Interpretacja 0112-KDIL2-1.4011.234.2026.2.DJ

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 23 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 20 kwietnia 2026 r. (wpływ 27 kwietnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawczyni wraz z nieżyjącym mężem w dniu (…) 2006 roku zawarła Umowę kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej, na podstawie którego Kredytobiorcom została wypłacona suma w wysokości (…) złotych. Przedmiotem Umowy było udzielnie kredytu w polskich złotych. Wypłacona suma w PLN została przez Bank przeliczona przy zastosowaniu kursu kupna CHF obowiązującego w dniu uruchomienia kredytu. Kwota kredytu miała być przeznaczona na sfinansowanie przedpłaty na poczet budowy i nabycia od dewelopera domu jednorodzinnego w wysokości (…) złotych oraz na pokrycie kosztów prac wykończeniowo-budowalnych w wysokości (…) złotych.

Kwota kredytu została uruchomiona transzami w datach:

-     w dniu (…) 2006 roku w wysokości (…) złotych, będąc przeliczona na sumę (…) CHF po kursie kupna tej waluty z dnia (…) 2006 roku,

-     w dniu (…) 2006 roku w wysokości (…) złotych, będąc przeliczona na sumę (…) CHF po kursie kupna tej waluty z dnia (…) 2006 roku,

-     w dniu (…) 2006 roku w wysokości (…) złotych, będąc przeliczona na sumę (…) CHF po kursie kupna tej waluty z dnia (…) 2006 roku,

-     w dniu (…) 2007 roku w wysokości (…) złotych, będąc przeliczona na sumę (…) CHF po kursie kupna tej waluty z dnia (…) 2007 roku,

-     w dniu (…) 2007 roku w wysokości (…) złotych, będąc przeliczona na sumę (…) CHF po kursie kupna tej waluty z dnia (…) 2007 roku.

W związku z podpisaniem Umowy kredytu hipotecznego Wnioskodawczyni wraz z mężem zapłaciła sumę w wysokości (…) złotych tytułem prowizji oraz (…) złotych tytułem prowizji za ubezpieczenie kredytu, (…) złotych tytułem składki za ubezpieczenie NNW. Płatność tych sum była warunkiem udzielenia kredytu hipotecznego. Dodatkowo została pobrana kwota w okresie wykonania Umowy kredytowej w wysokości (…) złotych jako składka za ubezpieczenie kredytowanej nieruchomości (następowało to poprzez mechaniczne pobranie przez kredytujący Bank - co miesiąc - należności w określonej wysokości z rachunku bankowego Wnioskodawczyni) oraz (…) złotych tytułem opłaty za sporządzenie aneksów.

Wnioskodawczyni pozwem z dnia (…) 2024 roku, zakwestionowała ważność Umowy zawartej z Bankiem. Postępowanie w sprawie z powództwa Wnioskodawczyni toczyło się przed Sądem Okręgowym w (...) pod sygn. akt (…). Wyrokiem z dnia (…) 2025 roku Sąd Okręgowy w (...) ustalając nieważność podpisanej Umowy kredytu hipotecznego zasądził m.in. od Banku na rzecz Wnioskodawczyni kwotę (…) CHF oraz kwotę (…) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienia w płatności liczonymi od dnia (…) 2024 roku do dnia zapłaty. Kwota należności w PLN obejmowała także zapłaconą prowizję oraz część kosztów ubezpieczenia nieruchomości/kredytu/NNW oraz za sporządzenie aneksów albowiem roszczenie do Banku w związku z nieważną Umową w części przypadało także na córkę Wnioskodawczyni jako spadkobiercę ustawowego zmarłego męża. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w (...) z dnia (…) 2010 roku (sygn. akt (…)) spadek po zmarłym X po 1/2 części całości przypadł Wnioskodawczyni oraz jej córce Y . Jednocześnie Sąd Okręgowy w (...) wyrokiem z dnia (…) 2025 roku zasądził od Wnioskodawczyni na rzecz Banku kwotę (…) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W dniu (…) 2025 roku Bank celem wykonania wyroku przelał na rzecz Wnioskodawczyni sumę w wysokości (…) złotych (stanowiącą równowartość kwoty (…) CHF przy zastosowaniu kursu średniego NBP z dnia płatności w wysokości (…) PLN za jeden CHF) plus należne odsetki oraz sumę (…) PLN obejmującą nie tylko zapłacone raty kapitałowo-odsetkowe ale również prowizję za udzielenie kredytu/za ubezpieczenie/za ubezpieczenie NNW oraz za ubezpieczenie nieruchomości plus należne odsetki. Wnioskodawczyni niezwłocznie po otrzymaniu od Banku sum przekazanych w związku z wykonaniem wyroku SO (...) z dnia (…) 2025 roku zapłaciła na rzecz Banku kwotę wypłaconego kapitału kredytu w wysokości (…) złotych.

Podstawą wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w (...) było ustalenie, iż Umowa kredytu hipotecznego podpisana przez Wnioskodawczynię wraz z jej nieżyjącym mężem jest sprzeczna z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego oraz z art. 58 par. 2 Kodeksu cywilnego, zawiera także klauzule abuzywne w rozumieniu treści art. 385 (1) Kodeksu cywilnego po wyłączeniu których Umowa nie może być dalej wykonywana. W konsekwencji nastąpiło ustalenie nieważności Umowy ze skutkiem ex tunc i konieczność rozliczenia stron w oparciu o zasadę dwóch kondykcji na podstawie art. 410 par. 2 Kodeksu cywilnego. W zakresie dot. należności odsetkowych Sąd uznał, iż winny one biec od daty (…) 2024 roku jako dzień następny po doręczeniu odpisu pozwu pozwanemu (Bankowi) albowiem Wnioskodawczyni wcześniej nie wzywała Banku do zapłaty. Z uwagi na okoliczność, iż Bank w toku postępowania w Sądzie Okręgowym w (...) o sygn. akt (…) wytoczył pozew wzajemny o zwrot kwoty wypłaconego kapitału kredytu nastąpiło zasądzenie od Wnioskodawczyni na jego rzecz kwoty (…) złotych tytułem zwrotu kredytu.

Formułując wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej Wnioskodawczyni widzi analogię do jej sytuacji wskazaną w rozstrzygnięciu:

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0115-KDIT3.4011.613.2023.1.DP z dnia 17 listopada 2023 roku stanowiącej, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odsetki otrzymane od Banku po unieważnieniu kredytu nie są opodatkowane,

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0114-KDIP3-2.4011.411.2024.2.AC z dnia 4 lipca 2024 roku stanowiącej, iż świadczenia restytucyjne wynikające z unieważnienia Umowy kredytowej nie stanowią przychodu podatkowego, gdyż ich celem jest przywrócenie stanu majątkowego podatnika sprzed zawarcia nieważnej Umowy,

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0112-KDIL2-1.4011.535.2024.3.DJ z dnia 30 lipca 2024 roku stanowiącej, iż zwrot przez Bank części kwoty uiszczonej tytułem spłaty kredytu mieszkaniowego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, zwrot środków przez Bank bowiem wskutek nieważności Umowy ma charakter restytucyjny nie prowadząc do powstania przychodu podatkowego,

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0115-KDIT2.4011.596.2024.2.ŁS z dnia 12 lutego 2025 roku stanowiącej, iż skutki podatkowe wypłaty środków pieniężnych zasądzonych przez Sąd prawomocnym wyrokiem unieważniającym Umowę kredytu hipotecznego stanowiących zwrot świadczeń nienależnych z tytułu uiszczenia rat kapitałowo - odsetkowych oraz odsetek za opóźnienie a także zwrot poniesionych kosztów postępowania nie stanowią przychodu podatkowego zgodnie z art. 11 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0113-KDIPT2-2.4011.112.2025.3.EC z dnia 6 maja 2025 roku stanowiącej, iż zasądzone odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie nienależnie pobranych świadczeń z tytułu unieważnionej Umowy kredytu hipotecznego są wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0113-KDIPT2-2.4011.274.2025.2.EC z dnia 13 czerwca 2025 roku stanowiącej, iż kwota zwrotu wynikająca z Ugody bankowej stanowiąca zwrot nadpłaconych rat kredytu nie jest przychodem podatkowym w rozumieniu art. 11 ust. 1 Ustawy PIT i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych,

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0113-KDIPT2-2.4011.602.2025.2.KK z dnia 2 września 2025 roku stanowiącej, iż kwota zwrotu świadczeń nienależnych z tytułu unieważnienia Umowy kredytowej oraz naliczone od niej ustawowe odsetki za opóźnienie na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych,

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0112-KDIL2-1.4011.816.2025.2.DJ z dnia 29 października 2025 roku stanowiącej, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odsetki otrzymane od Banku po unieważnieniu kredytu nie są opodatkowane,

-     Krajowej Informacji Skarbowej - interpretacji indywidualnej nr 0115-KDIT1.4011.827.2025.1.JG z dnia 15 grudnia 2025 roku stanowiącej, iż świadczenie restytucyjne wynikające z unieważnienia Umowy kredytowej nie stanowi przychodu podatkowego, gdyż nie prowadzi do realnego przysporzenia majątku podatnika a odsetki za zwłokę oraz zwrot kosztów procesu jest zwolnione z opodatkowania.

W piśmie, stanowiącym uzupełnienie podania doprecyzowała Pani wniosek o następujące informacje:

Była Pani zobowiązana z pozostałym Kredytobiorcą, tj. zmarłym mężem, do spłaty solidarnie należności wynikających z umowy kredytu hipotecznego do pełnej wysokości. Pomiędzy Panią a Pani zmarłym mężem X do śmierci męża istniała ustawowa wspólność majątkowa małżeńska. Do momentu śmierci X , tj. w okresie od podpisania Umowy – (…) 2006 roku do dnia (…) 2010 roku spłaty kredytu i pozostałych opłat związanych z kredytem hipotecznym z Umowy nr (…) zawartej z (...) Bank (…) dokonywane były z majątku wspólnego małżeńskiego.

Po śmierci X , tj. od dnia (…) 2010 roku, jedynie Pani dokonywała spłat należności związanych z umową kredytu hipotecznego wynikającego z podpisanej Umowy nr (…) z (...) Bank (…) z dnia (…) 2006 roku - odbywało się to poprzez ich potrącenie z Pani konta bankowego (w dniu (…) 2012 roku został z Bankiem zawarty Aneks do umowy umożliwiający zapłatę rat bezpośrednio w CHF, do tego momentu Pani płaciła raty w PLN po przeliczeniu ich wg kursu sprzedaży wg wewnętrznej tabeli kursowej banku z rat określonych w CHF, aneks został zawarty pomiędzy Bankiem a Panią). Dodatkowo wcześniej, bo w dniu (…) 2012 roku pomiędzy bankiem a Panią został zawarty aneks do Umowy, na podstawie którego jedynym Kredytobiorcą pozostała Pani. W dniu (…) 2010 roku X w (...) w sprawie o sygn. akt I (…) stwierdził, iż spadek po zmarłym X po 1/2 części całości przypadł Pani oraz córce Y.

Pani mąż - X zmarł w dniu (…) 2010 roku. Na podstawie postanowienia SR (...) z dnia (…) 2010 roku sygn. akt (…) spadek po zmarłym X po 1/2 części całości przypadł Pani oraz córce Y. Formalnie (nie ma żadnego dokumentu) Y nie przystąpiła do kredytu. W dniu (…) 2012 roku został zawarty aneks do Umowy kredytu hipotecznego, na podstawie którego jedynym Kredytobiorcą pozostała Pani. W okresie od dnia (…) 2010 roku do (…) 2012 roku osobą wyłącznie spłacającą kredyt była Pani. Następowało to poprzez dokonywanie ściągnięć rat i innych należności z konta należącego do Pani. W terminie późniejszym, tj. po (…) 2012 roku płatności związane z ratami i innymi należnościami wynikającymi z kredytu hipotecznego z Umowy nr (…) z dnia (…) 2006 roku zawartej z (...) Bank (…) płaciła wyłącznie Pani poprzez ich potrącenie z Pani konta przez Bank. Stroną pozwu do sądu o unieważnienie umowy, która toczyła się w SO (...) pod sygn. akt (…) była Pani i Y . Pozew dotyczył ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z dnia (…) 2006 roku zawartej z (...) Bank (…) o nr (…) a Wnioskodawczynią i X małżonkami (…) oraz zasądzenia kwot wydatkowanych w związku z wykonaniem nieważnej umowy w wysokości:

-     (…) CHF i (…) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia (…) 2024 roku do dnia zapłaty na rzecz Wnioskodawczyni,

-     (…) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia (…) 2024 roku do dnia zapłaty na rzecz Y.

Żądanie pozwu w zakresie żądania zapłaty było spowodowane okolicznością, iż do śmierci X zostały zapłacone kwoty w wysokościach:

-     (…) złotych pobranej tytułem pokrycia rat odsetkowych i kapitałowo-odsetkowych, odsetek, kosztów upomnień,

-     (…) złotych pobranej tytułem prowizji oraz (…) złotych tytułem prowizji za ubezpieczenie kredytu i (…) złotych tytułem składki na ubezpieczenie NNW,

-     (…) złotych pobranej jako składka za ubezpieczenie nieruchomości,

-     (…) złotych i (…) złotych zapłaconej tytułem opłaty za sporządzenie Aneksu nr 1 i 2,

co łącznie dawało sumę (…) złotych, zaś po śmierci X osobą wyłącznie spłacającą kredyt i inne należności z nim związane była Pani (co potwierdzał Aneks do Umowy z dnia (…) 2012 roku) i w związku z tym Pani zapłaciła kwoty w wysokościach:

-  (…) złotych i (…) CHF tytułem pokrycia rat odsetkowych i kapitałowo-odsetkowych oraz odsetek i kosztów upomnień oraz (…) złotych tytułem pokrycia składek na ubezpieczenie nieruchomości.

W konsekwencji powyższego wierzytelność Pani wobec banku wynosiła (…) złotych i (…) CHF plus należne odsetki.

W odniesieniu do Y zgłoszona w pozwie należność do zapłaty w wysokości (…) złotych wynikała z faktu, iż dziedziczyła ona w 1/2 po X a do jego śmierci została zapłacona suma w wysokości (…) złotych.

Wydany wyrok przez SO (...) z dnia (…) 2025 roku w sprawie o sygn. akt (…) obejmował:

-     ustalenie nieważności Umowy kredytu hipotecznego nr (…) z dnia (…) 2006 roku zawartej pomiędzy Wnioskodawczynią i X małżonkami (…) a (...) Bank (…),

-     zasądzenia od pozwanego – (…) Bank (…) na rzecz Pani kwoty w wysokości (…) CHF oraz (…) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia (…) 2024 roku do dnia zapłaty,

-     zasądzenie od pozwanego (...) Bank (...) na rzecz Y kwoty w wysokości (…) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia (…) 2024 roku do dnia zapłaty,

-     w pozostałym zakresie powództwa zostały oddalone,

-     jednocześnie z uwagi na wytoczenie przez Bank powództwa wzajemnego od Pani na rzecz Banku ((...) Bank (…)) została zasądzona kwota w wysokości (…) złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty i oddaleniem pozostałej części powództwa wzajemnego wobec Pani i Y ,

-     Sąd zasądził na rzecz Pani i Y kwotę w wysokości (…) złotych tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocniona się orzeczenia do dnia zapłaty i kwotę (…) złotych od Pani na rzecz (...) Bank (...) tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

-     Sąd w wyroku zniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego.

Z ww. rozstrzygnięcia wynika, że Sąd zasądził na rzecz Pani i Y kwoty wskazane w żądaniu pozwu. Zarazem Sąd oddalił żądanie wynikające z rozszerzenia pozwu z dnia (…) 2025 roku w wysokości (…) CHF (raty kapitałowo-odsetkowe) i (…) złotych (koszty ubezpieczeń) zapłacone od wytoczenia pozwu ((…) 2024 roku) do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (w dniu (…) 2024 roku) przez SO (...) w sprawie o sygn. akt (…). W ramach wykonania wyroku Bank w dniu (…) 2025 roku przelał na rzecz Pani łącznie kwotę w złotych w wysokości:

-     (…) złotych tytułem należności głównej oraz (…) złotych tytułem odsetek ustawowych od sumy (…) złotych za okres od dnia (…) 2024 roku do dnia (…) 2025 roku,

-     (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania i (…) złotych tytułem zwrotu odsetek ustawowych od kosztów procesu od dnia (…) 2025 roku.

Łącznie dawało to sumę (…) złotych.

Dodatkowo otrzymała Pani sumę w wysokości:

-     (…) złotych jako równowartość kwoty (…) CHF należności głównej i (…) CHF tytułem odsetek ustawowych od tej kwoty od dnia (…) 2024 roku do dnia (…) 2025 roku, tj. dnia dokonywania płatności przez bank. Łącznie zatem Pani od banku przysługiwała suma w wysokości (…) CHF przeliczona po kursie średnim NBP z dnia (…) 2025 roku na równowartość sumy (…) złotych.

Przekazana Pani suma przez Bank obejmowała zapłacone raty kapitałowo-odsetkowe, prowizję koszty ubezpieczeń nieruchomości/składki NNW i ubezpieczenia kredytu oraz aneksów do umowy w części przypadającej na Panią. Celem wykonania wyroku SO (...) z dnia (…) 2025 roku w sprawie o sygn. akt (…) w dniu (…) 2026 roku przelała Pani na rzecz Banku kwotę w wysokości (…) złotych. Odsetki ustawowe, które Sąd zasądził to odsetki ustawowe, o których mowa w art. 481 Kodeksu cywilnego. Bank przelał kwotę wynikającą z orzeczenia sądowego wraz z odsetkami za opóźnienie w parytetach wynikających z wyroku na rzecz Pani oraz Y .

Z treści wyroku SO (...) z dnia (…) 2025 roku, sygn. akt (…) wynika, iż kwoty wypłacone przez Bank w części należą się Pani oraz Y jak zostało to wskazane wyżej. Zgodnie z rozstrzygnięciem SO (...) zostały zasądzone sumy w wysokościach:

-     od pozwanego - (...) Bank (...) na rzecz Pani kwota (…) CHF oraz (…) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia (…) 2024 roku do dnia zapłaty,

-     od pozwanego (...) Bank (...) na rzecz Y kwota (…) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia (…) 2024 roku do dnia zapłaty,

-     w pozostałym zakresie powództwa zostały oddalone,

-     jednocześnie z uwagi na wytoczenie przez Bank powództwa wzajemnego od Pani na rzecz Banku ((...) Bank (…)) została zasądzona kwota w wysokości (…) złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty i oddaleniem w pozostałej części powództwa wzajemnego wobec Pani i Y,

-     Sąd zasądził na rzecz Pani i Y kwotę w wysokości (…) złotych tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocniona się orzeczenia do dnia zapłaty i kwotę (…) złotych od Pani na rzecz (...) Bank (...) tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Kwoty zasądzone przez Sąd wynikały z faktu wydatkowania określonych sum przez małżonków (…), spadkobrania po X oraz wydatkowania (wykonywania kredytu po jego śmierci) jedynie przez Panią.

W ramach realizacji wyroku Y otrzymała bezpośrednio od banku kwoty w wysokości:

-     (…) złotych (należność główna), (…) złotych tytułem odsetek ustawowych od dnia (…) 2024 roku do dnia (…) 2025 roku (data realizacji płatność: przez bank), (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, (…) złotych tytułem odsetek ustawowych od kosztów procesu od dnia (…) do (…) 2025 roku.

Łącznie zatem została przelana na rzecz Y kwota (…) złotych. Przelew został wykonany na rzecz Y przez Bank (na jej konto bankowe).

W wyniku wyroku sądowego:

a)  Bank zwrócił Pani środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej jako kredytobiorcy w związku z wykonaniem nieważnej umowy o nr (…) z dnia (…) 2006 roku zawartej z (...) Bank (...) Dotyczyło to sumy (…) złotych oraz (…) CHF.

Bank celem wykonania wyroku w dniu (…) 2025 roku przelał na rzecz Pani kwotę w wysokości (…) złotych tytułem należności głównej oraz (…) złotych tytułem odsetek ustawowych od sumy (…) złotych za okres od dnia (…) 2024 roku do dnia (…) 2025 roku oraz sumę (…) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania i (…) złotych tytułem zwrotu odsetek ustawowych od kosztów procesu od dnia (…) do (…) 2025 roku.

Łącznie dawało to sumę (…) złotych. Dodatkowo otrzymała Pani sumę w wysokości (…) złotych jako równowartość kwoty (…) CHF należności głównej i (…) CHF tytułem odsetek ustawowych od tej kwoty od dnia (…) 2024 roku do dnia (…) 2025 roku, tj. do dnia dokonywania płatności przez bank. Łącznie zatem przysługiwała Pani od banku suma w wysokości (…) CHF przeliczona po kursie średnim NBP z dnia (…) 2025 roku na równowartość sumy (…) złotych.

b)  Bank nie zwrócił środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty kapitału i odsetek i innych opłat związanych z kredytem, które miałyby być nienależne wskutek ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według przyjętego kursu walut.

Wszystkie kwoty zwrotu, które bank wypłacił na rzecz Pani celem wykonania wyroku SO (...) z dnia (…) 2025 roku w sprawie o sygn. akt (…) w szczególności pobrana prowizja za udzielenie kredytu, koszty związane z ustanowieniem ubezpieczenia nieruchomości/kredytu/NNW oraz za sporządzenie aneksów w związku z uznaniem umowy kredytu hipotecznego za nieważną zostały poniesione fizycznie i faktycznie jedynie przez Panią.

W części ich pobranie nastąpiło w okresie, gdy tworzyła Pani małżeństwo z X . Po jego śmierci ((…) 2010 roku) samodzielnie realizowała Pani opłaty bez uczestniczenia w tym córki - Y . Przedłożone w toku postępowania w SO (...) wyliczenia do pozwu, zostały uwzględnione w całości przez SO (...) w sprawie o sygn. akt (…). Do dnia (…) 2010 roku płatności były realizowane przez Panią w ramach majątku wspólnego małżeńskiego stron tj. z X . Od śmierci męża, Pani realizowała płatność samodzielnie ze swojego majątku. Kwoty przez Panią wydatkowane i uwzględnione przez Sąd były kwotami rzeczywistymi, tj. takimi w jakich miały one miejsce. Było to poparte zestawieniami przedłożonymi w sądzie (wydruki z kont bankowych).

Y – Pani córka uzyskała sumę w wysokości (…) złotych jedynie z tytułu spadkobrania po zmarłym ojcu X . W żadnej mierze nie uczestniczyła w wydatkowaniu tej sumy. Wskazać należy, iż:

a)  X zmarł (…) 2010 roku. Postanowienie SR (...) o stwierdzeniu nabycia spadku po X wydane zostało (…) 2010 roku (sygn. akt (…)). Na jego podstawie spadek po X po 1/2 części całości przypadł Pani oraz Y . W dniu (…) 2012 roku został zawarty aneks do umowy kredytu hipotecznego z bankiem, na podstawie którego jedynym Kredytobiorcą została Pani.

b)  Y nie dokonywała jakichkolwiek wpłat na rzecz banku tytułem spłaty nieważnej umowy kredytu hipotecznego. W okresie od śmierci ojca nie dokonywała żadnych wpłat. Kwota (…) złotych jest wartością 1/4 spłat kwot wydatkowanych w związku z wykonaniem nieważnej Umowy kredytu hipotecznego w okresie od podpisania Umowy (tj. (…) 2006 roku) do śmierci jej ojca (tj. (…) 2010 roku) z uwagi na dziedziczenie w 1/2 części całości po ojcu X .

c)  Y wniosła o nieważność umowy i zasądzenie kwoty (…) złotych pozwem z dnia (…) 2024 roku do SO w (...) , sprawa toczyła się pod sygn. akt (…), w sprawie miała status powoda.

d)  Na mocy wyroku z dnia (…) 2025 roku SO (...) sygn. akt (…) Sąd zasądził od banku na rzecz Y kwotę w wysokości (…) złotych z odsetkami od (…) 2024 roku do dnia zapłaty, oddalił powództwo wzajemne banku wobec niej i zasądził kwotę (…) złotych wraz z Panią tytułem poniesionych kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za czas uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Y w tym procesie miała status powoda.

e)  W ramach realizacji wyroku SO (...) z dnia (…) 2025 roku sygn. akt (…) w dniu (…) 2025 roku od banku Y otrzymała kwoty w wysokości:

-     (…) złotych (należność główna),

-     (…) złotych odsetki ustawowe od dnia (…) 2024 roku do dnia (…) 2025 roku (data realizacji płatności przez bank),

-     (…) złotych zwrot kosztów postępowania,

-     (…) złotych odsetki ustawowe od kosztów procesu od dnia (…) do (…) 2025 roku.

Łącznie zatem zostało przelane na rzecz Y (…) złotych. Przekazane kwoty stanowiły kwoty wpłacone celem wykonania nieważnej umowy przez rodziców Y w okresie od (…) 2006 roku do (…) 2010 roku (tj. do dnia śmierci X ) w udziale przypadającym na Y. Fizycznie Y nie wpłacała samodzielnie żadnych sum. W okresie od śmierci ojca (tj. od dnia (…) 2010 roku do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia przez SO (...) w dniu (…) 2024 roku) w sprawie o sygn. akt (…) osobą spłacającą należności w związku z kredytem była jedynie Pani.

Pytania

1)  Czy kwota zwrotu, którą Bank wypłacił Pani wskutek wykonania wyroku sądowego obejmująca zapłacone raty kapitałowo-odsetkowe oraz pobraną prowizję za udzielenie kredytu hipotecznego w związku z uznaniem Umowy kredytu hipotecznego za nieważną wskutek wyroku sądowego, będzie stanowiła po Pani stronie przychód, od którego Pani będzie zobowiązana zapłacić podatek dochodowy?

2)  Czy kwota zwrotu, którą Bank Pani wypłacił wskutek wykonania wyroku sądowego obejmująca zwrot kosztów zapłaconych w związku z ustanowieniem ubezpieczenia nieruchomości/ kredytu/NNW oraz za sporządzenie aneksów do Umowy, w związku z uznaniem Umowy kredytu hipotecznego za nieważną wskutek wyroku sądowego, będzie stanowiła po Pani stronie przychód, od którego będzie Pani zobowiązana zapłacić podatek dochodowy?

3)  Czy kwota zwrotu, którą Bank wypłacił Pani wskutek wykonania wyroku sądowego obejmująca zapłacone raty kapitałowo-odsetkowe oraz odsetki od tych sum w związku z uznaniem Umowy kredytu hipotecznego za nieważną wskutek wyroku sądowego, nie będzie stanowiła po Pani stronie przychodu, od którego będzie Pani zobowiązana zapłacić podatek dochodowy, mimo iż w wyroku sądowym należności zasądzone na Pani rzecz dotyczyły waluty CHF Bank zaś zrealizował płatność - tytułem zwolnienia się z obowiązku płatności - w PLN po średnim kursie NBP z dnia płatności?

4)  Czy ustawowe odsetki za opóźnienia wypłacone przez Bank tytułem wykonania wyroku sądowego w związku z unieważnieniem Umowy kredytu hipotecznego liczone od nienależnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych i prowizji nie podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

5)  Czy ustawowe odsetki za opóźnienia wypłacone przez Bank tytułem wykonania wyroku sądowego w związku z unieważnieniem Umowy kredytu hipotecznego liczone od nienależnie pobranych kwot w związku z wykonywaniem nieważnej Umowy w postaci zapłaconych sum na ustanowienie ubezpieczenia nieruchomości/kredytu/NNW nie podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie:

1.  w zakresie dot. pytania 1 - środki pieniężne wypłacone przez Bank jako zasądzone przez Sąd w związku z wydaniem wyroku unieważniającego Umowę kredytu hipotecznego, które stanowią zwrot wpłaconych kwot tytułem wykonania Umowy w postaci rat kapitałowo-odsetkowych oraz pobranej prowizji za udzielenie kredytu nie stanowią przychodu podatkowego zgodnie z art. 11 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

2.  w zakresie dot. pytania 2 - środki pieniężne wypłacone przez Bank jako zasądzone przez Sąd w związku z wydaniem wyroku unieważniającego Umowę kredytu hipotecznego, które stanowią zwrot kosztów zapłaconych w toku wykonywania nieważnej Umowy kredytu hipotecznego wydatkowanych w związku z ustanowieniem ubezpieczenia nieruchomości/kredytu/NNW oraz za sporządzenie aneksów do Umowy, nie stanowią przychodu podatkowego zgodnie z art. 11 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

3.  w zakresie dot. pytania 3 - środki pieniężne wypłacone tytułem wykonania wyroku sądowego unieważniającego Umowę kredytu hipotecznego stanowiące zwrot rat kapitałowo-odsetkowych zapłaconych w toku wykonywania nieważnej Umowy kredytu hipotecznego oraz odsetki od tych kwot, mimo zmiany waluty realizacji świadczenia przez Bank (płatności), nie stanowią przychodu podatkowego zgodnie z art. 11 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w konsekwencji czego odsetki od tych kwot nie podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

4.  w zakresie dot. pytania 4 - ustawowe odsetki za opóźnienie zasądzone wyrokiem sądowym w związku z unieważnieniem Umowy kredytu hipotecznego liczone od nienależnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych oraz wartość prowizji wypłacone przez Bank/zwrócone przez Bank w wyniku wykonania wyroku sądowego nie podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

5.  w zakresie dot. pytania 5 - ustawowe odsetki za opóźnienie zasądzone wyrokiem sądowym w związku z unieważnieniem Umowy kredytu hipotecznego liczone od nienależnie pobranych kwot w czasie wykonywania nieważnej Umowy w postaci zapłaconych sum na ustanowienie ubezpieczenia nieruchomości/kredytu/NNW nie podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Uzasadnienie

Według Wnioskodawczyni, podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stanowi ona, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Źródła przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednym z nich są "inne źródła", czyli źródła inne niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy). W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania "w szczególności" oznacza, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym, każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Z przedmiotowej sprawy wynika, iż Sąd Okręgowy w (...) wydając wyrok w sprawie ustalił nieważność podpisanej Umowy kredytu hipotecznego wraz z zasądzeniem na rzecz Wnioskodawczyni kwot wydatkowanych przez nią tytułem wykonania Umowy w postaci zapłaconych rat kapitałowo-odsetkowych (w PLN i CHF) oraz kwot wydatkowanych w związku z koniecznością ustanowienia ubezpieczenia nieruchomości, zapłatą prowizji, ubezpieczenia kredytu oraz składki na ubezpieczenie NNW jak i za sporządzenie aneksów do Umowy (w PLN). Stanowisko Sądu ustalające nieważność Umowy kredytu hipotecznego ze skutkiem ex tunc oznacza, iż Umowę traktuje się tak jakby w ogólne nie miała miejsca. Stąd winien nastąpić zwrot kwot wydatkowanych w związku z jej wykonaniem. W wyniku realizacji wyroku sądowego Bank wypłacił na rzecz Wnioskodawczyni łącznie kwotę w PLN w wysokości (…) PLN, przy czym w części stanowiła ona równowartość kwoty (…) CHF przeliczonej po średnim kursie NBP z dnia realizowania płatności przez Bank, tj. dnia (…) 2025 roku w wysokości (…) PLN za jednego CHF w konsekwencji czego została przekazana Wnioskodawczyni suma (…) PLN plus należne odsetki oraz kwota (…) PLN obejmującą zapłacone w części raty kapitałowo-odsetkowe, prowizje oraz składki na ubezpieczenia nieruchomości/NNW/kredytu oraz za sporządzenie aneksów do Umowy plus należne odsetki. Możliwość zapłaty przez Bank kwoty w PLN jako równowartości kwoty w CHF zasądzonej na mocy wyroku Sądu Okręgowego w (...) wynikała z treści art. 358 Kodeksu cywilnego zgodnie z którym dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej jako równowartość świadczenia w walucie obcej a wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z dnia wymagalności roszczenia, którym jest w niniejszej sprawie dzień płatności.

Zgodnie z Ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód uznaje się określony przyrost majątkowy po stronie podatnika, realną korzyść majątkowa podatnika. Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika - czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście "dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie";

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika - czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika;

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń - czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu Ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W niniejszej sprawie, na podstawie wyroku z (…) 2025 roku Sądu Okręgowego w (...) Wnioskodawczyni otrzymała zwrot - w formie przelewu na swoje konto od Banku - sum wydatkowanych wcześniej przez nią tytułem płatności rat kapitałowo-odsetkowych w związku z wykonaniem Umowy, które w części realizowane były w PLN i w CHF oraz zwrot zapłaconej prowizji za udzielenie kredytu, za ubezpieczenie kredytu/nieruchomości i NNW oraz za sporządzenie aneksów do Umowy, co płacone było w PLN. W praktyce rozstrzygnięcie Sądu przyznającego określone kwoty Wnioskodawczyni wynikało z okoliczności, iż Umowa kredytowa została podpisana pomiędzy Wnioskodawczynią i jej zmarłym w 2010 roku mężem a Bankiem. Z uwagi na okoliczność, iż pomiędzy Kredytobiorcami panował ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej i na mocy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego w (...) z dnia (…) 2010 roku spadkobiercami po zmarłym X była Wnioskodawczyni oraz jej córka (Y ) każda po 1/2 części całości, to należności przysługujące od Banku podzielone były w parytetach po 1/2 względem kwot zapłaconych do śmierci męża oraz w całości względem kwot zapłaconych po tej dacie albowiem płatności realizowała jedynie Wnioskodawczyni. Sumarycznie zatem z uwagi na fakt, iż do śmierci małżonka Wnioskodawczyni, Kredytobiorcy zapłacili kwoty w wysokościach:

-     (…) złotych pobraną tytułem pokrycia rat odsetkowych i kapitałowo-odsetkowych, odsetek, kosztów upomnień,

-     (…) złotych pobraną tytułem prowizji oraz (…) złotych tytułem prowizji za ubezpieczenie kredytu i (…) złotych tytułem składki na ubezpieczenie NNW,

-     (…) złotych pobraną jako składka za ubezpieczenie nieruchomości,

-     (…) złotych i (…) złotych tytułem opłaty za sporządzenie Aneksu nr 1 i 2,

co łącznie dawało sumę (…) złotych, zaś po śmierci X osobą wyłącznie spłacającą kredyt była Wnioskodawczyni(co potwierdzał Aneks do Umowy z dnia (…) 2012 roku) i w związku z tym Wnioskodawczyni zapłaciła kwoty w wysokościach :

-     (…) złotych i (…) CHF tytułem pokrycia rat odsetkowych i kapitałowo-odsetkowych oraz odsetek i kosztów upomnień oraz (…) złotych tytułem pokrycia składek na ubezpieczenie nieruchomości w niniejszej sprawie przysługujące na rzecz Wnioskodawczyni,

to wierzytelność o zwrot od Banku Wnioskodawczyni wynosiła (…) PLN i (…) CHF plus należne odsetki i w takiej też wysokości Sąd uznał powództwa zasądzając te kwoty stanowiące zwrot sum wydatkowanych tytułem wykonania nieważnej Umowy. Przedmiotowe powoduje, iż zasadnym jest twierdzenie, iż przyznane środki nie powiększają majątku podatnika stanowiąc zwrot niezasadnie wydatkowanych wcześniej jego należności. Zapłacona zatem Wnioskodawczyni kwota przez Bank nie powoduje faktycznego przyrostu w jej majątku, a jedynie "wyrównanie" wcześniejszego zmniejszenia jej majątku. Wobec tego, należy uznać, że taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów, a tym samym po jego stronie jako Kredytobiorcy nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Niniejsze zdeterminowane jest także treścią wyroku NSA z dnia 31 sierpnia 2017 roku o sygn. akt II FSK 2253/15, który stwierdził, iż opodatkowaniu podlega wyłącznie definitywne przysporzenie a w przypadku zwrotu poniesionego wcześniej wydatku nie dochodzi do zwiększenia aktywów podatnika (odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał) nie ma zatem przedmiotu opodatkowania.

Powyższe powoduje, iż stanowisko podatnika w odpowiedziach przez niego wskazanych jest słuszne. Środki pieniężne wypłacone przez Bank jako zasądzone przez Sąd wyrokiem unieważniającym Umowę kredytu hipotecznego, stanowią bowiem zwrot świadczeń nienależnie pobranych obejmując raty kapitałowo-odsetkowe oraz inne należności poczynione w związku z wykonaniem nieważnej Umowy. Nie są przychodem, nie będąc świadczeniem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tezy tej nie niweczy fakt dokonania płatności w PLN jako równowartości kwoty w CHF zasądzonej na mocy wyroku sądowego stanowiącej wartość wpłaconych rat kapitałowo- odsetkowych albowiem zgodnie z Kodeksem cywilnym (art. 358) dłużnik w ten sposób (Bank) sam wybrał sposób spełnienia świadczenia, które mógł zrealizować bądź w walucie obcej bądź w PLN. Brak jest zatem tutaj przychodu/powstania dodatkowego przysporzenia.

W zakresie dotyczącym odsetek ustawowych za opóźnienie, o których mowa we wniosku, podnieść należy, iż instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Podkreślenia wymaga, iż nie każde odsetki otrzymane przez osobę fizyczną podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie. Zgodnie zaś art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1)  są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2)  świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

W przedmiotowej sprawie odsetki za opóźnienie zwrotu nienależnie pobranych przez Bank świadczeń na podstawie unieważnionej przez Sąd umowy kredytu dotyczą świadczenia niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tym samym ustawowe odsetki za opóźnienie, zasądzone wyrokiem Sądu w związku z unieważnieniem Umowy kredytu hipotecznego, które zostały Wnioskodawczyni wypłacone przez Bank są objęte zwolnieniem od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji w związku z ich wypłatą nie jest Wnioskodawczyni zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Mając zatem na uwadze powyższe stanowisko Wnioskodawczyni w niniejszej sprawie należy uznać za słuszne i prawidłowe w zakresie wskazanym w treści odpowiedzi na pytania.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) – mają definitywny, a nie zwrotny charakter.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też w wyniku określonego zdarzenia, które powoduje zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Odrębnym źródłem przychodów są m.in. określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

W myśl art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38):

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Z kolei na podstawie art. 58 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:

W myśl art. 385¹ Kodeksu cywilnego:

W myśl natomiast art. 358 ww. Kodeksu cywilnego:

Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt hipoteczny sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umowy, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Zatem, w analizowanej sprawie uznać należy, że w okolicznościach przedstawionych we wniosku kwoty zwrotu, które wypłacił Pani Bank wskutek wykonania wyroku sądowego w związku z uznaniem Umowy kredytu hipotecznego za nieważną, obejmujące:

-     zapłacone raty kapitałowo-odsetkowe oraz pobraną prowizję za udzielenie kredytu hipotecznego (będące przedmiotem Pani pytania nr 1);

-     zwrot kosztów zapłaconych w związku z ustanowieniem ubezpieczenia nieruchomości/kredytu/NNW oraz za sporządzenie aneksów do Umowy (o których mowa w pytaniu nr 2);

-     zapłacone raty kapitałowo-odsetkowe, zrealizowane przez Bank w PLN po średnim kursie NBP z dnia płatności, mimo że w wyroku sądowym należności zasądzone na Pani rzecz dotyczyły waluty CHF (będące przedmiotem Pani pytania nr 3);

nie są Pani przychodem – są świadczeniem niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W wyniku tego zwrotu nie osiągnie Pani bowiem konkretnego przysporzenia majątkowego. Tym samym nie ma Pani obowiązku rozliczenia tych środków dla celów podatkowych.

Wyjaśnić bowiem należy, że kwoty te nie powodują faktycznego przyrostu w Pani majątku, a jedynie „wyrównanie” wcześniejszego zmniejszenia w Pani majątku. Wobec tego, taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów, a tym samym po Pani stronie jako kredytobiorcy nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie ma przy tym znaczenia, że Bank w wyniku realizacji wyroku sądowego wypłacił na Pani rzecz w odniesieniu do wskazanej w wyroku kwoty rat kapitałowo-odsetkowych w walucie obcej CHF jej równowartość w PLN (przeliczoną po średnim kursie NBP z dnia realizowania płatności przez Bank). Na taką możliwość wskazuje zacytowany wyżej art. 358 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej jako równowartość świadczenia w walucie obcej a wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z dnia wymagalności roszczenia, którym jest w niniejszej sprawie dzień płatności. Wobec tego, zwrot przez bank ww. kwot będzie neutralny podatkowo.

Odnosząc się natomiast do skutków podatkowych wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie (stanowiących Pani wątpliwość w zakreślonych we wniosku pytaniach nr 3, 4 i 5) wyjaśniam, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Wskazuję, że odsetki za zwłokę w wypłacie świadczeń stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże, nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wprowadzając ww. przepis ustawodawca uregulował jednoznacznie m.in. kwestię opodatkowania odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym (co ma miejsce w niniejszej sprawie).

Wobec powyższego odsetki ustawowe za opóźnienie, stanowią dla Pani przychód z innych źródeł stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże, wypłacone Pani odsetki ustawowe za opóźnienie, będące przedmiotem Pani pytań nr 3, 4, 5 - podlegają zwolnieniu od opodatkowania na podstawie wyżej zacytowanego art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W opisanej bowiem sytuacji odsetki za opóźnienie dotyczą świadczeń niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Tym samym ustawowe odsetki za opóźnienie, zasądzone wyrokiem Sądu w związku z unieważnieniem umowy kredytu hipotecznego, które zostały Pani wypłacone przez Bank (o których mowa w pytaniach nr 3, 4 i 5) są objęte zwolnieniem od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji w związku z ich wypłatą nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się do przywołanych we wniosku interpretacji indywidualnych, informuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania, ani konsekwencji wiążących, w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.