Interpretacja 0112-KDIL1-3.4012.743.2025.2.AKR

Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

25 września 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 18 września 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie określenia podstawy opodatkowania dla dostawy działki nr (…). Uzupełnił go Pan pismem z 5 listopada 2025 r. (wpływ 12 listopada 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego (ostatecznie przedstawiony w piśmie z 5 listopada 2025 r.)

Wojewoda (…) wydał decyzję (…) z dnia (…) 2024 r. o przymusowym wywłaszczeniu, określając w decyzji wysokość odszkodowania. Ten wniosek dotyczy działki nr (…).

Działka nie podlega zwolnieniu, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT.

Po wnikliwej analizie decyzji zauważył Pan problem z prawidłowym zastosowaniem ceny sprzedaży.

W wyniku decyzji administracyjnej o przymusowym wywłaszczeniu ustalana była tylko jedna cena sprzedaży za 1 m² – cena służąca do wyliczenia kwoty odszkodowania za przymusowe wywłaszczenie, bez względu, czy decyzja dotyczyła aktywnego podatnika VAT, czy rolnika ryczałtowego.

Oznacza to, że rolnik ryczałtowy otrzymuje całą kwotę odszkodowania ustaloną w oparciu o cenę sprzedaży, natomiast czynny podatnik musi od tej kwoty oddać kwotę podatku VAT.

Dla rolnika ryczałtowego cena sprzedaży jego płodów rolnych jest zawsze wartością brutto, a zawarty w niej podatek VAT jest jego zyskiem, a który podmiot skupujący, który wyznacza wartość płodów rolnych może dodatkowo odliczyć.

Aktywni podatnicy VAT stosują ceny netto w transakcjach między sobą. W tym przypadku zarówno Pan, jak i druga strona transakcji (…) są czynnymi i aktywnymi podatnikami VAT.

Oznacza to, że do ceny netto doliczany jest podatek VAT według obowiązującej stawki (np. 23% w Polsce) VAT, co pozwala na odliczenie podatku naliczonego przez nabywcę.

W ten sposób faktura wystawiona przez jednego podatnika VAT dla drugiego zawiera zarówno kwotę netto, jak i kwotę podatku VAT.

W terminologii VAT przyjmuje się co do zasady, że podatek VAT powinien być niedostrzegalny ekonomicznie (neutralny) dla przedsiębiorcy, który nie jest ostatecznym konsumentem towarów lub usług.

Mechanizm rozliczenia VAT-u powoduje, iż w rzeczywistości wysokość podatku jest przerzucona na konsumenta. Podatek VAT jest wprowadzany po kolei na każdym etapie produkcji przez podmioty wnoszące wartość dodaną. Przedsiębiorca, rozliczając podatek, płaci zatem jego wysokość zależną od wartości netto sprzedaży.

Przedsiębiorca, rozliczając podatek, płaci zatem jego wysokość zależną od wartości netto sprzedaży.

Problem podstawy do naliczenia VAT dostrzegł również Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie podkreślając, że odszkodowanie nie może być w żaden sposób uszczuplane i to nie tylko poprzez sposób obliczania jego wysokości, ale również przez tryb wypłacania (por. orzeczenie z 19.6.1990 r., K 2/90, OTK 1990, Nr 1, poz.3).

Pytanie (ostatecznie sformułowane w piśmie z 5 listopada 2025 r.)

Czy prawidłowe jest Pana postępowanie polegające na przyjęciu przy wystawianiu faktury VAT za przymusowe wywłaszczenie z gruntów rolnych jako podstawy do opodatkowania kwotę ustalonego odszkodowania, do której dolicza Pan podatek VAT 23% (art. 29a ustawy VAT)?

Pana stanowisko w sprawie

Uważa Pan, że dla Pana jako aktywnego podatnika VAT i jednocześnie rolnika czynnego podatkowo VAT odszkodowanie, które Panu przysługuje z tytułu wywłaszczenia powinno być podstawą do naliczenia podatku VAT, a nie powinno być uszczuplane o podatek VAT (gdyż wtedy wartość przyznanego Panu odszkodowania z pewnością nie jest ani rynkowa, ani tym bardziej „słuszna”).

Powinien on być naliczany do przyznanego odszkodowania jako „+vat” i rozliczany z podmiotem wykonującym inwestycje, ponieważ faktura wystawiana przez Pana jest wystawiana na podmiot wykonujący inwestycje (czynny podatnik VAT). Wg Pana ustalona cena jest ceną netto.

W terminologii VAT przyjmuje się co do zasady, że podatek VAT powinien być niedostrzegalny ekonomicznie (neutralny) dla przedsiębiorcy, który nie jest ostatecznym konsumentem towarów lub usług.

Mechanizm rozliczenia VAT-u powoduje, iż w rzeczywistości wysokość podatku jest przerzucona na konsumenta. Podatek VAT jest wprowadzany po kolei na każdym etapie produkcji przez podmioty wnoszące wartość dodaną. Przedsiębiorca, rozliczając podatek, płaci zatem jego wysokość zależną od wartości netto sprzedaży

Problem podstawy do naliczenia VAT dostrzegł również Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie podkreślając, że odszkodowanie nie może być w żaden sposób uszczuplane i to nie tylko poprzez sposób obliczania jego wysokości, ale również przez tryb wypłacania (por. orzeczenie z 19.6.1990 r., K 2/90, OTK 1990, Nr 1, poz. 3).

Mając powyższe, ogólne zasady rozliczania podatku od towarów i usług w rolnictwie, należy rozróżnić dwie grupy podatników:

-     rolnik ryczałtowy,

-     rolnik czynny podatkowo.

Dla rolnika ryczałtowego, cena sprzedaży jego płodów rolnych jest zawsze wartością brutto, a zawarty w niej podatek VAT jest jego zyskiem.

Dla rolnika czynnego podatkowo, cena sprzedaży jest ceną netto, do której rolnik dolicza podatek VAT o ile w transakcji nie występuje zwolnienie z opodatkowania, przy sprzedaży zwolnionej cena sprzedaży netto staje się jednocześnie ceną brutto.

Wg Pana, powinna mieć tu również zastosowanie zasada równości podmiotów wobec prawa. Zasada ta ma istotne znaczenie dla zapewnienia uczciwej konkurencji, ochrony konsumentów oraz praw pracowników w szczególności przy gospodarce rynkowej.

Prezentowany przez niektóre środowiska pogląd, że otrzymane odszkodowanie za przymu­sowe wywłaszczenie jest kwotą brutto również dla rolnika aktywnego i czynnego podatnika VAT łamie zasadę równości podmiotów: rolnik aktywny VAT, a rolnik ryczałtowy.

Cena oferowana przez rolnika czynnego aktywnego podatnika VAT już na wstępie jest niższa o kwotę VAT od oferty rolnika ryczałtowego.

Cena ta może być również kwestionowana przez urzędy skarbowe, jako świadome zaniża­nie podstawy opodatkowania oraz jako unikanie opodatkowania, z czym mamy do czynienia w sytuacji np. przy sprzedaży samochodu, gdzie urząd w niektórych sytuacjach odnosi wartość sprzedanego samochodu do wartości rynkowej.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy:

Z powyższego jednoznacznie wynika, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez podatników i wykonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy.

W myśl art. 29a ust. 1 ustawy:

Z przepisu tego wynika, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.

Według art. 29a ust. 6 ustawy:

Z powyższych przepisów wynika, że art. 29a ust. 1 ustawy odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez sprzedawcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi.

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów, podstawa opodatkowania musi być kwotą niezawierającą podatku. Skoro bowiem podstawa opodatkowania jest kwotą, od jakiej oblicza się podatek, to sama nie może zawierać podatku. Tę cechę podstawy opodatkowania wyraża przepis art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy. Wynika z niego, że podstawa opodatkowania nie obejmuje kwoty podatku (należnego od danych czynności). To znaczy, że zapłata, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy, jest kwotą brutto i stanowi podstawę opodatkowania dopiero po pomniejszeniu jej o należny podatek.

Zauważyć należy, że art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 168) stanowi, że:

Stosownie do treści art. 3 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy:

W tym miejscu należy wskazać, że przepisy prawa podatkowego pozostawiają stronom transakcji rozstrzygnięcie kwestii, czy wynagrodzenie wypłacone w zamian za przeniesienie prawa własności towarów uwzględnia podatek od towarów i usług, i stanowi kwotę brutto, czy nie uwzględnia podatku od towarów i usług i stanowi kwotę netto.

W tym miejscu warto przypomnieć, że jak wynika z cytowanego wyżej art. 29a ust. 1 i ust. 6 pkt 1 ustawy, podstawą opodatkowania, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, przy czym podstawa opodatkowania obejmuje podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku.

Wysokości kwoty należnej od nabywcy, czyli ceny sprzedaży, powyższy przepis, ani inne przepisy prawa podatkowego nie regulują. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, które regulują konsekwencje publiczno-prawne dokonania sprzedaży towaru lub wyświadczenia usługi – nie mogą mieć wpływu na wysokość ceny ustalonej przez strony umowy cywilnej. Regulują bowiem, co stanowi podstawę opodatkowania, ale nie mają i nie mogą mieć wpływu na sposób jej ustalenia.

W prawodawstwie polskim obowiązuje zasada swobody umów, w ramach której strony mogą dowolnie kształtować treść umowy w granicach wyznaczonych przez prawo. Zasada ta ma również zastosowanie na gruncie prawa podatkowego. W związku z tym, przy ustalaniu wysokości należności ustawodawca nie ingeruje w sferę podejmowania decyzji, co do sposobu określenia należności (ceny – tj. czy powinna być ona uzgodniona w zawartej pomiędzy kontrahentami umowie jako wartość bez podatku VAT, tzw. cena netto, czy też wartość z podatkiem VAT, tzw. cena brutto) za sprzedawany towar, a wszelkie spory pomiędzy stronami transakcji w tym zakresie są rozstrzygane na gruncie prawa cywilnego, a nie podatkowego.

Należy również zaznaczyć, że strony powinny ewentualnie sięgnąć do odpowiednich przepisów innych gałęzi prawa. Jeśli zatem zgodnie z odpowiednimi przepisami innych gałęzi prawa lub ustaleniami pomiędzy stronami, dotyczącymi przyznania i wypłaty odszkodowania oraz jego wysokości, otrzymał Pan za transakcję dostawy nieruchomości wyłącznie kwotę odszkodowania, która będzie jedyną kwotą należną Panu za oddane z mocy prawa nieruchomości, to należy uznać, że jest to kwota należna z tytułu sprzedaży, czyli kwota obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy, którą dla ustalenia podstawy opodatkowania należy traktować jako kwotę brutto zawierającą podatek VAT.

Z opisu sprawy wynika, że Wojewoda wydał decyzję o przymusowym wywłaszczeniu działki nr (…) określając w decyzji wysokość odszkodowania. Sprzedaż ww. działki nie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT.

Jak wskazano wyżej, sposób ustalenia podstawy opodatkowania określa art. 29a ust. 1 ustawy, który stanowi, że podstawą opodatkowania jest co do zasady wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Jednocześnie, zgodnie z art. 29a ust. 6 ustawy, podstawa opodatkowania obejmuje również wszelkie należności związane z zapłatą – w tym podatki i inne opłaty.

Podsumowując, jeżeli za transakcję dostawy działki nr (…) otrzymał Pan wyłącznie kwotę odszkodowania, która jest jedyną kwotą należną za oddaną z mocy prawa działkę, to należy uznać, że jest to kwota należna z tytułu dostawy, czyli kwota obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy, którą dla ustalenia podstawy opodatkowania należy traktować jako kwotę brutto zawierającą podatek VAT, który powinien być wyliczony metodą w „stu”.

Zatem, Pana stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Pan ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Pana w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Ponadto, należy zauważyć, że kwestia ustalenia wysokości stawki podatku od towarów i usług dla dostawy towarów lub świadczenia usług od dnia 1 lipca 2020 r. może być określona wyłącznie w ramach wydania Wiążącej Informacji Stawkowej. Zatem, jeśli jest Pan zainteresowany wydaniem rozstrzygnięcia w zakresie stawki podatku dla dostawy wywłaszczonej działki, powinien Pan zwrócić się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej ze stosownym wnioskiem na druku WIS-W.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.