W 2021 r. zmarł X, uczestnik pracowniczego programu emerytalnego (PPE). Środki zgromadzone w PPE weszły w skład spadku, który nabyła w całości Y. Y nie wypłaciła tych środków i zmarła w 2024 r. Jej spadkobiercą został Z, który w 2025 r. otrzymał wypłatę środków z PPE po X. Z nie prowadzi działalności gospodarczej ani nie jest uczestnikiem PPE. Podatnik pyta, czy…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
1 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 12 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 2 stycznia 2026 r. (wpływ 2 stycznia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu 13 września 2021 roku zmarł X (osoba trzecia dla Wnioskodawcy), który był uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego (PPE) prowadzonego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 556 ze zm.). W ramach programu, w którym uczestniczył X, były gromadzone środki pieniężne stanowiące składniki jego majątku osobistego, pochodzące z wpłat finansowanych przez pracodawcę oraz z ewentualnych dopłat własnych. Na dzień śmierci uczestnika środki te znajdowały się na jego imiennym rachunku prowadzonym przez instytucję finansową zarządzającą funduszem PPE.
Po śmierci X otworzył się spadek, obejmujący m.in. środki zgromadzone w PPE. Jedyną spadkobierczynią zmarłego była Y, która nabyła spadek w całości, co zostało potwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. W chwili nabycia spadku Y uzyskała uprawnienie do żądania wypłaty środków zgromadzonych w PPE lub do ich przeniesienia na własny rachunek emerytalny (np. IKE), zgodnie z przepisami art. 24-26 ustawy o PPE. Pomimo tego, do chwili swojej śmierci nie skorzystała z powyższych uprawnień – środki pozostały na rachunku PPE uczestnika, prowadzonym przez instytucję finansową.
W dniu 10 lipca 2024 roku zmarła Y. Po jej śmierci otworzył się kolejny spadek, obejmujący cały majątek zmarłej, w tym również środki pieniężne należne z tytułu rachunku PPE po X. Spadkobiercą Y został Z – Wnioskodawca, zgodnie z postanowieniami testamentu oraz prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. W wyniku tego nabycia Wnioskodawca stał się jedynym następcą prawnym uprawnionym do dysponowania środkami zgromadzonymi w PPE po zmarłym X.
Po zakończeniu postępowania spadkowego, w 2025 roku instytucja finansowa prowadząca program PPE dokonała wypłaty zgromadzonych środków na rzecz Wnioskodawcy, przekazując należną kwotę bezpośrednio na jego rachunek bankowy. Wypłata ta stanowiła realizację praw majątkowych przysługujących spadkobiercy zmarłej Y, będącej uprzednio spadkobierczynią uczestnika PPE.
Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej i nie pozostaje uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego. Środki otrzymane w 2025 roku stanowiły wyłącznie wartość funduszu zgromadzonego w PPE uczestnika zmarłego w 2021 roku.
W związku z powyższym Wnioskodawca powziął wątpliwości, czy wypłata tych środków podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, czy też podatkiem dochodowym od osób fizycznych, oraz w jakim momencie, ewentualnie, powstaje obowiązek podatkowy.
Pytanie w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych
Czy wypłata środków zgromadzonych w PPE, dokonana po śmierci uczestnika programu, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b ustawy o PIT?
W szczególności Wnioskodawca poprosił o ocenę, czy zwolnienie to ma zastosowanie również w sytuacji, w której środki z PPE przechodzą kolejno na kilku spadkobierców (X, Y, Z)?
Pana stanowisko w sprawie w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych
Opodatkowanie wypłaty środków z PPE podatkiem dochodowym od osób fizycznych
W Pana ocenie, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.), wolne od podatku dochodowego są wypłaty środków zgromadzonych w pracowniczym programie emerytalnym dokonywane po śmierci uczestnika programu na rzecz osób uprawnionych.
Celem tej regulacji jest zapewnienie neutralności podatkowej wypłat z PPE – zarówno wobec uczestnika programu, jak i wobec jego następców prawnych. Ratio legis art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b ustawy o PIT polega na wyłączeniu z opodatkowania wypłat o charakterze emerytalnym, które stanowią formę kontynuacji zabezpieczenia socjalnego uczestnika programu po jego śmierci. Przepis ten należy interpretować w sposób funkcjonalny, przy uwzględnieniu jego ochronnej roli wobec osób uprawnionych – zgodnie z zasadą in dubio pro tributario wyrażoną w art. 2a Ordynacji podatkowej oraz zasadą racjonalności ustawodawcy.
Ustawodawca nie wprowadził żadnego ograniczenia czasowego ani podmiotowego w odniesieniu do liczby sukcesji, w ramach których może dojść do realizacji zwolnienia. Z literalnej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b wynika, że zwolnieniem objęta jest każda wypłata środków dokonana po śmierci uczestnika PPE, niezależnie od liczby kolejnych dziedziczeń (tzw. dziedziczenie wtórne).
Zdaniem Wnioskodawcy przepisy ustanawiające zwolnienia przedmiotowe należy wykładać w sposób zapewniający realizację ich celu, tj. nie dwukrotne opodatkowanie tego samego dochodu lub świadczenia. Skoro środki zgromadzone w PPE zostały już opodatkowane w momencie ich wpłaty (poprzez brak możliwości zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów przez uczestnika), to ich późniejsza wypłata nie powinna być traktowana jako przychód, lecz jako zwrot zgromadzonego kapitału emerytalnego.
Zdaniem Wnioskodawcy wypłata środków w 2025 r. na rzecz Wnioskodawcy nie stanowi przychodu z żadnego źródła wymienionego w art. 10 ust. 1 ustawy o PIT, w szczególności nie jest przychodem ze stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście, kapitałów pieniężnych ani innych źródeł. Jest to jedynie wykonanie roszczenia majątkowego nabytego w drodze dziedziczenia, niebędącego nowym przysporzeniem o charakterze odpłatnym. Tym samym brak jest podstaw do uznania tej wypłaty za przychód podlegający opodatkowaniu PIT.
Dodatkowo, na gruncie systemowym należy zauważyć, że objęcie takich wypłat podatkiem dochodowym prowadziłoby do podwójnego obciążenia fiskalnego środków emerytalnych, co byłoby sprzeczne z zasadą sprawiedliwości podatkowej wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP. Cel przepisów dotyczących PPE polega na zachęcaniu pracowników do długoterminowego oszczędzania, a nie na nakładaniu na ich spadkobierców ciężarów podatkowych z tytułu realizacji świadczeń o charakterze odroczonym.
Reasumując, wypłata środków zgromadzonych w PPE po śmierci uczestnika programu – także w przypadku dziedziczenia wtórnego – zdaniem Wnioskodawcy korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b ustawy o PIT. Wnioskodawca nie uzyskał nowego przysporzenia majątkowego, lecz jedynie zrealizował przysługujące mu roszczenie spadkowe wynikające z praw nabytych przez poprzednich spadkobierców. Tym samym po stronie Wnioskodawcy nie powstał obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych, ani obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 , 52 , 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są wypłaty środków zgromadzonych w pracowniczym programie emerytalnym dokonane na rzecz uczestnika lub osób uprawnionych do tych środków po śmierci uczestnika - z zastrzeżeniem ust. 33;
Na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 556 ze zm.):
Przez wypłatę rozumie się dokonaną przez uczestnika lub osobę uprawnioną wypłatę gotówkową lub realizację przelewu środków zgromadzonych w ramach programu na wskazany przez uczestnika lub tę osobę rachunek bankowy - na warunkach określonych w umowie zakładowej, w przypadku spełnienia warunków określonych w ustawie.
Warunki te określone są w art. 42 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym:
Wypłata następuje:
1) na wniosek uczestnika po osiągnięciu przez niego wieku 60 lat;
2) na wniosek uczestnika po przedstawieniu przez niego decyzji o przyznaniu prawa do emerytury i po ukończeniu 55. roku życia;
3) w przypadku ukończenia przez uczestnika 70 lat, jeżeli wcześniej nie wystąpił z wnioskiem o wypłatę środków;
4) na wniosek osoby uprawnionej, w przypadku śmierci uczestnika.
Z powyższego wynika, że zamiarem ustawodawcy było, aby określenie „wypłata” świadczeń, które realizują cel programu emerytalnego obejmowała m.in. zabezpieczenie źródła utrzymania osobie uprawnionej, w przypadku śmierci uczestnika.
Natomiast, jak wynika z art. 21 ust. 33 ww. przepisu:
Przez pracownicze programy emerytalne rozumie się pracownicze programy emerytalne utworzone i działające w oparciu o przepisy dotyczące pracowniczych programów emerytalnych obowiązujące w państwach członkowskich Unii Europejskiej lub w innych państwach należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Ów opisany program emerytalny był prowadzony zgodnie z przepisami ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, czym spełnia przesłankę zastosowania zwolnienia, wynikającą z zastrzeżenia, o którym mowa w art. 21 ust. 33 cyt. ustawy podatkowej.
Należy jednak w tym miejscu zwrócić uwagę, że definicję „osoby uprawnionej” zawiera art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, zgodnie z którym należy rozumieć przez:
Osobę uprawnioną - osobę wskazaną przez uczestnika w deklaracji, która otrzyma środki z programu w przypadku jego śmierci, osobę, o której mowa w art. 832 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, oraz spadkobiercę uczestnika.
Z opisanego zdarzenia wynika natomiast, że przedmiotową wypłatę nie otrzymał Pan jako:
· osoba wskazana przez uczestnika (X) w deklaracji, która otrzymała środki z programu w przypadku jego śmierci;
· osoba, o której mowa w art. 832 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny;
· spadkobierca uczestnika (X), ponieważ spadkobiercą uczestnika (X) była Y, a nie Pan, natomiast Pan jest spadkobiercą, ale Y, a nie uczestnika (X).
Jak Pan bowiem wskazał:
Jedyną spadkobierczynią zmarłego była Y, która nabyła spadek w całości, co zostało potwierdzone prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku.
Tym samym, w Pana przypadku nie zostały spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia, wyartykułowane w art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając zatem na uwadze przedstawiony opis zdarzenia oraz przywołane przepisy prawa – w szczególności fakt, że wypłata na Pana rzecz przedmiotowych środków zgromadzonych w pracowniczym programie emerytalnym nie została Panu dokonana jako osobie uprawnionej do tych środków po śmierci uczestnika, jako spadkobiercy tegoż uczestnika programu (X) – kwota otrzymanej przez Pana wypłaty nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego, na mocy art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W konsekwencji, rzeczony tytuł skutkuje po Pana stronie obowiązkiem opodatkowania i zapłaty podatku dochodowego.
Analizowane zwolnienie nie ma bowiem zastosowania w opisanej sytuacji, ponieważ wypłata środków w roku 2025 nastąpiła na Pana rzecz, nie jako spadkobiercy uczestnika programu (X), ale jako spadkobiercy Y, będącej – jak Pan wskazał – jedyną spadkobierczynią zmarłego w roku 2021 uczestnika programu (X).
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest zagadnienie dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych, natomiast zagadnienie dotyczące podatku od spadków i darowizn jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo