Opodatkowanie odszkodowania za uzgodnione opuszczenie wynajmowanego lokalu mieszkalnego.
Osoba fizyczna w podeszłym wieku, która przez całe życie zamieszkiwała ten sam lokal, otrzymała od nowego właściciela kamienicy (spółki hotelarskiej) określoną kwotę pieniężną. Środki te wypłacono na podstawie ugody cywilnoprawnej zawartej w grudniu 2025 roku, która zobowiązywała podatnika do opuszczenia lokalu. Podatnik wskazał, że kwota ma charakter rekompensaty…
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
8 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 7 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 19 lutego 2026 r. (wpływ 23 lutego 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Otrzymał Pan odszkodowanie w wysokości (...) w związku z opuszczeniem lokalu mieszkalnego.
Ma Pan (...) lata i przez całe swoje życie zamieszkiwał Pan lokal. Mieszkanie to było zajmowane przez Pana rodzinę od okresu powojennego, kiedy to zostali do niego zakwaterowani Pana rodzice, a następnie mieszkał Pan w nim sam aż do momentu wyprowadzki. Było to Pana jedyne i stałe miejsce zamieszkania przez kilkadziesiąt lat.
W związku z nabyciem kamienicy od potomków dawnych właścicieli przez spółkę hotelarską, został Pan objęty ugodą, zawartą dnia 4 grudnia 2025 roku, przewidującą opuszczenie lokalu w zamian za wypłatę odszkodowania. Otrzymana kwota ma charakter wyłącznie kompensacyjny i nie stanowi dla Pana realnego dochodu ani przysporzenia majątkowego.
Środki te zostały oraz zostaną przeznaczone na pokrycie niezbędnych kosztów wynikających z przymusowej zmiany miejsca zamieszkania, w szczególności: kosztów wynajmu nowego mieszkania, gdzie ceny najmu są bardzo wysokie, kosztów remontu i dostosowania nowego lokalu do Pana potrzeb wynikających z podeszłego wieku, kosztów przeprowadzki oraz zakupu podstawowego wyposażenia.
Pana sytuacja życiowa jest szczególnie trudna – jest Pan osobą w podeszłym wieku, dla której konieczność opuszczenia wieloletniego miejsca zamieszkania stanowiła ogromne obciążenie psychiczne i finansowe. Nałożenie obowiązku podatkowego od przedmiotowego odszkodowania istotnie pogorszyłoby Pana sytuację materialną i mogłoby zagrozić zabezpieczeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych.
Mając na uwadze ważny interes podatnika, jak również interes publiczny, który przemawia za ochroną osób starszych przed nadmiernymi obciążeniami fiskalnymi w sytuacjach losowych i niezawinionych, uprzejmie poprosił Pan o pozytywne rozpatrzenie niniejszego wniosku i wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji o zaniechaniu poboru podatku dochodowego od wskazanej kwoty odszkodowania.
W uzupełnieniu wniosku podał Pan, co następuje.
Wypłata wskazanego odszkodowania nastąpiła w dniu 22 grudnia 2025 roku, zatem jest to stan faktyczny, który już zaistniał.
Lokal zamieszkiwał Pan od maja 1945 roku, początkowo wraz z rodzicami, następnie sam, na podstawie Dekretu o publicznej gospodarce lokalami z 1945 r., uprawniającego do zajmowania lokalu na zasadzie przydziału w zamian za obowiązek uiszczania czynszu, a następnie po zmianie ustroju w 1989 r. na podstawie umowy najmu pomiędzy Panem jako użytkownikiem lokalu a X, a później po przejęciu w administrowanie kamienicy przez kuratora sądowego, pomiędzy Panem jako użytkownikiem lokalu a tymże kuratorem sądowym. Następnie po nabyciu Kamienicy przez nowego właściciela, lokal zamieszkiwał Pan na podstawie umowy najmu.
Przedmiotowe odszkodowanie wynika z faktu, iż nowy właściciel kamienicy przedstawił nowe plany odnośnie funkcjonowania tegoż obiektu, które kolidowały ze stanem, w którym dotychczasowi mieszkańcy-użytkownicy lokali mieszkalnych zamieszkiwali tę kamienicę. Mieszkańcy zostali wezwani do opuszczenia lokali, które zamieszkiwali, na zasadzie ugody, zawartej każdy z mieszkańców indywidualnie.
Odszkodowanie jest formą rekompensaty za poniesione przez Pana nakłady remontowe na przestrzeni lat od roku 1945 do roku 2025, związane z zaadoptowaniem i przystosowaniem lokalu do zamieszkania.
Ponadto poniósł Pan koszty związane z:
· niezbędną obsługą prawną wynikającą z faktu podniesienia kwoty czynszu o 150 % przez spółkę w lutym 2024 r.,
· poszukiwaniem i przeprowadzką do nowego lokalu – adaptacją nowego lokalu do Pana potrzeb.
Poniesione na przestrzeni lat koszty i tak znacznie przekraczają przedmiotowe odszkodowanie.
Przedmiotowa należność ma na celu zrekompensować Panu szkodę związaną ze stresem, na jaki został Pan narażony w wyniku zaistniałej sytuacji, ze względu na Pana zaawansowany wiek, fakt, iż lokal zamieszkiwał Pan przez (...) lat, czyli całe Pana dotychczasowe życie, a także musiał Pan pozostawić w nim dużą część mebli, stanowiących wyposażenie mieszkania. Zmuszony był Pan ponadto do zakupu nowych mebli oraz wyposażenia nowego lokalu, który zajmuje Pan obecnie. Ponosi Pan również wysokie koszty związane z wynajmem nowego lokalu mieszkalnego, opłatami za ogrzewanie, media i wyższy czynsz.
Przedmiotowa ugoda nie jest ugodą sądową.
Przedmiotem ugody zawartej dnia 4 grudnia 2025 r. jest stan faktyczny, w którym zobowiązał się Pan w konkretnym terminie do opuszczenia lokalu oraz kwota (...) złotych wypłacona Panu przez spółkę w zamian za opuszczenie lokalu.
Stronami ugody-porozumienia są: Pan oraz Spółka.
Pytanie
Czy w świetle okoliczności przedstawionych we wniosku, otrzymane przez Pana zadośćuczynienie w kwocie (...) PLN, na podstawie ugody zawartej pomiędzy Panem a Spółką, może być zwolnione z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych?
Pana stanowisko w sprawie
W Pana ocenie, otrzymana kwota ma charakter wyłącznie kompensacyjny i nie stanowi dla Pana realnego dochodu ani przysporzenia majątkowego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pan we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten definiowany jest przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Z definicji tej wywieść można, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Natomiast katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawiera art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Jak stanowi art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Stosownie natomiast do treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878, 1222, 1871 i 1965 ), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 , lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
W świetle zaś art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy:
Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:
• otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,
• odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie: ustawy, przepisów wykonawczych do ustawy, układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,
• wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,
• nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a-g art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Podstawowym warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lub 3b jest więc jego odszkodowawczy charakter.
W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Podkreślenia wymaga, że to nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter świadczenia decyduje o tym, czy przybiera ono cechy odszkodowania/zadośćuczynienia, czy nie.
Odwołując się do prawa cywilnego, świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek, jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.
W ustawie z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.
Z informacji przedstawionych we wniosku i jego uzupełnieniu wynika, że otrzymał Pan od wynajmującego Panu lokal mieszkalny rekompensatę pieniężną w związku z podpisaniem porozumienia (ugody), które dotyczyło rozwiązania umowy najmu i dobrowolnego opuszczenia lokalu.
Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji, gdy wypłata świadczenia następuje na podstawie zawartego przez strony porozumienia, a więc wyrażonej w ten sposób woli takiego ułożenia wzajemnych relacji prawnych, nie może być mowy ani o bezprawności działania wynajmującego ani też o poniesieniu jakiejkolwiek szkody, czy krzywdy przez najemcę lokalu.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy, wypłacona Panu kwota ma w istocie charakter umowny, gdyż wynika jedynie z ustaleń pomiędzy stronami porozumienia, a jej wysokość uwzględnia interesy obu stron. Wysokość tego świadczenia nie wynika z przepisów ustaw, układów zbiorowych pracy lub innych przepisów regulujących wysokość lub zasady ustalania odszkodowania. Podpisane przez Pana porozumienie nie jest także ugodą sądową.
W konsekwencji, kwota otrzymana przez Pana od wynajmującego w związku z rozwiązaniem umowy najmu i dobrowolnym opuszczeniem wynajmowanego lokalu mieszkalnego stanowi dla Pana przychód z „innych źródeł”, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo