Interpretacja 0112-KDIL2-1.4011.678.2026.1.MBP

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i opisanych zdarzeń przyszłych w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

22 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 22 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 5 sierpnia 2026 r. (wpływ 5 sierpnia 2026 r.). Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowany będący stroną postępowania:

Pan X;

2.  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

Pani Y.

Opis stanu faktycznego i zdarzeń przyszłych

1. W dniu (…) maja 2007 r. Y i X (zwani dalej również „Kredytobiorcami”) zawarli z Bankiem (...) („Bank”) Umowę o Kredyt Hipoteczny Nr (…) („Umowa kredytu”). Załącznikiem do Umowy kredytu był Regulamin (…). obowiązujący w dniu zawarcia Umowy kredytu („Regulamin”).

2. W Umowie kredytu kwotę kredytu określono na (…) zł (§ 2 ust. 1 Umowy kredytu).

3. Kredyt był indeksowany do waluty obcej CHF wg kursu kupna CHF zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku („Tabela”) (§ 2 ust. 2 Umowy kredytu).

4. Okres kredytowania wynosił 384 miesiące. Spłata kredytu miała następować w 384 ratach miesięcznych (w tym w jednej racie odsetkowej - w okresie karencji spłaty kredytu i 383 równych ratach miesięcznych kapitałowo – odsetkowych) w złotych, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu zgodnie z Tabelą (§ 7 Umowy kredytu).

5. Oprocentowanie kredytu było zmienne i było ustalane w Umowie kredytu jako suma stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF) oraz stałej marży banku w wysokości (…) punktu procentowego.

6. Bank wypłacił Kredytobiorcom kredyt w 2 transzach:

a) w dniu (…) maja 2007 r. – kwotę (…) zł, którą Bank przeliczył na (…) CHF po kursie (…) niewskazanym w Umowie kredytu;

b) w dniu (…) maja 2007 r. – kwotę (…) zł, którą Bank przeliczył na (…) CHF po kursie (…) niewskazanym w Umowie kredytu.

7. Łącznie kwota wypłaconego kredytu wynosiła (…) zł i została przeliczona przez Bank na kwotę (…) CHF.

8. Zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 2 Umowy kredytu oraz § 2 pkt 19) i § 3 ust. 2 Regulaminu, przeliczenie każdej transzy kredytu ze złotych na CHF miało nastąpić po kursie kupna według Tabeli obowiązującej w Banku w dniu uruchomienia danej transzy.

9. Kredytobiorcy zawierając Umowę kredytu byli małżeństwem.

10. Zabezpieczeniem spłaty kredytu była m.in. hipoteka kaucyjna na rzecz Banku w złotych polskich do kwoty (…) zł, na nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny, położony w (…).

11. Dodatkowym zabezpieczeniem kredytu była cesje z polis ubezpieczeniowych: od ognia i innych zdarzeń losowych oraz z polis na życie Kredytobiorców (§ 9 ust. 1 pkt 2 i 3 Umowy kredytu), a także ubezpieczenie pomostowe, ustanowione do dnia otrzymania odpisu z księgi wieczystej z prawomocnym wpisem hipoteki na rzecz Banku (§ 9 ust. 2 Umowy kredytu).

12. Zgodnie z postanowieniami § 7 Umowy kredytu spłata kredytu miała następować w złotych, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu zgodnie z Tabelą, poprzez bezpośrednie potrącanie przez Bank rat kredytu z rachunku Kredytobiorców prowadzonego przez Bank. Spłaty rat miały następować w tym samym dniu miesiąca, w jakim miała miejsce wypłata pierwszej transzy kredytu, począwszy od miesiąca następującego po pierwszej wypłacie środków z kredytu. Bank dokonywał ustalenia wysokości raty w CHF, następnie przeliczał ją na złote po ustalanym przez siebie kursie sprzedaży CHF i otrzymaną wartość pobierał z rachunku Kredytobiorców prowadzonego w złotych. Saldo kredytu w CHF było pomniejszane o kapitałową część pobranej raty. W okresie karencji kapitału – do uruchomienia wszystkich transz kredytu, Kredytobiorcy spłacali wyłącznie raty odsetkowe.

13. Zgodnie z Umową kredytu kredyt mógł być spłacany wyłącznie w złotych. Kredytobiorcy nie znali zasad i kryteriów ustalania kursów walut stosowanych przez Bank, ponieważ ani Umowa kredytu, ani Regulamin, ani żaden ogólnie dostępny dokument Banku ich nie zawierał. Kursy kupna i kursy sprzedaży stosowane przez Bank nie były znane Kredytobiorcom przy zawieraniu Umowy kredytu.

14. Ani Umowa kredytu, ani Regulamin nie zawierały postanowień dotyczących sposobów ustalenia kursów walut obowiązujących w Banku.

15. W dniu zawarcia Umowy kredytu ((…) maja 2007 r.) oprocentowanie kredytu wynosiło (…) % w stosunku rocznym.

16. Umowa kredytu nie była uzgodniona indywidualnie z Kredytobiorcami. Kredytobiorcom przedstawiono propozycję wzorca umowy kredytu, który był stosowany przez Bank. Postanowienia umowne dotyczące indeksacji kredytu do CHF oraz sposobu spłaty i obliczania raty kredytowej, nie podlegały negocjacji. Umowa kredytu miała charakter adhezyjny, bowiem została zawarta na wzorcu umownym stworzonym przez Bank i używanym wielokrotnie w stosunkach z konsumentami. Warunki Umowy kredytu zostały ustalone przez Bank.

17. Kredytobiorcy w relacji z Bankiem występowali jako konsumenci w rozumieniu art. 22 (1) Kodeksu cywilnego. Umowa kredytu została zawarta w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych Kredytobiorców, tj. nabycia własności działki budowlanej nr (…), położonej w (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (…) oraz spłaty kredytu mieszkaniowego zaciągniętego przez Kredytobiorców w celu zakupu lokalu mieszkalnego, położonego w (...), dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr (…), a także na spłatę kredytu konsumpcyjnego (… zł) i kart kredytowych (… zł) (§ 2 ust. 3 i 4 Umowy kredytu).

18. Kredyt był regularnie spłacany.

19. Kredytobiorcy spłacali kredyt wyłącznie w złotych.

20. Spłata kredytu od dnia zawarcia Umowy kredytu do dnia (…) lipca 2010 r. dokonywana były z majątku Kredytobiorców objętego majątkową wspólnością ustawową. W czasie trwania wspólności majątkowej, tj. w okresie do (…) lipca 2010 r. Y i X należności kredytowe wynikające z Umowy kredytu spłacali z majątku wspólnego, w którym mieli równe udziały (zgodnie z art. 43 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

W dniu (…) lipca 2010 r. Y i X zawali umowę majątkową małżeńską, na mocy której ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej, na mocy umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu (…) lipca 2010 r., Rep. A nr (…). W okresie obowiązywania Kredytobiorców rozdzielności majątkowej, tj. od dnia (…) lipca 2010 r. raty kredytu i koszty kredytu Kredytobiorcy spłacali po połowie każde z nich i każde z nich ponosiło połowę spłaty rat kredytu i kosztów kredytu w tym okresie. Kredytobiorcy fakt ten potwierdzili w swoich zeznaniach złożonych na rozprawie przed sądem w dniu (…) października 2024 r. oraz w pisemnym oświadczeniu złożonym do akt sprawy sądowej z dnia (…) listopada 2024 r. W ustroju rozdzielności majątkowej Kredytobiorcy pozostają do dnia dzisiejszego.

21. Kredytobiorcy wystąpili do Banku o uregulowanie kwestii związanych z Umową kredytu kierując do Banku wezwanie do zapłaty z dnia (…) lipca 2020 r., doręczone Bankowi w dniu (…) sierpnia 2020 r. Kredytobiorcy wezwali m.in. Bank do zwrotu łącznej kwoty (…) zł w terminie 14 dni od doręczenia Bankowi wezwania. Ponadto Kredytobiorcy zastrzegli, że dalszej spłaty kredytu będą dokonywali z zastrzeżeniem zwrotu. Banku w odpowiedzi z dnia (…) sierpnia 2020 r. na wezwanie do zapłaty skierowane przez Kredytobiorców twierdził, że Umowa kredytu jest ważna i skuteczna, stąd koniecznym było wytoczenie powództwa.

22. Roszczenie Kredytobiorców o zwrot łącznej kwoty (…) zł stało się wymagalne z dniem (…) sierpnia 2020 r. i Kredytobiorcom należne były odsetki ustawowe za opóźnienie od ww. kwoty od dnia (…) sierpnia 2020 r., gdyż Bank był w opóźnieniu z jej zwrotem.

23. W dniu (…) września 2020 r. Kredytobiorcy wystąpili do Sądu Okręgowego (dalej również „Sąd”) z pozwem przeciwko Bankowi (data wpływu do sądu (…) września 2020 r.), zmodyfikowanym pismami z dnia (…) kwietnia 2023 r., (…) października 2024 r., (…) listopada 2025 r. W ramach roszczenia głównego pozwu Kredytobiorcy wnieśli o ustalenie, że Umowa kredytu jest nieważna oraz o zasądzenie od Banku na rzecz Kredytobiorców zwrotu kwot nienależnie wpłaconych Bankowi w oparciu o nieważną Umowę kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Sprawa Kredytobiorców została zarejestrowana przez Sąd Okręgowy (…).

24. W pozwie Kredytobiorcy podnieśli, że Umowa kredytu jest nieważna. Kredytobiorcy zarzucili m.in., że w Umowie kredytu znajdują się postanowienia niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., w tym § 2 ust. 2 i § 7 ust. 1 Umowy kredytu oraz § 2 pkt 19), § 3 ust. 2 i § 8 ust. 3 Regulaminu, po których usunięciu Umowa kredytu nie może dalej funkcjonować, co prowadzi do jej nieważności. Ponadto Kredytobiorcy zarzucili, że nie zostali pouczeni, że zaciągając zobowiązanie w postaci kredytu indeksowanego do CHF byli narażeni na nieograniczone ryzyko zmiany kursów walutowych, konsekwencją którego są ciągłe wahanie zarówno wysokości rat spłaty, jak i wysokości zadłużenia z tytułu kredytu w przeliczeniu na złote polskie. Kredytobiorcy w żaden sposób nie zostali pouczeni o nieograniczonym ryzyku kursowym, nie poinformowano ich o możliwej skali wzrostu zadłużenia i rat kredytu zależnie od kursów waluty.

Kredytobiorcy w pozwie zarzucili, że kwestionowane postanowienia Umowy kredytu kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, gdyż przyznawały profesjonalnej stronie umowy wpływ na wysokość świadczenia Kredytobiorców w sposób dowolny, co wynikało z przyznanej Bankowi swobody we wskazywaniu kursu waluty obcej używanego do indeksacji.

Abuzywność spornych postanowień wynikała z braku obiektywnych wskaźników, które pozwalałyby na wyliczenie kursu waluty potrzebnego do obu etapów indeksacji, czego konsekwencją było pozostawienie Bankowi swobody w ich oznaczaniu. Taki zaś kształt umowy rażąco narusza interesy Kredytobiorców, gdyż wyłącznie ich kontrahent – Bank decyduje o wysokości świadczeń spełnianych w ramach zwrotu kredytu. W konsekwencji Bank nie był uprawniony do przeliczenia kwoty wypłacanego kredytu Kredytobiorcom wedle przyjętego przez siebie kursu CHF, a następnie do przeliczania spłaty rat kredytu wedle także przyjętego przez siebie kursu CHF. W związku z tym spełniona została hipoteza normy z art. 385 (1) § 1 k.c.

Wobec zawarcia w Umowie kredytu ww. postanowień niedozwolonych brak jest związania Kredytobiorców tymi klauzulami. Po wyeliminowaniu z Umowy kredytu klauzul przeliczeniowych i klauzuli ryzyka kursowego, nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy. Brakuje niezbędnego elementu konstrukcyjnego stosunku prawnego i niemożliwe jest jego uzupełnienie. W konsekwencji Umowa kredytu jest nieważna.

25. W trakcie postępowania sądowego Kredytobiorcy w obawie przed wypowiedzeniem przez Bank kredytu nadal spłacali kredyt, przy czym spłaty kredytu dokonywali z zastrzeżeniem zwrotu, co zastrzegli w wezwaniu do zapłaty z dnia (…) lipca 2020 r., doręczonym Bankowi w dniu (…) sierpnia 2020 r.

26. Pismami procesowymi z dnia (…) kwietnia 2023 r. (data wpływu do Sądu (…) kwietnia 2023 r.) i z dnia (…) października 2024 r. (data wpływu do Sądu (…) października 2024 r.) Kredytobiorcy rozszerzyli powództwo i zażądali w ramach roszczenia głównego zasądzenia także kwoty (…) zł (…) tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych nienależnie pobranych przez Bank w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu w okresie od (…) lipca 2020 r. do (…) września 2024 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następnego po bezskutecznym upływie 14 dni od dnia doręczenia Bankowi odpisów ww. pism procesowych Kredytobiorców zawierających rozszerzenia powództwa.

27. Podsumowując, postępowaniem sądowym objęte były kwoty nienależnie pobrane przez Bank w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu za okres od dnia zawarcia Umowy kredytu do dnia (…) września 2024 r. Sąd ustalił, że w tym okresie Kredytobiorcy wpłacili Bankowi w sumie (…) zł, w tym: (a) (…) zł tytułem rat kapitałowych i odsetkowych oraz (b) (…) zł tytułem kosztów kredytu –kosztów ubezpieczenia pomostowego.

Ponadto, Sąd ustalił, że w okresie objętym wspólnością ustawową (do (…) lipca 2010 r.) Kredytobiorcy wpłacili Bankowi nienależnie kwotę (…) zł, a po ustanowieniu rozdzielności majątkowej (w okresie od (…) lipca 2010 r. do (…) września 2024 r.) wpłacili Bankowi nienależnie łączną kwotę (…) zł, w tym X kwotę (…) i Y kwotę (…) zł.

28. W dniu (…) grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy (…) wydał wyrok („Wyrok”), w którym orzekł, że:

„1. ustala, że umowa o kredyt hipoteczny nr (…) zawarta w dniu (…) maja 2007 r. pomiędzy Bankiem oraz X i Y jest nieważna;

2. zasądza od Banku na rzecz X i Y łącznie kwotę (…) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia (…) sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty,

3. zasądza od Banku na rzecz X kwotę (…) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot: (…),

4. zasądza od Banku na rzecz Y kwotę (…) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot: (…),

5. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

6. ustala, że powodowie wygrali niniejszy w całości, pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów procesu referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku”.

29. Wyrok z (…) grudnia 2025 r. stał się prawomocny. Bank odstąpił od wniesienia apelacji.

30. Wobec prawomocnego ustalenia w Wyroku nieważności Umowy kredytu wszystkie kwoty wpłacone przez Kredytobiorców na poczet nieważnej Umowy kredytu podlegały zwrotowi, zarówno raty kredytu i koszty kredytu objęte Wyrokiem, jak również raty kredytu które nie były objęte Wyrokiem, a zostały wpłacone przez Kredytobiorców w oparciu o nieważną Umowę kredytu w okresie od (…) września 2024 r. do uprawomocnienia się Wyroku.

31. Bank potwierdził, że Kredytobiorcy w całym okresie kredytowania od dnia zawarcia Umowy kredytu do dnia wydania prawomocnego Wyroku ustalającego nieważność Umowy kredytu wpłacili Bankowi w oparciu o nieważną Umowę kredytu łączną kwotę (…) zł, w tym:

a) kwotę (…) zł tytułem rat kapitałowych i odsetkowych;

b) kwotę (…) zł tytułem opłat z tytułu ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki (ubezpieczenie pomostowe).

32. Uwzględniając sposób spłaty kredytu przez Kredytobiorców:

a) w okresie objętym wspólności ustawową Kredytobiorcy wpłacili Bankowi z majątku wspólnego kwotę (…) zł (w tym (…) zł tytułem rat kapitałowych i odsetkowych + (…) zł tytułem kosztów ubezpieczenia pomostowego),

b) w okresie objętym rozdzielnością majątkową Kredytobiorcy wpłacili Bankowi łączną kwotę (…) zł tytułem rat kapitałowych i odsetkowych, po (…) zł każde z nich.

33. Na skutek ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej pomiędzy Kredytobiorcami w skład majątku osobistego każdego z nich wszedł udział w majątku objętym dotychczas małżeńską wspólnością majątkową. Zgodnie z art. 51 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Jeśli ustrój rozdzielności majątkowej rozpoczyna się w czasie trwania małżeństwa, a dotąd małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności ustawowej, to z chwilą tą w skład majątku osobistego małżonka wchodzi udział w majątku objętym dotychczas małżeńską wspólnością majątkową. A zatem, udziały Kredytobiorców w ich wierzytelności do Banku z nieważnej Umowy kredytu stały się z mocy prawa udziałami do ½.

34. Wobec powyższego wierzytelności Kredytobiorców z tytułu nienależnie wpłaconych Bankowi kwot w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu, w okresie od dnia zawarcia Umowy kredytu do dnia uprawomocnienia się Wyroku wynosiły w sumie (…) zł, w tym:

a) (…) zł - wierzytelność Y (w tym (…) zł z tytułu rat kapitałowych i odsetkowych oraz (…) zł z tytułu kosztów ubezpieczenia pomostowego);

b) (…) zł - wierzytelność X (w tym (…) zł z tytułu rat kapitałowych i odsetkowych oraz (…) zł z tytułu kosztów ubezpieczenia pomostowego).

Powyższe kwoty potwierdził Bank w zaświadczeniu wystawionym dla Kredytobiorców z dnia (…) grudnia 2025 r.

35. Odnosząc kwotę wpłaconą przez Kredytobiorców na poczet nieważnej Umowy kredytu – w sumie kwota (…) zł (w tym Y (…) zł i X (… zł) do kwoty wypłaconego kredytu (…) zł, Kredytobiorcy nadpłacili kwotę wypłaconego kredytu.

Nadwyżka ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosi w sumie (…) zł (…), w tym nadwyżka Y ponad kwotę wypłaconego wynosi (…) zł oraz nadwyżka X ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosi (…) zł.

36. Wobec uprawomocnienia się Wyroku Kredytobiorcy w dniu (…) stycznia 2026 r. podpisali z Bankiem porozumienie kompensacyjne, które reguluje kwestię wzajemnych wierzytelności wynikających z nieważnej Umowy kredytu („Porozumienie Kompensacyjne”).

Porozumieniem Kompensacyjnym Kredytobiorcy i Bank rozliczyli prawomocny Wyrok, tj. wpłaty Kredytobiorców dokonane nienależnie w oparciu o nieważną Umowę kredytu wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie zasądzonymi od nich, jak również rozliczyli wpłaty Kredytobiorców dokonane w oparciu o nieważną Umowę kredytu w trakcie trwania postępowania sądowego (nie objęte Wyrokiem) z kwotą wypłaconego kredytu.

37. Porozumienie Kompensacyjnego przewiduje, że:

1) wierzytelność Kredytobiorców wobec Banku wynosiła w sumie (…) zł, na którą to kwotę składały się:

a) kwota (…) zł z tytułu rat kredytu uiszczonych przez Kredytobiorców na rzecz Banku na podstawie nieważnej Umowy kredytu (przy czym z tej kwoty prawomocnym Wyrokiem zasądzona została na rzecz Kredytobiorców kwota … zł); w Porozumieniu Kompensacyjnym potwierdzono, że: wierzytelność Y z tytułu rat kredytu wynosiła (…) zł oraz wierzytelność X z tytułu rat kredytu wynosiła (…) zł;

b) kwota (…) zł z tytułu ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki (tzw. ubezpieczenie pomostowe), zasądzona prawomocnym Wyrokiem; w Porozumieniu Kompensacyjnym potwierdzono, że: wierzytelność X z tego tytułu wynosiła (…) zł oraz wierzytelność X z tego tytułu wynosiła (…) zł;

c) kwota (…) zł stanowiąca odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty (…) zł od dnia (…).08.2020 r. do (…).01.2026 r. zasądzone prawomocnym Wyrokiem (przy czym wyjaśnia się, że kwota (…) zł stanowi sumę kwot zasądzonych Wyrokiem: (… zł); wyliczenie zgodnie z pkt 2, pkt 3 tiret pierwszy i pkt 4 tiret pierwszy prawomocnego Wyroku; w Porozumieniu Kompensacyjnym potwierdzono, że: wierzytelność odsetkowa Y za ww. okres wynosiła (…) zł oraz wierzytelność odsetkowa X za ww. okres wynosiła (…) zł;

d) kwota (…) zł stanowiąca odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty (…) zł od dnia (…).04.2024 r. do (…).01.2026 r. zasądzone prawomocnym Wyrokiem (przy czym wyjaśnia się, że kwota (…) zł stanowi sumę kwot: (…) zł); wyliczenie zgodnie z pkt 3 tiret drugi i pkt 4 tiret drugi prawomocnego Wyroku; w Porozumieniu Kompensacyjnym potwierdzono, że: wierzytelność odsetkowa Y za ww. okres wynosiła (…) zł oraz wierzytelność odsetkowa X za ww. okres wynosiła (…) zł;

e) kwota (…) zł stanowiąca odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty (…) zł od dnia (…).10.2024 r. do (…).01.2026 r. zasądzone prawomocnym Wyrokiem (przy czym wyjaśnia się, że kwota (…) zł stanowi sumę kwot: … zł); wyliczenia zgodnie z pkt 3 tiret trzeci i pkt 4 tiret trzeci prawomocnego Wyroku; w Porozumieniu Kompensacyjnym potwierdzono, że: wierzytelność odsetkowa Y za ww. okres wynosiła (…) zł oraz wierzytelność odsetkowa X za ww. okres wynosiła (…) zł.

W Porozumieniu Kompensacyjnym potwierdzono, że mając na uwadze powyższe wierzytelności Kredytobiorców z tytułu nienależnych wpłat na poczet nieważnej Umowy kredytu i odsetek ustawowych za opóźnienie wynosiły:

a) wierzytelność Y wobec Banku wynosiła łącznie (…) zł (… zł z tytułu rat kredytu + … zł z tytułu ubezpieczenia pomostowego + z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie: (… zł),

b) wierzytelność X wobec Banku wynosiła łącznie (…) zł (… zł z tytułu rat kredytu + (…) zł z tytułu ubezpieczenia pomostowego + z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie: (… zł).

2) Natomiast wierzytelność Banku względem Kredytobiorców wynosiła (…) zł i składała się na nią kwota wypłaconego Kredytobiorcom kapitału kredytu na podstawie nieważnej Umowy kredytu.

38. W Porozumieniu Kompensacyjnym Kredytobiorcy i Bank aby w całości rozliczyć ich roszczenia związane ze świadczeniami spełnionymi w związku z uznaną prawomocnym Wyrokiem nieważną Umową Kredytu, Bank i Kredytobiorcy potrącili wzajemnie ww. wierzytelności tj. wierzytelność Kredytobiorcy Y w wysokości (…) zł oraz wierzytelność Kredytobiorcy X w wysokości (…) zł, każdą z nich w częściach równych z ww. wierzytelnością Banku w wysokości (…) zł z tytułu wypłaconego Kredytobiorcom kapitału kredytu; wierzytelności Umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej, tj. do kwoty (…) zł.

39. W wyniku dokonanego potrącenia Porozumieniem Kompensacyjnym Kredytobiorcy rozliczyli z Bankiem całą kwotę wypłaconego kredytu, a Bank został zobowiązany do zapłaty na rzecz Kredytobiorców w sumie kwoty (…) zł, w tym na rzecz Y (…) zł i na rzecz X (…) zł.

40. Bank zrealizował swoje zobowiązanie i w dniu (…) stycznia 2026 r. w ramach realizacji Porozumienia Kompensacyjnego wypłacił:

a) kwotę (…) zł na rzecz Y, na jej rachunek bankowy,

b) kwotę (…) zł na rzecz X, na jego rachunek bankowy.

41. Kredytobiorcy są nadal małżeństwem.

42. Kredytobiorcy nadal pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej.

43. W sprawie nie doszło do ugody, ale do prawomocnego sądowego ustalenia Wyrokiem nieważności Umowy kredytu i rozliczenia wzajemnych roszczeń Banku i Kredytobiorców z nieważnej Umowy kredytu przez potrącenie.

Pytanie

1. Czy odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot nienależnie pobranych przez Bank od Kredytobiorców X i Y w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu tytułem rat kredytu i kosztów ubezpieczenia pomostowego, zasądzone od Banku na rzecz Kredytobiorców X i Y prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia (…) grudnia 2025 r., sygn. akt (…), będą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 163), z uwagi na fakt, że nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty nienależnie pobrane przez Bank od Kredytobiorców w oparciu o nieważną Umowę kredytu?

2. Czy Kredytobiorcy, Y i X będą mieli obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych im przez Bank kwot, tj. Y kwoty (…) zł oraz X kwoty (…) zł, na podstawie Porozumienia Kompensacyjnego zawartego przez Kredytobiorców z Bankiem po wydaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego (…), na mocy którego Sąd m.in. ustalił nieważność Umowy kredytu, a które to kwoty wynikają z potrącenia wzajemnych wierzytelności Banku (z tytułu zwrotu kwoty wypłaconego kapitału kredytu wypłaconego na podstawie nieważnej Umowy kredytu) oraz Kredytobiorców Y i X (z tytułu zwrotu rat kredytu i kosztów ubezpieczenia pomostowego wpłaconych nienależnie Bankowi na podstawie nieważnej Umowy kredytu oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od tych kwot, zasądzonych prawomocnym Wyrokiem)?

Państwa stanowisko w sprawie

1. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 163), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

2. W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy: Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów.

3. Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

4. Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

5. Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

6. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też, gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

7. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 - inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

8. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 Prawa bankowego, w brzmieniu na dzień zawarcia Umowy kredytu: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

9. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

10. Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt hipoteczny sądy orzekają o nieważności umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

11. Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem: Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

12. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

13. Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

14. Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

15. W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

16. Celem Porozumienia Kompensacyjnego zawartego pomiędzy Kredytobiorcami a Bankiem było:

a) rozliczenie świadczeń wynikających z nieważnej Umowy kredytu, a więc nie może ono prowadzić do uznania otrzymanych środków za przychód podatkowy Kredytobiorców;

b) rozliczenie z Kredytobiorcami zasądzonych prawomocnym Wyrokiem odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot nienależnie pobranych przez Bank w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu, które będą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (o czym szczegółowo poniżej).

17. A zatem, zwrot w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika. Po stronie żadnego z Kredytobiorców nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot części swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla każdego z Kredytobiorców neutralna podatkowo - po stronie żadnego z Kredytobiorców nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

18. Skoro Kredytobiorcy otrzymają od Banku taki zwrot - to nie będzie on stanowił przychodu dla żadnego z Kredytobiorców.

19. Tym samym - nie będzie na Kredytobiorcach ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

20. Tożsame stanowisko zostało wyrażone przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 maja 2026 r., 0115-KDIT1.4011.202.2026.1.DB; z dnia 29maja 2026 r., 0115-KDST2-2.4011.316.2026.2.PR; 9 kwietnia 2026 r., 0114-KDIP3-2.4011.157.2026.1.MN; z dnia 6 marca 2024 r., 0112-KDIL2-1.4011.37.2024.2.MKA); z dnia 4 lipca 2024 r., 0114-KDIP3-2.4011.411.2024.2.AC; z dnia 30 lipca 2024 r., 0112-KDIL2-1.4011.535.2024.3. DJ;

21. Co do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie zasądzonych na rzecz każdego z Kredytobiorców prawomocnym Wyrokiem od kwot nienależnie zapłaconych Bankowi na podstawie nieważnej Umowy kredytu wskazujemy, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.), zgodnie z którym:

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

22. Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

23. Wprowadzając ww. przepis ustawodawca uregulował jednoznacznie m.in. kwestię opodatkowania odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty od należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

24. Skoro z tytułu zwrotu wynikającego z rozliczenia wzajemnych roszczeń nie wystąpi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

25. W sytuacji Kredytobiorców, w związku z ustaleniem przez Sąd w prawomocnym Wyroku nieważności Umowy kredytu, wszystkie kwoty pobrane przez Bank od Kredytobiorców w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu tytułem rat kredytu i kosztów ubezpieczenia pomostowego stanowią świadczenie nienależne (zarówno kwoty objęte Wyrokiem jak i nie objęte Wyrokiem). A zatem po stronie żadnego z Kredytobiorców nie powstał przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zwrotu przez Bank tych kwot, tj. po stronie Y nie powstał przychód z tytułu zwrotu przez Bank kwoty (…) zł tytułem rat kredytu i (…) zł tytułem kosztów ubezp. pomostowego oraz po stronie X nie powstał przychód z tytułu zwrotu przez Bank kwoty (…) zł tytułem rat kredytu i (…) zł tytułem kosztów ubezp. pomostowego. W konsekwencji nie wystąpił obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

26. Mając na uwadze powyższe odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzone prawomocnym Wyrokiem, w tym: (a) dla X w kwocie (…) zł i (b) dla Y w kwocie (…) zł, są naliczone od świadczeń Kredytobiorców niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Oznacza to, że odsetki te podlegają zwolnieniu od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

27. Odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot nienależnie pobranych przez Bank w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu (dla każdego z Kredytobiorców po (…) zł), stanowią dla Kredytobiorców X i Y przychód z innych źródeł stosowanie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i będą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

28. Tożsame stanowisko zostało wyrażone przykładowo w interpretacji indywidulanej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia z dnia 29 maja 2026 r., 0115-KDST2-2.4011.316.2026.2.PR; z dnia 9 kwietnia 2026 r., 0114-KDIP3-2.4011.157.2026.1.MN.

PODSUMOWANIE:

29. Reasumując, Y i X nie będą mieli obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych przez Bank na podstawie Porozumienia Kompensacyjnego kwot: Y kwoty (…) zł i X kwoty (…) zł. Wypłata tych kwot stanowi element rozliczeń, mający na celu zwrot Kredytobiorcom uprzednio nienależnie wpłaconych przez nich do Banku rat kredytu i kosztów ubezpieczenia pomostowego oraz zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie zasądzonych prawomocnym Wyrokiem od kwot nienależnie pobranych przez Bank w oparciu o nieważną Umowę kredytu i rozliczonych przez potrącenie Porozumieniem Kompensacyjnym z kwotą wypłaconego kredytu.

30. Nadwyżka Y ponad kwotę wypłaconego kapitału kredytu wynosi (…) zł oraz nadwyżka X ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosi (…) zł. Kwoty te nie stanowią dodatkowego przysporzenia majątkowego po stronie Kredytobiorców, gdyż pobrał je Bank w oparciu o nieważną Umowę kredytu. Kwoty te są neutralna podatkowo dla każdego z Kredytobiorców.

31. Odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzone prawomocnym Wyrokiem na rzecz każdego z Kredytobiorców liczone od kwot nienależnie pobranych przez Bank w oparciu o nieważną Umowę kredytu, dotyczą świadczeń Kredytobiorców niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Dlatego odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzone prawomocnym Wyrokiem dla X w wysokości (…) zł i dla Y w wysokości (…) zł podlegają zwolnieniu od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

32. A zatem, ani Y ani X nie będą mieli obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych im przez Bank kwot na podstawie Porozumienia Kompensacyjnego, tj. dla (…) (…) zł i dla (…) (…) zł.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.

Na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.):

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.

Jak wynika z wniosku, w 2007 r. zawarli Państwo z bankiem umowę o kredyt hipoteczny w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. W wyroku z (…) grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy ustalił, że ww. umowa kredytowa jest nieważna. (…) stycznia 2026 r. zawarli Państwo z Bankiem porozumienie kompensacyjne.

Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Z opisu sprawy wynika, że w celu całkowitego rozliczenia wzajemnych roszczeń wynikających z nieważnej umowy kredytu dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej, wskutek czego uległy one umorzeniu w odpowiednim zakresie. W wyniku dokonanego potrącenia Bank zwrócił na Państwa rzecz kwoty, tj. dla Pani Y (…) zł i dla Pana X (…) zł.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795). Zgodnie z tym przepisem:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej, każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

Mając powyższe na uwadze, w przypadku zwrotu nadpłaty ponad kwotę wypłaconego kapitału kredytu –po stronie kredytobiorcy nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzyma on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc neutralna podatkowo – po stronie podatnika nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzymają Państwo od banku zwrot środków pieniężnych z tytułu wpłaconych przez Państwa rat kapitałowo-odsetkowych, to otrzymany przez Państwa zwrot nie będzie stanowić przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Jak już wcześniej wskazano, z definicji przychodu zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że za przychody podatkowe mogą być uznane takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Kwota otrzymanych odsetek stanowi więc przychód, gdyż jest niewątpliwie określonym przyrostem w majątku podatnika.

Zwrócić należy jednak uwagę, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wypłacona przez bank kwota stanowiąca odsetki ustawowe, będzie stanowiła dla Państwa przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro z tytułu zwrotu wynikającego z rozliczenia wzajemnych roszczeń nie wystąpi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Otrzymane przez Państwa odsetki ustawowe – stanowią dla Państwa przychód podatkowy, ale zgodnie z ww. art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy przychód ten korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych.

W konsekwencji nie będą Państwo mieli obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych Państwu kwot na podstawie porozumienia kompensacyjnego.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

-        stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia;

-        zdarzeń przyszłych, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan X (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·       w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·       w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.