Interpretacja 0112-KDIL2-1.4011.999.2025.2.KP

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualne

10 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 3 grudnia 2025 roku o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 29 stycznia 2026 r. (wpływ 2 lutego 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

A.C.

2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

B.C.

Opis stanu faktycznego

W dniu (…) 2009 r. Wnioskodawcy zawarli z Bankiem (...), z siedzibą w (...), umowę kredytu hipotecznego nr (...), zwaną dalej „Umową Kredytu Hipotecznego”. Na jej mocy ww. Bank, zwany dalej „Bankiem”, udzielił Wnioskodawcom kredytu w kwocie (...) zł „indeksowanej do euro”. W związku z tym wypłata kredytu nastąpiła w złotych polskich. Jako cel udzielonego kredytu strony wskazały zakup nieruchomości na rynku wtórnym. Jednym z zabezpieczeń tego kredytu była hipoteka kaucyjna na tej nieruchomości (prawie własności wskazanego w ww. umowie lokalu mieszkalnego), na pierwszym miejscu, do kwoty (...) zł „dla zabezpieczenia spłaty kapitału Kredytu, zapłaty odsetek od kapitału Kredytu, opłat i prowizji oraz innych kwot należnych Bankowi z tytułu Umowy i innych kosztów Kredytu”.

W wykonaniu Umowy Kredytu Hipotecznego Wnioskodawcy uiszczali na rzecz Banku m.in. równe raty kapitałowo-odsetkowe, w wysokości zgodnej z danymi zawartymi w harmonogramach otrzymywanych od Banku. Zasady dotyczące przeliczania wysokości kredytu, kwoty jego wypłaty, kwoty spłaty i stosowanych przez Bank kursów walut obcych oraz spreadu walutowego zawierał jeden z załączników do Umowy Kredytu Hipotecznego.

Powyższa umowa została zmieniona m.in. Aneksem nr 1 z dnia (…) 2009 r. By uniknąć konieczności zapłaty spreadu walutowego, stosowanego przez Bank do obliczenia wysokości zobowiązania do spłaty określonego w złotych polskich, wnioskodawcy zdecydowali się spłacać kredyt bezpośrednio w walucie indeksacji, tj. w euro. Taką możliwość przewidywał właśnie ów Aneks nr 1, za którego zawarcie wnioskodawcy musieli zapłacić dodatkową opłatę w kwocie (…) zł.

W dniu (…) 2019 r. Wnioskodawcy poinformowali Bank, iż Umowa Kredytu Hipotecznego zawiera nieobowiązujące ich niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385(1) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności dotyczące np. indeksacji i przeliczenia udzielonego kredytu.

W związku z zaproponowanymi przez Bank negocjacjami i w ich następstwie Strony zdecydowały się zawrzeć, w dniu (…) 2025 r., umowę ugody, zwanej dalej „Ugodą”, przygotowaną w oparciu o jej wzorzec sporządzony przez Bank. Celem Ugody było polubowne rozstrzygnięcie sporu między stronami i zapobieżenie powstania w przyszłości nowego sporu o ważność i skuteczność Umowy Kredytu Hipotecznego oraz jej poszczególnych postanowień, a także uchylenie niepewności co do roszczeń stron, związanych z zawarciem i wykonywaniem Umowy Kredytu Hipotecznego przez rozwiązania przyjęte w Ugodzie, w konsekwencji jednoznaczne ustalenie praw i obowiązków Banku oraz Wnioskodawców z tytułu Umowy Kredytu Hipotecznego, poprzez uczynienie wzajemnych ustępstw.

