Interpretacja 0112-KDIL1-3.4012.890.2025.2.KK

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 10 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie:

–   uznania, że kwota B (tj. kwota otrzymywana przez Stowarzyszenie od zagranicznej X po wcześniejszym dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X, przeznaczona na wypłatę świadczenia/wynagrodzenia podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…)) nie powinna być traktowana jako wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ustawy, na rzecz zagranicznej X, podlegające opodatkowaniu VAT,

–   uznania, że kwota kosztów zagranicznej X potrącana z kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz Stowarzyszenia podlegającą opodatkowaniu VAT i rozliczaną przez Stowarzyszenie jako import usług,

–   uznania, że kwota kosztów Stowarzyszenia potrącana z kwoty B (tj. z kwoty otrzymanej z tytułu (…) po potrąceniu kosztów zagranicznej X) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz podmiotów uprawnionych, a w związku z tym powinna podlegać opodatkowaniu VAT.

Uzupełnili go Państwo pismem z 28 stycznia 2026 r. (wpływ 28 stycznia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Uwagi wstępne.

Stowarzyszenie „A” (dalej jako: „Wnioskodawca” lub „Stowarzyszenie”) jest organizacją (…) (dalej: X) w rozumieniu (…). Stowarzyszenie jest zarejestrowane jako czynny podatnik VAT.

(…).

Zgodnie z punktem 3 preambuły Dyrektywy o najmie: „Fundamentalnego znaczenia dla rozwoju gospodarczego i kulturalnego Wspólnoty nabiera w związku z tym odpowiednia ochrona utworów chronionych prawem autorskim poprzez prawo najmu i użyczenia, a także ochrona przedmiotów praw pokrewnych poprzez prawo utrwalania, prawo rozpowszechniania, prawo nadawania oraz prawo publicznego odtwarzania”. Ochrona praw autorskich powinna być stosowana do nowych zjawisk gospodarczych, takich jak nowe formy eksploatacji (punkt 4 preambuły Dyrektywy o najmie).

Art. 6 Dyrektywy o najmie znajduje wyjaśnienie także w pkt 5 i 14 preambuły Dyrektywy o najmie. Pierwszy z nich wskazuje, że zapewnienie podstaw dalszej pracy twórczej i artystycznej twórców i wykonawców wymaga stosownej ochrony prawnej każdego zainteresowanego właściciela praw. W drugim podkreśla się, że państwa członkowskie Unii Europejskiej powinny wprowadzić, przynajmniej w stosunku do twórców, szczególne regulacje w przypadku prawa użyczenia publicznego. W konsekwencji wprowadzenie prawa do wynagrodzenia z tytułu użyczenia jest obligatoryjne i niezależne od tego, czy dane państwo członkowskie Unii Europejskiej zdecyduje się na wprowadzenie prawa wyłącznego związanego z publicznym użyczaniem.

(…)

Nowelizacją ustawodawca wprowadził do polskiego systemu prawnego instytucję (...) – prawo do otrzymania środków pieniężnych, (…), za korzystanie z (…).

(…)

Zgodnie (…), świadczenie pieniężne za użyczanie przysługuje po złożeniu przez podmiot uprawniony pisemnego oświadczenia (…). Oświadczenie składa się X. Wysokość świadczenia pieniężnego należnego w danym roku kalendarzowym poszczególnym podmiotom uprawnionym określana jest przez X, proporcjonalnie do liczby użyczeń (...) w roku poprzednim oraz w oparciu o oświadczenia złożone przez te podmioty w terminie do dnia 31 sierpnia danego roku kalendarzowego i latach poprzednich.

Procedurę podziału i wypłaty świadczenia określił Minister w drodze rozporządzenia (…).

Interpretacja indywidualna otrzymana przez Stowarzyszenie – wynagrodzenie (...) w Polsce.

(...)

Również otrzymane przez Stowarzyszenie od Ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego dofinansowanie w części pokrywającej poniesione przez Stowarzyszenie koszty wypłaty i podziału świadczeń nie stanowią odpłatności z tytułu świadczenia usług przez Stowarzyszenie, a tym samym nie powinny być uwzględniane do podstawy opodatkowania w myśl art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług”.

Wynagrodzenia (...).

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał (...) decyzję (…) (dalej: „Decyzja”), na mocy której udzielił Stowarzyszeniu zezwolenia (…) na następujących polach eksploatacji: (...).

W efekcie otrzymanej Decyzji Stowarzyszenie uzyskało możliwość otrzymywania od zagranicznych X (dalej: „zagraniczna X”) wynagrodzenia należnego podmiotom uprawnionym za użyczenie utworów (...) również poza granicą Rzeczypospolitej Polskiej – co pozostaje w zgodzie z jego celami statutowymi.

(…).

Zagraniczne X to podmioty, o których mowa (…), którym przysługują prawa i obowiązki X w kraju ich siedziby.

Stowarzyszenie zawiera i planuje zawierać z zagranicznymi X umowy o reprezentacji dotyczące również przekazywania Stowarzyszeniu wynagrodzeń (...) należnych polskim podmiotom uprawnionym (…), w kraju działania zagranicznej X.

(…).

W związku z tym, że choć wynagrodzenie (...) jest przewidziane w Dyrektywie o najmie oraz w ustawie (…), to jednak brak jest regulacji o zasadach jego poboru za użyczenia w innych krajach, Stowarzyszenie zawiera i zawierać będzie w tym zakresie umowy z zagranicznymi X. Na podstawie tych umów, w celu wykonywania uprawnień wynikających z Decyzji w zakresie użyczania (…) uprawnionych za granicą, Stowarzyszenie będzie otrzymywać wypłaty środków przysługujących reprezentowanym przez nie polskim uprawnionym (…).

Wnioskodawca zakłada, że otrzymywane przez Stowarzyszenie od zagranicznej X i dzielone między podmioty uprawnione środki będą miały charakter analogiczny do wynagrodzenia, o którym mowa (…).

Przed wypłatą środków należnych uprawnionym, Stowarzyszenie może dokonać z nich potrącenia kwot zgodnie z Regulaminem (...) na pokrycie kosztów (...) oraz kwot na działalność o charakterze edukacyjnym lub kulturalnym.

Zagraniczne X mają siedziby w innych krajach UE. Przeważnie obok działalności dotyczącej praw autorskich prowadzą również w pewnym zakresie działalność, która spełnia definicję działalności gospodarczej zawartą w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

Model rozliczenia środków należnych podmiotom uprawnionym w ramach realizacji (...).

Fizyczny przepływ środków pieniężnych otrzymywanych przez podmioty uprawnione z tytułu (...) przebiega następująco: (1) zagraniczna X -> (2) Stowarzyszenie -> (3) podmiot uprawniony.

Rozliczenie środków należnych podmiotom uprawnionym z tytułu (...) odbywa się zgodnie z następującymi założeniami:

1.    Kalkulacja/ustalenie kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (...).

W pierwszym kroku zagraniczna X kalkuluje i pobiera kwotę należną podmiotom uprawnionym z Rzeczypospolitej Polskiej z tytułu (…) (dalej: „kwota A”) zgodnie z regulacjami prawa obowiązującego w państwie siedziby zagranicznej X.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 Dyrektywy o najmie, państwa członkowskie mają swobodę przy ustalaniu wynagrodzenia za użyczenie uwzględniając cele promocji kultury, stąd mogą istnieć różne modele ustalania wysokości wynagrodzenia. W praktyce kwota należna podmiotom uprawnionym kalkulowana jest zazwyczaj albo (i) w oparciu (...).

2.    Potrącenie kosztów zagranicznej X z kwoty A (tj. kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…)).

Następnie z ustalonej kwoty należnej podmiotom uprawnionym z Polski z tytułu (…) (kwota A) zagraniczna X dokonuje potrącenia kwoty odpowiadającej kwocie ponoszonych przez nią kosztów o charakterze administracyjnym (dalej: „koszty zagranicznej X”). Koszty zagranicznej X to koszty związane z obsługą i zarządzaniem (…), w tym dotyczące kalkulacji i poboru wynagrodzenia, w zakresie dozwolonym przez prawo państwa siedziby zagranicznej X, jego statut i/lub regulamin.

Kwota należna podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) pomniejszona o kwotę kosztów zagranicznej X jest następnie przekazywana do Stowarzyszenia (dalej: „kwota B”).

Zagraniczna X przeważnie przed dokonaniem wypłaty środków przekazuje Stowarzyszeniu informację o środkach zebranych i przypisanych polskim podmiotom uprawnionym oraz o mających być przez nią odliczonym kosztom zagranicznej X.

Niemniej jednak techniczny sposób dokonania potrącenia kwoty kosztów zagranicznego X z kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu nie powinien wpływać na rozstrzygnięcie wątpliwości, będących przedmiotem niniejszego wniosku.

3.    Potrącenie kosztów Stowarzyszenia z kwoty B (kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu po potrąceniu kosztów zagranicznej X).

Kwota należna z tytułu (…) po potrąceniu kosztów zagranicznej X zostaje w dalszej kolejności pomniejszona o uzasadnione i udokumentowane koszty Stowarzyszenia związane z określeniem wysokości i wypłaty wynagrodzenia (…) (dalej: „koszty Stowarzyszenia”), zgodnie z Regulaminem (...).

Koszty Stowarzyszenia obejmują m.in. koszty związane z administracyjną obsługą procesu wypłaty środków.

4.    Wypłata środków z tytułu (...) na rzecz podmiotów uprawnionych po dokonanych potrąceniach kosztów zagranicznej X i kosztów Stowarzyszenia.

Ostatecznie, kwota należna podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) pomniejszona o (i) koszty zagranicznej X oraz o (ii) koszty Stowarzyszenia zostaje przekazana na rzecz podmiotu uprawnionego (dalej: „kwota C”).

Podsumowując, przyjęty i funkcjonujący aktualnie model rozliczenia kwoty należnej z tytułu (…) co do zasady opiera się na założeniu, że podmiot uprawniony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej otrzymuje kwotę stanowiącą równowartość kwoty obliczonej według poniższego wzoru (niezależnie od okoliczności na którym etapie następują potrącenie kosztów zagranicznej X, tzn. czy potrącenia dokona zagraniczna X czy też Stowarzyszenie): Kwota C = kwota A – koszty zagranicznej X – koszty Stowarzyszenia.

Złożony wniosek o wydanie interpretacji dotyczy otrzymywanego od zagranicznej X wynagrodzenia (...) za (...).

Pytania

1.    Czy prawidłowe jest założenie, że kwota B (tj. kwota otrzymywana przez Stowarzyszenie od zagranicznej X po wcześniejszym dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X, przeznaczona na wypłatę świadczenia/wynagrodzenia podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…)) nie powinna być traktowana jako wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT na rzecz zagranicznej X, podlegające opodatkowaniu VAT? (ostatecznie sformułowane w piśmie z 28 stycznia 2026 r.)

2.    Czy kwota kosztów zagranicznej X potrącana z kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz Stowarzyszenia podlegającą opodatkowaniu VAT i rozliczaną przez Stowarzyszenie jako import usług?

3.    Czy kwota kosztów Stowarzyszenia potrącana z kwoty B (tj. z kwoty otrzymanej z tytułu (…) po potrąceniu kosztów zagranicznej X) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz podmiotów uprawnionych, a w związku z tym powinna podlegać opodatkowaniu VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

W opinii Wnioskodawcy:

1.    Kwota B (tj. kwota otrzymywana przez Stowarzyszenie od zagranicznej X po dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X przeznaczona na wypłatę świadczenia/wynagrodzenia podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…)) nie powinna być traktowana jako wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczenie usługi na rzecz zagranicznej X, podlegające opodatkowaniu VAT. Kwota B nie powinna być uważana za wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczenie usług, ponieważ jest ona przekazywana do podziału między podmioty uprawnione, a nie w zamian za wykonanie świadczenia wzajemnego na rzecz zagranicznej X. Wynagrodzeniem za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT są potrącane z niego: kwoty kosztów zagranicznej X – co Wnioskodawca uzasadnia w odniesieniu do pytania 2, oraz kwoty kosztów Stowarzyszenia – co Wnioskodawca uzasadnia w odniesieniu do pytania 3. (ostatecznie wyrażone w piśmie z 28 stycznia 2026 r.)

2.    Kwota kosztów zagranicznej X potrącana z kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (...), powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną przez zagraniczną X na rzecz Stowarzyszenia. Tego rodzaju świadczenie usług podlega opodatkowaniu VAT w Polsce zgodnie z art. 28b ustawy o VAT, a w związku z tym Stowarzyszenie występujące w roli podatnika, rozliczającego import usług, o którym mowa w art. 2 pkt 9 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT. (ostatecznie wyrażone w piśmie z 28 stycznia 2026 r.)

Stowarzyszenie powinno więc:

a)    wykazać podatek należny z tytułu nabywanej usługi w deklaracji podatkowej, w której jest obowiązane rozliczyć ten podatek (zgodnie z datą powstania obowiązku podatkowego), oraz

b)    ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, pod warunkiem, że uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek.

3.    Kwota B (tj. kwota otrzymywana przez Stowarzyszenie od zagranicznej X po dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X przeznaczona na wypłatę świadczenia/wynagrodzenia podmiotowi uprawnionemu z tytułu (...)) nie powinna być traktowana jako wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczenie usługi na rzecz zagranicznej X, podlegające opodatkowaniu VAT. Kwota B nie powinna być uważana za wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczenie usług, ponieważ jest ona przekazywana do podziału między podmioty uprawnione, a nie w zamian za wykonanie świadczenia wzajemnego na rzecz zagranicznej X. Wynagrodzeniem za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT są potrącane z niego: kwoty kosztów zagranicznej X – co Wnioskodawca uzasadnia w odniesieniu do pytania 2, oraz kwoty kosztów Stowarzyszenia – co Wnioskodawca uzasadnia w odniesieniu do pytania 3.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawców do pytania nr 1 (ostatecznie wyrażone w piśmie z 28 stycznia 2026 r.)

Zdaniem Wnioskodawcy, otrzymywana przez Stowarzyszenie kwota B (tj. kwota otrzymywana od zagranicznej X po dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X przeznaczona na wypłatę świadczenia podmiotowi uprawnionemu, o charakterze wynagrodzenia o analogicznym charakterze do wynagrodzenia, o którym mowa w (…)) nie powinna być traktowana jako wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczenie usługi na rzecz zagranicznej X, podlegające opodatkowaniu VAT.

O powyższej klasyfikacji przesądza przede wszystkim:

    (i)        rekompensacyjny (odszkodowawczy) charakter tej wypłaty, co wynika z przepisów ustawy (...), Dyrektywy o najmie oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał, TSUE) i krajowych sądów administracyjnych, oraz

  (ii)        brak spełnienia przesłanek determinujących usługę w rozumieniu regulacji ustawy o VAT.

Charakter świadczeń pieniężnych z tytułu (...).

Ustalając czy kwota B (tj. środki pieniężne otrzymywane przez Stowarzyszenie od zagranicznej X po dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X przeznaczone na wypłatę podmiotowi uprawnionemu świadczenia/wynagrodzenia za (…)) stanowi wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za usługę na gruncie art. 8 ustawy o VAT, należy uwzględnić charakter i podstawy prawne ustalania i poboru tych należności.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą prawną wypłaty na rzecz podmiotów uprawnionych przedmiotowych świadczeń w Polsce jest (…), zgodnie z którym: „(…)”.

Przepisy dotyczące wypłaty świadczeń pieniężnych podmiotom uprawnionym, które spełnią warunek złożenia oświadczenia o woli otrzymania wynagrodzenia, mają stanowić rekompensatę dla (…) w związku z wykorzystywaniem ich (…). Na taki właśnie charakter przedmiotowych świadczeń wskazano wprost w uzasadnieniu do projektu Nowelizacji, przedstawiającym sposób wykładni wprowadzonych przepisów przez samego legislatora implementującego przepisy Dyrektywy. W uzasadnieniu do Nowelizacji, stwierdzono, że „(…) wynagrodzenie ma charakter rekompensaty należnej twórcy w związku z korzystaniem z utworu w ramach dozwolonego użytku przez podmioty trzecie”. (Druk sejmowy nr 3449, str. 39, Warszawa, 22 maja 2015 r.).

(...)

Rekompensacyjny charakter świadczeń pieniężnych wypłacanych w Polsce w ramach realizacji (...) potwierdza także Wojewódzki Sąd Administracyjny (…).

(…)

Wskazane powyżej regulacje ustawy (…) nie odnoszą się wprost do sytuacji, kiedy wypłaty świadczeń pieniężnych z tytułu (…) w ramach realizacji (...) dokonywane są przez zagraniczne X. Niemniej jednak zauważyć należy, że (i) przepisy Dyrektywy o najmie w tym zakresie obowiązują we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz (ii) ustawa (…) przewiduje możliwość zawierania pomiędzy organizacjami X umów o reprezentacji, w wyniku których jedna organizacja upoważnia drugą do (...) wykonywanymi przez siebie prawami w zakresie i na zasadach określonych w tej umowie, w konsekwencji czego podmiot uprawniony może otrzymać wynagrodzenie w zakresie realizacji (...) od (…). Jednocześnie, zdaniem Wnioskodawcy okoliczność przekazania środków tytułem wynagrodzenia (...) między X z różnych krajów nie zmienia charakteru tych środków, które w dalszym ciągu stanowią rekompensatę, co Trybunał podkreślił w zacytowanym wyżej wyroku w sprawie C-271/10 VEWA.

W konsekwencji, w opinii Wnioskodawcy otrzymywana przez Stowarzyszenie kwota B (tj. środki pieniężne od zagranicznej X po dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X przeznaczone na wypłatę podmiotowi uprawnionemu wynagrodzenia za (…)) niewątpliwie stanowi należność podmiotu uprawnionego o charakterze rekompensaty – analogicznie do wynagrodzenia, o którym mowa w (…). Prawidłowość przyjęcia powyższej klasyfikacji potwierdza m.in :

    (i)        cel dokonania wypłaty – rekompensata należna podmiotowi uprawnionemu z tytułu korzystania z jego (…) przez podmioty trzecie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej,

  (ii)        przepisy Dyrektywy o najmie.

W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że kwota B stanowi szczególnego rodzaju pieniężne zobowiązanie wobec podmiotu uprawnionego, które ma na celu rekompensować uszczerbki majątkowe doznane na skutek (…) przez osoby trzecie w ramach dozwolonego użytku poza granicami kraju.

Należy podkreślić, że otrzymana opłata nie jest powiązana z korzystaniem przez (…) na podstawie upoważnienia czy zawartej umowy z (…). (…) jest dozwolone prawem, niezależnie od tego, czy wynagrodzenie za (…) a nawet w sytuacji, gdy takie wynagrodzenie nie zostanie wypłacone z uwagi na brak złożenia oświadczenia o woli otrzymywania wynagrodzenia (...), które jest warunkiem dokonania wypłaty zgodnie z regulacjami ustawy o (…).

Brak spełnienia przesłanek stanowiących o usłudze podlegającej opodatkowaniu VAT.

Jak zostało wykazane powyżej w części dotyczącej charakteru świadczeń pieniężnych z tytułu (...), są one wyliczane i wypłacane przez zagraniczną X na podstawie przepisów lokalnych implementujących regulacje Dyrektywy o najmie i stanowią jednostronne świadczenie rekompensacyjne wypłacane na rzecz podmiotów uprawnionych, niepowiązane bezpośrednio z żadnym świadczeniem wzajemnym zarówno ze strony Stowarzyszenia, jak i ze strony podmiotów uprawnionych.

W związku z powyższym, bazując na opisie prawnego charakteru przedmiotowych płatności, w opinii Stowarzyszenia, w opisanym stanie faktycznym nie występują okoliczności, które pozwalałyby uznać, że w zamian za otrzymane kwoty B Stowarzyszenie świadczy jakiekolwiek usługi w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT oraz orzecznictwa Trybunału.

Inaczej należy natomiast potraktować koszty zagranicznej X oraz koszty Stowarzyszenia, co Wnioskodawca uzasadnia dalej w odniesieniu do pytania 2 i pytania 3. Na prawidłowość takiego podejścia wskazuje wyrok TSUE w sprawie C-179/23 Credidam, według którego w sytuacji gdy X przekazuje podmiotom uprawnionym kwoty nieobjęte opodatkowaniem VAT, a przy ich wypłacie potrąca „prowizję”, to opodatkowaniu jako wynagrodzenia za świadczenia usług podlega jedynie ta „prowizja”. W pkt 49 wyroku w sprawie C-179/23 Credidam Trybunał wskazał, że: „W niniejszej sprawie bowiem, biorąc pod uwagę realia gospodarcze i handlowe danej działalności, do celów stosowania dyrektywy VAT ma miejsce jedynie świadczenie usług bezpośrednio na rzecz podmiotów praw przez daną organizację (...), które to usługi polegają na pobieraniu, rozdziale i wypłacie wynagrodzeń będących przedmiotem postępowania głównego i za które rzeczywiste wynagrodzenie stanowi prowizja za zarządzanie”.

Co więcej, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez odpłatne świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1)    przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2)    zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3)    świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Uwzględniając powyżej cytowane regulacje ustawy o VAT, przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu, będącego odbiorcą usługi (beneficjenta usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę (usługodawcy). Jednocześnie pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji.

Niemniej, nie każde świadczenie obejmujące działanie, powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę, w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Z treści powołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jednoznacznie wynika, że świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym, przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa TSUE (np. wyrok w sprawie C-102/86 Apple and Pear, wyrok w sprawie C-16/93 Tolsma), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

a)    istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

b)    wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za dokonywane świadczone usługi na rzecz usługobiorcy,

c)    istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy usługi,

d)    odpłatność za otrzymane świadczenie (usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

e)    istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

W ocenie Wnioskodawcy, nie można przyjąć, iż wypłata przez zagraniczną X kwoty B (tj. środków pieniężnych należnych podmiotowi uprawnionemu po potrąceniu kosztów X należnych z tytułu (…)) stanowi wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczoną przez Stowarzyszenie usługę na rzecz zagranicznej X.

W tym bowiem przypadku pomiędzy Stowarzyszeniem a zagraniczną X nie występują jakiekolwiek świadczenia wzajemne. Wypłata kwoty B stanowi wynagrodzenie należne podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) w ramach realizacji (...) i nie jest determinowana wykonaniem jakiegokolwiek świadczenia obejmującego działanie, powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji przez Stowarzyszenie na rzecz zagranicznej X.

O braku świadczenia wzajemnego świadczy rekompensacyjny (odszkodowawczy) charakter należności wypłacanych na rzecz podmiotów uprawnionych, które, jak wskazano powyżej, stanowią jednostronne pieniężne zobowiązanie wobec podmiotów uprawnionych, które ma rekompensować im uszczerbki majątkowe doznane na skutek (…).

Zagraniczne podmioty (…). Działają w tej mierze na podstawie regulacji lokalnych implementujących przepisy Dyrektywy o najmie, która określa reguły korzystania z utworów, jednak samo ich (…) nie jest uzależnione w żaden sposób od wyrażenia zgody przez Stowarzyszenie lub autora/wydawcę, ani też od otrzymania przez niego wynagrodzenia z tytułu użyczenia. Nie można wiec powiązać świadczenia pieniężnego otrzymanego za pośrednictwem Stowarzyszenie przez podmiot uprawniony z konkretnym korzystaniem z jego utworów.

Jednocześnie, podmioty korzystające z (...) nie są beneficjentami takiego świadczenia, gdyż (…) są możliwe w ramach dozwolonego użytku publicznego, niezależnie od płatności otrzymywanych przez podmioty uprawnione.

Podstawą kalkulacji i wypłaty wynagrodzenia za (…) są:

    (i)       regulacje ustawy o (…) oraz Dyrektywy o najmie – w przypadku (...) dokonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dotyczy polskich X),

  (ii)        lokalne regulacje w obowiązujące w kraju, gdzie odbywa się (…), będące implementacją przepisów Dyrektywy (dotyczy zagranicznych podmiotów stanowiących X).

W konsekwencji powyższego, nie istnieje związek prawny pomiędzy Stowarzyszeniem a zagraniczną X w ramach którego wypłata kwoty B stanowiłaby wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu w ramach świadczenia wzajemnego. Wypłata tych środków dokonywana jest na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i stanowi jednostronne świadczenie rekompensacyjne wypłacane na rzecz podmiotu uprawnionego za pośrednictwem Stowarzyszenia.

Nie można również uznać, aby Stowarzyszenie lub podmioty uprawnione udzielały jakiejkolwiek licencji na korzystanie z (…) w zamian za otrzymanie przez nich świadczenia pieniężnego – korzystanie z (…) jest bowiem możliwe z mocy prawa i to w stosunku do wszystkich rozpowszechnionych (…), a nie tylko tych, których (…) zgłosili chęć otrzymywania świadczeń pieniężnych. Płatność ta nie tworzy zatem żadnych nowych uprawnień, które nie istniałyby bez jej otrzymania.

W konsekwencji, Stowarzyszenie w odniesieniu do otrzymywanych od zagranicznej X środków pieniężnych po potrąceniu kosztów zagranicznej X (tzn. kwota B) nie może być uznawane jako podmiot nabywający i świadczący usługę, na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, skoro żadne świadczenie usług nie ma miejsca w zamian za przedmiotowe należności. Stowarzyszenie nie nabywa ani nie przekazuje żadnych uprawnień podmiotom zagranicznym korzystającym z (…) lub zagranicznej X, a otrzymanie środków nie stwarza ani dla Stowarzyszenia, ani dla zagranicznej X żadnych nowych uprawnień. Stowarzyszenie działa jako X m.in. na podstawie zezwolenia Ministra do realizacji zadań na polu (…) polegającego na obsłudze procesu wypłat dokonywanych na rzecz podmiotów uprawnionych, a nie jako usługodawca w relacji do zagranicznej X. Zasady współpracy zagranicznej X i Stowarzyszenia określa umowa.

Choć Stowarzyszenie otrzymuje zgodę uprawnionego na pobieranie i wypłacanie dla niego wynagrodzenia (...) (co czasem następuje łącznie z innymi upoważnieniami w ramach umowy (...)), to jednak nie nabywa i nie przekazuje zagranicznej X, ani innym podmiotom uprawnień do korzystania z (...). Podmioty (…), a zagraniczna X działa na podstawie właściwych krajowych przepisów o dozwolonym użytku i rekompensacie w formie (...).

Konkludując, w opinii Stowarzyszenia, w opisanym stanie faktycznym nie występują przesłanki, wynikające z rozumienia regulacji ustawy o VAT oraz z orzecznictwa Trybunału, które pozwalałyby uznać, że kwota B (tj. kwota otrzymywana od zagranicznej X po potrąceniu kosztów zagranicznej X), stanowi wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu z tytułu świadczenia usług na rzecz zagranicznej X. Prezentowane stanowisko potwierdzają poniższe okoliczności stanu faktycznego:

    (i)        nie istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych pomiędzy Stowarzyszeniem a zagraniczną X (brak ekwiwalentności transakcji),

  (ii)        celem wypłaty środków jest sfinansowanie rekompensaty dla podmiotów uprawnionych za potencjalne szkody, jakie mogą wyniknąć z tytułu (…) (świadczenie jednostronne),

 (iii)        obowiązek wypłaty wynagrodzeń podmiotom uprawnionym został nałożony na podstawie przepisów prawa, w tym Dyrektywy, które określają sposób ich kalkulacji i wysokość, a nie na podstawie umowy zawartej pomiędzy Stowarzyszeniem a zagraniczną X.

W konsekwencji otrzymana przez Stowarzyszenie kwota B (środki pieniężne od zagranicznej X po dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X) nie może być traktowana jako wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za usługę świadczoną na rzecz zagranicznej X i pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawców do pytania nr 2

Zdaniem Wnioskodawcy kwota kosztów zagranicznej X potrącana z kwoty A (tj. kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (...)), powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną przez zagraniczną X na rzecz Stowarzyszenia.

Według Stowarzyszenia, skoro zagraniczne X często prowadzą również działalność odpowiadającą działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, to na podstawie art. 28a ustawy o VAT, usługi powinny być uważane za świadczone między podatnikami VAT. Usługi tego rodzaju, zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy o VAT powinny być opodatkowane w Polsce, ponieważ Polska będzie miejscem ich świadczenia. Na podstawie art. 2 pkt 9 w zw. z art. 17 ust.1 pkt 4 ustawy o VAT Stowarzyszenie powinno rozliczyć nabycie tych usług jako import usług.

Kwota kosztów zagranicznej X potrącana z kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (...), powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną przez zagraniczną X na rzecz Stowarzyszenia i tym samym jako podstawa opodatkowania.

Charakter kwoty kosztów zagranicznej X.

Ustalając czy kwota kosztów zagranicznej X stanowi wynagrodzenie za usługę świadczoną przez zagraniczną X na rzecz Stowarzyszenia na gruncie VAT, należy uwzględnić (i) charakter tej opłaty i (ii) podstawy jej ustalania i poboru.

Jak wskazano w uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawcy na pytanie nr 1, tylko odpłatne świadczenie może zostać uznane za usługę, w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie, przy czym związek między wynagrodzeniem a świadczeniem na rzecz wypłacającego wynagrodzenie musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można było powiedzieć, iż płatność wynagrodzenia następuje w zamian za to świadczenie.

W ocenie Wnioskodawcy należy przyjąć, że koszty zagranicznej X potrącane z kwoty wynagrodzenia należnego podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) (tj. kwoty A) powinny być kwalifikowane jako forma wynagrodzenia za usługę świadczoną przez zagraniczną X na rzecz Stowarzyszenia.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że podstawą potrącenia kosztów zagranicznej X z kwoty A są postanowienia umowy (...), zawieranej pomiędzy Stowarzyszeniem a zagraniczną X. Umowa ta stanowi dwustronne zobowiązanie zawarte w wyniku zgodnych oświadczeń woli obu stron. Zatem pomiędzy Stowarzyszeniem i zagraniczną X istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne tj. za wykonywane przez zagraniczną X czynności w zakresie zarządzania powierzonymi (…) przysługuje jej wynagrodzenie ustalone w wysokości potrącanych kosztów zagranicznej X.

Następnie podkreślić należy, że potrącana kwota kosztów zagranicznej X (wynagrodzenie zagranicznej X) jest bezpośrednio związana z wykonywanymi przez nią czynnościami w zakresie obsługi administracyjnej wypłaty świadczeń należnych podmiotom uprawnionym w ramach realizacji (...). Zagraniczna X wykonuje na rzecz Stowarzyszenia reprezentującego podmioty uprawnione czynności administracyjne, których zakres zależy od postanowień poszczególnych umów (...). Katalog czynności administracyjnych wykonywanych przez zagraniczną X może obejmować przykładowo (i) kalkulację łącznej wysokości świadczeń z tytułu (...) należnych podmiotom uprawnionym, (ii) pobór środków pieniężnych należnych podmiotom uprawnionym od właściwej instytucji, (iii) kalkulację wysokości świadczeń przypadających pomiędzy poszczególne podmioty uprawnione, (iv) fizyczny transfer środków do Stowarzyszenia – przy czym świadczenia te mogą, ale nie muszą występować jednocześnie. Stowarzyszenie, występujące w roli beneficjenta czynności realizowanych przez zagraniczną X – realizuje swoje cele statutowe przy współpracy z zagraniczną X.

Konkludując, w ocenie Wnioskodawcy przyjąć należy, że kwota potrącana przez zagraniczną X w wysokości kosztów zagranicznej X stanowi formę zapłaty za świadczone przez nią czynności wskazane powyżej. W opisanym stanie faktycznym występuje transakcja ekwiwalentna – świadczenie czynności związanych z (...) podmiotów uprawnionych z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zamian za wynagrodzenie, które zostało ustalone jako równowartość kosztów zagranicznej X.

Odliczenie przez Stowarzyszenie podatku naliczonego.

Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a kwotę podatku naliczonego stanowi kwota podatku należnego z tytułu świadczenia usług, dla którego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 podatnikiem jest ich usługobiorca.

W świetle art. 86 ust. 10 ustawy, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy. W przypadku kwoty podatku naliczonego z tytułu usług, dla których podatnikiem jest nabywca, prawo odliczenia powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy, pod warunkiem, że podatnik uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek (art. 86 ust. 10b pkt 3 ustawy o VAT).

Z powyżej wskazanych regulacji wynika, że w przypadku nabycia usług przez podatnika z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od podatnika nieposiadającego siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, miejscem świadczenia tych usług jest terytorium kraju (przy założeniu, że zastosowania nie znajdują szczególne zasady ustalenia miejsca świadczenia usługi). W takim przypadku podatnikiem jest usługobiorca, który (i) ma obowiązek wykazać podatek należny we właściwym okresie rozliczeniowym oraz (ii) ma prawo odliczenia VAT pod warunkiem, że uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek.

W ocenie Wnioskodawcy, zagraniczna X świadczy na rzecz Stowarzyszenia odpłatną usługę obejmującą czynności związane z (…) z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na którą składają się przykładowo: i) kalkulacja wysokości świadczeń z tytułu (...) należnych podmiotom uprawnionym, (ii) pobór środków pieniężnych należnych podmiotom uprawnionym od właściwej instytucji, (iii) kalkulację wysokości świadczeń przypadających pomiędzy poszczególne podmioty uprawnione, (iv) fizyczny transfer środków do Stowarzyszenia. Czynności wymienione powyżej mogą, ale nie muszę występować jednocześnie – szczegółowy zakres czynności wykonywanych w ramach świadczonej przez zagraniczną X usługi każdorazowo określają postanowienia zawartej pomiędzy stronami umowy (...). Usługa ta wykazuje związek z działalnością Stowarzyszenia, np. ze świadczeniem usług na rzecz podmiotów uprawnionych w zakresie przekazania im kwot z tytułu zagranicznych wynagrodzeń (...) (por. pytanie 3). Uzasadnia to prawo do odliczenia VAT naliczonego przez Stowarzyszenie.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawców do pytania nr 3.

Zdaniem Wnioskodawcy, kwota kosztów Stowarzyszenia potrącana z kwoty B (tj. z kwoty otrzymanej z tytułu (…) po potrąceniu kosztów zagranicznej X) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz podmiotów uprawnionych. Stowarzyszenie powinno z tego tytułu wykazać odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Jak wskazano w uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawcy na pytanie nr 1 oraz pytania nr 2, tylko odpłatne świadczenie może zostać uznane za usługę, w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie, przy czym związek między wynagrodzeniem a świadczeniem na rzecz wypłacającego wynagrodzenie musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można było powiedzieć, iż płatność wynagrodzenia następuje w zamian za to świadczenie.

W ocenie Wnioskodawcy należy przyjąć, że koszty Stowarzyszenia potrącane z kwoty B (tj. z kwoty wynagrodzenia należnego podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…)) powinny być kwalifikowane jako forma wynagrodzenia za usługę świadczoną przez Stowarzyszenie na rzecz podmiotów uprawnionych.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że potrącana kwota kosztów Stowarzyszenia jest bezpośrednio związana z wykonywanymi przez Stowarzyszenie czynnościami w zakresie obsługi administracyjnej wypłaty świadczeń należnych podmiotom uprawnionym w ramach realizacji (...). Stowarzyszenie wykonuje na rzecz podmiotów uprawnionych czynności administracyjne, które – w zależności od zapisów poszczególnych umów zawieranych z zagranicznymi X – mogą obejmować przykładowo (i) weryfikację wysokości świadczeń z tytułu (...) należnych podmiotom uprawnionym, (ii) pobór środków pieniężnych od zagranicznej X, (iii) kalkulację wysokości świadczeń przypadających pomiędzy poszczególne podmioty uprawnione lub (iv) dokonanie fizycznego transferu środków do podmiotów uprawnionych.

Podmiot uprawniony, występujące w roli usługobiorcy – beneficjenta czynności realizowanych przez Stowarzyszenie – realizuje bowiem swoje uprawnienia do otrzymania rekompensaty (...) z tytułu (…) we współpracy prowadzonej ze Stowarzyszeniem i za jego pośrednictwem.

(...)

Podsumowując, w opinii Wnioskodawcy koszty Stowarzyszenia potrącane z kwoty B tj. kwoty wynagrodzenia należnego podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) stanowią wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz tego podmiotu podlegającą opodatkowaniu VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Z powołanego przepisu wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają wymienione czynności, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju.

W myśl definicji zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy:

Według art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 8 ust. 2a ustawy:

Analiza treści art. 8 ust. 1 ustawy, wskazuje na bardzo szerokie pojęcie świadczenia usług obejmujące różnego rodzaju świadczenia niebędące dostawą towarów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Według art. 15 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

(…)

Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą wskazania, czy kwota B (tj. kwota otrzymywana przez Stowarzyszenie od zagranicznej X po wcześniejszym dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X, przeznaczona na wypłatę świadczenia/wynagrodzenia podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…)) nie powinna być traktowana jako wynagrodzenie należne Stowarzyszeniu za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ustawy, na rzecz zagranicznej X, podlegające opodatkowaniu VAT.

(…)

Procedurę podziału i wypłaty wynagrodzenia za (…) reguluje rozporządzenie Ministra kultury i dziedzictwa narodowego z dnia 19 grudnia 2024 r. (…).

(…)

Ponadto podkreślić należy, że wynagrodzenie przysługujące z tytułu (...), to prawo do otrzymywania wynagrodzenia z tytułu nieodpłatnego wypożyczania (użyczania) egzemplarzy utworów przez publicznie dostępne instytucje. W Unii Europejskiej wynagrodzenie to jest obecnie uregulowane w dyrektywie 2006/115/WE, która stanowi wersję ujednoliconą dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (Dz. U. L 346 z 27 listopada 1992, s. 61). Dyrektywa ta – oprócz prawa do godziwego wynagrodzenia w związku z najmem utworów lub przedmiotów praw pokrewnych (art. 5) – wprowadza także wynagrodzenie w związku z publicznym użyczeniem utworów lub przedmiotów praw pokrewnych (art. 6). Przepis ten znajduje rozwinięcie i wyjaśnienie w pkt 5 i 14 preambuły dyrektywy 2006/115/WE. Pierwszy z nich wskazuje, że zapewnienie podstaw dalszej pracy twórczej i artystycznej twórców i wykonawców wymaga stosownej ochrony prawnej każdego zainteresowanego właściciela praw. W drugim expressis verbis podkreśla się, że państwa członkowskie UE powinny wprowadzić, przynajmniej w stosunku do twórców, szczególne regulacje w przypadku prawa użyczenia publicznego. W konsekwencji wprowadzenie prawa do wynagrodzenia z tego tytułu jest obligatoryjne i niezależne od tego, czy państwo członkowskie UE zdecyduje się na wprowadzenie prawa wyłącznego związanego z publicznym użyczaniem.

(...)

Wskazać również należy, że kwestia charakteru wynagrodzenia była przedmiotem rozważań Trybunału w wyroku w sprawie C-271-10, gdzie jednoznacznie opowiedziano się za jego odszkodowawczym charakterem. Wyrok ten wprawdzie odnosił się do dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. niemniej jednak w całości jest aktualny albowiem regulacje art. 5 ww. Dyrektywy zostały dosłownie powielone w art. 6 Dyrektywy 2006/115/WE.

Trybunał w powołanym wyroku stwierdził, że w odniesieniu do kontekstu, w który wpisuje się pojęcie wynagrodzenia, należy zauważyć, że dyrektywa 92/100 nie stanowi jedynego instrumentu w dziedzinie własności intelektualnej i że przy uwzględnieniu wymogów wynikających z jednolitości i spójności porządku prawnego Unii to pojęcie wynagrodzenia należy interpretować w świetle przepisów i zasad ustanowionych przez ogół dyrektyw dotyczących własności intelektualnej zgodnie z wykładnią nadaną im przez Trybunał.

W tym względzie Trybunał orzekł już przy okazji wykładni pojęcia godziwej rekompensaty w dziedzinie zwielokrotniania kopii na użytek prywatny, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 167, s. 10), iż ta rekompensata ma na celu odpowiednie wynagrodzenie twórcom korzystania bez ich zgody z ich chronionych utworów, tak że rekompensatę tę należy uważać za wyrównanie szkody poniesionej przez twórcę wynikającej z czynności zwielokrotniania (zob. podobnie wyrok z dnia 21 października 2010 r. w sprawie C- 467/08 Padawan, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 39, 40).

Wprawdzie w dyrektywie 92/100, ustanawiając odstępstwo od wyłącznego prawa twórców, prawodawca wspólnotowy użył terminu „wynagrodzenie” w miejsce terminu „rekompensata” przewidzianego w dyrektywie 2001/29, jednakże celem tego pojęcia wynagrodzenia jest również ustanowienie odszkodowania dla twórców, jako że wynagrodzenie to występuje w porównywalnej sytuacji, gdy utwory wykorzystywane są w ramach publicznego użyczenia bez zgody twórców, co wyrządza tym ostatnim szkodę.

Polski ustawodawca implementując szereg regulacji prawa europejskiego z zakresu (…).

W uzasadnieniu do nowelizacji ustawy zawarto stwierdzenie, że wynagrodzenie uznać należy za rekompensatę należną uprawnionym w związku z (…).

Podkreślić również należy, że przy wykładni znaczenia sformułowania „wynagrodzenie” użytego w (…), w pierwszej kolejności należy odwoływać się do reguł znaczeniowych języka etnicznego, gdyż interpretowanym zwrotom nie należy nadawać znaczenia odmiennego od przyjętego w języku potocznym, chyba że istnieją racje przemawiające za przypisaniem im znaczenia innego od literalnego, jeśli znaczenie to miałoby prowadzić do absurdalnych rezultatów wykładni prawa. Co więcej, sięganie do definicji słownikowych jest praktyką dominującą w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego wyd. internetowe PWN „wynagrodzenie” to zapłata za pracę, odszkodowanie za utratę czegoś. (https://sip.pwn.pl/szukai/wynaqrodzenie.html). Zatem użycie w art. 29 ust. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, pojęcia „wynagrodzenie” również należy odnieść do wypłat o charakterze rekompensacyjnym. Z kolei zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego „odszkodowanie” to wynagrodzenie za poniesione przez kogoś straty. (https://sjp.pwn.pl/ szukaj/odszkodowanie.html). Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że Kodeks cywilny nie definiuje pojęcia odszkodowania a jedynie reguluje zasady odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie prawa cywilnego”.

Biorąc pod uwagę powołane przepisy prawa wskazać należy, że kwota B stanowi rekompensatę, która została samodzielnie uregulowana w analizowanej ustawie. Natomiast wypłata wynagrodzenia jest dokonywana z tytułu (…), na rzecz podmiotów uprawnionych, która dokonywana jest z tytułu (…) bez zgody tych podmiotów.

W stanie prawnym przed nowelizacją podmioty uprawnione nie mając żadnego wpływu na (…), nie otrzymywały żadnej rekompensaty z tego tytułu. Ponosili niewątpliwie z tego tytułu uszczerbek w dobrach lub interesach prawnie chronionych, którego doznali wbrew swej woli czyli szkodę. Zamiarem nowelizacji było natomiast zadośćuczynienie za poniesioną krzywdę. Należy podkreślić, że stosowne instytucje - na podstawie (…) – mogą użyczać, w zakresie swoich zadań statutowych, egzemplarze utworów rozpowszechnionych, jeżeli czynności te nie są dokonywane w celu osiągnięcia bezpośredniej lub pośredniej korzyści majątkowej. Oznacza to, że dozwolony (…), a dzięki temu zapisanym do nich czytelnikom z mocy prawa, bez konieczności pozyskiwania zgody autora/wydawcy/innego podmiotu posiadającego stosowne prawa. Tym samym regulacje (…), dotyczące dozwolonego (…), są to w istocie przepisy upoważniające z mocy samej ustawy, bez konieczności uzyskiwania (…), do korzystania z (…).

Skoro wypłacane przez zagraniczne X kwota B, która jest przeznaczona na wypłatę świadczenia /wynagrodzenia podmiotowi uprawnionemu w rozumieniu ustawy (…) nie stanowi wynagrodzenia w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, to kwota ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Podsumowując, wskazać należy, że kwota B (tj. kwota otrzymywana przez Stowarzyszenie od zagranicznej X po wcześniejszym dokonaniu potrącenia kosztów zagranicznej X, przeznaczona na wypłatę świadczenia/wynagrodzenia podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…)) nie stanowi wynagrodzenia należnego Stowarzyszeniu za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ustawy, na rzecz zagranicznej X, podlegające opodatkowaniu VAT.

Zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczone we wniosku nr 1 jest prawidłowe.

W dalszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą wskazania, czy kwota kosztów zagranicznej X potrącana z kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz Stowarzyszenia podlegającą opodatkowaniu VAT i rozliczaną przez Stowarzyszenie jako import usług.

Stosownie do art. 28a ustawy:

Wskazany powyżej art. 28a ustawy, wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy.

Za podatników, w świetle art. 28a pkt 1 ustawy, uznawane są również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich. Natomiast przepis art. 28a pkt 2 ustawy uszczegóławia normę zawartą w pkt 1 lit. a, przez wskazanie, że pojęcie podatnika, na potrzeby ustalania miejsca świadczenia usług, obejmuje również sytuację, gdy podatnik, który wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą, nabywa usługi dla czynności niepodlegających opodatkowaniu zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy.

W oparciu o zasadę ogólną zawartą w art. 28b ust. 1 ustawy:

Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy:

Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku braku siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej – miejscem świadczenia usług, jest stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu. Powołaną powyżej zasadę ogólną należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy wskazane w art. 28b ust. 1 ustawy nie przewidują innych zasad ustalenia miejsca świadczenia usług.

Do powołanej w art. 28b ust. 1 ustawy zasady ogólnej, ustawodawca przewidział szereg zastrzeżeń, wskazując szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie mają one zastosowania.

Wskazali Państwo, że podstawą potrącenia kosztów zagranicznej X z kwoty A są postanowienia umowy (...), zawieranej pomiędzy Stowarzyszeniem a zagraniczną X. Umowa ta stanowi dwustronne zobowiązanie zawarte w wyniku zgodnych oświadczeń woli obu stron. Zatem pomiędzy Stowarzyszeniem i zagraniczną X istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne tj. za wykonywane przez zagraniczną X czynności w zakresie (…) przysługuje jej wynagrodzenie ustalone w wysokości potrącanych kosztów zagranicznej X. Ponadto z wniosku wynika, że zagraniczna X kalkuluje i pobiera kwotę należną podmiotom uprawnionym z Rzeczypospolitej Polskiej z tytułu (…) (dalej: „kwota A”) zgodnie z regulacjami prawa obowiązującego w państwie siedziby zagranicznej X. Następnie z ustalonej kwoty należnej podmiotom uprawnionym z Polski z tytułu (…) (kwota A) zagraniczna X dokonuje potrącenia kwoty odpowiadającej kwocie ponoszonych przez nią kosztów o charakterze administracyjnym (dalej: „koszty zagranicznej X”). Koszty zagranicznej X to koszty związane z obsługą i zarządzaniem (...), w tym dotyczące kalkulacji i poboru wynagrodzenia, w zakresie dozwolonym przez prawo państwa siedziby zagranicznej X, jego statut i/lub regulamin.

Wskazali Państwo, że zagraniczne X mają siedziby w innych krajach UE. Przeważnie obok działalności (…) prowadzą również w pewnym zakresie działalność, która spełnia definicję działalności gospodarczej zawartą w art. 15 ust. 2 ustawy, zatem na podstawie art. 28a ustawy, świadczone przez nie usługi powinny być uważane za świadczone między podatnikami VAT. Ponadto z wniosku nie wynika, żeby zagraniczne X miały w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.

Zatem, uznać należy, że koszty zagranicznej X stanowią wynagrodzenie za świadczenie na Państwa rzecz usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy:

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy:

Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy:

Powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wskazuje na sytuację, w której podatnikiem staje się nabywca usługi. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, wprowadza mechanizm tzw. odwrotnego obciążenia, który polega na opodatkowaniu usług przez usługobiorcę. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, ma zastosowanie gdy miejscem świadczenia, a tym samym opodatkowania ustalonym na podstawie przepisów ustawy jest terytorium Polski. Przy tym warunkiem zastosowania odwrotnego obciążenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy względem usług jest spełnienie warunków dotyczących usługodawcy, jak i usługobiorcy.

Przechodząc do Państwa wątpliwości należy wskazać, że w świetle powołanych przepisów z tytułu nabycia usług od zagranicznych X zobowiązani są Państwo do rozliczenia podatku od towarów i usług na zasadzie importu usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Z uwagi na to, że posiadają Państwo siedzibę na terytorium kraju, to zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy, miejscem opodatkowania nabytej przez Państwa usługi świadczonej przez podmiot zagraniczny, nieposiadający siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce – jest terytorium kraju, tj. Polski.

Wobec powyższego, kwota kosztów zagranicznej X potrącana z kwoty należnej podmiotowi uprawnionemu z tytułu (…) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz Stowarzyszenia podlegającą opodatkowaniu VAT i rozliczaną przez Stowarzyszenie jako import usług.

Zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 2 jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą również wskazania, czy kwota kosztów Stowarzyszenia potrącana z kwoty B (tj. z kwoty otrzymanej z tytułu (…) po potrąceniu kosztów zagranicznej X) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz podmiotów uprawnionych, a w związku z tym powinna podlegać opodatkowaniu VAT.

Z wniosku wynika, że Stowarzyszenie przyjęło „(…)” (dalej: „Regulamin (...)”) określający zasady podziału przychodów z praw między podmioty uprawnione oraz zasady dokonywania potrąceń od przychodów z praw kwot na pokrycie (…) oraz kwot na działalność o charakterze edukacyjnym lub kulturalnym. Kwota należna z tytułu (…) po potrąceniu kosztów zagranicznej X zostaje w dalszej kolejności pomniejszona o uzasadnione i udokumentowane koszty Stowarzyszenia związane z określeniem wysokości i wypłaty wynagrodzenia za użyczenie (dalej: „koszty Stowarzyszenia”), zgodnie z Regulaminem (...). Koszty Stowarzyszenia obejmują m.in. koszty związane z administracyjną obsługą procesu wypłaty środków.

Zatem wskazać należy, że kwota kosztów Stowarzyszenia potrącana z kwoty B (tj. z kwoty otrzymanej z tytułu (…) po potrąceniu kosztów zagranicznej X) stanowi dla Państwa wynagrodzenie za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust, 1 ustawy, na rzecz podmiotów uprawnionych.

Podsumowując, kwota kosztów Stowarzyszenia potrącana z kwoty B (tj. z kwoty otrzymanej z tytułu (…) po potrąceniu kosztów zagranicznej X) powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz podmiotów uprawnionych, a w związku z tym powinna podlegać opodatkowaniu VAT.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 3 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·    w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·    w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.