Interpretacja 0112-KDIL2-1.4011.622.2025.1.KP

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

10 lipca 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 10 lipca 2025 roku o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

AA

2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

BA

Opis zdarzenia przyszłego

Zainteresowany będący stroną postępowania (wnioskodawca) oraz zainteresowana niebędąca stroną postępowania (uczestniczka postępowania) są podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych podlegającymi opodatkowaniu tym podatkiem na terytorium polskim od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia.

W dniu (…) października 2006 roku wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania zawarli z Bankiem Umowę kredytu mieszkaniowego.

Zgodnie z umową kredytu:

· wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania zaciągnęli kredyt w kwocie (…) CHF na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego w G., na nieruchomości posiadającej księgę wieczystą (…), zwana dalej także nieruchomością;

· całkowita wypłata kredytu przez bank miała nastąpić do dnia (…) listopada 2007 roku;

· zabezpieczeniem kredytu była hipoteka kaucyjna na nieruchomości, weksle in blanco oraz cesja praw z polisy ubezpieczeniowej nieruchomości.

W dniu (…) maja 2008 roku wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania zawarli z bankiem aneks nr 1 do umowy kredytu, na mocy którego:

· kredyt zwiększono o kwotę (…) CHF, do łącznej kwoty (…) CHF.

W dniu (…) lipca 2013 roku wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania zawarli z bankiem aneks nr 2 do umowy kredytu, na mocy którego:

· spłata zadłużenia kredytu i odsetek następowała w drodze potrącenia z rachunku oszczędnościowego,

· zaległość została rozłożona na raty,

· spłata rat kapitałowych została zawieszona od (…) lipca 2013 roku do (…) czerwca 2014 roku.

Wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania pozostają w związku małżeńskim. Przed zawarciem związku małżeńskiego wnioskodawcy oraz uczestniczka postępowania zawarli w dniu (…) lipca 2006 roku umowę majątkową małżeńską, zgodnie z którą w ich małżeństwie obowiązywać miał ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej.

Nieruchomość gruntowa, dla której prowadzona jest księga wieczysta (…), została nabyta przez uczestniczkę postępowania przed zawarciem związku małżeńskiego do jej majątku odrębnego. Umowa kredytu została zawarta przez wnioskodawcę i uczestniczkę postępowania już po zawarciu związku małżeńskiego. Kredytobiorcami z tytułu umowy kredytu pozostają łącznie wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania.

Ze środków pozyskanych z kredytu zaciągniętego na podstawie umowy kredytowej, z uwzględnieniem aneksów numer 1 oraz 2, w całości sfinansowana została budowa domu jednorodzinnego mieszkalnego, zwanego dalej także budynkiem mieszkalnym.

Budynek mieszkalny służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych wnioskodawcy, uczestniczki postępowania oraz trójki ich wspólnych dzieci. Wnioskodawca, uczestniczka postępowania oraz ich dzieci tworzą jedno gospodarstwo domowe w rozumieniu § 1 ust. 6 rozporządzenia.

Wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania zamieszkują w budynku mieszkalnym wraz z ich dziećmi.

Kredyt mieszkaniowy zaciągnięty przez wnioskodawcę oraz uczestniczkę postępowania na podstawie umowy kredytu został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 1) lit. a) rozporządzenia.

Wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania są osobami, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1) lit. b) rozporządzenia, tj.

· są stronami umowy kredytu mieszkaniowego,

· nie korzystały z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej niż ta opisana w niniejszym wniosku.

Kredyt mieszkaniowy zaciągnięty przez wnioskodawcę oraz uczestniczkę postępowania na podstawie umowy kredytu został przeznaczony wyłącznie na wydatki określone w art. 21 ust. 1 pkt 25) updof, związane w całości z realizacją jednej inwestycji mieszkaniowej polegającej na wzniesieniu budynku mieszkalnego. Właścicielką nieruchomości pozostaje wyłącznie uczestniczka postępowania. Właścicielką budynku mieszkalnego również pozostaje wyłącznie uczestniczka postępowania. Wnioskodawca pozostaje stroną umowy kredytu, a swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokaja w budynku mieszkalnym z mocy art. 28¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny.

Pomiędzy bankiem a wnioskodawcą i uczestniczką postępowania powstał spór z powództwa banku przeciwko, który prowadzony jest pod sygn. akt: (…) w sprawie o zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym, zwany dalej „sporem”. W sporze wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania wytoczyli przeciwko bankowi powództwo wzajemne, kwestionując ważność umowy kredytu.

Bank zaproponował wnioskodawcy oraz uczestniczce postępowania zawarcie ugody sądowej, na mocy której m. in.:

· Na moment zawarcia ugody wysokość zadłużenia wnioskodawcy oraz uczestniczki postępowania wobec banku z tytułu umowy kredytu zostałaby określona na kwotę (…) PLN, na którą to kwotę składałyby się kwoty:

- kapitału,

- odsetek zapadłych niespłaconych,

- odsetek od zadłużenia przeterminowanego,

- odsetek zawieszonych,

· zadłużenie wnioskodawcy oraz uczestniczki postępowania z tytułu niezapłaconych kosztów i opłat związanych z umową kredytu zostałaby określona na kwotę (…) PLN,

· strony ugody miałyby przyjąć, że kredyt udzielony na podstawie umowy kredytu zostanie rozliczony tak jakby od daty zawarcie umowy kredytu stanowił on kredyt udzielony w walucie polskiej,

· kwota kredytu po przeliczeniu stanowiłaby sumę kwot wypłaconych tytułem kredytu i wynosiłaby (…) PLN, a kwoty wypłacone w walucie CHF zostały przeliczone na walutę polską według kursu średniego NBP z dnia wypłaty kredytu,

· wysokość spłat dokonanych przez wnioskodawcę i uczestniczkę postępowania na podstawie umowy kredytu zostałaby zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie rat kapitałowych kredytu wyrażonego w złotych; powstała w ten sposób nadwyżka pomniejszyła by kapitał do spłaty kredytu od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór powiększyłby kapitał do spłaty, od którego naliczane są kolejne odsetki, o po zmianie waluty zadłużenie na walutę polską strony uzgodniłyby jako pozostałą do spłaty kwotę wynoszącą (…) PLN,

· bank zwolniłby wnioskodawcę oraz uczestniczkę postępowania z długu w kwocie (…) PLN, która to kwota stanowi różnicę pomiędzy kwotą zadłużenia wynikającą z umowy kredytu przed zawarciem ugody sądowej a kwotą zadłużenia uzgodnioną na kwotę (…) PLN.

Dodatkowo wnioskodawca i uczestniczka postępowania wskazują, że:

· zamieszkują w budynku mieszkalnym nieprzerwanie od chwili zakończenia prac budowlanych,

· zakończenie prac budowlanych nie zostało zgłoszone do właściwego organu nadzoru budowlanego,

· wnioskodawca i uczestniczka postępowania na skutek przeoczenia nie powiadomili właściwego organu podatkowego o zmianie miejsca zamieszkania na adres właściwy dla budynku i składali deklaracje na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych do Urzędów skarbowych właściwych dla innych adresów, które jednak nie były ich adresami zamieszkania,

· kredyt zaciągnięty na podstawie umowy kredytu przez wnioskodawcę i uczestniczkę postępowania stanowi kredyt mieszkaniowy w rozumieniu § 3 ust. 1 rozporządzenia, tj.:

- został udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 roku przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, i

- jest zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości, i

- zaciągnięty został na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 updof i w tymże celu został w całości wykorzystany.

Pytanie

1. Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w stosunku do przychodu wnioskodawcy z tytułu umorzenia przez bank zobowiązania na podstawie ugody sądowej zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 rozporządzenia?

2. Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w stosunku do przychodu uczestniczki postępowania z tytułu umorzenia przez bank zobowiązania na podstawie ugody sądowej zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 rozporządzenia?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem wnioskodawcy i uczestniczki postępowania:

· w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w stosunku do przychodu wnioskodawcy z tytułu umorzenia przez bank zobowiązania na podstawie ugody sądowej, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 rozporządzenia;

· w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w stosunku do przychodu uczestniczki postępowania z tytułu umorzenia przez bank zobowiązania na podstawie ugody sądowej, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 updof:

· Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 1 a updof:

· Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 updof:

· Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

· Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 – inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

· Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez bank wierzytelności od kredytu zaciągniętego przez wnioskodawcę i uczestniczkę postępowania wskazać należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2488 z póżn. zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

· Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa. Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.):

· Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego należy zakwalifikować do przychodu wnioskodawcy i uczestniczki postępowania z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 updof.

W tym miejscu wskazać należy na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 102 (rozporządzenie). Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia:

1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z póżn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1) jednego gospodarstwa domowego albo

2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).

6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit.b.

Natomiast z § 3 ww. rozporządzenia wynika, że:

· Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

· Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2024 r.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 updof:

· Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia). Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego wynika, że:

· Wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania zawarli z bankiem umowę kredytu mieszkaniowego;

· Zgodnie z umową kredytu:

- wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania zaciągnęli kredyt na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego;

- zabezpieczeniem kredytu była hipoteka kaucyjna na nieruchomości, weksle in blanco oraz cesja praw z polisy ubezpieczeniowej nieruchomości;

· Wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania pozostają w związku małżeńskim;

· Ze środków pozyskanych z kredytu zaciągniętego na podstawie umowy kredytowej, z uwzględnieniem aneksów w całości sfinansowana została budowa domu jednorodzinnego mieszkalnego;

· Budynek mieszkalny służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych wnioskodawcy, uczestniczki postępowania oraz trójki ich wspólnych dzieci;

· Wnioskodawca, uczestniczka postępowania oraz ich dzieci tworzą jedno gospodarstwo domowe w rozumieniu § 1 ust. 6 rozporządzenia.;

· Wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania zamieszkują w budynku mieszkalnym wraz z ich dziećmi;

· Kredyt mieszkaniowy zaciągnięty przez wnioskodawcę oraz uczestniczkę postępowania na podstawie umowy kredytu został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 1) lit. a) rozporządzenia;

· Wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania są osobami, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1) lit. b) rozporządzenia, tj. są stronami umowy kredytu mieszkaniowego i nie korzystały z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej niż ta opisana w niniejszym wniosku.

· Kredyt mieszkaniowy zaciągnięty przez wnioskodawcę oraz uczestniczkę postępowania na podstawie umowy kredytu został przeznaczony wyłącznie na wydatki określone w art. 21 ust. 1 pkt 25) updof, związane w całości z realizacją jednej inwestycji mieszkaniowej polegającej na wzniesieniu budynku mieszkalnego;

· W związku z toczącym się sporem bank zaproponował wnioskodawcy oraz uczestniczce postępowania zawarcie ugody sądowej, na mocy której m. in.:

- Na moment zawarcia ugody wysokość zadłużenia wnioskodawcy oraz uczestniczki postępowania wobec banku z tytułu umowy kredytu zostałaby określona na kwotę (…) PLN,

- strony ugody miałyby przyjąć, że kredyt udzielony na podstawie umowy kredytu zostanie rozliczony tak jakby od daty zawarcie umowy kredytu stanowił on kredyt udzielony w walucie polskiej,

- kwota kredytu po przeliczeniu stanowiłaby sumę kwot wypłaconych tytułem kredytu i wynosiłaby (…) PLN, a kwoty wypłacone w walucie CHF zostały przeliczone na walutę polską według kursu średniego NBP z dnia wypłaty kredytu,

- wysokość spłat dokonanych przez wnioskodawcę i uczestniczkę postępowania na podstawie umowy kredytu zostałaby zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie rad kapitałowych kredytu wyrażonego w złotych; powstała w ten sposób nadwyżka pomniejszyła by kapitał do spłaty kredytu od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór powiększył by kapitał do spłaty, od którego naliczane są kolejne odsetki,

- po zmianie waluty zadłużenie na walutę polską strony uzgodniłyby jako pozostałą do spłaty kwotę wynoszącą (…) PLN,

- bank zwolniłby wnioskodawcę oraz uczestniczkę postępowania z długu w kwocie (…) PLN, która to kwota stanowi różnicę pomiędzy kwotą zadłużenia wynikającą z umowy kredytu przed zawarciem ugody sądowej a kwotą zadłużenia uzgodnioną na kwotę (…) PLN;

· Wnioskodawca i uczestniczka postępowania:

- zamieszkują w budynku mieszkalnym nieprzerwanie od chwili zakończenia prac budowlanych,

- zakończenie prac budowlanych nie zostało zgłoszone do właściwego organu nadzoru budowlanego,

- wnioskodawca i uczestniczka postępowania na skutek przeoczenia nie powiadomili właściwego organu podatkowego o zmianie miejsca zamieszkania na adres właściwy dla budynku i składali deklaracje na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych do Urzędów skarbowych właściwych dla innych adresów, które jednak nie były ich adresami zamieszkania,

- kredyt zaciągnięty na podstawie umowy kredytu przez wnioskodawcę i uczestniczkę postępowania stanowi kredyt mieszkaniowy w rozumieniu § 3 ust. 1 rozporządzenia, tj.: został udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 roku przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, i jest zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości, i zaciągnięty został na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 updof i w tymże celu został w całości wykorzystany.

W 21 ust. 25 pkt 1) lit. d) updof została wymieniona m.in. budowa, rozbudowa, nadbudowa, przebudowa lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego. Zatem udzielony wnioskodawcy i uczestniczce postępowania kredyt, w części która odpowiada wydatkom poniesionym na finansowanie budowy domu jednorodzinnego, wypełnia przesłanki do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w rozporządzeniu.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w swej treści odnosi się do kredytu „udzielonego”, „zaciągniętego”.

Zaniechanie poboru podatku znajduje zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy hipotecznego kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z § 3 przytoczonego rozporządzenia). Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym:

· w stosunku do przychodu wnioskodawcy z tytułu umorzenia przez bank zobowiązania na podstawie ugody sądowej zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 rozporządzenia,

· w stosunku do przychodu uczestniczki postępowania z tytułu umorzenia przez bank zobowiązania na podstawie ugody sądowej zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 rozporządzenia.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 – inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez bank wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego, zaciągniętego przez Państwa, wskazuję, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W tym miejscu wskazuję na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.).

Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów:

Natomiast z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że:

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Z powyższego wynika zatem, że zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie:

- do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie,

- do kredytów udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw,

- do kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej,

- a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz

- w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia).

Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W literze d) art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych została wymieniona m.in. budowa własnego budynku mieszkalnego. Zatem udzielony Państwu kredyt wypełnia przesłanki do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w rozporządzeniu. Fakt, że właścicielem budynku mieszkalnego na budowę którego zaciągnięty został kredyt jest wyłącznie uczestniczka postępowania nie powoduje, że kredyt ten w stosunku do Państwa nie jest kredytem mieszkaniowym, o którym mowa w rozporządzeniu.

Mając na uwadze przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe oraz powołane przepisy prawa stwierdzam, że umorzenie przez bank części kwoty kredytu zaciągniętego przez Państwa na sfinansowanie budowy budynku mieszkalnego, stanowić będzie dla Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie do uzyskanego przez Państwa przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, o którym mowa we wniosku, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Dlatego nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanego przychodu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Jednocześnie, biorąc pod uwagę kontekst całego wniosku, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyjął, że Wnioskodawca przytaczając na stronie 3 i stronie 10 odwołania do art. 21 ust. 1 pkt 25 updof miał w istocie na myśli art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.