W Ugodzie tej Bank wskazał, iż – według stanu na dzień (…) 2025 r., przyjętego przez Bank jako podstawa rozliczeń – z jego ksiąg wynika, że zadłużenie Wnioskodawców z tytułu Umowy Kredytu Hipotecznego wynosi (...) euro, na którą to kwotę składają się: kapitał Kredytu w wysokości (...) euro oraz odsetki umowne od kapitału Kredytu w wysokości (...) euro. Wedle stanu ustalonego na tenże dzień, wysokość wpłat dokonanych przez Wnioskodawców w wyniku wykonywania Umowy Kredytu Hipotecznego została określona na łączną kwotę (...) złotych, przy czym w przypadku wpłat dokonywanych w euro, Bank przeliczył je na złote polskie według średniego kursu euro Narodowego Banku Polskiego obowiązującego tego dnia.

Na podstawie Ugody Wnioskodawcy wyrazili zgodę na związanie ich kwestionowanymi postanowieniami umownymi w dotychczasowym brzmieniu, sprzeciwili się ich wyłączeniu z Umowy Kredytu Hipotecznego oraz potwierdzili jej skuteczność i ważność z mocą wsteczną oraz zrzekli się i odstąpili od powoływania się na niedozwolony (abuzywny) charakter tych postanowień oraz od występowania w przyszłości, względem Banku, z roszczeniami wywodzonymi z treści postanowień Umowy Kredytu Hipotecznego w brzmieniu sprzed zawarcia Ugody, które byłyby związane z – wskazanymi w treści Ugody – podstawami ich niedozwolonego (abuzywnego) charakteru.

W związku z tym Bank zwolnił Wnioskodawców z długu co do łącznej kwoty (...) euro, w tym kwoty kapitału Kredytu wynoszącej (...) euro, która – po przeliczeniu z uwzględnieniem średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wskazanym powyżej jako podstawa rozliczeń – stanowi równowartość (...) złotych polskich. W tym zakresie Bank zwolnił wnioskodawców z długu z tytułu Umowy Kredytu Hipotecznego, a Wnioskodawcy zwolnienie to przyjęli.

Dodatkowo, w związku z powyższym, Bank zobowiązał się do zwrotu wnioskodawcom (...) euro, która to kwota – po zastosowaniu powyższego przelicznika – została określona w wysokości (...) złotych polskich, jako częściowy zwrot środków poniesionych przez Wnioskodawców na rzecz Banku w wykonaniu Umowy Kredytu Hipotecznego, w szczególności z tytułu spłat rat kapitałowo-odsetkowych otrzymanego Kredytu.

Suma wskazanych powyżej: kwoty umorzenia i kwoty zwrotu została określona na łączną kwotę (...) złotych polskich, przy czym w jej skład wchodzi zarówno umorzenie, kwoty kapitału Kredytu w wysokości określonej powyżej (tj. w wysokości (...) złotych polskich), umorzenie wskazanych powyżej odsetek, jak i powyższa kwota zwrotu. Suma kwoty umarzanego kapitału Kredytu i określonej powyżej kwoty zwrotu wynosi zaś łącznie (...) złotych polskich.

W rezultacie powyższego strony wskazały w Ugodzie, że Umowa Kredytu Hipotecznego wygaśnie wskutek jej wykonania, co będzie równoznaczne z zakończeniem jakiegokolwiek stosunku prawnego między wnioskodawcami a Bankiem w odniesieniu do Kredytu oraz pełnym i ostatecznym zrzeczeniem się wszelkich roszczeń z tytułu Umowy Kredytu Hipotecznego przez każdą z jej stron w stosunku do drugiej strony.

W następstwie tego Bank zobowiązał się wycofać swe powództwo względem Wnioskodawców wniesione w związku z Umową Kredytu Hipotecznego, wraz ze zrzeczeniem się roszczenia, oraz zrezygnować ze zwrotu kosztów powstałego w związku z tym postępowania sądowego, a wnioskodawcy zobowiązali się nie dochodzić kosztów procesu od Banku.

Ponadto, Bank miał ostatecznie rozliczyć Umowę Kredytu Hipotecznego w swoich księgach zgodnie z warunkami Ugody, przekazać do Biura Informacji Kredytowej informację o wykonaniu Umowy Kredytu Hipotecznego (z zamknięciem rachunku) oraz wydać Wnioskodawcom pisemne oświadczenie o zgodzie na wykreślenie ww. hipoteki z księgi wieczystej.

Jednocześnie, wraz z zawarciem Ugody, Wnioskodawcy oświadczyli w jej treści, że chcą skorzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych w związku ze spełnieniem warunków opisanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, zwanego dalej „Rozporządzeniem MF” i przedłożyli stosowne oświadczenie na ten temat w postaci Załącznika nr 1 do Ugody.

W dniu (…) 2025 r. Wnioskodawcy otrzymali od Banku kwotę (...) złotych polskich jako zwrot części zapłaconej kwoty z tytułu Umowy Kredytu Hipotecznego.

Przed zawarciem Ugody Bank poinformował Wnioskodawców, że – w związku z jego wnioskiem -Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, zwany dalej „Organem”, wydał na rzecz Banku, w dniu 30 grudnia 2024 r. (...) oraz wyraził zgodę na posłużenie się tą informacją przez Wnioskodawców w ramach wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej na ich rzecz.

Interpretacja ta zawiera opis 3 różnych sytuacji związanych z prawnopodatkowymi konsekwencjami spłaty kredytu hipotecznego oraz zawarcia na tym tle ugody zamykającej tej proces, połączony – w zależności od szczegółowo opisanych w niej okoliczności – z umorzeniem części kapitału i/lub zwrotem części kwoty zapłaconej przez kredytobiorcę hipotecznego. W związku ze skierowaniem do Organu przez Bank zapytania o te konsekwencji, Organ potwierdził w tejże interpretacji, iż w sytuacji opisanej w niej jako „numer 2” (pytanie nr 2), stanowisko Banku jest prawidłowe, tj. że w takim przypadku nie powstaje po stronie kredytobiorcy przychód podatkowy, zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowych od osób fizycznych, zwanej dalej „u.p.d.o.f.”, w związku z czym Bank nie jest/nie będzie zobowiązany do sporządzenia Informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) i przesłania jej kredytobiorcy jako podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu, zgodnie z art. 42a ust. 1 u.p.d.o.f.

Sytuacja, jaka w związku z zawarciem i wykonaniem Ugody powstała względem Wnioskodawców, jest zbieżna z opisaną w powyższej interpretacji podatkowej sytuacją nr 2. By – w ramach potwierdzenia tego stanu rzeczy, tj. dla wykazania owej tożsamości – odwołać się do przeprowadzonych w niej modelowych wyliczeń, należy wskazać na następujące, analogiczne do wskazanych w tejże interpretacji, te same wyliczenia.

W przypadku dotyczącym Wnioskodawców przedstawiają się one jak niżej następuje:

Kwota kapitału Kredytu po umorzeniu kapitału Kredytu dokonanym Ugodą: (...) PLN ((...) PLN – (...) PLN).

Kwota spłat dokonanych przez Wnioskodawców po odjęciu otrzymanej w wyniku Ugody kwoty zwrotu: (...) PLN ((...) PLN – (...) PLN)

Zatem, analogicznie do powoływanych wyliczeń, kwota kapitału Kredytu jak wyżej minus kwota spłat skorygowana o kwotę zwrotu daje następujący wynik: - (...) PLN ((...) PLN – (...) PLN).

Zatem, tak jak i we wskazanej w ww. interpretacji sytuacji nr 2, również w przypadku Wnioskodawców dochodzi do spłaty większej niż kwota udzielonego kapitału Kredytu.

Przed zawarciem Ugody Wnioskodawcy telefonicznie skontaktowali się z infolinią zarówno Urzędu Skarbowego – numer telefonu: 22 330 03 30, rozmowa przeprowadzona w dniu (…) 2025 r., ok. godz. (…), jak i, po przekierowaniu przez pracownika Urzędu Skarbowego, z infolinią Krajowej Izby Skarbowej – numer telefonu: 22 330 03 30, rozmowa przeprowadzona w dniu (…) 2025 r., ok. godz. (…). W trakcie każdej z tych rozmów Wnioskodawcy przedstawili opis swojej sytuacji i w obydwu przypadkach otrzymali zapewnienie, że w ich sytuacji, gdy wysokość otrzymanej od Banku kwoty zwrotu zawiera się w kwocie spłaconego przez nich i częściowo umorzonego kredytu, nie dojdzie po ich stronie do powstania obowiązku zapłaty jakiegokolwiek podatku.

Ponadto, w uzupełnieniu wniosku wskazał Pan co następuje.

Na pytanie czy w wyniku zawarcia ugody bank zwróci Państwu środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez kredytobiorcę (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu) udzielił Pan odpowiedzi Tak.

Na pytanie czy będzie to zwrot środków, które zostały wpłacone przez Państwa do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku przeliczenia w oparciu o parametry finansowe przyjęte w ugodzie stały się nienależne bankowi udzielił Pan odpowiedzi Tak.

Pytanie

Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawców, zgodnie z którym w przedstawionym stanie faktycznym, zbieżnym z sytuacją nr 2 z powoływanej w opisie stanu faktycznego interpretacji wydanej na rzecz Banku, a więc drugiej strony tego samego stosunku prawnego co Wnioskodawcy, kwota zwrotu otrzymana od Banku z tytułu Ugody nie stanowi przychodu podatkowego zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., a tym samym Wnioskodawcy nie są zobowiązani do zapłaty jakiegokolwiek podatku od tej kwoty?

Państwa stanowisko w sprawie

W Państwa ocenie, otrzymana z tytułu Ugody kwota zwrotu nie stanowi przychodu podatkowego zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., w związku z czym z tego tytułu nie powstaje po stronie Wnioskodawców obowiązek zapłaty jakiegokolwiek podatku.

Mając powyższe na względzie, Wnioskodawcy wnoszą również o podzielenie i zastosowanie także w stosunku do Wnioskodawów stanowiska, jakie Organ zajął względem Banku w powoływanej wyżej interpretacji w odniesieniu do wskazanej w niej sytuacji nr 2, jako zbieżnej z przypadkiem Wnioskodawców, którzy stanowią drugą stronę tego samego stosunku prawnego co Bank, którego dotyczyła ta interpretacja.

Uzasadnienie.

Stosownie do art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w jej art. 21,52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Wprawdzie, jak podkreśla się, treść powyższego przepisu wskazuje, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika (z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w powyższej ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku), to jednak nie każde świadczenie, w szczególności: nie każda kwota otrzymana przez osobę fizyczną, stanowi przychód (dochód) w rozumieniu przepisów u.p.d.o.f. W związku też z czym, nie od każdej takiej kwoty podatnik jest zobowiązany odprowadzić stosowny podatek.

Stosownie do art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f., dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. W myśl zaś art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9,10 - w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega, co do zasady, każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu u.p.d.o.f. można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik: czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawa podatkowa zasadniczo nie określa jako przychód podatkowy samego umorzenia kredytu czy też innej formy rozliczenia istniejącego zobowiązania kredytowego (np. zawartej ugody). Co do zasady, aby umorzenie czy też inna forma rozliczenia zobowiązania kredytowego była przychodem podatkowym, musi spełnić definicję przychodu – to znaczy: przysporzenia podatkowego, jakie powstało po stronie kredytobiorcy. Jeżeli więc kredytobiorcy zawierają ugody z bankiem, to – niezależnie od formy rozliczenia między nimi – musi powstać przysporzenie majątkowe, aby mówić o przychodzie na gruncie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.

W sprawie objętej wystąpieniem Wnioskodawców doszło z jednej strony do umorzenia wierzytelności Banku z tytułu Umowy Kredytu Hipotecznego, natomiast z drugiej – do zwrotu na ich rzecz części spłaconego przez nich kredytu hipotecznego.

W razie umorzenia części kredytu dochodzi do umorzenia części wierzytelności spoczywających na kredytobiorcach. Ma wówczas miejsce zwolnienie z długu, czyli zrzeczenie się przez wierzyciela z prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa. Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 Kodeksu cywilnego, zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Kwestia umorzenia kredytu i prawnopodatkowe tego konsekwencje w sytuacji skorzystania przez kredytobiorców z zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia MF były przedmiotem licznych interpretacji podatkowych wydanych przez Organ. Zostało w nich potwierdzone, iż po spełnieniu warunków określonych Rozporządzaniem MF, mimo powstania przysporzenia majątkowego po stronie kredytobiorców, kredytobiorcy nie są zobowiązani do zapłaty podatku z tego tytułu.

Prawodawca, udzielając preferencji w zakresie braku opodatkowania umorzenia kredytu, obwarował te umorzenia licznymi warunkami, w tym w postaci jednokrotności zaniechania poboru podatku względem umorzenia (jeżeli podatnik chciałby skorzystać ponownie z zaniechania poboru podatku, to takie zaniechanie poboru podatku nie mogłoby być zastosowane). W rozpatrywanej sprawie Wnioskodawcy spełniają te wymogi, czego konsekwencją było oświadczenie o odpowiedniej treści złożone w oparciu o Rozporządzenie MF, a stanowiące Załącznik nr 1 do Ugody.

Zapytanie i niniejszy wniosek dotyczy jednak wyłącznie drugiej z wymienionych kwestii: wskazanej powyżej kwoty zwrotu przekazanej Wnioskodawcom przez Bank w ramach wykonania Ugody.

W celu ustalenia, czy w tym przypadku po stronie Wnioskodawców powstaje obowiązek zapłaty podatku, należy ustalić, czy w związku z opisanym we wniosku stanem faktycznym i dokonaniem przez Bank zwrotu na mocy Ugody, Bank dokonał na rzecz Wnioskodawców wypłaty należności lub świadczeń, które stanowią przychód podatkowy na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.

Jak stanowi art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będzie można mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

W związku z tym, świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b u.p.d.o.f., jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

W celu ustalenia, czy opisany zwrot stanowi przychód podatkowy należy ustalić, co jest przedmiotem zwrotu i jak należy traktować Ugodę zawartą przez Wnioskodawców, czy ten zwrot stanowi przysporzenie majątkowe i tym samym czy jest przychodem podatkowym, a w dalszej kolejności, czy ten przychód jest ujęty w art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. i czy nie jest kategorią wyłączoną z opodatkowania.

Instytucja ugody – jako jednego z typów umowy – jest regulowana przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego, przez ugodę strony czynię sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż ugoda powinna cechować się następującymi elementami:

1.  ugoda może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór co do roszczeń wynikających z tego stosunku;

2.  celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu;

3.  strony ugody dążą do osiągnięcia tego celu przez wzajemne ustępstwa (w literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy podmiot rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.).

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Ugodę zalicza się do kategorii umów ustalających i następczych, tj. mających na celu nadanie już istniejącemu stosunkowi prawnemu cechy pewności i bezsporności. Ugoda może zmierzać do potwierdzenia treści już istniejącego stosunku prawnego, jak i zmieniać bądź rozwiązywać ten stosunek. Natomiast nie może ona kreować nowego stosunku prawnego.

W analizowanej sprawie to Bank wystąpił z inicjatywą zawarcia ugody z Wnioskodawcami. Jak wynika z szeregu dokumentów dostępnych publicznie, w tym również ww. interpretacji podatkowej wydanej w następstwie jednego z wniosków Banku, Bank ten zawiera ugody w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi, możliwością wytoczenia powództw cywilnych przez kredytobiorców w przyszłości, jak również faktem, że w zdecydowanej większości sądy powszechne uwzględniają powództwa wnoszone przez kredytobiorców. Jak mowa o tym w powoływanych dokumentach, podstawą dla takiego działania ze strony wielu banków jest fakt licznych sporów sądowych, które były i są prowadzone w odniesieniu do wielu banków udzielających kredytów walutowych. W szczególności tyczyć się to może również ryzyka po stronie takich banków spowodowanego upływem terminu przedawnienia w stosunku do ewentualnego roszczenia banku o zwrot udzielonego kredytu -jako nienależnego świadczenia w rozumieniu Kodeksu cywilnego po ewentualnym unieważnieniu umowy kredytu hipotecznego w postępowaniu sądowym. Po to, by negatywne konsekwencje takich stanów faktycznych zneutralizować bądź ograniczyć, jak wynika z powoływanych dokumentów, strony umów kredytu hipotecznego czynią względem siebie wzajemne ustępstwa poprzez rozwiązania przewidziane w takich ugodach, w szczególności takie jak, w analizowanej sprawie, umorzenie części kredytu czy zwrot części kwoty spłaconej przez kredytobiorców w związku z umową kredytu hipotecznego.

W związku z powyższym, wszelkie cechy definicyjne ugody zostały spełnione w rozpatrywanej sprawie i niewątpliwe Ugoda stanowi umowę ugody w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

W związku z zawarciem i wykonaniem Ugody Wnioskodawcy otrzymali, w wysokości szczegółowo w niej określonej i wskazanej powyżej, „częściowy zwrot środków poniesionych” przez Wnioskodawców na rzecz Banku w wykonaniu Umowy Kredytu Hipotecznego, w szczególności z tytułu spłat rat kapitałowo-odsetkowych otrzymanego Kredytu.

Kredytobiorca otrzymuje wówczas niejako ekwiwalent środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy kredytu przekazał na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych od otrzymanego kredytu (bądź innych opłat, w szczególności o charakterze prowizyjnym, np. za zawarcie aneksu do umowy takiego kredytu). Jest to więc zwrot kwoty, która była uprzednio poniesiona z jego własnych środków. Zatem kwoty te nie powodują faktycznego przyrostu w jego majątku, a jedynie wyrównanie wcześniejszego zmniejszenia w jego majątku.

W wydawanych interpretacjach podatkowych oraz wyrokach sądowych wskazuje się, iż zwroty z tytułu wpłat rat kapitałowo-odsetkowych, jeżeli nie powodują spłaty kwoty niższej niż kwota udzielonego kredytu, to takie zwroty nie są przychodem podatkowym.

Jeżeli więc dochodzi do umorzenia wierzytelności kredytowej, to analizę spłat (uwzględniając pomniejszenie wynikające z kwoty zwrotu) powinno dokonywać się względem kwoty kredytu pomniejszonej o kwotę umorzenia, dokładnie tak jak uczyniono to w kalkulacji opisującej sytuację nr 2 powoływanej wyżej interpretacji podatkowej wydanej na rzecz Banku. W tejże interpretacji, w części dotyczącej wspomnianej sytuacji nr 2, stwierdzono że jeśli kwota zwrotu nie powoduje spłaty kwoty niższej niż kwota pierwotnie udzielonego kredytu pomniejszonego o umorzenie, to taka kwota bezsprzecznie nie jest przychodem podatkowym. Brak jest bowiem korzyści majątkowej w postaci niższej kwoty spłaconej niż kwota kredytu.

W konsekwencji, wskazano w powoływanej interpretacji wydanej na rzecz Banku, „sytuacja opisana w pytaniu nr 2 nie spełnia celu i podstawowej przesłanki przychodu, jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów, ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Tym samym, nieuzasadnione byłoby opodatkowanie podatkiem dochodowym na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. kwot otrzymywanych na mocy Ugody tytułem zwrotu jako niespełniających definicji „przychodu”. Jak wskazano powyżej, stanowisko takie nie powinno budzić wątpliwości: zostało już przecież zajęte przez Organ w ww. interpretacji podatkowej, zostało również potwierdzone Wnioskodawcom telefonicznie w ramach kontaktu zarówno z właściwym dla nich urzędem skarbowym, jak i poprzez infolinię Krajowej Informacji Skarbowej.

Wnioskodawcy występują więc z niniejszym wnioskiem wyłącznie z uwagi na rekomendację otrzymaną w ramach owego telefonicznego kontaktu z infolinią Krajowej Informacji Skarbowej (by przekazane im telefonicznie wyjaśnienia oraz stanowisko potwierdzić oficjalnie, w formie indywidualnej interpretacji podatkowej, wydanej na rzecz Wnioskodawców) oraz po to, by stanowisko, jakie Organ zajął już wobec Banku, a więc strony tego samego stosunku prawnego co i Wnioskodawcy, potwierdził on także względem Wnioskodawców – jako drugiej strony tegoż stosunku prawnego. Albowiem tegoż właśnie stosunku prawnego i czynności prawnych podjętych przez strony w jego ramach, tj. ugody przewidującej umorzenie kredytu i częściowy zwrot kwoty spłaconej przez kredytobiorców w opcji uwzględniającej okoliczności powołane w sytuacji nr 2 z tejże opinii, dotyczyła wcześniejsza interpretacja wydana przez Organ z wniosku Banku.

Wnioskodawcy podkreślają raz jeszcze, że kalkulacje i rachunki, jakie zostały przedstawione powyżej, odpowiadają tejże sytuacji nr 2. I to w ramach tejże sytuacji Organ stwierdził ostatecznie, iż „zwracana Kredytobiorcom Kwota zwrotu (po wyłączeniu zwracanych kosztów procesowych) [okoliczność nieistotna w sprawie Wnioskodawców – dopisek Wnioskodawców], w części w jakiej mieści się/będzie mieścić się w kwocie wpłaconej przez nich do Banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych od otrzymanego kredytu, nie stanowi/nie będzie stanowić po stronie Kredytobiorców przychodu podatkowego, zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.”.

Zważywszy więc na konsekwencje wynikające z zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie, przewidzianej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, w związku też z normą zawartą w przepisie art. 2a Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika (jakkolwiek, zdaniem Wnioskodawców, w rozpatrywanej sprawie brak takich wątpliwości: jest ona jasna, gdyż – jak zaznaczono powyżej – zbieżna jest z sytuacją nr 2 z powoływanej ww. interpretacji, wydanej już przez Organ), mając wreszcie na uwadze konstytucyjnie zagwarantowaną, w jej art. 32 ust. 1, zasadę równości podmiotów prawa i równego traktowania przez władze publiczne, stosownie do której osoby będące w tej samej sytuacji prawnej, a już najszczególniej – będące, jak w rozpatrywanej sytuacji, drugą stroną tego samego stosunku prawnego i tych samych czynności prawnych co, dotycząca ich, interpretacja podatkowa już wydana przez Organ – powinny być traktowane tak samo, Wnioskodawcy wnoszą o podzielenie i zastosowanie także wobec nich stanowiska Organu zajętego w przedmiocie sytuacji nr 2 i pytania nr 2 z interpretacji podatkowej z dnia 30 grudnia 2024 r.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy:

Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) – mają definitywny, a nie zwrotny charakter.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też w wyniku określonego zdarzenia, które powoduje zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Odrębnym źródłem przychodów są m.in. określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter – nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, które można przypisać do tego źródła.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytu są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Wobec powyższego, skoro Bank w wyniku zawartej ugody zwrócił Państwu środki pieniężne w kwocie uprzednio przez Państwa spłaconej, która w świetle postanowień ugody została uznana za nienależną Bankowi, to jej otrzymanie nie spowodowało po Państwa stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego.

W konsekwencji pieniądze te nie stanowią Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ich uzyskanie nie skutkuje po Państwa stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan A.C. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.