Opodatkowanie dochodów ze sprzedaży przez syndyka nieruchomości/ruchomości oraz z tytułu czynszu najmu nieruchomości zmarłego przedsiębiorcy, wobec którego prowadzone jest postępowanie upadłościowe.
Syndyk masy upadłości zmarłego przedsiębiorcy (Upadłego) został powołany po jego śmierci, a postępowanie upadłościowe wszczęto na wniosek wierzyciela. W skład masy upadłości wchodzą nieruchomości i ruchomości, z których część jest wynajmowana. Syndyk zamierza kontynuować najem oraz sprzedać…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
11 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 5 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 25 marca 2026 r. (wpływ 31 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca (dalej: jako Syndyk), na mocy Postanowienia Sądu Rejonowego z grudnia 2025 r., został powołany do pełnienia funkcji syndyka masy upadłościowej dłużnika, którym jest zmarły AA, prowadzący przed śmiercią działalność gospodarczą (dalej: jako Upadły).
Upadły zmarł (…) grudnia 2024 r.
W dniu 28 stycznia 2025 r. jeden z wierzycieli Upadłego zainicjował postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości Upadłego, w trybie art. 7 ustawy Prawo upadłościowe, zgodnie z którym: „W razie śmierci przedsiębiorcy można ogłosić jego upadłość, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w terminie roku od dnia jego śmierci, a w przypadku ustanowienia zarządu sukcesyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170), zwanego dalej: «zarządem sukcesyjnym» – także po upływie roku od dnia śmierci przedsiębiorcy, a przed dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego. Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć wierzyciel, zarządca sukcesyjny, a także spadkobierca oraz małżonek i każde z dzieci lub rodziców zmarłego, chociażby nie dziedziczyli po nim spadku”.
Zatem, postępowanie w sprawie upadłości Upadłego zostało wszczęte po śmierci Upadłego.
W skład masy upadłości wchodzą zarówno nieruchomości, jak i ruchomości, stanowiące wcześniej majątek Upadłego, które zgodnie z przepisami prawa upadłościowego służą zaspokojeniu roszczeń wierzycieli.
Część nieruchomości, wchodzących w skład masy upadłości, jest przedmiotem umów najmu zawartych jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, a stosunki najmu są kontynuowane w toku postępowania upadłościowego. Z tytułu najmu są uzyskiwane oraz mogą być uzyskiwane w przyszłości przychody zasilające masę upadłości.
Syndyk, wykonując swoje ustawowe obowiązki, zamierza dokonywać zbycia powyższych składników majątkowych, w trybie przewidzianym przepisami prawa upadłościowego, w celu uzyskania środków pieniężnych przeznaczonych na pokrycie kosztów postępowania oraz zaspokojenie wierzycieli Upadłego.
W związku z planowanymi czynnościami sprzedaży Syndyk powziął wątpliwości, co do skutków prawnych oraz podatkowych zbywania nieruchomości i ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości, a także dokumentowania usług najmu nieruchomości, wchodzących w skład masy upadłościowej.
Czy po śmierci Upadłego jego przedsiębiorstwo zostało objęte zarządem sukcesyjnym, tj. czy ustanowiony został zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwa w spadku zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170)?
Na dzień złożenia niniejszego uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, w CEiDG brak jest wpisu dotyczącego ustanowienia zarządcy sukcesyjnego dla działalności gospodarczej zmarłego. Według najlepszej wiedzy Wnioskodawcy zarządca sukcesyjny nie został ustanowiony w sprawie.
Pytanie
Czy dochody uzyskiwane z tytułu świadczenia usług najmu nieruchomości lub odpłatna dostawa nieruchomości lub ruchomości wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego dokonywane przez Syndyka w toku likwidacji masy upadłości będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowych od osób fizycznych?
Pana stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy – dochody uzyskiwane z tytułu świadczenia usług najmu nieruchomości lub odpłatnej dostawy nieruchomości lub ruchomości wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego dokonywane przez Syndyka w toku likwidacji masy upadłości nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowych od osób fizycznych.
Uzasadnienie Wnioskodawcy.
Jeżeli chodzi o status prawny osób fizycznych, to zgodnie z treścią art. 8 § 1 Kodeksu Cywilnego: Osobą fizyczną, posiadającą zdolność prawną jest każdy człowiek od chwili urodzenia. Zdolność prawna, podobnie jak i byt osoby fizycznej, ustaje z chwilą jej śmierci.
Natomiast, zgodnie z art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej: Podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.
Z chwilą śmierci osoby fizycznej ustaje jej byt prawny jako podatnika, a tym samym wygasają, wynikające z przepisów prawa podatkowego, obowiązki podatkowe o charakterze podmiotowym.
Zgodnie z treścią art. 922 § 1 i 2 Kodeksu Cywilnego: Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
Jeżeli chodzi o przepisy podatkowe regulujące zasady sukcesji w prawie podatkowym, to w pierwszej kolejności należy powołać art. 97 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej: Spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Jeżeli, na podstawie przepisów prawa podatkowego, spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek.
Z powyższej regulacji wynika, że spadkobiercy z mocy prawa przejmują majątkowe prawa i obowiązki podatkowe przysługujące spadkodawcy. Natomiast prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną przez spadkodawcę działalnością gospodarczą, przechodzą na spadkobierców wyłącznie pod warunkiem kontynuowania tej działalności na ich rachunek. Oznacza to, że zakres sukcesji podatkowej jest ograniczony i uzależniony od charakteru danego prawa lub obowiązku.
Art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że: Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
Zgodnie z art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej: Organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji.
W analizowanej sprawie wątpliwość dotyczy skutków podatkowych świadczenia usług najmu nieruchomości należących do Upadłego, wchodzących w skład masy upadłościowej, lub zbycia nieruchomości albo ruchomości, wchodzących w skład masy upadłościowej.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na szczególny charakter funkcji, jaką pełni syndyk w postępowaniu upadłościowym, Syndyk jest powoływany przez sąd do pełnienia funkcji w postępowaniu upadłościowym, w zakresie określonym przepisami ustawy – Prawo upadłościowe. Wykonując swoje obowiązki, działa w granicach wyznaczonych przepisami prawa, przy czym czynności o istotnym znaczeniu wymagają współdziałania z sędzią-komisarzem lub radą wierzycieli. Jednocześnie w podstawowym zakresie realizacji swoich ustawowych zadań syndyk działa samodzielnie i na własną odpowiedzialność.
Stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe: Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim. Jak stanowi art. 62 ustawy Prawo upadłościowe: W skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z wyjątkami określonymi w art. 63-67a.
W myśl art. 160 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe: W sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego. Przepis art. 173 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że: Syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji.
Z przepisów Prawa upadłościowego wynika, że syndyk obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go oraz dokonuje jego likwidacji. Upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania swoim majątkiem, jednak nie traci statusu podatnika, do którego nadal znajdują zastosowanie przepisy prawa podatkowego.
W toku postępowania upadłościowego to nadal upadły pozostaje podatnikiem, natomiast syndyk realizuje w jego imieniu obowiązki podatkowe. Odmienna sytuacja powstaje jednak z chwilą śmierci upadłego. W takim przypadku ustaje jego byt prawny, a tym samym brak jest podmiotu zdolnego do samodzielnego wykonywania działalności gospodarczej oraz do występowania w charakterze podatnika.
Stosownie do przepisu art. 7 ustawy Prawo upadłościowe: W razie śmierci przedsiębiorcy można ogłosić jego upadłość, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w terminie roku od dnia jego śmierci. Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć wierzyciel, a także spadkobierca, oraz małżonek i każde z dzieci lub rodziców zmarłego, chociażby nie dziedziczyli po nim spadku.
Zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe: W przypadku śmierci upadłego jego spadkobierca ma prawo brać udział w postępowaniu upadłościowym. Jeżeli spadkobierca nie jest znany albo nie wstąpił do postępowania, sędzia-komisarz na wniosek syndyka albo z urzędu ustanowi kuratora, do którego przepis art. 187 stosuje się.
Stosownie do brzmienia art. 418 ustawy Prawo upadłościowe: Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości wobec przedsiębiorcy lub osoby, o której mowa w art. 8 lub art. 9 złożono po ich śmierci, postępowanie upadłościowe prowadzone jest według przepisów zawartych w tytule niniejszym.
Na podstawie art. 424 ustawy Prawo upadłościowe: W razie ogłoszenia upadłości w sprawach objętych przepisami niniejszego tytułu skutki prawne związane z przyjęciem spadku powstają po zakończeniu postępowania upadłościowego.
Z przepisów Prawa upadłościowego wynika, że możliwe jest ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy po jego śmierci, a w postępowaniu tym mogą uczestniczyć spadkobiercy. Jednocześnie skutki przyjęcia spadku powstają dopiero po zakończeniu postępowania upadłościowego. Śmierć upadłego nie zmienia sytuacji procesowej syndyka, jednak nie oznacza przejęcia przez Niego działalności gospodarczej zmarłego. Zakres obowiązków syndyka ogranicza się do objęcia majątku, zarządzania nim oraz jego likwidacji. W konsekwencji, w przypadku śmierci upadłego brak jest podstaw prawnych do uznania, że na syndyku ciążą obowiązki podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług właściwe dla podatnika – zmarłego przedsiębiorcy.
Zgodnie z treścią art. 12 ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników: W przypadku zgonu lub ustania bytu prawnego podatnika, nadany NIP wygasa, z wyjątkiem przypadków wymienionych w ust. 1-1b.
Śmierć osoby fizycznej powoduje również unieważnienie z dniem zgonu dowodu osobistego zgodnie z art. 50 i art. 51 ustawy o dowodach osobistych. Unieważnieniu podlegają również wszelkie dane wynikające z dowodu, w tym także nadany PESEL. Oznacza to, że z chwilą śmierci podatnika ustaje jego byt prawny, likwidacji ulegają NIP i PESEL.
Jak wynika z art. 1 ustawy o PIT, przepisy ustawy regulują opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jednakże, jak już wskazano w uzasadnieniu stanowiska Syndyka w odniesieniu do pytania dotyczącego podatku od towarów i usług, byt osoby fizycznej ustaje z chwilą śmierci, która nastąpiła w odniesieniu do upadłego.
Syndyk dodatkowo wskazuje, iż poza powyższym w pełni podtrzymuje argumentację przedstawioną w uzasadnieniu stanowiska w zakresie pytania dotyczącego podatku od towarów i usług, odnoszącą się do braku podmiotowości prawno-podatkowej zmarłego oraz braku podstaw prawnych do przypisania syndykowi statusu podatnika lub następcy prawnego w rozumieniu przepisów prawa podatkowego, co znajduje odpowiednie zastosowanie również na gruncie Ustawy o PIT.
W konsekwencji, w ocenie Syndyka, dochody uzyskiwane z tytułu świadczenia usług najmu nieruchomości lub odpłatnej dostawy nieruchomości lub ruchomości wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego dokonywane w toku likwidacji masy upadłości nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowych od osób fizycznych.
Analogiczne stanowisko jest również aprobowane w rozstrzygnięciach organów administracji skarbowej, por.:
- interpretacja indywidualna DKIS z 10 stycznia 2025 r. 0113-KDIPT2-1.4011.750.2024.3.DJD: „(...) na Panu jako syndyku, po śmierci upadłego nie będą ciążyły obowiązki podatkowe związane z rozliczeniem podatku dochodowego od osób fizycznych, dotyczące dochodu z czynszu najmu nieruchomości zmarłego przedsiębiorcy, bowiem zarówno ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i ustawa Ordynacja podatkowa, nakłada takie obowiązki jedynie na podatnika lub też na jego następców prawnych (...)”,
- interpretacja indywidualna DKIS z 3 marca 2025 r. 0114-KDIP3-1.4011.998.2024.3.EC „(...) na Panu jako syndyku, po śmierci upadłego nie będą ciążyły obowiązki podatkowe związane z rozliczeniem podatku dochodowego od osób fizycznych, dotyczące dochodu ze sprzedaży nieruchomości zmarłego przedsiębiorcy, bowiem zarówno ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i ustawa Ordynacja podatkowa, nakłada takie obowiązki jedynie na podatnika lub też na jego następców prawnych”.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
W myśl art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych.
Z tego przepisu wynika, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnikami tego podatku są osoby fizyczne, natomiast przedmiotem opodatkowania tym podatkiem jest dochód tych osób fizycznych.
Dla zdefiniowania pojęcia osoby fizycznej należy odwołać się do przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że:
Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.
Natomiast zgodnie z art. 7 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):
Podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.
Byt prawny podatnika – osoby fizycznej, na którego przepisy podatkowe nakładają obowiązek podatkowy, ustaje z chwilą jego śmierci.
Stosownie do art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego:
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
Zgodnie z art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego:
Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
Kwestię sukcesji podatkowej reguluje przede wszystkim art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym:
Spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
Na podstawie art. 97 § 2 Ordynacji podatkowej:
Jeżeli, na podstawie przepisów prawa podatkowego, spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek.
Z powyższego wynika, że spadkobiercy nie wstępują w prawa i obowiązki spadkodawcy wynikające z przepisów prawa podatkowego, lecz przejmują z mocy prawa wszelkie prawa i obowiązki o charakterze majątkowym, a prawa niemajątkowe pod warunkiem kontynuacji działalności prowadzonej uprzednio przez spadkodawcę.
Natomiast art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że:
Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
Zgodnie z art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej:
Organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji.
Z opisu sprawy wynika, że na mocy postanowienia sądu został Pan powołany do pełnienia funkcji syndyka masy upadłościowej dłużnika, którym jest zmarły AA (dalej: Upadły), prowadzący przed śmiercią działalność gospodarczą. Upadły zmarł (…) grudnia 2024 r. W dniu 28 stycznia 2025 r. jeden z wierzycieli Upadłego zainicjował postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości Upadłego. Zatem postępowanie w sprawie upadłości Upadłego zostało wszczęte po śmierci Upadłego. W skład masy upadłości wchodzą zarówno nieruchomości, jak i ruchomości, stanowiące wcześniej majątek Upadłego, które zgodnie z przepisami prawa upadłościowego służą zaspokojeniu roszczeń wierzycieli. Część nieruchomości, wchodzących w skład masy upadłości Upadłego, jest przedmiotem umów najmu, zawartych jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, a stosunki najmu są kontynuowane w toku postępowania upadłościowego. Z tytułu najmu są uzyskiwane oraz mogą być uzyskiwane w przyszłości przychody zasilające masę upadłości. Pan jako syndyk, wykonując ustawowe obowiązki, zamierza dokonywać zbycia tych składników majątkowych, w trybie przewidzianym przepisami prawa upadłościowego, w celu uzyskania środków pieniężnych przeznaczonych na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego oraz zaspokojenie wierzycieli Upadłego. W stosunku do działalności gospodarczej prowadzonej przez Upadłego po jego śmierci nie ustanowiono zarządcy sukcesyjnego.
Pana wątpliwości dotyczą ustalenia, czy świadczenie usług najmu nieruchomości lub zbycie nieruchomości lub ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości Upadłego, dokonywane przez Pana jako syndyka w toku likwidacji masy upadłości, będą u Pana podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Wskazuję, że zasady powoływania syndyków i nadzorców sądowych określa ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 614 ze zm.).
Syndyk jest wyznaczany przez sąd, który powierza mu pełnienie określonych funkcji w postępowaniu upadłościowym, określonych zakresem ustawy. Przy wykonywaniu czynności syndyk ograniczony jest przepisami ustawy i najważniejsze czynności musi konsultować z sędzią komisarzem i radą wierzycieli, jednak w podstawowym i zasadniczym zakresie wykonywania swoich obowiązków jest w pełni samodzielny. Sąd, powierzając danej osobie wypełnienie określonych ustawowo zadań, nie określa w ścisły sposób warunków wykonywania pracy odnoszących się przykładowo do miejsca i czasu jej wykonania.
Stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe:
Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim.
Natomiast jak stanowi art. 62 ustawy Prawo upadłościowe:
W skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z wyjątkami określonymi w art. 63-67a.
Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe:
Upadły jest obowiązany wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek, a także wydać dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję. Wykonanie tego obowiązku upadły potwierdza w formie oświadczenia na piśmie, które składa sędziemu-komisarzowi.
W myśl art. 160 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe:
W sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego.
Przepis art. 173 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że:
Syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji.
Z przepisów tych wynika, że syndyk obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji. Mimo że upadły z mocy prawa traci zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do niego, to nie zostaje pozbawiony statusu podatnika, do którego to stosuje się prawa i obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących ustaw podatkowych. We wszelkich postępowaniach stroną w znaczeniu materialnym pozostaje upadły, to on jest podmiotem praw i obowiązków, natomiast syndykowi przysługuje legitymacja formalna do występowania w tych postępowaniach, jest on stroną w znaczeniu formalnym. W zakresie prawnopodatkowym działanie syndyka należy potraktować jako działanie przez pełnomocnika z wszystkimi konsekwencjami prawnymi tego stanu rzeczy. Syndyk w sprawach dotyczących masy upadłości działa jako zastępca pośredni upadłego, podejmując za upadłego i na jego rachunek wszystkie czynności prawne i procesowe.
Podmiotowość prawnopodatkowa w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę po ogłoszeniu upadłości nie ustaje, a syndyk masy upadłości jest osobą odpowiedzialną w czasie trwania postępowania upadłościowego za realizację obowiązków podatnika. Syndyk masy upadłości ponosi również odpowiedzialność za rzetelność i niewadliwość prowadzonych ksiąg podatkowych.
Zatem ogłoszenie upadłości nie zmienia statusu podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych, w szczególności nie powoduje, że podatnikiem przestaje być upadły, a zostaje nim syndyk masy upadłości. Syndyk jako zarządzający majątkiem masy upadłości i jednocześnie osoba dysponująca środkami finansowymi uzyskanymi w toku postępowania upadłościowego jest zobowiązany obliczyć i odprowadzić w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Natomiast do zapłaty i obliczania podatku za dany rok podatkowy jest zobowiązany upadły (podatnik).
W świetle powyższego, upadły z mocy prawa traci zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do niego, jednak ta okoliczność nie pozbawia upadłego statusu podatnika, do którego stosuje się prawa i obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących ustaw podatkowych.
Jednak z chwilą śmierci upadłego podmiotu, co ma miejsce w przedstawionym stanie sprawy, nie występuje sytuacja samodzielnego wykonywania przez upadłego działalności gospodarczej, a wszelkie dane identyfikujące ten podmiot tracą byt prawny.
Stosownie do art. 7 ustawy Prawo upadłościowe:
W razie śmierci przedsiębiorcy można ogłosić jego upadłość, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w terminie roku od dnia jego śmierci, a w przypadku ustanowienia zarządu sukcesyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170), zwanego dalej „zarządem sukcesyjnym” – także po upływie roku od dnia śmierci przedsiębiorcy, a przed dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego. Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć wierzyciel, zarządca sukcesyjny, a także spadkobierca, oraz małżonek i każde z dzieci lub rodziców zmarłego, chociażby nie dziedziczyli po nim spadku.
Śmierć upadłego nie powoduje w stosunku do syndyka wstrzymania prowadzonego postępowania upadłościowego, niemożności jego dalszego działania i dokonywania czynności zmierzających do likwidacji majątku upadłego.
Zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe:
W przypadku śmierci upadłego jego spadkobierca ma prawo brać udział w postępowaniu upadłościowym. Jeżeli spadkobierca nie jest znany albo nie wstąpił do postępowania, sędzia-komisarz na wniosek syndyka albo z urzędu ustanowi kuratora, do którego przepis art. 187 stosuje się.
W myśl art. 418 ustawy Prawo upadłościowe:
Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości wobec przedsiębiorcy lub osoby, o której mowa w art. 8 lub art. 9, złożono po ich śmierci, postępowanie upadłościowe prowadzone jest według przepisów zawartych w tytule niniejszym.
Na podstawie art. 424 ustawy Prawo upadłościowe:
W razie ogłoszenia upadłości w sprawach objętych przepisami niniejszego tytułu skutki prawne związane z przyjęciem spadku powstają po zakończeniu postępowania upadłościowego.
Stosownie do art. 425 ustawy Prawo upadłościowe:
Po zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy na jej poczet otrzymane przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko spadkobiercy.
Z powyższego przepisu wynika, że postępowanie upadłościowe prowadzone jest nadal, jednak nie można stwierdzić, że w takim przypadku syndyk samodzielnie wykonuje działalność gospodarczą zamiast zmarłego podatnika.
Tym samym, zarówno w ww. art. 188 ustawy Prawo upadłościowe, jak i w ww. art. 97 ustawy Ordynacja podatkowa, przewidziana została możliwość wstąpienia do postępowania spadkobierców zmarłego podatnika, którego upadłość ogłoszono.
Zakres obowiązków syndyka jest bowiem ściśle określony ww. przepisem art. 173 ustawy Prawo upadłościowe, zgodnie z którym syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji. Prawa niemajątkowe, mogą więc przejść na spadkobierców upadłego, ale nie przechodzą na syndyka. Po śmierci upadłego na syndyku nie ciążą obowiązki podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (upadłego jako podatnika), związane z likwidacją majątku. Wynika to z braku uregulowań nakładających taki obowiązek w obecnie obowiązujących przepisach prawnopodatkowych.
Jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 151 ze zm.):
Osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu.
Zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników:
NIP nadany podatnikowi nie przechodzi na następcę prawnego, z wyjątkiem:
1) przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa lub przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy;
2) przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową lub spółki handlowej w inną spółkę handlową;
3) przekształcenia stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie.
Regulacja art. 12 ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników wskazuje, że:
W przypadku zgonu lub ustania bytu prawnego podatnika, nadany NIP wygasa, z wyjątkiem przypadków wymienionych w ust. 1-1b.
Oznacza to, że z chwilą śmierci podatnika ustaje jego byt prawny, likwidacji ulega numer NIP.
Na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1753 ze zm.):
W okresie ważności dowód osobisty unieważnia się w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2-5b, w przypadku utraty obywatelstwa polskiego, zgonu posiadacza dowodu osobistego oraz wydania decyzji o odmowie wydania dowodu osobistego, o której mowa w art. 32, jeżeli dowód został uprzednio wystawiony.
W myśl z art. 50 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych:
O konieczności unieważnienia dowodu osobistego z przyczyn określonych w art. 46 ust. 1 pkt 2 organ gminy jest zawiadamiany przez rejestr PESEL za pośrednictwem Rejestru Dowodów Osobistych.
W świetle art. 50 ust. 3 pkt 2 ustawy o dowodach osobistych:
Unieważnienie dowodu osobistego następuje z dniem utraty obywatelstwa polskiego lub zgonu posiadacza dowodu osobistego lub wydania decyzji o odmowie wydania dowodu osobistego, o której mowa w art. 32.
Na mocy art. 51 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych:
Dowód osobisty podlega unieważnieniu z mocy prawa na podstawie przekazanych przez rejestr PESEL do Rejestru Dowodów Osobistych informacji o utracie obywatelstwa polskiego lub zgonie posiadacza dowodu osobistego lub w wyniku unieważnienia certyfikatów, o których mowa w art. 12a ust. 1 pkt 2-4, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w art. 12g ust. 3.
Śmierć osoby fizycznej powoduje również unieważnienie z dniem zgonu dowodu osobistego. Unieważnieniu podlegają również wszelkie dane wynikające z dowodu, w tym także nadany PESEL. Oznacza to, że z chwilą śmierci podatnika ustaje jego byt prawny, likwidacji ulegają NIP i PESEL.
Obowiązujące przepisy podatkowe nie wskazują na możliwość dalszego funkcjonowania masy upadłości zarządzanej przez syndyka pod nowym numerem NIP. Syndyk po śmierci upadłego prowadzi czynności zmierzające do likwidacji majątku upadłego, ale – wobec nieuregulowania pozycji syndyka w odniesieniu do rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych, w sytuacji ustania bytu prawnego podatnika tego podatku – brak jest podstaw prawnych do nałożenia obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w trakcie roku, jak i obowiązek rozliczenia rocznego zmarłego podatnika.
Z chwilą śmierci upadłego, wraz z wygaśnięciem decyzji o nadaniu NIP, przestał istnieć podatnik podatku dochodowego. Obowiązujące przepisy podatkowe nie dają żadnej możliwości dalszego funkcjonowania masy upadłości zarządzanej przez syndyka pod nowym numerem NIP.
Na podstawie przytoczonych wyżej przepisów, ich analizy oraz okoliczności sprawy przedstawionych w Pana wniosku stwierdzam, że na Panu jako syndyku, po śmierci Upadłego nie będą ciążyły obowiązki podatkowe związane z rozliczeniem podatku dochodowego od osób fizycznych, dotyczące dochodu ze sprzedaży nieruchomości/ruchomości Upadłego czy też dochodu z czynszu najmu nieruchomości Upadłego, ponieważ zarówno ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i ustawa – Ordynacja podatkowa, nakłada takie obowiązki jedynie na podatnika lub też na jego następców prawnych.
Podsumowując: dochody uzyskiwane z tytułu świadczenia usług najmu nieruchomości lub odpłatne zbycie nieruchomości lub ruchomości wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego dokonywane przez Pana jako syndyka w toku likwidacji masy upadłości nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Wniosek w zakresie podatku od towarów i usług podlega odrębnemu rozstrzygnięciu.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo