Ocena skutków podatkowych opisanych stanów faktycznych oraz zdarzeń przyszłych w podatku dochodowym od osób fizycznych - ulga badawczo-rozwojowa.
Wnioskodawca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie konstrukcji stalowych, opodatkowaną podatkiem liniowym. W ramach działalności realizuje projekty badawczo-rozwojowe (B+R), obejmujące opracowywanie nowatorskich konstrukcji na zamówienie klientów oraz usprawnianie procesów technologicznych. Działalność B+R jest prowadzona systematycznie, dokumentowana i ma charakter twórczy, a jej celem jest zwiększenie zasobów wiedzy i tworzenie nowych…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanych stanów faktycznych oraz zdarzeń przyszłych w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
W dniu 22 września 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 18 września 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 13 listopada 2025 r. (wpływ 17 listopada 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanów faktycznych oraz zdarzeń przyszłych
(…) (dalej: Wnioskodawca) jako podatnik podatku PIT odnośnie swojego statusu podatkowego:
· posiada nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Polski,
· nie posiada zagranicznych zakładów w rozumieniu umów o unikaniu podwójnego opodatkowania,
· nie posiada statusu centrum badawczo-rozwojowego, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2474),
· nie prowadzi działalności na terenie specjalnej strefy ekonomicznej,
· nie korzysta ze zwolnień podatkowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 63a lub 63b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm. „dalej: ustawa o PIT”);
· przychody uzyskiwane z jednoosobowej działalności gospodarczej opodatkowane są aktualnie podatkiem liniowym na podstawie art. 30c ustawy o PIT.
Wnioskodawca odnośnie prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej:
· jego jednoosobowa działalność gospodarcza została założona w 2010 r.,
· według wpisu do CEiDG przeważającą działalność gospodarczą Wnioskodawcy stanowi wykonywanie konstrukcji i pokryć dachowych – PKD 43.41.Z,
· posiada doświadczenie we wdrażaniu nowatorskich rozwiązań z zakresu wykonywania konstrukcji stalowych, w tym rozwiązań projektowych,
· działa w oparciu o metodę zarządzania lean construction i zajmuje się innowacyjnymi technologiami i ich zastosowaniem w sektorze budownictwa.
Wnioskodawca nie świadczy samoistnych usług prowadzenia działalności badawczej ani prac rozwojowych na rzecz innych podmiotów, lecz wszelkie działania Wnioskodawcy w zakresie B+R realizowane są w ramach realizowanych prac projektowych, a następnie w ramach prac konstrukcyjnych czy budowlanych. Wszelkie działania B+R realizowane powstają z inicjatywy samej firmy, w ramach jej bieżącej działalności, a ich rezultaty są bezpośrednio wdrażane w działalności przedsiębiorstwa. Efekty tych prac – w postaci nowych lub udoskonalonych produktów i rozwiązań technologicznych są oferowane bezpośrednio klientom Wnioskodawcy. Kierunek działań B+R wyznacza analiza trendów w branży budowlanej, zmieniające się wymagania rynków konkurencyjnych oraz dążenie do zapewnienia najwyższej jakości wykonywanych konstrukcji stalowych. Wnioskodawca stale monitoruje dostępność innowacyjnych materiałów i rozwiązań technologicznych w zakresie projektowania, produkcji oraz montażu konstrukcji stalowych, a źródłem innowacyjnych pomysłów Wnioskodawcy jest zarówno analiza rynku, jak i weryfikacja potrzeb zgłaszanych przez odbiorców.
Główne cele działalności Wnioskodawcy w zakresie prac B+R to:
· projektowanie i wprowadzanie na rynek nowych produktów (konstrukcji stalowych) na indywidualne zamówienia klientów,
· doskonalenie procesów produkcyjnych w celu zwiększenia efektywności oraz jakości realizacji.
Prace B+R koncentrują się więc na poszukiwaniu, projektowaniu i opracowywaniu innowacyjnych oraz ulepszonych produktów i procesów technologicznych, które bezpośrednio wspierają działalność Wnioskodawcy w sektorze budowlanym.
Prace B+R podejmowane przez Wnioskodawcę można podzielić na dwie kategorie:
1. zewnętrzne prace B+R – prace wykonywane na zlecenie klienta zewnętrznego,
2. wewnętrzne prace B+R – prace identyfikowane i inicjowane przez pracowników Wnioskodawcy w celu usprawnienia istniejących procesów, wdrożenia nowych rozwiązań, trendów rynkowych, a w konsekwencji mające na celu pozyskanie nowych zleceń lub stworzenie nowych produktów.
Obie kategorie działalności Wnioskodawcy często się przenikają. Opracowanie projektu konstrukcji stalowej w odpowiedzi na potrzeby klienta wymaga wykazania dojrzałości technologicznej, która nierzadko jest rozwijana w ramach prac wewnętrznych. Z drugiej strony, prawa własności intelektualnej wynikające z realizacji projektów dla klientów pozostają własnością Wnioskodawcy, co sprawia, że efekty prac zewnętrznych mogą stanowić podstawę dalszych inicjatyw badawczo-rozwojowych, zarówno wewnętrznych, jak i realizowanych na zlecenie. Zgodnie z przyjętą strategią Wnioskodawcy celem prowadzonych prac B+R jest wprowadzanie na rynek nowych konstrukcji stalowych, unowocześnianie już istniejących, wdrażanie nowych procesów technologicznych oraz optymalizacja stosowanych metod produkcyjnych.
W działalności gospodarczej Wnioskodawcy można wyodrębnić zatem 2 obszary, w ramach których są podejmowane przez Wnioskodawcę twórcze i rozwojowe działania w ramach realizowanych projektów (dalej: „projekty B+R”):
1. Projektowanie, produkowanie i wprowadzanie na rynek personalizowanych konstrukcji stalowych,
2. Usprawnianie procesu projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych.
Ad 1.
Proces realizacji zamówień z tego obszaru prac B+R przebiega według ustalonego schematu.
1. Etap wstępny (koncepcyjny)
Wnioskodawca po otrzymaniu zapytania ofertowego od klienta, w którym wskazuje swoje zapotrzebowanie dotyczące planowanej inwestycji, tj. konstrukcji stalowej (m.in. wymiary obiektu, lokalizacja, przeznaczenie, typ konstrukcji, w niektórych przypadkach również szkic klienta lub projekt) dokonuje wyceny prac, na podstawie której przygotowana zostaje oferta dla klienta.
Przed przystąpieniem do realizacji projektu inwestycji Wnioskodawca ustala szczegóły wykonawcze, w celu jak najbardziej optymalnego dostosowania planowanej inwestycji pod potrzeby inwestora (klienta). W szczególności przed wykonaniem projektu Wnioskodawca w celu jego realizacji dokonuje analizy przedstawionych przez klienta:
· warunków zabudowy, które umożliwiają zaprojektowanie danej konstrukcji stalowej w sposób zgodny z przeznaczeniem danego terenu zarówno pod kątem funkcji, jak i parametrów technicznych,
· badań geotechnicznych gruntu – umożliwiających właściwe określenie poziomu posadowienia konstrukcji stalowej, sposobu fundamentowania i optymalizacji fundamentów.
Dodatkowo dla wykonania projektu architektoniczno-budowlanego konstrukcji stalowej Wnioskodawca zapoznaje się z mapą dla celów projektowych, uzgodnieniami z właściwymi gestorami sieci, a w niektórych przypadkach również decyzją o uwarunkowaniach środowiskowych.
Następnie na podstawie pozyskanych informacji od klienta Wnioskodawca:
· analizuje warunki terenowe i wymagania funkcjonalne,
· weryfikuje normy i przepisy budowlane dotyczące konstrukcji stalowych,
· opracowuje wstępny dobór rozwiązań konstrukcyjnych oraz technologicznych,
· wstępnie projektuje inwestycję (halę stalową) zgodnie z zamówieniem.
Na tym etapie powstaje już pierwotna koncepcja hali, która jest na bieżąco konsultowana z klientem.
Wnioskodawca po zidentyfikowaniu potrzeb klienta, a co za tym idzie, konieczności wprowadzenia nowych rozwiązań technicznych, zajmuje się doborem materiałów konstrukcyjnych, wyliczeniem kosztów oraz oszacowaniem pracochłonności projektu. Zaawansowanie naukowo-technologiczne procesu sprawia, że jest to proces czasochłonny. Dokonywana jest ocena efektu ekonomicznego opracowanego rozwiązania w porównaniu z wymaganymi środkami finansowymi. Jeżeli zaproponowana koncepcja jest akceptowana, zarówno przez Wnioskodawcę, jak i klienta, kolejnym krokiem jest opracowanie szczegółowego projektu hali.
2. Etap projektowania
Po zaakceptowaniu szczegółowego projektu inwestycji przez klienta, Wnioskodawca rozpoczyna proces realizacji zamówienia. Pierwszym etapem jest przygotowanie przez Wnioskodawcę dokumentacji technicznej (rysunki techniczne, obliczenia statyczne i dynamiczne, schematy montażowe), która zawiera projekt wykonawczy konstrukcji stalowej (często odbiegający od pierwotnej wizji rozwiązania). Projektanci (pracownicy/zleceniobiorcy Wnioskodawcy) uwzględniają przy tym szeroką wiedzę z zakresu budownictwa i mechaniki. Zaprojektowanie hali stalowej jest w całości zadaniem pracowników/zleceniobiorców Wnioskodawcy.
Wnioskodawca dla poszczególnych projektów prowadzi ewidencję projektu, w której rejestruje plan projektu i jego przebieg, raporty, wyniki, skład osobowy zespołu projektowego, zaangażowanie czasowe poszczególnych członków zespołu, wykorzystane materiały i surowce. Z powyższej ewidencji wynika, jaka część czasu pracy poszczególnych pracowników poświęcona była na wykonywanie obowiązków związanych z uczestniczeniem w projektach badawczo-rozwojowych.
