Wnioskodawca zaciągnął w 2007 roku kredyt hipoteczny w franku szwajcarskim na zakup domu, który spłacał do 2025 roku. W związku z sporem sądowym o klauzule abuzywne, bank zaproponował ugodę przewidującą umorzenie części długu, zmianę waluty kredytu na złotówki, zwrot nadpłaconych rat jako…
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
16 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 16 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 20 stycznia 2026 r. (wpływ 21 stycznia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W dniu (…) sierpnia 2007 r. wspólnie z żoną zawarł Pan z Bankiem Umowę o kredyt hipoteczny waloryzowany kursem do franka szwajcarskiego (CHF).
Celem kredytu było sfinansowanie zakupu domu jednorodzinnego w (…). Bank udzielił Państwu kredytu w wysokości (…) franków szwajcarskich, który został wypłacony w transzach w złotych polskich do dnia (…) marca 2008 roku, które każdorazowo były przeliczane na franki szwajcarskie.
Dom, który Pan zakupił jest stale przez Państwa zamieszkiwany wraz z dwójką Państwa dzieci. Nie korzystał Pan z żadnych ulg podatkowych, czy umorzeń odsetek z tytułu zaciągniętego ww. kredytu. W okresie od grudnia 2007 r. do września 2025 r. przekazał Pan do Banku kwotę (…) złotych tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych.
Z uwagi na fakt, że Umowa kredytu zawiera szereg klauzul abuzywnych, w dniu (…) września 2025 r. reprezentujący Pana pełnomocnik złożył do Sądu Okręgowego pozew przeciwko Bankowi m.in. o ustalenie nieważności zawartej Umowy kredytu oraz o zapłatę, w wyniku czego przed Sądem toczy się postępowanie.
Postanowieniem z (…) września 2025 r. Sąd Okręgowy wstrzymał obowiązek dokonywania przez Pana spłat rat kredytu w wysokości i terminach ustalonych umową kredytową od dnia udzielenia zabezpieczenia do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie. Na podstawie powyższego postanowienia, Bank od m-ca października 2025 r. nie dokonuje z Pana rachunku bankowego potrąceń środków pieniężnych tytułem spłat kredytu. W celu ugodowego zakończenia sporu w październiku 2025 r. Bank przedstawił Panu projekt propozycji ugody pozasądowej (zwanej dalej: Ugoda), która przewiduje przeliczenie kredytu od początku tak, jakby był kredytem złotówkowym oprocentowanym stopą procentową właściwą dla kredytów w polskich złotych.
W projekcie Ugody znajduje się m.in. zapis:
1. W księgach rachunkowych Banku na dzień (…) października 2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosi (…) CHF, z czego kwota kapitału kredytu wynosi (…) CHF, a kwota naliczonych odsetek bieżących to (…) CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego dzień zawarcia Ugody kurs (…), zadłużenie Kredytobiorcy na dzień zawarcia Ugody wynosi (…) PLN, z czego pozostała do spłaty kwota kredytu to (…) PLN i odsetki bieżące: (…) PLN, a zadłużenie Kredytobiorcy z tytułu niezapłaconych kosztów i opłat związanych z Umową wynosi (…) złotych.
2. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w kwocie (…) złotych, a Kredytobiorca to zwolnienie z długu przyjmuje.
Dodatkowo Bank w ramach Ugody zobowiązuje się:
1) do zwrotu kosztów procesu poniesionych przez Kredytobiorcę w I instancji w związku ze Sporem w wysokości (…) zł oraz połowy opłaty od pozwu w wysokości (…) zł.
2) wypłacić Kredytobiorcy kwotę dodatkową, w wysokości (…) zł
Odnośnie punktu 1 powyżej, Koszty zastępstwa procesowego nie przewyższą kwoty należnej Kancelarii Prawnej reprezentującej Pana w sprawie przed Sądem, a opłatę od pozwu wniósł Pan w wysokości (…) złotych wraz z pozwem.
Odnośnie punktu 2 powyżej – jest to kwota, która obejmuje Pana wpłaty do Banku powyżej otrzymanego od Banku kapitału. W Ugodzie nie została skonkretyzowana „kwota dodatkowa”, jednak z prowadzonej z bankiem korespondencji w sprawie Ugody wynika, że kwota ta stanowi różnicę pomiędzy wypłaconym przez bank kapitałem kredytu, a sumą spłat dokonanych przez Pana tytułem kredytu. Na dowód powyższego – w toku prowadzonych negocjacji ugodowych – bank przekazał Panu zestawienie spłaconych rat, z którego ww. kwota wynika.
Bank w projekcie Ugody informuje:
Cyt: „Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w wyniku zwolnienia z części długu (umorzenia) zgodnie z § 1 ust. 9, powstaje po jego stronie przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązków informacyjnych (tj. sporządzenie informacji PIT-11). Jednocześnie Kredytobiorcy przyjmują do wiadomości, że w celu zastosowania do osiągniętego przychodu regulacji rozporządzenia Ministra Finansów dotyczącego zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, niezbędne jest spełnienie przez Kredytobiorcę warunków wskazanych w tym rozporządzeniu, co Kredytobiorca potwierdził stosownym oświadczeniem, przedłożonym Bankowi przy zawarciu niniejszej Ugody, a Bank potwierdza jego otrzymanie”.
Cyt: „Przedmiotem Ugody jest zakończenie Sporu oraz uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy kredytowej z (…) sierpnia 2007 r., między innymi poprzez zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy. Strony dokonują zmiany waluty zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską na zasadach określonych w § 1 ust. 5 i nast. Po zmianie waluty zadłużenia na walutę polską, w wyniku przeprowadzonych negocjacji Strony uzgadniają, iż z uwzględnieniem § 1 ust. 5-7, pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Umowy, na dzień zawarcia Ugody wynosi (…) złotych. Bank nie będzie zgłaszał roszczeń w stosunku do Kredytobiorcy w związku z Umową. Jednocześnie Bank odstępuje od naliczania odsetek bieżących należnych z tytułu spłaty ostatniej raty. Tym samym Strony uznają, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy został spłacony w całości”.
Informacje dodatkowe dot. zdarzenia przyszłego:
1) Kredyt, o którym mowa we wniosku, został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
2) Kredyt był zabezpieczony hipotecznie na nieruchomości będącej przedmiotem kredytu (wpis w KW nieruchomości).
3) Kredyt został zaciągnięty tylko i wyłącznie na zakup domu mieszkalnego, jednorodzinnego.
4) Nie korzystał Pan dotychczas z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej, niż ta która była finansowana kredytem.
5) Zakładana data podpisania Ugody to I lub II kwartał 2026 r., w zależności od otrzymania interpretacji w przedmiotowej sprawie.
6) Stroną ugody będzie Bank oraz małżonkowie.
7) Przed umorzeniem kredytu nie doszło do jego przewalutowania.
8) Zgodnie z projektem Ugody Bank wypłaci Panu kwotę (…) zł, która „de facto” jest zwrotem nadpłaconych rat kredytowo-odsetkowych ponad wartość otrzymanego z banku kapitału. Bank określa ją jako „kwotę dodatkową”. W Ugodzie nie został skonkretyzowany termin „kwoty dodatkowej”, jednak z prowadzonej z bankiem korespondencji w sprawie Ugody wynika, że kwota ta stanowi różnicę pomiędzy wypłaconym przez bank kapitałem kredytu, a sumą spłat dokonanych przez Pana tytułem kredytu. Na dowód powyższego – w toku prowadzonych negocjacji ugodowych – bank przekazał Panu zestawienie spłaconych rat, z którego ww. kwota wynika.
9) Koszty procesowe (opłata za pozew – (…) zł oraz koszty zastępstwa procesowego – (…) zł) zostały poniesione z Pana i żony środków pieniężnych. Zwrócona przez bank kwota nie będzie przewyższała poniesionych przez Państwa kosztów.
10) Odpowiadacie Państwo za spłatę kredytu solidarnie, tj. do pełnej wysokości.
W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan co następuje.
W ramach zawartej umowy kredytowej bank wypłacił Panu środki pieniężne w transzach w następujących wysokościach:
1) (…) PLN ((…) CHF) dnia (…).10.2007 r. tytułem: wypłata transza;
2) (…) PLN ((…) CHF) dnia (…).10.2007 r. tytułem: wypłata transza;
3) (…) PLN ((…) CHF) dnia (…).10.2007 r. tytułem: pobranie składki ubezpieczenia od utraty pracy i hospitalizacji;
4) (…) PLN ((…) CHF) dnia (…).03.2008 r. tytułem: wypłata transza.
Składka na ubezpieczenie od utraty pracy i hospitalizacji w kwocie (…) PLN została skredytowana tzn. bank przekazał Panu środki na pokrycie kosztu składki. Skredytowana składka stanowiła więc część spłacanych przez Pana rat kapitałowo-odsetkowych. Uiszczone raty w swojej wysokości uwzględniały tę kwotę.
W rzeczywistości nie uiścił Pan na rzecz banku kwoty (…) PLN ze swoich środków, bowiem do jej sukcesywnej spłaty dochodziło przez spłatę rat kapitałowo-odsetkowych.
Zaznaczyć przy tym należy, że ww. składka w znacznej części, tj. w wysokości (…) PLN wskutek jej niewykorzystania została Panu przez bank dnia (…) sierpnia 2008 r. zwrócona na ROR, bowiem (…) marca 2008 r. zrezygnował Pan z grupowego ubezpieczenia na wypadek utraty pracy i hospitalizacji.
W ugodzie nie została skonkretyzowana „kwota dodatkowa”, jednak z prowadzonej z bankiem korespondencji w sprawie ugody wynika, że kwota ta stanowi różnicę pomiędzy wypłaconym przez bank kapitałem kredytu, a sumą spłat dokonanych przez Pana tytułem kredytu.
Pytanie
1) Czy w związku z umorzeniem długu, o którym mowa w projekcie Ugody (na dzień złożenia propozycji ugodowej przez Bank jest to kwota (…) złotych, przy czym kwota ta może ulec zmianie w zależności od terminu zawarcia Ugody) będzie Pan zobowiązany do zapłacenia podatku dochodowego?
2) Czy „kwota dodatkowa”, w wysokości (…) zł, którą ma Pan dodatkowo otrzymać od Banku w wyniku zawarcia Ugody (kwota ta jest stała i nie ulegnie zmianie, bowiem Sąd Okręgowy wstrzymał obowiązek dokonywania przez Pana spłat rat kredytu w wysokości i terminach ustalonych umową kredytową), stanowić będzie dla Pana przychód w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i czy w związku z tym powstanie po Pana stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego?
3) Czy kwota (…) zł, którą Bank zamierza Panu zwrócić jako kwotę kosztów zastępstwa procesowego, nieprzekraczających maksymalnych kosztów zastępstwa procesowego możliwych do zasądzenia na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, stanowić będzie dla Pana przychód i czy w związku z tym powstanie po Pana stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od tej kwoty na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Koszty zastępstwa procesowego nie przewyższą kwoty należnej Kancelarii Prawnej reprezentującej Pana przed Sądem. Wobec powyższego kwota (…) zł zwrócona przez Bank nie będzie stanowiła dla Pana dodatkowego przysporzenia majątkowego.
4) Czy kwota (…) zł, którą Bank zamierza Panu zwrócić tytułem zwrotu opłaty od pozwu stanowić będzie dla Pana przychód i czy w związku z tym powstanie po Pana stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od tej kwoty?
Pana stanowisko w sprawie
W Pana ocenie, w odniesieniu do pytania nr 1, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 r. (Dz.U. z 2024, poz. 1912) zmieniające rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) (Dz.U. z 2024 r, poz. 102) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe kwota umorzenia nie będzie podlegała opodatkowaniu.
W Pana ocenie, w odniesieniu do pytania nr 2, „Kwota dodatkowa”, którą ma Pan otrzymać od Banku w wyniku zawarcia Ugody, nie będzie stanowiła po Pana stronie przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a jej uzyskanie nie będzie skutkowało po Państwa stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego. Świadczenia o charakterze zwrotnym nie generują przychodu podatkowego. W konsekwencji, otrzymanie przez Pana środków pieniężnych, które Bank ma Państwu wypłacić tytułem „kwoty dodatkowej” w związku z planowaną ugodą nie będzie stanowiła dla Pana przychodu, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W Pana ocenie, w odniesieniu do pytania nr 3, kwota (…) zł, którą Bank zamierza Panu zwrócić jako koszty zastępstwa procesowego nie przekracza maksymalnych kosztów zastępstwa procesowego możliwych do zasądzenia na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, nie będzie stanowiła Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust 1 i w związku z tym nie powstanie po Pana stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego na podstawie przepisów ww. ustawy. Koszty zastępstwa procesowego nie przewyższą należnej Kancelarii Prawnej reprezentującej Państwa przed Sądem. Wobec powyższego kwota (…) zł zwrócona przez Bank nie będzie stanowiła dla Pana dodatkowego przysporzenia majątkowego.
W Pana ocenie, w odniesieniu do pytania nr 4, kwota, którą macie Państwo otrzymać od Banku w wyniku zawarcia Ugody, nie będzie stanowiła po Państwa stronie przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust 1 więc jej uzyskanie nie będzie skutkowało po Pana stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego. Świadczenia o charakterze zwrotnym nie generują przychodu podatkowego. W konsekwencji, otrzymanie przez Pana środki pieniężne, które Bank ma Państwu wypłacić w związku z planowaną ugodą nie będą stanowiły dla Pana przychodu, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wraz ze składanym pozwem wniósł Pan wraz z żoną opłatę w wysokości (…) złotych, Bank zwraca połowę tej kwoty.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 – inne źródła.
W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez bank wierzytelności od kredytu hipotecznego, zaciągniętego przez Państwa, wskazuję, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W tym miejscu wskazuję na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.).
Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów:
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Natomiast z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.
Z powyższego wynika zatem, że zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie:
- do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie,
- do kredytów udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw,
- do kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej,
- a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz
- w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia).
Z analizowanej sprawy wynika, że w 2007 r. bank udzielił Panu kredytu. Celem kredytu było finansowanie zakupu domu jednorodzinnego. W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan również, że ww. kredyt zawierał także ubezpieczenie. Składka na ubezpieczenie od utraty pracy i hospitalizacji została skredytowana, tzn. bank przekazał Panu środki na pokrycie kosztu składki. Skredytowana składka stanowiła więc część spłacanych przez Pana rat kapitałowo–odsetkowych. Uiszczone raty w swojej wysokości uwzględniały tę kwotę.
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzam, że udzielony Panu kredyt wypełnia przesłanki do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w rozporządzeniu.
Odnosząc się natomiast do części kredytu przeznaczonego na sfinansowanie ubezpieczenia od utraty pracy i hospitalizacji, należy mieć na uwadze, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 3 rozporządzenia wynika, że „gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 (...), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego” zatem umorzona wierzytelność w części dotyczącej ubezpieczenia od utraty pracy i hospitalizacji nie może z tego zaniechania skorzystać.
Dlatego do kwoty umorzonej wierzytelności w części, która odpowiada wydatkom poniesionym na sfinansowanie ubezpieczenia od utraty pracy i hospitalizacji, a które to wydatki są wyłączone z zaniechania na podstawie ww. przepisu rozporządzenia, nie znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie ww. rozporządzenia.
Mając na uwadze przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe oraz powołane przepisy prawa stwierdzam, że planowane umorzenie przez bank części kwoty kredytu zaciągniętego przez Pana w 2007 r. stanowić będzie dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Jednocześnie do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu mieszkaniowego, w części w jakiej kwota kredytu zaciągniętego na zakup domu jednorodzinnego pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie ww. rozporządzenia Ministra Finansów. Będzie Pan bowiem spełniać wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania.
Zaniechanie to nie będzie dotyczyło kwoty umorzonej wierzytelności, w części w jakiej kwota kredytu zaciągniętego na sfinansowanie ubezpieczenia od utraty pracy i hospitalizacji pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego. Zatem od tej części umorzonej kwoty, w jakiej zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami stanowi ona dla Pana przychód, powinien Pan zapłacić podatek dochodowy.
W tym zakresie Pana stanowisko uznałem za nieprawidłowe.
Odnosząc się natomiast do skutków podatkowych zwrotu ustalonej w ugodzie kwoty dodatkowej wyjaśniam, że z definicji przychodu zawartej w art. 11 ust. 1, wywieść można, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych – co już wcześniej zauważono – można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Prezentując zdarzenie przyszłe wskazał Pan, że kwota dodatkowa, którą Bank ma Panu zwrócić jest to kwota, która obejmuje Pana wpłaty do Banku powyżej otrzymanego od Banku kapitału. Podkreślił Pan, że kwota ta jest zwrotem nadpłaconych rat kredytowo-odsetkowych ponad wartość otrzymanego z banku kapitału. W Ugodzie nie została skonkretyzowana „kwota dodatkowa”, jednak z prowadzonej z bankiem korespondencji w sprawie Ugody wynika, że kwota ta stanowi różnicę pomiędzy wypłaconym przez bank kapitałem kredytu, a sumą spłat dokonanych przez Pana tytułem kredytu.
Zatem w analizowanej sprawie po Pana stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego. W związku z zawarciem ugody otrzyma Pan zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazał Pan na rzecz banku w ramach spłaty części rat udzielonego kredytu mieszkaniowego. A zatem otrzyma Pan środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Pana własnych środków. Kwota otrzymana na podstawie ugody z bankiem nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w Pana majątku. Wypłata ta będzie dla Pana neutralna podatkowo.
Zwrot przez bank wskazanej we wniosku kwoty dodatkowej nie będzie stanowił dla Pana przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zatem nie będzie miał Pan obowiązku zapłaty podatku od zwróconej przez bank kwoty dodatkowej.
W tym zakresie Pana stanowisko uznałem za prawidłowe.
Przechodząc do kwestii zwrotu na Pana rzecz kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pozwu, wskazuję, że stosownie do art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego oraz opłaty od pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę.
Zatem zwrot na rzecz kredytobiorcy kosztów postępowania sądowego do wysokości poniesionych przez niego kosztów – nie spowoduje powstania po jego stronie przychodu, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT.
Zatem, zwrócone koszty zastępstwa procesowego oraz opłata od pozwu nie będą stanowiły dla Pana przysporzenia i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pozwu nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Kwoty te będą stanowiły jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Pana wydatków – nie będą więc dochodem podlegającym opodatkowaniu.
W tym zakresie Pana stanowisko uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo