Interpretacja 0112-KDIL2-1.4011.18.2026.1.MKA

Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe w zakresie pytań nr 1, 3 i 4 i nieprawidłowe w zakresie pytań nr 2 i 5.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

7 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Podatnik zamierza dokonać cesji wierzytelności własnej, której przyczyną ma być przyszła umowa sprzedaży tej wierzytelności.

Powstanie wierzytelności:

20 września 2013 r. powódka O. K. (Wnioskodawca w przedmiotowym wniosku) wniosła pozew przeciwko pozwanemu P. A. żądając zasądzenia od niego kwoty 200 000 zł tytułem zachowku wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, jak również zwrotu na jej rzecz kosztów procesu.

Powódka wskazała, iż w dniu 3 stycznia 2009 r. w (…) zmarł N. A. (jej dziadek). N. A. pozostawił testament, którym do całości spadku powołał swojego syna P. A. Sąd Rejonowy w (…) postanowieniem z 22 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. (…) stwierdził, że spadek po N. A. nabył P. A. na podstawie testamentu. Spadkodawca miał troje dzieci - córki E. E. i J. K. (którą spadkodawca wydziedziczył w testamencie, a której jedynym dzieckiem jest powódka) oraz syna P. A.. O. K. wskazała, iż nie otrzymała należnego jej zachowku w żadnej postaci, a jako zstępna wydziedziczonej jest do tego uprawniona na podstawie art. 1011 k.c.

Wysokość należnego zachowku wynika stąd, że czynna wartość spadku wynosi 1 200 000 zł, a do masy spadkowej wchodzi nieruchomość położona w centrum (…), zabudowana domem piętrowym, która sama jest warta kilkaset tysięcy złotych. Tym samym zgodnie z treścią art. 991 k.c. winna ona otrzymać zachowek w żądanej wysokości. Zaakcentowała też, że wprawdzie do księgi wieczystej (…) wpisany jest wyłącznie spadkodawca, to jednak ww. nieruchomość stanowiła majątek dorobkowy N. A. i jego małżonki. Dalsze kwestie zawarte w uzasadnieniu dotyczyły sprawy o sygn. (…) i wskazywały na to, że mimo jej prawomocnego zakończenia powódka kwestionuje poczytalność spadkodawcy w chwili dokonania rozrządzenia na wypadek śmierci. W toku procesu powódka nie negowała tego co podnosił P. A., że N. A. przed śmiercią darował mu pieniądze i ruchomości znajdujące się w mieszkaniu i zakładzie (…) na 1 nieruchomości przy (…), przy czym podnosiła, że ruchomości te również stanowiły majątek dorobkowy małżonków A.

Sąd Okręgowy w (…) Wydział I Cywilny po rozpoznaniu 13 kwietnia 2018 r. w (…) w sprawie o sygn. akt (…) na rozprawie sprawy z powództwa O. K. przeciwko P. A. o zapłatę: zasądził od pozwanego P. A. na rzecz powódki O. K. kwotę 163 727,16 zł (sto sześćdziesiąt trzy tysiące siedemset dwadzieścia siedem złotych szesnaście groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 października 2013 r. do dnia zapłaty.

Wnioskodawczyni zamierza zbyć odpłatnie przedmiotową wierzytelność.

Transakcja będzie mieć charakter jednorazowy. Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu wierzytelnościami

Pytania

1)  Czy przychód ze sprzedaży przedmiotowej wierzytelności jest przychodem, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy?

2)  Czy w przypadku twierdzącej odpowiedzi na pytanie 1 - koszty odpłatnego zbycia przedmiotowej wierzytelności ustala się na podstawie art. 22 ust. 1d pkt 1 w związku z art. 11 ust. 2a punkt 4 i w opisywanym zdarzeniu będą one równe wartości wierzytelności plus odsetki związane ze zwłoką, określone w wyroku sądu opisanego w opisie zdarzenia przyszłego (dalej: wartość nominalna)?

3)  Czy w przypadku twierdzącej odpowiedzi na pytanie 1 - dochód z przedmiotowej transakcji będzie opodatkowany wedle art. 27 ust. 1 ustawy?

4)  Czy w przypadku twierdzącej odpowiedzi na pytanie 1 - podatnik jest zobowiązany złożyć do 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym dojdzie do transakcji - deklarację na podatek dochodowy w rozumieniu art. 45 ust. 1 ustawy i w terminie złożenia tejże deklaracji zapłacić podatek dochodowy jeśli wystąpi - przy czym czy powinien to być druk PIT-36 - a w nim przychód, koszty uzyskania przychodu oraz dochód powinien być wykazany w polu: „Prawa autorskie i inne prawa, o których mowa w art. 18 ustawy”?

5)  Czy w przypadku - gdy cena wynikająca z umowy sprzedaży przedmiotowej wierzytelności będzie równa wartości nominalnej wierzytelności wynikającej z wyroku sądu w sprawie - dochód do opodatkowania nie wystąpi ponieważ przychód ze sprzedaży będzie równy kosztowi uzyskania?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie:

Ad 1. Tak. Wynika to z powszechnej zasady opodatkowania, transakcja może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, nie podlega podatkowi od spadków darowizn, przychód jest przychodem z odpłatnego zbycia prawa majątkowego.

Ad 2. Tak. Wierzytelność została nabyta nieodpłatnie, przy czym w przedmiotowym stanie faktycznym nie ma potrzeby ustalania kosztów nabycia na podstawie „cen rynkowych” - ponieważ wartość wierzytelności jest ustalona przez Sąd w prawomocnym wyroku.

Ad 3. Tak. Stanowisko wynika z argumentacji „a contrario" w korelacji z przepisem art. 30b ustawy, który dotyczy przychodów „ze zbycia udziałów i innych instrumentów finansowych" - gdzie „instrumenty” te są enumeratywnie wymienione w zamkniętym katalogu - jednakże nie da się dokonać subsumcji sprzedaży wierzytelności, o której mowa we wniosku - do żadnego z nich - stąd obowiązek opodatkowania tego przychodu według tak zwanych „zasad ogólnych” - to jest art. 27 ust. 1 ustawy.

Ad 4. Tak. Podatnik jest obowiązany złożyć do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym zostanie zawarta umowa sprzedaży, zeznanie roczne według ustalonego wzoru - w tym przypadku tak zwany „PIT-36” - oraz zapłacić w terminie złożenia deklaracji należny podatek, jeśli wystąpi - przy czym wykazuje przedmiotową transakcję w polu: „Prawa autorskie i inne prawa, o których mowa w art. 18 ustawy”. Stanowisko wynika z powszechnej zasady składania zeznań podatkowych wynikającej z ustawy „w ogólności” a z przepisu art. 45 ust. 1 „w szczególności”.

Ad 5. Tak. Gdy cena wynikająca z umowy sprzedaży przedmiotowej wierzytelności będzie równa wartości nominalnej wierzytelności wynikającej z wyroku sądu w sprawie - dochód do opodatkowania nie wystąpi ponieważ przychód ze sprzedaży będzie równy kosztowi uzyskania - z przyczyn, o których mowa w pytaniu 2 (i w odpowiedzi na nie).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź, od których zaniechano poboru podatku.

Z kolei art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Stosownie do art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z powołanego powyżej przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

-     pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”,

-     pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Ponadto, za przychód należy uznać również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

I tak, źródła przychodów są wymienione w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przypisanie uzyskanego przychodu do określonego, jednego źródła przychodów następuje w oparciu o okoliczności faktyczne sprawy i treść przepisów ustawy.

Źródłami przychodów są m.in. wskazane w art. 10 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c.

Źródło to nie jest jednorodne i obejmuje:

-     przychody z kapitałów pieniężnych – wymienione w art. 17 ust. 1 ww. ustawy;

-     przychody z praw majątkowych, w tym ich odpłatnego zbycia – uregulowane w art. 18 powołanej ustawy.

Przy czym, zgodnie z art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W rozumieniu powołanego powyżej przepisu przychodem z praw majątkowych będzie każdy przychód, którego bezpośrednim źródłem jest prawo majątkowe, nawet jeśli prawo to nie zostało w sposób wyraźny wskazane w ustawie.

Należy bowiem zauważyć, że zawarte w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyliczenie praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy jako odrębne źródło przychodów ma charakter otwarty, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę sformułowanie „w szczególności”. Jednocześnie treść tego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zarówno przychody z wykonania (wykorzystania) tych praw jak również z ich sprzedaży.

Zgodnie z ugruntowanym poglądem, do tego źródła przychodów zalicza się m.in. przychody z wierzytelności, jeśli nie są one związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W tym miejscu wskazać należy, że wierzytelność jest prawem podmiotowym, które w stosunku zobowiązaniowym przysługuje wierzycielowi. Przy podziale praw na majątkowe i niemajątkowe podstawę będzie stanowił interes, jaki one realizują. Prawa majątkowe związane są z interesem ekonomicznym danego podmiotu. Będą to więc także wierzytelności, wynikające ze stosunków zobowiązaniowych, w wysokości wartości świadczeń majątkowych.

Cesja wierzytelności została uregulowana w artykułach 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Zgodnie z art. 509 Kodeksu cywilnego:

W myśl natomiast art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego:

Istota przeniesienia wierzytelności polega na tym, że prawa przysługujące zbywcy (dotychczasowemu wierzycielowi) przechodzą na nabywcę wierzytelności. Właściwość zobowiązania, uprawnienia wierzyciela i zobowiązania dłużnika pozostają bez zmian, gdyż w wyniku umowy cesji wierzytelności zmienia się tylko wierzyciel. Wierzytelność stanowi zatem prawo majątkowe, będące przedmiotem obrotu gospodarczego.

Z uwagi na dokonaną w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych kategoryzację źródeł przychodu, w szczególności wyodrębnienie w art. 10 ust. 1 pkt 7 tej ustawy przychodów z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, w sytuacji gdy osoba fizyczna – nieprowadząca działalności gospodarczej w zakresie obrotu wierzytelnościami – zawiera umowę cesji wierzytelności w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, przenosząc ją odpłatnie na rzecz innego podmiotu, uzyskane z tego tytułu przychody kwalifikuje się do przychodów z praw majątkowych.

Odnosząc się do opisanego zdarzenia przyszłego wyjaśniam, że kwota jaką Pani otrzyma z tytułu planowanego odpłatnego zbycia wierzytelności, przysługującej Pani na podstawie wyroku z 13 kwietnia 2018 r. Sądu Okręgowego (…) Wydział I Cywilny (…), będzie stanowiła dla Pani przychód z praw majątkowych w rozumieniu art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Reasumując, uzyskany przez Panią przychód ze sprzedaży wierzytelności będzie podlegał opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej określonej w art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podlega on kumulacji z pozostałymi dochodami, zgodnie z postanowieniami art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód ten będzie Pani zobowiązana wykazać w zeznaniu rocznym PIT-36 w wierszu: Prawa autorskie i inne prawa, o których mowa w art. 18 ustawy, składanym za rok, w którym zostanie zawarta umowa sprzedaży.

W związku z powyższym, Pani stanowisko w zakresie pytań nr 1, 3 i 4 uznałem za prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do wątpliwości, czy w przypadku zbycia wierzytelności koszty odpłatnego zbycia przedmiotowej wierzytelności należy ustalić na podstawie art. 22 ust. 1d pkt 1 w związku z art. 11 ust. 2a punkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stwierdzam co następuje.

Stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W przepisie art. 22 ust. 1 ustawodawca nie wskazuje enumeratywnie, jakie wydatki mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu. Możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kategorii kosztów uzyskania przychodów uzależniona została od istnienia związku przyczynowo-skutkowego, tzn. poniesienie wydatku ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie tego przychodu, bądź funkcjonowanie tego źródła. Kosztami uzyskania przychodów są zarówno koszty bezpośrednio, jak i pośrednio związane z uzyskiwanymi przychodami, pod warunkiem, że podatnik wykaże, iż zostały one w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów.

A zatem kosztami uzyskania przychodów są wszelkie wydatki, które łącznie spełniają następujące warunki:

-     zostały faktycznie i w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów, tzn. pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami oraz

-     nie zostały wymienione w art. 23 ustawy zawierającym katalog wydatków nie uznawanych za koszty uzyskania przychodów.

Przez „wydatek” należy rozumieć „sumę, która ma być wydana albo sumę wydaną na coś” (zob. Słownik Współczesnego Języka Polskiego pod red. Bogusława Dunaja, Warszawa 1996, s. 1200). Definicja pojęcia „wydatek” wskazuje, że oznacza on faktycznie wydaną sumę pieniędzy, uszczuplenie majątku w celu pozyskania określonego dobra (rzeczy, prawa). „Wydatek” może również dotyczyć sytuacji, gdy uszczuplenie majątku następuje w innej postaci niż środki finansowe, np. rzeczy.

W myśl natomiast art. 22 ust. 1d pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zgodnie z art. 11 ust. 2 ww. ustawy:

Stosownie do art. 11 ust. 2a ww. ustawy

Wymieniony przez Panią przepis art. 22d ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma zastosowanie do sytuacji, w których następuje zbycie nieodpłatnie nabytych rzeczy lub prawa, w stosunku do których w związku z uzyskaniem nieodpłatnego świadczenia doszło do rozpoznania u podatnika przychodu i wysokość tego przychodu została określona zgodnie z przepisem art. 11 ust. 2 i 2a tej ustawy.

W opisanej we wniosku sytuacji zasądzenie przez sąd kwoty roszczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie nie stanowiło źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, tym samym nie miał zastosowania wspomniany przez Panią art. 11 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jak wyżej wyjaśniłem przychód powstanie w związku z odpłatnym zbyciem wierzytelności przysługującej Pani na podstawie wyroku sądu. Do przychodu tego nie będzie zatem możliwe zastosowanie przepisu art. 22d ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ wcześniej nie został rozpoznany przychód, którego wysokość zostałaby określona w oparciu o art. 11 ust. 2a tej ustawy.

Dodatkowo zaznaczam, że kwota zasądzonej wierzytelności wraz z odsetkami ustawowymi za zwłokę (wartość nominalna wierzytelności), nie jest wydatkiem, który Pani poniosła w celu uzyskania przychodu.

Dlatego stwierdzam, że wartość nominalna wierzytelności nie będzie stanowiła dla Pani kosztu uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia przez Panią wierzytelności zasądzonej przez sąd.

W związku z powyższym, Pani stanowisko w zakresie pytań nr 2 i 5 uznałem za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.