przez tę osobę trzecią decyzji, co następuje po tym, jak sporne transakcje zostaną dokonane.

Podsumowując TSUE wskazał, że artykuł 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów odnawialnych źródeł energii na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych.

Ponadto wskazać należy na tezy zawarte w wyroku z 30 marca 2023 r. w sprawie C-616/21 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko Gminie L.), zapadłym w wyniku wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożonego w ramach sporu w przedmiocie interpretacji indywidualnej dotyczącej opodatkowania podatkiem od wartości dodanej (VAT) w odniesieniu do przeprowadzonych na zlecenie gminy czynności związanych z usuwaniem azbestu oraz prawa do odliczenia VAT naliczonego od tych czynności. W wyroku tym, TSUE rozstrzygnął, że artykuł 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: okoliczność zlecania przez gminę przedsiębiorstwu czynności usuwania azbestu i odbierania wyrobów i odpadów zawierających azbest na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili taką wolę, nie stanowi świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i nie prowadzi do żadnej płatności ze strony tych mieszkańców, zaś czynności te są finansowane ze środków publicznych.

W rozpatrywanej sprawie analiza przedstawionego opisu sprawy wykazuje, że będą Państwo realizowali zadanie polegające na nabyciu kompostowników ogrodowych w warunkach podobnych do wynikających z wyroków TSUE nr C-612/21 i C-616/21, tj.:

-     podmiotem występującym z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej są Państwo będący czynnym podatnikiem VAT,

-     kompostowniki zakupią Państwo w ramach zamówienia publicznego od podmiotów zewnętrznych,

-     wydatki poniesione na zakup kompostowników zostaną udokumentowane fakturami,

-     Państwa celem przy realizacji projektu nie będzie stałe i zorganizowane wykonywanie działalności w celach zarobkowych,

-     zakup kompostowników należy do Państwa zadań własnych,

-     podpiszą Państwo z mieszkańcami umowy,

-     mieszkańcy będą wnosić wpłaty w wysokości 15% wartości kompostownika. Wartość wpłat mieszkańców będzie taka sama dla wszystkich mieszkańców.

Opis przedmiotowej sprawy wskazuje zatem, że w związku z realizacją inwestycji polegającej na zakupie kompostowników nie będą Państwo wykonywali działań, na zasadach i w tych samych warunkach, które dotyczą podmiotów gospodarczych. Państwa rola sprowadza się do zorganizowania skutecznego finansowania i zakupie kompostowników dla mieszkańców Gminy.

Realizując projekt polegający na zakupie kompostowników ogrodowych przeznaczonych do kompostowania bioodpadów pochodzących z gospodarstw domowych nie będą Państwo działali w celach zarobkowych tak jak przedsiębiorca, celem ww. projektu będzie interes społeczny. Nie będzie to zatem sposób działania występujący w przypadku zwykłej działalności gospodarczej.

W wyniku Państwa działań nie wystąpią znaczące zakłócenia konkurencji, które prowadzić mogłyby do wyłączenia z dostaw dla ostatecznego konsumenta innych podmiotów. Z opisu sprawy wynika bowiem, że ww. projekt będzie realizowany przez wykonawców zewnętrznych. Tym samym, będą Państwo działali jako świadczeniobiorca dokonujący zakupu od podmiotów prywatnych.

W konsekwencji, Państwa działania w związku z realizacją przedmiotowego projektu dotyczącego zakupu kompostowników ogrodowych nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Państwo realizując ww. projekt nie będą wykonywać działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Zatem czynności wykonywane przez Państwa na rzecz mieszkańców w ramach realizowanego zadania nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie wpłaty mieszkańców wnoszone w związku z zakupem przedmiotowych kompostowników nie będą stanowić zapłaty za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, a w konsekwencji nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Tym samym, stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy, nie będą Państwo zobowiązani dokumentować wpłat mieszkańców poprzez wystawienie faktury oraz wykazywać w ewidencji sprzedaży i plikach JPK_VAT.

Podsumowując, wpłaty wnoszone przez mieszkańców Gminy w związku z udziałem w projekcie polegającym na użyczeniu, a następnie przekazaniu kompostowników ogrodowych, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT, tym samym nie powinny zostać udokumentowane fakturami VAT i wykazane w ewidencji sprzedaży oraz plikach JPK_VAT Gminy.

Zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1 jest prawidłowe.

Z kolei odnosząc się do kwestii braku prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących zakup kompostowników oraz realizacje działań edukacyjno-informacyjnych (pytanie oznaczone we wniosku nr 2) wskazać należy, że podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy.

W myśl tego przepisu:

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Jak wynika z powołanych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Ten ostatni przepis określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy prawa należy stwierdzić, że rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej, do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Podstawowym warunkiem, którego spełnienie należy analizować w aspekcie prawa do odliczenia podatku VAT, jest związek dokonywanych nabyć towarów i usług ze sprzedażą uprawniającą do dokonywania takiego odliczenia, czyli sprzedażą generującą podatek należny.

Jak już wcześniej wskazano Państwa działania, w związku z realizacją przedmiotowego projektu dotyczącego zakupu kompostowników, nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Realizując ww. projekt nie będą Państwo wykonywać działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie wystąpi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonywanymi zakupami a czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT.

Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że nie będą mieli Państwo prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją projektu polegającego na zakupie kompostowników ogrodowych. Powyższe wynika z faktu, że w analizowanym przypadku nie zostaną spełnione – wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy – przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego, tj. ponoszone wydatki na realizację zadania nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Podsumowując, nie przysługuje Państwu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących zakup kompostowników oraz realizację działań edukacyjno-informacyjnych.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą także wskazania, czy nieodpłatne przekazanie kompostowników na własność mieszkańców po upływie 5-letniegookresu użyczenia, będzie stanowiło czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Z wniosku wynika, że nieodpłatnie użyczą Państwo przedmiotowe kompostowniki mieszkańcom na okres trwałości projektu, tj. 5 lat. Po upływie okresu trwałości projektu kompostowniki zostaną nieodpłatnie przekazane na własność mieszkańców, bez dodatkowych świadczeń pieniężnych.

Należy zaznaczyć, że zarówno korzystanie przez mieszkańca z kompostowników w okresie trwałości projektu, jak i przeniesienie na mieszkańca własności kompostowników wraz z upływem tego okresu – realizowane będzie przez Gminę w ramach usługi gospodarki odpadami.

Zatem odnosząc się do opodatkowania podatkiem VAT czynności nieodpłatnego przekazania mieszkańcom kompostowników po upływie trwałości projektu należy wskazać, że do zagadnienia opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności wykonywanych w ramach przedmiotowego projektu przez Gminę na rzecz mieszkańców, trzeba odnieść się w sposób całościowy. Działania Gminy, tj. przekazanie kompostowników wraz z upływem okresu trwałości projektu na własność mieszkańca nie stanowi odrębnej czynności.

Wykonanie przez Gminę usług nastąpi po zakończeniu okresu trwałości projektu. Ponadto, jak wynika z opisu sprawy, przeniesienie na mieszkańca własności kompostownika wraz z upływem okresu trwałości projektu – realizowane będzie przez Gminę w ramach usług gospodarki odpadami i Gmina nie będzie pobierać z tego tytułu żadnego dodatkowego wynagrodzenia od mieszkańców.

Zatem, w przedmiotowej sprawie czynnością podlegającą opodatkowaniu nie jest samo przekazanie przez Gminę mieszkańcom kompostowników, lecz świadczenie przez Gminę usług gospodarki odpadami.

Mając zatem na uwadze powołane przepisy prawa oraz okoliczności sprawy należy wskazać, że czynność przekazania nieodpłatnie mieszkańcom przedmiotowych kompostowników po upływie okresu trwałości, nie będzie stanowić odrębnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ale jest elementem całościowej usługi świadczonej przez Gminę na rzecz mieszkańców.

W konsekwencji powyższego, przekazanie przez Gminę kompostowników po upływie okresu trwałości projektu nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Podsumowując, nieodpłatne przekazanie kompostowników na własność mieszkańców po upływie 5-letniego okresu użyczenia nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.