Interpretacja 0112-KDIL2-1.4011.866.2025.2.TR

Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanych zdarzeń przyszłych w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

·       nieprawidłowe w części odnoszącej się do zaniechania poboru podatku w przypadkach: refinansowania kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej, kosztów z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki, kosztów z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy, kosztów z tytułu ubezpieczenia na życie oraz na wypadek trwałej i całkowitej niezdolności do pracy, opłaty z tytułu wyceny Nieruchomości

·       i prawidłowe w pozostałej części.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

24 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 16 września 2025 roku o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 10 grudnia 2025 r. (wpływ 17 grudnia 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

X;

2. Zainteresowani niebędący stroną postępowania:

Y;

Z;

Q.

Opis zdarzeń przyszłych

W 2008 r. X oraz Y zamierzali zakupić lokal mieszkalny na własne potrzeby mieszkaniowe. Lokal ten zakupili i do dzisiaj w nim zamieszkują.

W celu sfinansowania tego zakupu zawarli w dniu 30 maja 2008 r. umowę kredytu, indeksowaną kursem CHF, z Bankiem (dalej: „Umowa Kredytu”).

Zgodnie z Umową Kredytu: „W dniu wypłaty saldo kredytu jest wyrażane w walucie do której indeksowany jest Kredyt według kursu kupna waluty, do której indeksowany jest Kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez Bank, opisanej szczegółowo w § 17. Następnie saldo walutowe przeliczane jest dziennie na złote według kursu sprzedaży waluty do której indeksowany jest Kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez Bank, opisanej szczegółowo w § 17. (...)”.

Z uwagi na brak tzw. zdolności kredytowej, stronami Umowy Kredytu zostali także rodzice Y, tj. Z i Q (dalej wszyscy określani łącznie jako: „Kredytobiorcy”).

W ramach Umowy Kredytu Bank wypłacił Kredytobiorcom łącznie kwotę w wysokości 338.300,00 zł, w tym:

a)    297.699,99 zł - tytułem ceny zakupu nieruchomości mieszkalnej,

b)    30.600,00 zł - na pokrycie części kosztów wykończenia nieruchomości mieszkalnej,

c)    10.000,00 zł - na refinansowanie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej.

Umowa Kredytu została zabezpieczona hipoteką ustanowioną na kredytowanej nieruchomości.

Kredytobiorcy zawarli Umowę Kredytu ze spółką Bank. Bank ten został przejęty z dniem 27 października 2009 r. przez Bank, dalej: „Bank”.

W związku z zastosowaniem w Umowie Kredytu postanowień niedozwolonych, w 2022 r. Kredytobiorcy wnieśli przeciwko Bankowi do Sądu Okręgowego pozew o ustalenie nieważności umowy kredytowej oraz o zapłatę całości kwot wpłaconych na rzecz Banku jako nienależnych.

Sprawa toczyła się przed Sądem Okręgowym. W dniu 30 października 2024 r. Sąd Okręgowy wydał wyrok uwzględniający powództwo, tj. m.in. stwierdzający nieważność umowy kredytowej w całości. Apelację od wyroku wniósł Bank. Sprawa zawisła przed Sądem Apelacyjnym (...) i do dnia składania niniejszego wniosku nie została zakończona.

Obecnie Bank oraz Kredytobiorcy zamierzają zawrzeć ugodę dotyczącą Umowy Kredytu.

Zgodnie z treścią projektu ugody przedstawionego przez Bank:

a)    „Bank wypłacił na rzecz Klienta kwotę 338.300,00 PLN. Na dzień sporządzenia Ugody, Klient zapłacił na rzecz Banku kwotę 436.997,25 PLN.

b)    na dzień sporządzenia Ugody aktualne zadłużenie Klienta wobec Banku na podstawie Umowy wyrażone jest w CHF i wynosi łącznie 89.642,46 CHF („Aktualne Zadłużenie”), na którą to kwotę składają się:

·         kapitał kredytu pozostający do spłaty: 85.757,43 CHF,

·         odsetki umowne od kapitału kredytu: 3.715,16 CHF,

·         pozostałe odsetki, opłaty i koszty: 169,87 CHF.

c)    Wartość Aktualnego Zadłużenia w PLN, po przeliczeniu go według średniego kursu CHF Narodowego Banku Polskiego opublikowanego w dniu 25.07.2025 w wysokości 4,5514 PLN/CHF, wynosi łącznie: 407.998,69 PLN.

d)    W ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub w związku z nią, Bank zobowiązuje się do zwrotu na rzecz X i Y kwoty 49 370,99 PLN w terminie 30 dni kalendarzowych od wystąpienia ostatniego z dwóch zdarzeń: (i) otrzymania przez Bank pisma procesowego Klienta dotyczącego cofnięcia pozwu w Postępowaniu z powództwa Klienta (z potwierdzeniem nadania do Sądu), oraz (ii) otrzymania przez Bank pisemnej dyspozycji Klienta dotyczącej wypłaty. Formularz dyspozycji wypłaty stanowi Załącznik (...) do Ugody.

e)    Z dniem zawarcia ugody:

·       Bank w całości zwalnia Klienta z długu (tj. umarza Aktualne Zadłużenie Klienta) oraz zrzeka się wszelkich dalej idących roszczeń wynikających z Umowy lub w związku z nią,

·       Klient oświadcza i zgadza się, że przyjmuje to zwolnienie z długu”.

Powyższy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty przez Kredytobiorców na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kredytobiorcy nigdy wcześniej nie korzystali z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu hipotecznego.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, Kredytobiorcy zamierzają skorzystać w rozliczeniu podatkowym za rok 2025 z procedury zaniechania poboru podatku od umorzonej wierzytelności w wysokości 407.998,69 zł - umorzenie nastąpi w wykonaniu ugody, której projekt jest podstawą sporządzenia niniejszego wniosku i dotyczy przedmiotowej umowy kredytowej.

X oraz Y byli w momencie zawierania Umowy Kredytu małżeństwem i pozostają w związku małżeńskim. W ich małżeństwie zawsze istniał ustrój wspólności majątkowej. Spłaty zobowiązań wynikających z Umowy Kredytu dokonywali X oraz Y.

Z i Q byli w momencie zawierania Umowy Kredytu małżeństwem i pozostają w związku małżeńskim. W ich małżeństwie zawsze istniał ustrój wspólności majątkowej.

W uzupełnieniu wniosku podał Pan, co następuje.

Kredyt hipoteczny zaciągnięty w 2008 r. został udzielony przez podmiot, którego działalność podlegała i podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów (Bank).

Z umowy kredytu z dnia 28 maja 2008 r. zawartej przez Kredytobiorców nie wynika wprost, że każdy z Kredytobiorców jest solidarnie z pozostałymi Kredytobiorcami zobowiązany do spłaty kredytu (brak jest w umowie takiego postanowienia). Natomiast zgodnie z tą umową kredytu (jej wstępem) każda z czterech wymienionych osób (X, Y, Z i Q) jest określana jako „Kredytobiorca", a zatem każda jest zobowiązana do spłaty całości zaciągniętego kredytu.

Par. 1 ust. 1 umowy kredytu stanowi m.in., że „Kredytobiorca” zobowiązuje się do zwrotu kredytu.

Bank umorzy część kredytu każdemu z czterech Zainteresowanych.

W projekcie ugody mowa jest o „Kliencie” (rozumianym jako wszyscy czterej Kredytobiorcy). Bank zwalnia z długu „Klienta” - tak więc umarza część kredytu wszystkim Zainteresowanym.

Zgodnie z umową kredytu, Bank wypłacił Kredytobiorcom łącznie kwotę w wysokości 338.300,00 zł, w tym:

a)    297.699,99 zł - na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej,

b)    30.600,00 zł - na pokrycie części kosztów wykończenia nieruchomości mieszkalnej,

c)    10.000,00 zł - na refinansowanie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej.

Wskazany w umowie kredytu cel kredytu był następujący:

„A.CZĘŚĆ SZCZEGÓLNA

§ 1

1.    Bank udziela Kredytobiorcy Kredytu w kwocie 348 573,75 złotych polskich (słownie” trzy* cztery* osiem* pięć* siedem* trzy* przecinek* siedem* pięć* złotych polskich), indeksowanego kursem CHF zwanego dalej „Kredytem” na warunkach określonych w Umowie, a Kredytobiorca zobowiązuje się do wykorzystania Kredytu zgodnie z postanowieniami Umowy, zwrotu kwoty wykorzystanego Kredytu wraz z odsetkom, w terminach oznaczonych w Umowie oraz zapłaty Bankowi prowizji, opłat i innych należności wynikających z Umowy.

No kwotę Kredytu składa się:

a)    kwota pozostawiona do dyspozycji Kredytobiorcy w wysokości 338 300.00 złotych polskich, przeznaczona na realizację celu określonego w ust. 2,

b)    koszty z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki, opisanej w § 12 ust. 1. w wysokości 200.00 złotych polskich,

c)    koszty z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy, opisanego w § 13, w wysokości 7 452.50 złotych polskich,

d)    koszty z tytułu ubezpieczenia na życie oraz na wypadek trwałej i całkowitej niezdolności do pracy, opisanego w § 13, w wysokości 2 371,25 złotych polskich,

e)    opłata z tytułu wyceny Nieruchomości w wysokości 250,00 złotych polskich.

W dniu wypłaty saldo jest wyrażone w walucie do której indeksowany jest Kredyt według kursu kupna waluty, do której indeksowany jest Kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez Bank, opisanej szczegółowo w § 17. następnie saldo wolutowe przeliczane jest dziennie na złote polskie według kursu sprzedaży waluty do której Indeksowany jest Kredyt podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez Bank, opisanej szczegółowo w § 17.

2.    Kredyt przeznaczony jest na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej opisanej szczegółowo w § 3 ust. 1, zwanej dalej „Nieruchomością” w kwocie 297 700.00 złotych polskich oraz na pokrycie części kosztów wykończenia nieruchomości mieszkalnej opisanej szczegółowo w § 3 ust. 1 zwanej dalej „Nieruchomością” w kwocie 30 600.00 złotych polskich oraz na refinansowanie części poniesionych kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej opisanej szczegółowo w § 3 ust. 1 w kwocie 10 000.00 złotych polskich”.

W wyniku zawarcia ugody Bank zwróci X i Y środki uprzednio przez nich wpłacone.

Projekt ugody jaka ma zostać zawarta z Bankiem nie precyzuje jakie konkretnie środki są zwracane przez Bank na rzecz X i Y (tj. wpłacone jakim tytułem). Biorąc pod uwagę dokonane przez Kredytobiorców wpłaty można przyjąć, że jest to zwrot środków, które zostały wpłacone do Banku przez X i Y tytułem spłaty kapitału i odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych z tytułu umowy kredytu).

Żaden z Zainteresowanych nie korzystał z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego, niż ten wskazany we wniosku.

Bank nie podaje w projekcie ugody jakie konkretnie „odsetki, opłaty i koszty” składają się na kwotę 169,87 CHF. Prawdopodobnie chodzi o odsetki karne oraz opłaty i koszty naliczone przez Bank w związku z umową kredytu w trakcie jej trwania.

Pytania

1)    Czy wypłacona przez Bank na rzecz X i Y kwota dodatkowa 49.370,99 zł, którą Bank zwróci w wyniku zawartej ugody będzie dla X i Y neutralna podatkowo, gdyż nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu, ewentualnie czy będzie podlegać zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

2)    Czy kwota umorzenia w wysokości 407.998,69 zł (kwota ta może ulec zmianie w wyniku przeliczenia wg kursu CHF/PLN z dnia poprzedzającego podpisanie ugody), przypadająca jej 1/4 część na każdego z Kredytobiorców wynosi 101.999,67 zł, która wynikać będzie z zawarcia ugody podlegać będzie zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r.?

Państwa stanowisko w sprawie

W Państwa ocenie:

Ad. 1.

Kwota 49.370,99 zł, która na podstawie zaproponowanej przez Bank ugody, zostanie zapłacona na rzecz X i Y, jest w ocenie Wnioskodawcy częściowym zwrotem świadczenia nienależnego Bankowi. Kwota jaką Kredytobiorcy otrzymali od Banku z tyt. Umowy Kredytu wynosiła 338.300,00 PLN. Na dzień sporządzenia Ugody, X oraz Y zapłacili na rzecz Banku kwotę ok. 436.997,25 PLN.

Z powyższego wynika, że po ich stronie nie dojdzie do przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymają od banku nawet mniej niż oddali spłacając udzielony kredyt. Kwota 49.370,99 zł nie spowoduje faktycznego przyrostu w ich majątku, ale będzie częściowym zwrotem wydatków wcześniej poniesionych z własnych środków. Tak więc wypłata ta będzie/powinna być dla X i Y neutralna podatkowo.

Na wypadek przyjęcia przez organ odmiennego stanowiska, aktualna dla wyżej wymienionej kwestii nadpłaty pozostanie poniższa argumentacja odnosząca się do umorzenia części zobowiązania wynikającego z umowy kredytowej.

Ad. 2.

Kwota umorzona przez Bank, która powstała w wyniku przeliczenia na walutę polską i która wynosi na podstawie zaproponowanej treści ugody 407.998,69 zł podlegać będzie zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (dalej „rozporządzenie”). Kwota umorzenia stanowi inne źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie Kredytobiorców wartość umorzonej części kredytu na podstawie zawartej ugody z bankiem będzie stanowić dla Kredytobiorców przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwalifikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Do powstałego przychodu zastosowanie znajdzie jednak zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot: umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)    kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)    osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej.

Zgodnie z ust. 2 tego przepisu kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

a)    kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

b)    odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje;

c)    opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Jak już zostało wcześniej wskazane, Umowa Kredytu zawarta przez Kredytobiorców została podpisana w celu uzyskania kredytu na zakup mieszkania przez X i Y na własne cele mieszkaniowe.

Żaden z Kredytobiorców nigdy nie korzystał z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.

Uznać zatem należy, że spełnione są kryteria zawarte w § 1 rozporządzenia.

Z kolei zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia, ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

a)    udzielony przed 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

b)    zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

c)    zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Umowa Kredytowa zawarta została 30 maja 2008 r., a więc przed 15 stycznia 2015 r., zaś Bank był podmiotem, o którym mowa w „§ 2 ust. 1 pkt 1, ust 1” rozporządzenia MF z 11 marca 2022 r. Kredyt zabezpieczony był hipoteką ustanowioną na kredytowanej nieruchomości i zaciągnięty został na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ugoda dotycząca przedmiotowej umowy kredytowej oraz jej rozliczenie zostanie sfinalizowane do końca 2025 r., a więc mieści się w okresie wskazanym w § 4 rozporządzenia MF z 11 marca 2022 r.

W związku z powyższym zostaną spełnione wszystkie kryteria do objęcia zaniechaniem poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia, zarówno w zakresie kwoty odpowiadającej umorzonej części zobowiązania wynikającego z umowy kredytowej, jak i ewentualnie w przypadku nadpłaty zwróconej przez Bank po zawarciu ugody, w przypadku uznania przez organ, że nie jest ona neutralna podatkowo.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przysporzeniem majątkowym i przychodem w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9:

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez bank wierzytelności stanowiącej pozostały do spłaty kapitał oraz odsetki, dotyczącego zaciągniętego przez Państwa kredytu, wskazuję, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Stosownie natomiast do art. 917 Kodeksu cywilnego:

Przywołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Kwestia zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.).

Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów:

Natomiast z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że:

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Z powyższego wynika zatem, że zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia).

Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w przypadku umorzenia kredytu refinansowego - aby został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podkreślenia wymaga, że prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.

Z przywołanych w tej sprawie przepisów jednoznacznie wynika, że analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie w przypadku umorzenia kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub w przypadku umorzenia kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na te wydatki.

Zatem, główną przesłaną do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z tym co wcześniej wskazano, w Państwa przypadku wydatkiem uznawanym za cel mieszkaniowy jest m.in. nabycie nieruchomości mieszkalnej, którą jest lokal mieszkalny oraz pokrycie kosztów wykończenia tegoż lokalu mieszkalnego.

Odnosząc się natomiast do części ww. kredytu zaciągniętej na refinansowanie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej wyjaśniam, że zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest zdarzeniem rozumianym jako operacja pieniężna, polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel. Pojęcia kredyt refinansowy i kredyt na refinansowanie nie są tożsame.

Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem, czynność refinansowania zakupu kredytem hipotecznym należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Otóż kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości.

Natomiast zwrot „refinansowanie” oznacza operację pieniężną polegającą na uzyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania w celu zastąpienia środków własnych, które zostały wydatkowane na jakiś cel. W rezultacie, pierwotnie wydatkowane środki pieniężne mogą być niejako „ponownie” wykorzystane na dowolny cel. Środki z kredytu na refinansowanie poniekąd zastępują środki uprzednio wydatkowane z własnych zasobów.

Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie do kredytu mieszkaniowego i kredytu refinansowego w sytuacji gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego. Przepis ten nie odnosi się natomiast do kredytów hipotecznych zaciągniętych na refinansowanie środków własnych poniesionych na zakup czy też wykończenie nieruchomości. Tego rodzaju wydatek nie został wymieniony w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem w Państwa sprawie, do kwoty umorzonej wierzytelności w części dotyczącej refinansowania części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej nie będą miały zastosowania przepisy rozporządzenia.

Wobec tego stwierdzam, że umorzenie przez bank części kwoty kredytu hipotecznego zaciągniętego przez Państwa w 2008 r., stanowić będzie dla Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednakże, do uzyskanego przez Państwa przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego do kwoty umorzonej wierzytelności w części, w jakiej kwota kredytu zaciągnięta na zakup lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenie pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu hipotecznego, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Będą Państwo bowiem spełniać wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania w odniesieniu do tej części umorzonego kredytu.

Zaniechanie to nie będzie dotyczyło kwoty umorzonej wierzytelności, która będzie odpowiadała części kredytu hipotecznego, w jakiej został on zaciągnięty na refinansowanie poniesionych przez Państwa wydatków na cele mieszkaniowe (refinansowanie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej). Od tej części umorzonej kwoty, w jakiej zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami stanowi ona dla Państwa przychód, winni Państwo zapłacić podatek dochodowy.

Jednocześnie, zaniechanie to nie będzie dotyczyło kwoty umorzonej wierzytelności, która będzie odpowiadała części kredytu hipotecznego, w jakiej umorzona kwota przypada na:

·         koszty z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki,

·         koszty z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy,

·         koszty z tytułu ubezpieczenia na życie oraz na wypadek trwałej i całkowitej niezdolności do pracy,

·         opłaty z tytułu wyceny Nieruchomości.

Od tej części umorzonej kwoty, w jakiej zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami stanowi ona dla Państwa przychód, również winni Państwo zapłacić podatek dochodowy.

Odnosząc się bowiem do tej części umorzonej kwoty, przypadającej na refinansowanie oraz wskazane wyżej koszty i opłaty, należy mieć na uwadze, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 3 rozporządzenia wynika, że „gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 (...), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego” – zatem kwota umorzenia w części przypadającej na refinansowane oraz na ww. koszty i opłaty nie może z tego zaniechania skorzystać.

Podkreślić należy – jak już wcześniej wyjaśniłem – że zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umorzenia kredytu znajduje zastosowanie wyłącznie do tej części umorzenia kapitału, która odpowiada kwocie kredytu zaciągniętej na cel mieszkaniowy. Zatem w sytuacji, gdy kredyt został zaciągnięty zarówno na cel mieszkaniowy (np. budowa domu, czy zakup mieszkania), jak i na cele niemieszkaniowe, w tym np. refinansowanie poniesionych kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej oraz sfinansowanie kosztów ubezpieczenia czy wpisu hipoteki – zaniechanie poboru podatku powinno być stosowane proporcjonalnie, tj. wyłącznie do tej części umorzenia, która odpowiada finansowaniu celu mieszkaniowego.

Powyższe wynika z faktu, że zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kredyt, który został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec tego, decydujące znaczenie ma rzeczywisty cel, na jaki została przeznaczona kwota kredytu (kapitału).

Odnosząc się natomiast do skutków podatkowych otrzymania zwrotu ustalonej w ugodzie kwoty 49.370,99 zł wyjaśniam, że zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Z opisu analizowanej sprawy wynika również, że kwota 49.370,99 zł stanowi zwrot środków, które zostały uprzednio wpłacone do banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązania kredytowego według kursu waluty przyjętego w ugodzie - okazały się nienależne bankowi i tym samym stanowiły nadpłatę.

Wobec powyższego, skoro na gruncie opisanego zdarzenia kwota, którą bank wypłaci będzie kwotą środków pieniężnych, które wcześniej zostały przekazane na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, a które to środki okazały się nienależnych bankowi i tym samym stanowią nadpłatę, to stwierdzam, że kwota ta nie stanowi dla Państwa przychodu. Czynność ta nie spowoduje uzyskania przez Państwa przysporzenia majątkowego; nie spowoduje wzrostu Państwa majątku.

Zatem, uzyskana w ramach ugody kwota 49.370,99 zł nie będzie stanowiła Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym, nie będą Państwo mieli obowiązku rozliczenia tych środków pieniężnych dla celów podatkowych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzeń przyszłych, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan X (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·       w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·       w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.