Interpretacja 0112-KDIL2-1.4011.66.2026.3.MB

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 13 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 10 marca 2026 r. (wpływ 13 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W dniu (…) stycznia 2006 r. zawarła Pani (wspólnie z mężem) z Bankiem umowę o kredyt hipoteczny w wysokości (…) CHF. Umowa o kredyt zawarta została na lat (...) miesięcy ((...) miesięcy). Zgodnie z umową za spłatę kredytu odpowiadała Pani solidarnie z mężem. Po przekształceniach stroną umowy ostatnio był (…).

Zaciągnięty kredyt w wysokości (…) CHF (…) zł wg kursu zastosowanego przez bank do przeliczenia zobowiązania w CHF z daty uruchomienia kredytu) został wykorzystany w kwocie (…) CHF ((…) zł) i (…) CHF ((…) zł) na spłatę wcześniej zaciągniętych kredytów na budowę budynku mieszkalnego (hipotecznych), a w kwocie (…) CHF ((…) zł) na spłatę kredytu konsumpcyjnego.

Ponadto z kredytu tego opłacona została składka ubezpieczenia kredytu na okres do ustanowienia hipoteki ((…) zł). Zabezpieczenie ustanowiono na prawie wieczystego użytkowania nieruchomości, na której wzniesiony został sfinansowany z kredytu budynek mieszkalny (prawo to następnie zostało przekształcone we własność).

Wobec stwierdzonych wadami umowy o kredyt, skutkujących jej nieważnością, w dniu (…) sierpnia 2024 r. zażądali Państwo od Banku zwrotu kwoty (…) zł. Na kwotę ujętą w wezwaniu składały się: różnica pomiędzy sumą wpłat w PLN na kapitał (…) a wyrażoną w PLN kwotą uruchomienia kredytu (… zł), odsetki wpłacone w PLN ((…) zł), suma wpłat na kapitał w CHF ((…) CHF) i odsetki ((…) CHF) w przeliczeniu na PLN (wg kursu średniego NBP z (…)), składka ubezpieczenia pomostowego (…) PLN.

Po wymianie korespondencji w tej sprawie w dniu (…) lutego 2025 r. pomiędzy Państwem a bankiem została zawarta ugoda, na mocy której bank zobowiązał się wypłacić na Państwa rzecz (…) zł, a ponadto zaniechał dochodzenia kapitału („umorzył”) niewymagalną na dzień podpisania ugody kwotę niespłaconego kapitału w kwocie (…) zł.

Swoje roszczenia wobec banku wywodziła Pani z nieważności umowy o kredyt. Aczkolwiek ugoda tego nie określała, umowa o kredyt była nieważna, a przedmiotem negocjacji i zasadniczych postanowień ugody był sposób i zakres rozliczeń zwrotnych. Nie było bowiem innego prawnego powodu (causa) zawarcia przez Bank ugody, jak ochrona przed dalej idącymi roszczeniami wywodzonymi z nieważności umowy. W ugodzie w istocie chodziło o ustalenie zakresu zwrotu świadczeń dokonanych w wyniku nieważnej umowy i zaniechanie wykonywania tej umowy na przyszłość.

Wypłacona przez Bank kwota w związku z ugodą stanowi zwrot wpłaconych odsetek i części kapitału, zwiększonego wobec zmian stosowanego do rozliczenia z kredytobiorcami kursu fanka szwajcarskiego (CHF) do złotego (PLN). Ugoda tego nie precyzuje, natomiast w ten sposób określiła Pani żądanie w skierowanym do banku wezwaniu do zwrotu.

Wypłacona przez bank kwota (jak i łącznie z kwotą „umorzoną”) mieści się w kwocie (jest znacznie niższa), niż łączna kwota, którą przekazali Państwo na rzecz banku w ramach spłaty kredytu. Bank zatem ostatecznie zatrzymał kwotę wyższą niż kwota przekazaną podatnikowi tytułem uruchomienia kredytu.

Bank zamierza wystawić Pani PIT-11 w związku ze zwrotem kredytu (tak w zakresie wypłaty jak i „umorzenia”).

Ponadto wskazała Pani, że zakres zadanego przez Panią pytania dotyczy wyłącznie ustalenia, czy w realiach przestawionej sprawy raty w kwocie opisanej w ugodzie jako „umorzone” stanowią przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pytaniem nie jest objęta kwestia, czy kwota ta podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym.

Wyjaśnia Pani natomiast że:

1) W wyniku zawarcia ugody bank zwrócił Państwu środki pieniężne (łącznie (…) PLN, do ustawowej wspólności małżeńskiej).

2) W wyniku ugody zaprzestali Państwo, za zgodą banku, spłat pozostałych rat kapitałowych (po przeliczeniu na PLN) w łącznej kwocie (…) PLN. W ugodzie kwestia ta została opisana jako „umorzenie”, ale zważywszy na podstawę Państwa żądania, orzecznictwo TSUE i SN oraz fakt, że bank jednocześnie zwrócił Państwu część dokonanych wpłat, terminologia ta nie jest adekwatna do istoty prawnej sytuacji pomiędzy stronami ugody.

3) Zwrócona oraz „umorzona” kwota stanowi część różnicy pomiędzy wyrażoną w PLN kwotą dokonanych przez Państwo wpłat (na poczet kredytu i odsetek) a wyrażoną w PLN kwotą udostępnionego i wypłaconego Państwu kredytu.

Łącznie bowiem wpłacili Państwo w okresie kredytowania na poczet kapitału i odsetek (…) PLN, a wypłacona kwota kredytu wynosiła (…) PLN. Różnica zatem pomiędzy sumą dokonanych przez Państwa spłat a kwotą uruchomienia wynosiła (…) PLN (na korzyść banku). Wynik zatem zawartej ugody matematycznie był taki, że zwrócili Państwo bankowi cały udostępniony w PLN kapitał i zapłacili odsetki w łącznej kwocie (…) PLN (plus koszty uboczne np. ubezpieczenie kredytu).

W ugodzie nie został opisany mechanizm finansowo-prawny na podstawie którego bank zaproponował Państwu (a Państwo zaakceptowali) zwrot (…) PLN. Powyższe natomiast rozliczenie opiera się na założeniu, że doszło do ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych tak, jakby kredyt został udzielony w PLN, a odsetki ustalone według stopy konwencjonalnej. Matematycznie zatem bank nie umarzał Państwu żadnej należności, kapitał spłacili Państwo w całości, a ponadto zapłacili odsetki w wyżej wskazanej kwocie (…) PLN.

Wypłacona zatem przez bank kwota, łącznie z kwotą „umorzoną” mieści się w kwocie (jest znacznie niższa), niż łączna kwota, którą wpłacili Państwo na rzecz banku w ramach spłaty kredytu.

Bank zatem ostatecznie zatrzymał kwotę wyższą niż kwota przekazaną podatnikowi tytułem uruchomienia kredytu.

Pytanie

Czy kwota (…) zł, stanowiąca sumę rat kapitałowych pozostałych do spłaty do końca okresu kredytowania określonego w umowie, której dochodzenia bank się zrzekł („umorzył”) stanowi dochód do opodatkowania. Należy zaznaczyć, że kwota zwrócona jak i kwota „umorzenia”, łącznie nie przekraczają kwoty nadpłaconej w wykonaniu umowy. Jest zatem niższa to jest niższa od sumy dokonanych wpłat przez kredytobiorców ponad kwotę przekazaną do ich dyspozycji zgodnie z umową kredytową?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie, kwota stanowiąca równowartość rat kapitałowych pozostałych do spłaty, którą bank zaniechał dochodzić („umorzył”), a która łącznie z kwota zwróconą przez bank jako kwota nadpłacona nie przekracza kwoty nadpłaconej przez kredytobiorców w wykonaniu umowy, a zatem jest niższa od różnicy sumy dokonanych wpłat przez kredytobiorców i kwoty przekazanej do ich dyspozycji zgodnie z umową kredytową, nie stanowi przychodu do opodatkowania na podstawie ustawy o podatku dochodowym osób fizycznych.

Ponieważ w wyniku ugody doszło do całościowego rozliczenia umowy kredytu, a po rozliczeniu bank zatrzymał kwotę wyższą niż kwota przekazana podatnikowi tytułem uruchomienia kredytu, brak jest przychodu w rozumieniu tej ustawy. Przewidziane w ugodzie rozliczenie, tak w zakresie kwoty wypłaconej w pieniądzu jak i wynikającej z umorzenia pozostałego do spłaty kapitału stanowi zadośćuczynienie obowiązkowi zwrotu świadczenia nienależnego i potwierdzenia nieistnienia obowiązku dokonywania dalszych spłat, niezależnie od tego jak te kwestie zostały ujęte w ugodzie.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)    pieniądze i wartości pieniężne, które:

·    zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·    zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·         świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·         nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają definicji pojęcia „nieodpłatnego świadczenia”. Dokonując zatem wykładni gramatycznej, za „nieodpłatne świadczenie” uznać należy świadczenia „niewymagające opłaty, takie, za które się nie płaci, bezpłatne”. Zatem należy przyjąć, że nieodpłatnym świadczeniem jest takie zdarzenie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne przysporzenie majątku jednej osobie kosztem majątku innej osoby, innego podmiotu. Nieodpłatne świadczenie w znaczeniu prawa podatkowego obejmuje nie tylko świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności” definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę w przytoczonym już wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Pani wątpliwość budzi kwestia czy w realiach przestawionej sprawy raty w kwocie opisanej w ugodzie jako „umorzone” stanowią przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pani intencją natomiast nie jest uzyskanie stanowiska, czy „umorzona” kwota podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym.

Z przytoczonej w niniejszej interpretacji definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Zatem mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa stwierdzam – wbrew Pani stanowisku – że wartość umorzonej części kredytu na podstawie zawartej ugody z bankiem w łącznej kwocie (…) zł stanowi dla Pani przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwalifikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie ze wskazaniem we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Pani jest wnioskodawcą w niniejszej sprawie. Tym samym wystąpiła Pani o interpretację przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako jeden ze współkredytobiorców. Dlatego niniejsza interpretacja stanowi odpowiedź na pytanie w niej zawarte tylko w odniesieniu do Pani osoby. Nie wywiera ona skutku prawnego dla pozostałego kredytobiorcy – Pani męża.

Należy zastrzec, że interpretacja indywidualna dotyczy wyłącznie sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście sformułowanego pytania interpretacyjnego, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii opisanych we wniosku i jego uzupełnieniu, a w szczególności, czy w odniesieniu do umorzonej przez bank kwoty wierzytelności, przysługuje zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.

Niniejszą interpretację wydano w oparciu o opis stanu faktycznego przedstawionego we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.