Interpretacja 0112-KDIL2-1.4011.271.2026.2.DJ

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

13 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 17 kwietnia 2026 r. (wpływ 17 kwietnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym i podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.

Wnioskodawca i drugi z kredytobiorców zawarli w dniu (…)2012 r., jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego, z (…) (dalej: Bank), w zakresie prowadzonej przez Bank działalności gospodarczej, umowę kredytu (…) o kredyt mieszkaniowy (…) (kredyt budowlano-hipoteczny przeznaczony na zakup na rynku pierwotnym nieruchomości od dewelopera lub spółdzielni mieszkaniowej; dalej: „Kredyt"), na mocy której bank udzielił, na zasadach określonych w umowie, Kredytu na sfinansowanie przedpłat na poczet nabycia od firmy deweloperskiej lokalu mieszkalnego zlokalizowanego (…).

Została ustanowiona hipoteka na nieruchomości, która była przedmiotem kredytowania.

Zgodnie z umową kredyt udzielony został w złotych w kwocie (…) zł. Cała kwota kredytu, tj. kwota (…) zł przeznaczona została na ww. cel mieszkaniowy.

Kredyt był kredytem indeksowanym kursem waluty EUR. Zgodnie z umową, wypłata Kredytu miała miejsce w walucie PLN, zaś spłata Kredytu następowała w równych ratach odsetkowo-kapitałowych w walucie EUR.

W dniu (…)2012 r. Wnioskodawca i drugi kredytobiorca zawarli związek małżeński. W małżeństwie Wnioskodawcy i drugiego kredytobiorcy obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej.

Nieruchomość zakupiona została na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawcy i drugiego kredytobiorcy. Wnioskodawca i drugi kredytobiorca przez wiele lat po zakupie, tj. do (...) 2023 r., mieszkali w przedmiotowej nieruchomości. Od (...) 2023 r. nieruchomość ta jest wynajmowana.

W dacie zawarcia Kredytu i w dacie nabycia kredytowanej nieruchomości Wnioskodawca nie był właścicielem/współwłaścicielem innych nieruchomości.

W dniu (…)2023 r. Wnioskodawca wraz z drugim kredytobiorcą dokonali przedterminowej spłaty kredytu. Łącznie Wnioskodawca wraz z drugim kredytobiorcą zapłacili Bankowi kwotę (…) EUR tytułem spłaty kapitału oraz kwotę (…) EUR tytułem odsetek.

Wnioskodawca ani drugi kredytobiorca nie korzystali do tej pory z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Bank jest podmiotem, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.

Wnioskodawca uznając, iż zawarta umowa spełnia przesłanki uznania jej za nieważną, jak również z uwagi na występowanie w niej niedozwolonych postanowień umownych w obrocie konsumenckim (tzw. klauzul abuzywnych) rozważa wystąpienie do Sądu z pozwem o ustalenie nieważności umowy i zwrot należnych z tego tytułu kwot.

Bank zwrócił się do Wnioskodawcy oraz drugiego kredytobiorcy z propozycją ugodową (dalej: „Ugoda").

Projekt Ugody zawiera następujące postanowienia:

Zważywszy na to, iż:

1.  Bank i Kredytobiorcę łączyła Umowa kredytu mieszkaniowego nr (…) z dnia (…) r., zwana dalej „Umową". Kredyt mieszkaniowy rozumiany jest jako kredyt udzielony w całości lub w części na finansowanie własnego celu mieszkaniowego Kredytobiorcy.

2.  Kredytobiorca zakwestionował postanowienia Umowy oraz jej ważność.

3.  W dniu (…)2023 r. Kredytobiorca dokonał przedterminowej spłaty, na skutek czego w księgach Banku na dzień zawarcia niniejszej Ugody nie figuruje żadne zobowiązanie z tytułu Umowy.

4.  Zamiarem Banku i Kredytobiorcy jest uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających ze spłaconej w dniu (…)2023 r., Umowy, poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym rozliczenia zakończonej Umowy w ten sposób, jakby Strony dokonały zmiany Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej.

5.  Kredytobiorca jest świadomy, że ma prawo do podniesienia przeciwko Bankowi roszczeń w związku z zawarciem, wykonywaniem lub treścią Umowy, i stoi na stanowisku, iż w szczególności może dochodzić roszczeń o uznanie postanowień Umowy, w tym dotyczących zasad ustalania kursu waluty, klauzuli ryzyka walutowego i zasad denominacji lub indeksacji, za niewiążące na podstawie art. 385¹ i nast. Kodeksu cywilnego lub stwierdzenie nieważności Umowy lub o zapłatę z ww. tytułów.

6.  Kredytobiorca stoi na stanowisku i jest świadomy, że podniesienie któregokolwiek z roszczeń, o których mowa powyżej oraz w informacji o sytuacji Kredytobiorcy, mogłoby skutkować pozytywnym dla Kredytobiorcy orzeczeniem sądowym.

7.  Bank stoi na stanowisku, że Umowa była ważna i nie uznaje za zasadne roszczeń o uznanie postanowień Umowy za niewiążące na podstawie art. 385¹ i nast. Kodeksu cywilnego lub stwierdzenie nieważności Umowy lub o zapłatę z ww. tytułów.

8.  Zamiarem Banku i Kredytobiorcy jest polubowne rozstrzygnięcie sporu dotyczącego ważności Umowy lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, a tym samym uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania.

9.  Kredytobiorca mając pełną świadomość i rozumiejąc skutki dokonywanej czynności prawnej (w tym w szczególności finansowe), które zostały mu wyjaśnione, dobrowolnie godzi się odstąpić od dochodzenia od Banku roszczeń wywodzonych z zarzutu nieważności Umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień Umowy w brzmieniu sprzed podpisania Ugody, o których mowa powyżej oraz w informacji o sytuacji Kredytobiorcy, w zamian za rozliczenie dotychczasowego kredytu wynikającego z Umowy, niezależnie od faktu jego uprzedniej całkowitej spłaty, na zasadach wynikających z Ugody.

10.  Kredytobiorca oświadcza, że zawarcie Ugody jest dobrowolne, jak również, że miał możliwość negocjowania jej postanowień.

11.  Ze względu na przyjęte w Ugodzie rozwiązania dotyczące rozliczenia kredytu wynikającego z Umowy, zgodnym zamiarem stron jest również zaniechanie dochodzenia w przyszłości roszczeń w zakresie związanym z postanowieniami dotyczącymi zawarcia i wykonywania Umowy w walucie obcej.

Strony zawierają Ugodę następującej treści:

§ 1.

1.  Strony potwierdzają, iż miały wolę zawarcia Umowy w dacie jej zawarcia.

2.  Strony potwierdzają, iż Bank wypłacił Kredytobiorcy kwotę kredytu przeznaczoną na realizację celu kredytu określonego w Umowie, a Kredytobiorca oświadcza, że wykorzystał kwotę kredytu na realizację tego celu.

3.  W księgach rachunkowych Banku na dzień (...)2023 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosiła (…) EUR, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia (...)2023 r. wynoszącym (…) PLN/EUR, zadłużenie Kredytobiorcy na dzień (...)2023 r. wynosiło (…) złotych. W dniu (...)2023 r. Kredytobiorca dokonał przedterminowej spłaty kredytu w wysokości (…) zł.

4.  Przedmiotem Ugody jest uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, między innymi w zakresie zasad rozliczenia Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy. Strony dokonują rozliczenia w oparciu o założenie zmiany waluty zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską na zasadach określonych w § 1 ust. 5 i nast.

5.  Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia na dzień (...)2023 r. Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia (…) 2012 r., stanowił kredyt złotowy udzielony na warunkach, o których mowa w § 1 ust. 6, z zachowaniem: (1) pozostałych parametrów kredytu wynikających z Umowy tj. okresu kredytowania – (…) miesięcy licząc od daty zawarcia Umowy oraz formy spłaty kredytu w ratach annuitetowych, z uwzględnieniem § 1 ust. 7, (2) poniesionych opłat, prowizji i składek ubezpieczeniowych.

6.  Warunki udzielenia kredytu złotowego, o których mowa w § 1 ust. 5, zostały określone w sposób następujący:

1)  kwota kredytu (kapitał) stanowiła sumę kwot wypłaconych tytułem kredytu i wynosiła (…) PLN; jeśli jakakolwiek część wypłaty nastąpiła w EUR, Bank przeliczył ją na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia wypłaty;

2)  oprocentowanie kredytu według zmiennej stopy procentowej zostało ustalone jako suma wskaźnika referencyjnego (...) i marży w wysokości (…)%, w dniu wypłaty kredytu lub pierwszej transzy kredytu oprocentowanie wynosiło (…)%, zaś wartość wskaźnika referencyjnego (...) z dnia wypłaty kredytu lub pierwszej transzy kredytu wynosiła (…)%; pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego (...) obowiązywał od dnia wypłaty kredytu lub pierwszej transzy i mógł być krótszy niż kolejne okresy trzymiesięczne wyznaczone w dniu wymagalności raty kredytu i odsetek; kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni trzymiesięczny okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego, z uwzględnieniem zasad liczenia terminów oznaczonych w miesiącach, przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego,

3)  wysokość marży, o której mowa w pkt 2), odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym została zawarta Umowa; informacja o jej wysokości dla poszczególnych miesięcy dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych" w arkuszu „Marża ponad śr. (…) r." w kolumnie, „Marża ponad średnią wartość (…)", opublikowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego na stronie internetowej www.knf.gov.pl pod tytułem „Dane statystyczne opisujące marżę ponad WIBOR" dla potrzeb ugód dotyczących walutowych kredytów mieszkaniowych" (dostęp do strony internetowej aktywny na dzień zawarcia Ugody),

4)  informacja o wysokości dziennej wartości wskaźnika referencyjnego (…), o którym mowa w pkt 2), dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych" w arkuszu „(…)" w kolumnie „(…)" w pliku „Dane statystyczne", o którym mowa w pkt 3); informacja o wysokości dziennej wartości wskaźnika referencyjnego (...) od roku (…) dostępna jest w tabeli „Dane historyczne" opublikowanej przez (…) na stronie internetowej: https (…).

7.  Rozliczenie dokonanych spłat kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w złotych, o którym mowa w § 1 ust. 5, a którego warunki udzielenia zostały określone w § 1 ust. 6, nastąpiło w ten sposób, że wartość spłat dokonanych na podstawie Umowy została zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie - rat kapitałowych kredytu w złotych. Powstała nadwyżka pomniejszała kapitał do spłaty kredytu, o którym mowa w § 1 ust. 6 pkt 1), od którego naliczane były kolejne odsetki, a niedobór - powiększał kapitał do spłaty, o którym mowa w § 1 ust. 6 pkt 1), od którego naliczane były kolejne odsetki. Zestawienie stanowiące podstawę rozliczenia Umowy na dzień (...) 2023 r., stanowi załącznik nr 2 do Ugody.

8.  W dniu (...) 2023 r. Kredytobiorca dokonał przedterminowej spłaty kredytu w wysokości (…) PLN, o której mowa w pkt 3) preambuły.

9.  Przy przyjęciu założenia, że nastąpiła zmiana waluty zadłużenia na walutę polską, z uwzględnieniem § 1 ust. 5-8, pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Umowy, na dzień (...) 2023 r. wynosiło (…) zł (słownie: …) złotych, w tym:

-     kapitał (pozostała do spłaty kwota kredytu) – (…) złotych;

-     odsetki bieżące - 0,00 złotych;

-     koszty i opłaty - 0,00 złotych.

W celu zakończenia wszelkich sporów dotyczących abuzywności klauzul umownych i ważności Umowy, w wyniku przeprowadzonych negocjacji strony uznają, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy został spłacony w całości.

10.  Bank, w terminie 30 dni od zawarcia Ugody, zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Kredytobiorcy kwoty dodatkowej w wysokości (…) (słownie: …) złotych na rachunek należący …..;

11.  Zawarcie ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 Kodeksu cywilnego.

12.  W związku z zawarciem Ugody, strony zgodnie oświadczają, iż nie będą występować w przyszłości względem siebie z roszczeniami wywodzonymi z postanowień Umowy, jej zawarcia oraz wykonywania w walucie obcej, ze względu na przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę waluty, wysokość i zasady spłaty wierzytelności kredytowe wynikającej z Umowy. Ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia stron w ww. zakresie.

13.  Kredytobiorca oświadcza, że przed zawarciem Ugody nie przeniósł, ani nie zobowiązał się do przeniesienia na rzecz jakiejkolwiek osoby trzeciej jakiegokolwiek roszczenia lub prawa dotyczącego lub związanego z Umową i zobowiązuje się nie dokonywać tego rodzaju czynności do dnia wejścia w życie Ugody.

Zawarcie ugody dotyczy kredytu już spłaconego w dacie jej zawarcia. Kredyt spłacony został w (…) 2023 r. Zawarcie ugody nie wiąże się z aneksowaniem umowy kredytowej. Niemniej jednak w jej treści znajdują się zapisy dotyczące zmiany dotychczasowych zasad rozliczenia Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy oraz rozliczenia w oparciu o założenie zmiany waluty zadłużenia na walutę polską. Jak wynika z ugody, „Strony przyjęły założenie, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia (…)2012 r., stanowił kredyt złotowy, co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, iż na dzień (…)2023 r. (data całkowitej faktycznej spłaty kredytu) pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Umowy, wynosiło (…) zł, w tym kapitał (pozostała do spłaty kwota kredytu) – (…) zł. W celu zakończenia wszelkich sporów dotyczących abuzywności klauzul umownych i ważności Umowy, w wyniku przeprowadzonych negocjacji strony uznają, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy został spłacony w całości".

W treści ugody brak jest jakiejkolwiek informacji, iż w związku z zawarciem ugody po stronie Wnioskodawcy i drugiego kredytobiorcy powstaje przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązku informacyjnego (tj. sporządzenia informacji PIT -11).

Ugoda przewiduje w swej treści wypłatę przez Bank na rzecz Wnioskodawcy i drugiego kredytobiorcy tzw. kwoty dodatkowej w wysokości (…) zł.

Jak wynika z udostępnionego przez Bank zestawienia spłaty Kredytu w okresie od (…)2012 r. do (...)2023 r., Wnioskodawca wraz z drugim kredytobiorcą uiścili na rzecz Banku kwotę (…) EUR (tytułem spłaty kapitału) oraz (…) EUR (tytułem spłaty odsetek). Stosując zaproponowany przez Bank kurs wymiany (…) PLN/EUR, w przeliczeniu na walutę polską Wnioskodawca wraz z drugim kredytobiorcą zapłacili Bankowi kwotę (…) zł (spłata kapitału) oraz (…) zł (spłata odsetek). Dodatkowo Wnioskodawca oraz drugi Kredytobiorca uiścili Bankowi kwotę (…) zł tytułem prowizji za udzielenie Kredytu.

Wysokość zaproponowanej przez Bank „dodatkowej kwoty" wynika z arbitralnej decyzji Banku. Ugoda nie określa charakteru kwoty dodatkowej ani tytułu, z jakiego zostaje wypłacona. Kwota nadpłaty Kredytu wynosiła (z odsetkami) (…) zł (bez uwzględnienia kwoty prowizji), a Bank zaproponował oddanie na podstawie ugody kwoty (…) zł. Dodatkowo w Ugodzie nie zawarto klauzuli, jakoby wypłacona kwota stanowiła dla Kredytobiorcy przychód na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W piśmie, stanowiącym uzupełnienie podania doprecyzował Pan, że wszyscy kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości.

Zgodnie z treścią umowy kredytowej celem zaciągniętego w 2012 r. kredytu było nabycie lokalu mieszkalnego (własnościowego), na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych - art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ww. kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty i przeznaczony na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, tj. lokalu mieszkalnego zlokalizowanego (…).

Ugoda z bankiem zostanie zawarta do końca 2026 roku.

Jak wskazano w części „ Wyczerpujące przedstawienie zaistniałego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego” w dniu (…)2023 r. Wnioskodawca wraz z drugim kredytobiorcą dokonali przedterminowej spłaty kredytu. Mając na uwadze powyższe w wyniku zawarcia ugody nie dojdzie do zwolnienia z długu (umorzenia) przez bank zadłużenia wynikającego z umowy. Kwota (…) zł stanowi, zgodnie z warunkami ugody i przyjętą metodologią jego rozliczenia, hipotetyczne saldo zadłużenia kredytu (pozostałą kwotę kapitału do spłaty), przy założeniu jego rozliczenia od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia (…)2012 r., jak kredytu złotowego. Faktyczny kredyt został spłacony w całości.

Jak wskazane zostało powyżej, w związku z proponowaną ugodą nie dojdzie do umorzenia zobowiązania po stronie kredytobiorcy. Kredyt będący przedmiotem ugody został całkowicie przedterminowo spłacony w dniu (…)2023 r.

Stroną ugody z bankiem będą wszyscy kredytobiorcy.

W odniesieniu do kwoty dodatkowej wyjaśnił Pan, że: proponowane w ugodzie środki są to środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kapitału). Będzie to zwrot części środków które zostały wpłacone przez kredytobiorcę do banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. Wypłacana kwota nie przekracza uiszczonych przez kredytobiorcę łącznie rat kapitałowo-odsetkowych z tytułu wykonania Umowy i stanowi różnicę pomiędzy łączną sumą wpłat na poczet umowy tytułem rat kapitałowo-odsetkowych a wypłaconym przez bank kapitałem kredytu (kwota stanowi nadpłatę ponad kapitał wypłacony kredytobiorcy przez Bank), zgodnie z ustaleniami stron, przy założeniu, iż wpłaty dokonane na poczet umowy tytułem rat kapitałowo-odsetkowych bezpośrednio w walucie EUR przeliczone zostały na walutę PLN po kursie średnim NBP z dnia danej wpłaty. Kwota ta stanowi kwotę ustępstwa banku, indywidualnie uzgodnioną przez strony w ramach negocjacji ugodowych.

Wypłacana przez bank na podstawie ugody kwota (…) PLN stanowi należność o jakiej mowa w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR wydanej dla: (…) (podmiot z którym zawarta została umowa kredytowa, będąca przedmiotem niniejszego wniosku o interpretację).

Pytania

1)  Czy w świetle powyższego stanu faktycznego i zapisów projektu ugody, zgodnie z którymi: „Przy przyjęciu założenia, że nastąpiła zmiana waluty zadłużenia na walutę polską, pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Umowy, na dzień (...) 2023 r. wynosiło (…) zł, w tym:

·   kapitał (pozostała do spłaty kwota kredytu) – (…) zł;

·   odsetki bieżące - 0,00 zł;

·   koszty i opłaty - 0,00 zł.

W celu zakończenia wszelkich sporów dotyczących abuzywności klauzul umownych i ważności Umowy, w wyniku przeprowadzonych negocjacji strony uznają, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy został spłacony w całości...." - wskazana ww. kwota (…) zł traktowana będzie jako umorzenie zadłużenia z tytułu kredytu?

2)  W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie 1, czy kwota umorzenia będzie stanowiła po Pana stronie przychód korzystający ze zwolnienia z opodatkowania zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

3)  Czy w świetle powyższego stanu faktycznego będzie Pan zobowiązany zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych od kwoty dodatkowej w wysokości (…) zł, którą otrzyma od Banku w wyniku zawarcia ugody?

Pana stanowisko w sprawie

Ad. 1

W ocenie Wnioskodawcy, kwota (…) zł stanowiąca, zgodnie z warunkami ugody i przyjętą metodologią jego rozliczenia, saldo zadłużenia kredytu (pozostałą kwotę kapitału do spłaty), przy założeniu jego rozliczenia od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia (…)2012 r., jak kredytu złotowego, przy jednoczesnym uznaniu, iż kredyt został spłacony w całości, nie stanowi przychodu po stronie Wnioskodawcy i drugiego kredytobiorcy. Kredyt został faktycznie, w całości, zgodnie z jego warunkami, przedterminowo spłacony przez Wnioskodawcę i drugiego kredytobiorcę. Kwota ta nie stanowi więc kwoty faktycznego umorzenia.

Ad. 2

W ocenie Wnioskodawcy, w przypadku uznania kwoty (…) zł, jako kwoty zadłużenia podlegającego umorzeniu, kwota ta będzie stanowiła po stronie Wnioskodawcy i drugiego kredytobiorcy przychód korzystający ze zwolnienia z opodatkowania zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Ad. 3

W ocenie Wnioskodawcy, kwota (…) zł, którą uzyska od Banku w wyniku zawarcia ugody nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu. Wskazać należy, że wartość spłaconych rat kredytu znacznie przewyższyła wysokość kredytu udzielonego przez Bank. Proponując Ugodę Bank zdecydował się dobrowolnie dokonać na rzecz Wnioskodawcy i drugiego Kredytobiorcy zwrotu łącznie (…) zł, nie czekając na wytoczenie powództwa przez sądem przez Wnioskodawcę. Wnioskodawca na mocy ugody ma otrzymać zwrot kwoty, którą wpłacił wcześniej do Banku z Jego środków własnych. Zatem, zwrócona przez Bank kwota nie stanowi przysporzenia majątkowego, które w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi przychód do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W tej sytuacji zwrot nienależnie pobranego świadczenia nie stanowi przychodu. Wnioskodawca otrzymał bowiem zwrot nienależnie zapłaconych Bankowi kwot.

Szczegółowe uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

-     dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

-     dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy, jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

-     pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie";

-     pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych źródłami przychodów są inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania "w szczególności", wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.

Przychód podatkowy po stronie podatnika powstanie więc zawsze, gdy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Na podmiotach dokonujących świadczeń z innych źródeł ciążą natomiast obowiązki informacyjne wynikające z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.

Umowa kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

W okolicznościach sprawy, jak wskazane zostało powyżej, wypłacając Wnioskodawcy wraz z drugim kredytobiorcą na podstawie ugody kwotę dodatkową (mimo, iż nie jest to wprost zapisane w treści ugody) bank zwróci de facto pieniądze wpłacone przez nich do banku na poczet kapitału oraz odsetek, spłacając raty kapitału.

Mając na uwadze fakt, co wynika z ww. przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, iż opodatkowaniu podlega, co do zasady, każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem kluczowym jest więc pojęcie przychodu, który zgodnie art. 11 ust. 1 ustawy należy rozumieć, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Definicja przychodu wskazuje jednak jasno, iż za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Instytucja zwolnienia z długu uregulowana została w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z przedmiotowym przepisem zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Istota zwolnienia z długu sprowadza się do tego, że skoro wierzytelność jest prawem wierzyciela, nie ma przeszkód, aby wierzyciel zrzekł się tego prawa, tj. by umorzył zobowiązanie bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Zwolnienie z długu należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem skutkuje ono wygaśnięciem zobowiązania. Samo zrzeczenie się wierzyciela aktem jednostronnym nie jest wystarczające do zwolnienia z długu. Dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, zawartego układu, czy też poprzez oświadczenie, umowę). Wierzytelność będzie umorzona wówczas, gdy wierzyciel uzyska wiadomość od dłużnika, że dłużnik przyjął zwolnienie z długu. Konsekwencją rozporządzeniowego charakteru umowy o zwolnienie jest przysporzenie po stronie dłużnika, które następuje przez zmniejszenie pasywów jego majątku. Skoro zatem dłużnik godzi się na zawarcie zwolnienia z długu to osiąga on przychód, bowiem uzyskuje on przysporzenie.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe stanowiące przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).

6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast z § 3 ww. rozporządzenia wynika, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia zmieniony rozporządzeniem z dnia 20 grudnia 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2743), które weszło w życie 24 grudnia 2022 r. stanowi, że zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazanego w § 3 ww. rozporządzenia za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Wobec powyższego, zaniechanie poboru podatku dochodowego znajdzie zastosowanie do umorzonych w do 31 grudnia 2026 r. osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia). Kwota ww. wierzytelności może przy tym obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odnosząc się do pytania 1.

W okolicznościach sprawy ugoda dotyczy kredytu już spłaconego, co miało miejsce kilka lat wcześniej. W świetle prawa kredyt jest już spłacony, a wszelkie związane z nim zabezpieczenia wygasły. Po stronie wierzyciela nie istnieje więc żadna wierzytelność, która mogłaby być przedmiotem umorzenia (mimo zapisu § 1 pkt 9 ugody). Dodatkowo potwierdza to również stanowisko banku wynikające z treści przedstawionej propozycji ugody. W ugodzie brak jest bowiem informacji, zgodnie z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o konieczności sporządzenia przez bank informacji według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłania jej podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu.

Odnosząc się do pytania 2.

W okolicznościach sprawy, jak wskazane zostało powyżej, kredyt został zaciągnięty przez Wnioskodawcę i drugiego kredytobiorcę celem zakupu nieruchomości na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych. Kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. Zawarta z bankiem umowa jest więc umową o kredyt mieszkaniowy w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Kredyt ten został udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów oraz zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości.

Dlatego też, mając na uwadze ww. okoliczności, a także ww. przepisy prawa uznać należy, iż umorzenie przez bank części kwoty kredytu zaciągniętego przez Wnioskodawców na sfinansowanie zakupu mieszkania (uznając, iż zapis § 1 pkt 9 ugody statuuje takie umorzenie), stanowić będzie dla Wnioskodawcy i drugiego kredytobiorcy przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie jednak do uzyskanego przez Wnioskodawcę i drugiego kredytobiorcę przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Odnosząc się do pytania 3.

W okolicznościach sprawy, w ocenie Wnioskodawcy, w związku z wypłatą na ich rzecz przez bank kwoty dodatkowej nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego.

W związku z zawarciem ugody kredytobiorcy otrzymają zwrot części środków pieniężnych, jakie wpłacili na rzecz banku na poczet kapitału oraz odsetek, spłacając raty kapitału. A zatem otrzymają środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione przez Wnioskodawcę i drugiego kredytobiorcę z własnych środków. Kwota dodatkowa zwrócona przez bank na podstawie ugody nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w majątku Wnioskodawcy i drugiego kredytobiorcy i będzie dla nich neutralna podatkowo, a co za tym idzie nie będzie stanowiła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych, w których Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał na brak opodatkowania kwot dodatkowych wypłacanych przez banki na podstawie ugód. Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 17 kwietnia 2025 r. (nr 0113-KDIPT1- 1.4012.138.2025.2.MG): „skoro kwota dodatkowa, którą otrzymał Pan od banku w wyniku zawartej ugody, mieści się w kwocie wpłacanej przez Pana podczas spłaty kredytu hipotecznego to jej otrzymanie nie powoduje po Pana stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego. W konsekwencji pieniądze te nie są Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie nie skutkuje po Pana stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego."

Tożsame stanowisko przedstawiono m.in. w interpretacji indywidualnej:

·  z dnia 7 października 2024 r. (nr 0115- KDIT1.4011.442.2024.2.DB),

·  z dnia 15 maja 2024 r. (nr 0112-KDIL2-1.4011.263.2024.2.MKA),

·  z dnia 1 marca 2024 r. (nr 0112- KDIL2-1.4011.75.2024.1.MK),

·  z dnia 2 lipca 2024 r. (nr 0112-KDIL2-1.4011.464.2024.2.MKA).

Z tych względów – zdaniem Wnioskodawcy – kwota, jaką otrzyma od Banku w ramach zawartej ugody nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i Wnioskodawca nie będzie musiał uiścić podatku z tego powodu.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 – inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Stosownie natomiast do art. 917 Kodeksu cywilnego:

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się zatem w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zatem, w sytuacji, gdy bank umorzy kredytobiorcy części wierzytelności z tytułu kredytu, to kwota ta stanowić będzie dla tej osoby przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie, do uzyskanego przez podatnika przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, może znaleźć zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672) przy spełnieniu warunków w nim przewidzianych. W takiej sytuacji, osoba, której kredyt zostanie umorzony nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanego przychodu.

Zgodnie bowiem z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów:

Natomiast z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że:

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, odnosząc się do Pana wątpliwości zakreślonych zadanymi we wniosku pytaniami nr 1 i 2 należy wskazać co następuje.

W niniejszej sprawie, w 2026 roku zamierza Pan zawrzeć ugodę z bankiem w celu uchylenia stanu niepewności co do roszczeń wynikających ze spłaconej umowy kredytowej. W jej treści znajdą się zapisy dotyczące zmiany dotychczasowych zasad rozliczenia Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy oraz rozliczenia w oparciu o założenie zmiany waluty zadłużenia na walutę polską. Jak wynika z ugody: „Strony przyjęły założenie, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia (…)2012 r., stanowił kredyt złotowy, co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, iż na dzień (…)2023 r. (data całkowitej faktycznej spłaty kredytu) pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Umowy, wynosiło (…) zł, w tym kapitał (pozostała do spłaty kwota kredytu) – (…) zł. W celu zakończenia wszelkich sporów dotyczących abuzywności klauzul umownych i ważności Umowy, w wyniku przeprowadzonych negocjacji strony uznają, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy został spłacony w całości".

W okolicznościach sprawy, opisanych we wniosku należy zgodzić się z Pana stanowiskiem, zgodnie z którym kwota (…) zł stanowiąca, zgodnie z warunkami ugody i przyjętą metodologią jego rozliczenia, saldo zadłużenia kredytu (pozostałą kwotę kapitału do spłaty), przy założeniu jego rozliczenia od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia (…)2012 r., jak kredytu złotowego, przy jednoczesnym uznaniu, iż kredyt został spłacony w całości, nie stanowi przychodu po stronie Wnioskodawcy. Kredyt został faktycznie, w całości, zgodnie z jego warunkami, przedterminowo spłacony przez Wnioskodawcę i drugiego kredytobiorcę. Kwota ta nie stanowi więc kwoty faktycznego umorzenia.

Z treści wniosku wynika bowiem, że w dniu (…)2023 roku Pan z żoną dokonał przedterminowej spłaty kredytu (zadłużenie na dzień (…)2023 roku wynosiło bowiem (…) zł i w tym dniu Kredytobiorca dokonał przedterminowej spłaty kredytu w wysokości (…) zł). W związku z tym - jak wyjaśnił Pan w opisie sprawy – w księgach banku nie figuruje żadne zobowiązanie z tytułu ww. Umowy. Zgodnie z informacją przez Pana zawartą we wniosku, zawarcie ugody nie wiąże się z aneksowaniem umowy kredytowej. W konsekwencji, planowane zawarcie ugody będzie dotyczyło kredytu już spłaconego w dacie jej zawarcia. Ponadto, jak sam doprecyzował Pan m.in. w uzupełnieniu podania: (…) w wyniku zawarcia ugody nie dojdzie do zwolnienia z długu (umorzenia) przez bank zadłużenia wynikającego z umowy. Kwota (…) zł stanowi, zgodnie z warunkami ugody i przyjętą metodologią jego rozliczenia, hipotetyczne saldo zadłużenia kredytu (pozostałą kwotę kapitału do spłaty), przy założeniu jego rozliczenia od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia (…)2012 r., jak kredytu złotowego. Faktyczny kredyt został spłacony w całości. (….) w związku z proponowaną ugodą nie dojdzie do umorzenia zobowiązania po stronie kredytobiorcy. Kredyt będący przedmiotem ugody został całkowicie przedterminowo spłacony w dniu (…)2023 r.

Jak już wyżej wyjaśniłem, otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy, po stronie Pana nie istnieje żadna wierzytelność, która mogłaby być przedmiotem umorzenia, gdy kredyt jest już spłacony, a wszelkie związane z nim zabezpieczenia wygasły.

Skoro więc, w niniejszej sprawie w związku z planowana ugodą nie dojdzie do umorzenia kredytu to Pana stanowisko przedstawione we wniosku w zakresie pytania nr 1 należy uznać za prawidłowe.

W konsekwencji, rozpatrywanie Pana stanowiska w sprawie w odniesieniu do ww. pytania nr 2 jest niecelowe. Zauważyć bowiem należy, że oczekuje Pan rozstrzygnięcia kwestii możliwości zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe uwarunkowane na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w przypadku uznania kwoty (…) zł jako kwoty zadłużenia podlegającego umorzeniu, która to kwota spowoduje po Pana stronie powstanie przychodu – co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Wobec tego, skoro nie dojdzie do umorzenia kwoty będącej przedmiotem pytania nr 1 i po Pana stronie przychód nie powstanie to rozpatrywanie kwestii zakreślonej pytaniem nr 2, a dotyczącej ww. zaniechania poboru podatku, jest w tym przypadku niecelowe.

Odnosząc się natomiast do skutków podatkowych otrzymania od banku kwoty dodatkowej w wyniku zawarcia ugody wyjaśniam, że zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych – co już wcześniej zauważono – można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Uzupełniając wniosek – w odniesieniu do ww. kwoty dodatkowej - wyjaśnił Pan m.in., że (…) proponowane w ugodzie środki są to środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kapitału). Będzie to zwrot części środków, które zostały wpłacone przez kredytobiorcę do banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. Wypłacana kwota nie przekracza uiszczonych przez kredytobiorcę łącznie rat kapitałowo-odsetkowych z tytułu wykonania Umowy i stanowi różnicę pomiędzy łączną sumą wpłat na poczet umowy tytułem rat kapitałowo-odsetkowych a wypłaconym przez bank kapitałem kredytu (kwota stanowi nadpłatę ponad kapitał wypłacony kredytobiorcy przez Bank), zgodnie z ustaleniami stron, przy założeniu, iż wpłaty dokonane na poczet umowy tytułem rat kapitałowo-odsetkowych bezpośrednio w walucie EUR przeliczone zostały na walutę PLN po kursie średnim NBP z dnia danej wpłaty.

Zatem, otrzymanie w ramach ugody zawartej z Bankiem ww. kwoty dodatkowej, nie spowoduje po Pana stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego. Wypłata ta będzie dla Pana neutralna podatkowo.

Dlatego, wypłata przez Bank ww. kwoty nie spowoduje u Pana powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie będzie więc miał Pan obowiązku zapłaty podatku od wypłaconej przez Bank w ramach ugody kwoty.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do przywołanych we wniosku interpretacji indywidualnych, informuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania, ani konsekwencji wiążących, w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.