3. Etap konstrukcyjny
Następnie, w oparciu o przygotowaną dokumentację wykonywane są niezbędne prace ziemne i fundamentowe – w większości przypadków przy budynkach magazynowych stopy fundamentowe połączone z podwaliną wykonywane są zgodnie z wytycznymi projektantów. Na tym etapie wykonywane są elementy instalacji odgromowej i wodno-kanalizacyjnej, najczęściej są układane docelowe ich elementy, a w przypadkach szczególnych wykonywane przepusty umożliwiające wykonanie w późniejszym czasie instalacji bez ingerencji w elementy konstrukcyjne. Po wykonaniu robót żelbetowych związanych z fundamentami pracownicy Wnioskodawcy przystępują do wykonania podbudowy z kruszywa, ułożenia instalacji podposadzkowych i wylania warstwy betonu podkładowego posadzki.
Równocześnie po stworzeniu gotowego projektu wykonawczego Wnioskodawca przystępuje do prefabrykacji poszczególnych elementów konstrukcji stalowej na spawalni należącej do Wnioskodawcy przez wykwalifikowanych spawaczy zgodnie z obowiązującymi normami pod nadzorem uprawnionego pracownika. Następnie elementy te trafiają do cynkowni lub malarni w celu zabezpieczenia antykorozyjnego.
W trakcie prac konstrukcyjnych może zdarzyć się, że wymagane jest wprowadzenie poprawek w projekcie, wówczas poprawki te są poddawane analizie koncepcyjnej. W każdym projekcie może się okazać, że jest niemożliwy do zrealizowania w pierwotnie zaplanowanym kształcie lub w ogóle nie jest możliwe zakończenie projektu z sukcesem. W każdym projekcie istnieje zatem niepewność co do powodzenia projektu oraz finalnego rezultatu.
4. Etap montażu
Przedmiotowy etap realizacji inwestycji rozpoczyna się od wykonania prac pomiarowych, obejmujących naniesienie wymaganych wymiarów. W przypadku braku uprzednio zabetonowanych w stopie fundamentowej marek stalowych, przewiduje się montaż kotew chemicznych. Montaż elementów konstrukcyjnych prowadzony jest w następujący sposób: w pierwszej kolejności instalowane są słupy, następnie rygle oraz płatwie dachowe, a całość robót montażowych kończy się wykonaniem stężeń. Prace realizowane są z wykorzystaniem podnośników oraz żurawi, co zapewnia właściwe tempo realizacji oraz spełnienie wymogów w zakresie bezpieczeństwa uczestników procesu budowlanego. Po montażu konstrukcji następuje montaż obudowy rozpoczynający się od instalacji płyt warstwowych lub blach trapezowych, w zależności od funkcji i przeznaczenia obiektu, a kończące się na wykonaniu obróbek blacharskich z zachowaniem szczególnej staranności i dokładności. W procesie montażu wykorzystywane są specjalistyczne urządzenia, w tym przyssawki próżniowe, które istotnie zwiększają efektywność realizacji robót oraz minimalizują ryzyko uszkodzenia paneli bądź elementów blaszanych.
Po wykonaniu obudowy oraz zapewnieniu szczelności dachu możliwe jest przystąpienie do realizacji właściwej posadzki. Na tym etapie prowadzenie robót nie jest już uzależnione od warunków atmosferycznych, które mogłyby w inny sposób negatywnie wpływać na jakość i trwałość nawierzchni.
Końcowym etapem budowy jest montaż elementów wykończeniowych, obejmujących świetliki kalenicowe lub połaciowe, a także bramy i drzwi. Świetliki montowane są na miejscu z prefabrykowanych segmentów, z zachowaniem wymogów eliminacji mostków termicznych oraz precyzyjnego wykonania wszelkich uszczelnień. Montaż bram, drzwi, a w niektórych przypadkach również okien, odbywa się z wykorzystaniem wcześniej przygotowanej konstrukcji nośnej i elementów wsporczych, co zapewnia trwałość oraz prawidłowe funkcjonowanie tych instalacji.
5. Etap prac instalacyjnych
Po zakończeniu prac konstrukcyjno-budowlanych oraz uzyskaniu gotowego obiektu, do realizacji robót przystępują pracownicy/zleceniobiorcy Wnioskodawcy będący specjalistami od instalacji elektrycznych, sanitarnych oraz innych instalacji, których zamontowanie jest niezbędne w celu prowadzenia w nich działalności gospodarczej w celu wykonania prac zgodnie z wymaganiami i ustaleniami wynikającymi z dokumentacji projektowej oraz specyfikacji zamówienia. W oparciu o rozwiązania techniczne przewidziane i zrealizowane na wcześniejszych etapach budowy – w szczególności wykonaniu przepustów, uchwytów oraz otworów technologicznych – proces montażu instalacji i elementów wyposażenia przebiega w sposób zapewniający zgodność z wymaganiami technicznymi oraz obowiązującymi przepisami.
6. Etap odbioru
Zakończenie realizacji inwestycji następuje poprzez przeprowadzenie odbioru końcowego w obecności inwestora, osób pełniących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie oraz wykonawców poszczególnych zakresów robót. W ramach odbioru przekazywana jest kompletna dokumentacja powykonawcza, obejmująca w szczególności instrukcje użytkowania, konserwacji i obsługi wszystkich zamontowanych urządzeń oraz instalacji, co umożliwia ich prawidłową eksploatację zgodnie z obowiązującymi normami i przepisami prawa.
Ad 2.
Projekty w tym obszarze dotyczą zarówno udoskonalania oferowanych rozwiązań w zakresie realizacji konstrukcji stalowych na zamówienie, jak również wprowadzania nowości w procesie technologicznym, jak i wprowadzania innowacji na podstawie własnych pomysłów Wnioskodawcy. Na potrzeby wewnętrzne Wnioskodawca stosuje strategię ciągłego doskonalenia procesów produkcyjnych, co pozwala na optymalizację efektywności oraz obniżenie kosztów wytwarzania konstrukcji stalowych.
Różnorodność i indywidualne wymagania każdego zamówienia dają pracownikom Wnioskodawcy możliwość spojrzenia na proces produkcyjny z nowej perspektywy, co skutkuje wdrażaniem działań mających na celu zwiększenie wydajności oraz jakości wykonywanych elementów konstrukcyjnych. W zakresie opracowania i usprawniania procesów produkcji konstrukcji stalowych, prace rozwojowe obejmują następujące etapy:
· analizę wykonalności technologicznej proponowanych rozwiązań konstrukcyjnych i technologicznych,
· opracowywanie rysunków technicznych i dokumentacji procesowej dla nowych narzędzi, przyrządów, elementów i systemów wspierających produkcję konstrukcji stalowych,
· projektowanie i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań technologicznych wspomagających projektowanie, obróbkę, montaż i obróbkę elementów stalowych, badanie opracowanych rozwiązań pod kątem jakości, trwałości, ergonomii oraz efektywności procesów produkcyjnych,
· optymalizacja procesów technologicznych na podstawie wyników testów, w celu zwiększenia wydajności, redukcji kosztów,
· testowanie i kontrolę jakości oraz funkcjonalności opracowanych rozwiązań.
Inicjatywa usprawnień pochodzi od pracowników/zleceniobiorców Wnioskodawcy, którzy na podstawie doświadczenia i przeprowadzonej analizy wykonalności wskazują narzędzia i metody umożliwiające optymalizację procesu wytwarzania konstrukcji stalowych. W trakcie prac rozwojowych prowadzona jest bieżąca kontrola jakości i funkcjonalności w celu eliminacji ewentualnych wad konstrukcyjnych.
Bezpośrednim efektem działalności badawczo-rozwojowej jest wdrażanie nowych narzędzi i rozwiązań technologicznych, które przekładają się na poprawę jakości, efektywności i kosztów produkcji konstrukcji stalowych. Wnioskodawca systematycznie podnosząc poziom technologiczny swoich procesów, ma możliwość realizacji coraz bardziej zaawansowanych i efektywnych konstrukcji stalowych oraz wprowadzania innowacji w całym cyklu produkcyjnym.
Działalność badawczo-rozwojowa Wnioskodawcy jest bezpośrednio ukierunkowana na potrzeby obecnych i potencjalnych klientów oraz na wewnętrzne wymagania samej organizacji. Realizowane projekty obejmują zarówno tworzenie nowych konstrukcji stalowych spełniających oczekiwania klientów, jak i doskonalenie procesów technologicznych stosowanych w produkcji. Podejmowane prace mają charakter unikalny i innowacyjny w skali przedsiębiorstwa, nie polegają natomiast na wprowadzaniu rutynowych lub okresowych modyfikacji produktów czy procesów. Opracowywane w ramach działalności B+R rozwiązania umożliwiają realizację strategicznych celów Wnioskodawcy. Należy zaznaczyć, że prace B+R nie zawsze prowadzą do osiągnięcia założonych wyników, a prace nad nowymi konstrukcjami stalowymi lub procesami nie gwarantują automatycznej poprawy parametrów wyrobów czy usprawnienia procesu produkcyjnego. Działalność Wnioskodawcy ma charakter nowatorski, oparty o nowoczesne, autorskie rozwiązania naukowo-techniczne. Działalność B+R Wnioskodawcy jest prowadzona w sposób systematyczny, zgodnie z wewnętrznymi harmonogramami i procedurami, a wszystkie prace są/będą dokumentowane w taki sposób, aby mogły być wyraźnie wydzielone od standardowej działalności produkcyjnej.
Wskazać przy tym należy, że Wnioskodawca posiada wykwalifikowaną kadrę specjalistów posiadających specjalistyczną wiedzę oraz kompetencje niezbędne do wykonywania swoich obowiązków (pracownicy/zleceniobiorcy), w tym Wnioskodawca dąży do ciągłego doskonalenia swojej kadry, zważywszy, iż jak wiadomo, przed branżą budownictwa przemysłowego (konstrukcji stalowych) pojawiają się co rusz to nowe wyzwania technologiczne, a chcąc im sprostać, Wnioskodawca musi się ciągle rozwijać, by finalnie móc zaoferować najbardziej kompleksowe i innowacyjne rozwiązania. Dodatkowo dotychczasowe zasoby sprzętowe/narzędziowe, jakimi dysponuje Wnioskodawca, jak również te, których nabycie jest planowane by realizować zamierzenia prac projektowych - pozwala/pozwoli Wnioskodawcy realizować działalność badawczo-rozwojową, gwarantując tym samym usługi na wysokim poziomie jakościowym i technicznym.
Jeśli zaś chodzi o przyjętą metodologię prac projektowych – do zadań współpracowników należy przede wszystkim realizacja powierzonego im obszaru prac, analiza oczekiwanych właściwości i parametrów, określenie badań, których przeprowadzenie na etapie realizacji będzie niezbędne oraz określenie niezbędnego do tego sprzętu. Na tym etapie Wnioskodawca opracowuje więc zapotrzebowanie, przygotowuje podział prac i zadań, a następnie zajmuje się pracami projektowymi. Jednocześnie podkreślić należy, że na każdym etapie prace projektowe są/będą w sposób odpowiedni dokumentowane w postaci chociażby notatek i wstępnie przygotowanych samodzielnych dokumentacji przez Pracowników przy wykorzystaniu posiadanego przez nich know-how i wieloletniego doświadczenia oraz zasobów wiedzy, co pozwoli m.in. na dokładną ewidencję nakładu czasu pracy i materiałów na realizację danego obszaru prac.
Wnioskodawca zwraca również uwagę na fakt, że pracownicy Wnioskodawcy wykorzystują dostępną wiedzę, łączą doświadczenia i umiejętności z różnych dziedzin, aby zaproponować rozwiązanie technologiczne spełniające na końcowym etapie oczekiwania klienta. Projekt jest modyfikowany i korygowany, aż do osiągnięcia końcowego efektu. Na każdym etapie projektowania i tworzenia Prac projektowych istnieje niepewność co do końcowego rezultatu prac w tym zakresie, a także skali ewentualnych wymaganych zmian, a w rezultacie – co do powodzenia całego projektu.
Ponadto, wskazane przez Wnioskodawcę Prace projektowe każdorazowo stanowią/stanowić będą twórcze i nowatorskie projekty, które realizowane są/będą zgodnie z ustalonym procesem, który wynika z doświadczeń pracowników Wnioskodawcy. Ponadto, Wnioskodawca uznał, że prace realizowane w ten sposób dają najpewniejsze rezultaty i pozwalają na zachowanie odpowiedniej systematyki i ciągłości.
Podkreślenia również wymaga, że Wnioskodawca wyodrębnia i będzie wyodrębniać koszty kwalifikowane poniesione w ramach działań badawczo-rozwojowych w odrębnej ewidencji rachunkowej, o której mowa w art. 24a ust. 1 ustawy o PIT. Wnioskodawca prowadzi księgi rachunkowe na podstawie przepisów o rachunkowości, która pozwala wyodrębnić każdy projekt w prowadzonej ewidencji rachunkowej. Koszty projektu są ewidencjonowane odrębnie w stosunku do każdego projektu, dodatkowo ewidencjonowane są według ich wysokości i rodzajów, wraz z przypisaniem ich do indywidualnego projektu. Wnioskodawca planuje rozliczyć wydatki kwalifikowane na działalność badawczo-rozwojową, prowadzoną w ramach prowadzonych projektów badawczo-rozwojowych począwszy od 2025 r. oraz kontynuując w kolejnych latach.
Reasumując, Wnioskodawca zauważa, że realizowane prace projektowe:
- są/będą prowadzone w sposób systematyczny, według metodologii określanej przez dedykowanych pracowników posiadających specjalistyczną wiedzę oraz niezbędne doświadczenie,
- mają/będą mieć charakter twórczy, gdyż są nakierowane na wypracowanie lub wykorzystanie dostępnych zasobów wiedzy do tworzenia nowatorskich konstrukcji stalowych oraz rozwiązań technologicznych,
- są/będą dokumentowane w ewidencji Wnioskodawcy,
- dotyczą opracowywania nowych produktów (konstrukcji stalowych) lub zmian w istniejących produktach,
- twórczy charakter prac Wnioskodawcy przejawia się w ciągłym wprowadzaniu innowacji, opracowywaniu nowych rozwiązań technicznych oraz usprawnianiu istniejących technologii,
- prowadzona działalność badawczo-rozwojowa jest działaniem ustrukturyzowanym, zaplanowanym i realizowanym w sposób metodyczny, co pozwala na efektywne zarządzanie zasobami i osiąganie wyznaczonych celów, przyjęte procedury oraz harmonogramy są nieodłącznym elementem realizacji każdego projektu, zapewniając kontrolę nad procesem i jego zgodność z założeniami technicznymi oraz harmonogramami czasowymi.
Dodatkowo, Wnioskodawca wskazuje, że:
- będzie prowadzić działalność w zakresie opisanym powyżej (tj. prace projektowe) również w przyszłości;
- zamierza korzystać z odliczenia kosztów kwalifikowanych od podstawy opodatkowania;
- wydatki, które zamierza odliczyć Wnioskodawca, stanowią koszty uzyskania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;
- prowadzi/będzie prowadzić ewidencję, pozwalającą wyodrębnić koszty działalności w zakresie opisanym powyżej, które nie zostały jej zwrócone w jakiejkolwiek formie.
Ponadto, Wnioskodawca pragnie podkreślić, iż uwagi na wysoki stopień skomplikowania i wielość zagadnień technologicznych wymagających rozwiązania w ramach realizowanych projektów, jak również z uwagi na długotrwały czas realizacji projektów, Wnioskodawca wprowadził wewnętrzny system ewidencjonowania prac nad projektami.
Koszty kwalifikowane działalności B+R
Mimo tego, że Wnioskodawca posiada know-how w zakresie opracowywania innowacyjnych konstrukcji stalowych oraz zasoby sprzętowe/narzędziowe, nie posiada, jednakże wystarczających zasobów sprzętowych/narzędziowych, by w pełni zrealizować zaplanowane Prace rozwojowe.
Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawca wskazuje, że w ramach realizowanej działalności badawczo-rozwojowej ponosi on/będzie ponosić wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodu należące do m.in. następujących kategorii:
a. należności z umów o pracę – czyli z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz sfinansowane przez płatnika składki z tytułu tych należności określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na realizację działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w ogólnym czasie pracy pracownika w danym miesiącu – z wyłączeniem kwestii wynagrodzenia za czas nieobecności pracowników, takie jak urlop, choroba, inne (dalej jako: koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych pracowników);
b. należności z umów cywilnoprawnych, czyli z tytułów, o których mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz sfinansowane przez płatnika składki z tytułu tych należności określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na wykonanie usługi w zakresie działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w całości czasu przeznaczonego na wykonanie usługi na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło w danym miesiącu – z wyłączeniem kwestii wynagrodzenia za czas nieobecności zleceniobiorców, takie jak urlop, choroba, inne (dalej jako: koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców);
c. materiały i surowce bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością badawczo-rozwojową (dalej jako: koszty materiałów i surowców);
d. odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, w tym jednorazowa amortyzacja środków trwałych oraz odpisy amortyzacyjne od wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością;
– dalej łącznie („Koszty kwalifikowane działalności B+R ”).
a. koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych pracowników
b. koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców
W realizowane Prace rozwojowe zaangażowani są/będą doświadczeni pracownicy, jak i zleceniobiorcy Wnioskodawcy którzy dysponują wiedzą, umiejętnościami i doświadczeniem pozwalającym na zaawansowane prace w obszarze projektowania i wykonywania konstrukcji stalowych.
Istotna część działalności, jaka jest realizowana przez Wnioskodawcę, w ramach prac nad projektami, jest nastawiona na tworzenie nowych i oryginalnych rozwiązań, o charakterze unikatowym, które nie mają odtwórczego lub wtórnego charakteru. Realizując projekty pracownicy/zleceniobiorcy nabywają, łączą, kształtują i wykorzystują dostępną im aktualnie wiedzę i umiejętności w celu projektowania i wykonywania konstrukcji stalowych oraz opracowywania innowacyjnych rozwiązań technologicznych usprawniających proces produkcyjnych.
W przypadku tworzenia projektów nie występują ściśle określone ścieżki postępowania i odtwórcze metody działania. Jednocześnie cele, jakie są zakładane do osiągnięcia przez Wnioskodawcę, wymagają unikatowego podejścia, twórczej pracy koncepcyjnej od samego początku realizacji prac rozwojowych.
Powyższe cechy nie byłyby możliwe do osiągnięcia bez twórczego podejścia pracowników/zleceniobiorców uczestniczących w realizacji projektów. Podobnie algorytmy rozwiązań w ramach projektów nie powielają prostych i funkcjonujących na rynku typowych koncepcji. Wnioskodawca wg zamierzeń ma zrealizować nowoczesne i innowacyjne projekty konstrukcji stalowych. Tego rodzaju prace realizowane w ramach projektów wpisują się w zakres działalności B+R, którą Wnioskodawca realizuje.
Poprzez pracowników biorących udział w ramach realizacji działań z zakresu prac rozwojowych należy więc rozumieć osoby wykonujące w oparciu o umowę o pracę/umowę zlecenie:
- prace naukowo-techniczne na potrzeby prac rozwojowych;
- czynności polegające na planowaniu i kierowaniu pracami rozwojowymi;
- czynności polegające na przygotowaniu raportów cząstkowych i końcowych dla prac rozwojowych.
W ramach prac rozwojowych pracownicy/zleceniobiorcy są w szczególności odpowiedzialni za:
- uczestnictwo w analizach technicznych i koncepcyjnych dotyczących dostosowania projektu konstrukcji stalowej do indywidualnych potrzeb klienta, z uwzględnieniem warunków terenowych, norm budowlanych oraz wymagań funkcjonalnych;
- opracowywanie oraz optymalizację rozwiązań konstrukcyjnych i technologicznych, w tym dobór materiałów, metod prefabrykacji;
- uczestnictwo w projektowaniu prototypowych elementów konstrukcji stalowych oraz ich testowaniu pod kątem wytrzymałości, funkcjonalności i zgodności z dokumentacją projektową;
- wdrażanie usprawnień w procesie tworzenia konstrukcji stalowych poprzez opracowanie nowych metod wytwarzania, redukcję kosztów i zwiększenie efektywności produkcji;
- archiwizację dokumentów zgodnie z wewnętrzną procedurą Wnioskodawcy;
- przygotowywanie dokumentacji technicznej.
Wnioskodawca będzie ponadto dysponować stosowną ewidencją czasu pracy, która w jasny i bezsprzeczny sposób wskaże, ile godzin poświęcił dany pracownik/zleceniobiorca na działalność przy pracach rozwojowych, jeżeli pracownik/zleceniobiorca zajmował się będzie również innymi zadaniami, które nie będą kwalifikowane do projektów z obszaru prac rozwojowych.
Dodatkowo Wnioskodawca pragnie zaznaczyć, że możliwe będzie określenie:
- którzy pracownicy/zleceniobiorcy biorą udział w realizacji danego projektu z obszaru prac rozwojowych;
- całkowitej liczby godzin zaangażowania pracowników/zleceniobiorców biorących udział w danym projekcie;
- wartości zaangażowania wszystkich pracowników/zleceniobiorców biorących udział w danym projekcie.
c. koszty materiałów i surowców
Wnioskodawca, realizując projekty z zakresu badań i rozwoju, ponosi/będzie ponosić koszty materiałów i surowców, które bezpośrednio wykorzystuje/będą wykorzystywane w ramach realizowanych Prac rozwojowych, jak chociażby: materiały konstrukcyjne (stal, żelbet, beton i inne tworzywa sztuczne), śruby, armatura itd.
Ponadto, Wnioskodawca pragnie podkreślić, że jeżeli określone materiały czy surowce służyć będą bieżącej działalności, wówczas wydatki te nie będą stanowić kosztów kwalifikowanych.
Natomiast, w sytuacji, gdy ww. materiały i surowce będą częściowo wykorzystywane do działalności badawczo-rozwojowej, a częściowo do bieżącej działalności, to w takim przypadku wydatki na ich nabycie będą stanowić koszty kwalifikowane, tylko w takiej części, w jakiej materiały i surowce będą służyć prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej.
d. koszty odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, w tym koszt jednorazowej amortyzacji środków trwałych oraz koszty odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością
Wnioskodawca pragnie wskazać, iż w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności badawczo-rozwojowej nastawionej na realizacje prac rozwojowych Wnioskodawca nabył/nabędzie sprzęt w postaci: zestawów komputerowych, wkrętarek, pilarki szablastej, spawarek, młotowiertarki wiercąco-kującej, wiertarko-wkrętarki, kompresora śrubowego, zagęszczarek, ładowarki teleskopowej, piaskarki, zaginarek.
Wskazany sprzęt jest bowiem/będzie nieodzownym elementem w obszarze prowadzonych Prac rozwojowych.
Działalności badawczo-rozwojowej Wnioskodawcy służą/będą służyć również wartości niematerialne i prawne, które Wnioskodawca nabył/nabędzie.
Jednocześnie Wnioskodawca wskazuje, że na cele realizowanych prac projektowych nie wyklucza nabycia środków trwałych niezbędnych do prowadzonych prac, które to środki trwałe mogą być odpowiednio zaliczane do grupy 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych, a w konsekwencji Wnioskodawca zamierza wówczas skorzystać z regulacji umożliwiających odpowiednio:
· dokonanie jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od wartości początkowej środków trwałych, zaliczonych do grupy 3-8 Klasyfikacji, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 50 000 euro łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych (art. 22k ust. 7 ustawy o PIT) oraz
· dokonanie jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od wartości początkowej nabytych fabrycznie nowych środków trwałych zaliczonych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 100 000 zł, obejmującej sumę odpisów amortyzacyjnych i wpłaty na poczet nabycia środka trwałego, o której mowa w art. 22 ust. 1s, zaliczonej do kosztów uzyskania przychodów (art. 22k ust. 14 ustawy o PIT).
Wobec powyższego, Wnioskodawca pragnie wskazać, iż część ww. środków trwałych jak i wartości niematerialnych i prawnych, wykorzystywana będzie wyłącznie do prac badawczo-rozwojowych, natomiast pozostała część będzie tylko częściowo wykorzystywana do prac badawczo-rozwojowych.
Jednakże w tym drugim przypadku prowadzona będzie stosowna ewidencja umożliwiająca ustalenie czasu użytkowania danego środka trwałego/wartości niematerialnych i prawnych na prace badawczo-rozwojowe.
Podsumowując, Wnioskodawca wskazuje, że:
- nie posiada statusu centrum badawczo-rozwojowego, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej,
- nie prowadzi badań podstawowych, zdefiniowanych w art. 5a pkt 38 lit. a ustawy o PIT,
- realizowana działalność jest działalnością twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania ich do tworzenia nowych zastosowań w obszarze projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych oraz rozwiązań technologicznych usprawniających procesy produkcyjne,
- działalność ta obejmuje nabywanie, łączenie, rozwijanie i praktyczne wykorzystywanie dostępnej wiedzy oraz umiejętności w zakresie inżynierii konstrukcji stalowych, w tym projektowania i wdrażania zmodyfikowanych, udoskonalonych lub całkowicie nowych rozwiązań,
- nie prowadzi działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia, nie korzysta ze zwolnień podatkowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 63a lub 63b ustawy o PIT,
- w ramach działalności gospodarczej opracowuje on nowe lub udoskonalone konstrukcje stalowe oraz rozwiązania technologiczne w zakresie ich projektowania i wytwarzania, które dotychczas nie występowały w jego praktyce gospodarczej lub charakteryzują się takim poziomem innowacyjności, że w istotny sposób odróżniają się od rozwiązań już funkcjonujących na rynku,
- aktywowane koszty kwalifikowane poniesione/ponoszone w przyszłości związane z działalnością badawczo-rozwojową nie zostały jej/nie zostaną zwrócone w jakiejkolwiek formie ani nie zostały odliczone od podstawy obliczenia podatku,
- prowadzi/będzie prowadzić księgę na podstawie przepisów o rachunkowości i na podstawie tej księgi ustali dochód do opodatkowania i wyodrębnia/wyodrębniać będzie w niej koszty działalności badawczo-rozwojowej.
Uzupełnienie wniosku
Jakie konkretnie konstrukcje stalowe i procesy powstały/powstaną w ramach realizowanych projektów (określanych jako: Projekty B+R) we wskazanych przez Pana obszarach:
• projektowania, produkowania i wprowadzania na rynek personalizowanych konstrukcji stalowych oraz
• usprawniania procesu projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych;
proszę wskazać konkretne produkty i procesy, których ma dotyczyć złożony wniosek?
Na wstępie należy zaznaczyć, że Wnioskodawca bierze udział w realizacji co najmniej kilku innowacyjnych projektów dot. konstrukcji stalowych oraz rozwiązań technologicznych w zakresie projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych w skali roku.
Wszystkie te projekty, w ramach których opracowywane są konstrukcje stalowe oraz realizowane rozwiązania technologiczne dotyczące usprawniania procesu projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych charakteryzują się bardzo dużym stopniem złożoności – przy czym w poszukiwaniu i opracowywaniu nowych konstrukcji stalowych oraz rozwiązań technologicznych Wnioskodawca nabywa i rozwija specjalistyczną wiedzę i umiejętności. Każdy z projektów konstrukcji stalowych jest unikalny i stworzony pod konkretne zamówienie klienta. Nie ma dwóch takich samych projektów – klienci nie zamawiają duplikatów tych samych rozwiązań.
Każdy z elementów projektów realizowanych na zamówienie klientów różni się od siebie, począwszy od etapu projektowania, poprzez kolejne etapy, tj. etapy wykonania i montażu – za każdym razem wykonywane są inne czynności. Analogicznie jest z pracami wewnętrznymi dotyczącymi usprawniania procesu projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych – Wnioskodawca w skutek prowadzonych prac wprowadza/będzie wprowadzał niespotykane wcześniej w skali swojego przedsiębiorstwa rozwiązania technologiczne pozwalające na zwiększenie efektywności, ale przede wszystkim jakości w procesie realizacji i wytwarzania konstrukcji stalowych.
Jako przykłady Wnioskodawca wskazuje dwa projekty jako przykłady działalności spełniającej kryteria działalności badawczo-rozwojowej:
a) zewnętrzne prace B+R – konstrukcja stalowa przechowalni warzyw,
b) wewnętrzne prace B+R – rozwiązanie technologiczne w zakresie usprawniania procesu projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych, tj. autorski system prefabrykacji kotew stalowych i szablonów montażowych.
Szczegóły dotyczące obu tych wybranych projektów zostały opisane w dalszej części uzupełnienia wniosku.
2) Na czym polega twórczy charakter działalności polegającej na realizacji poszczególnych Projektów B+R, które wykonuje/będzie wykonywał Pan w ramach działalności gospodarczej: – jakie konkretnie produkty i procesy powstały/powstaną w ramach opisanych we wniosku prac polegających na realizacji Projektów B+R, na podstawie jakich technologii?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa przechowywalni warzyw)
W ramach opisanego we wniosku przykładowego zamówienia na rzecz klienta, tj. konstrukcji stalowej przechowalni warzyw, Wnioskodawca wprowadził innowacyjne rozwiązania technologiczne w postaci zastosowania prefabrykowanego systemu kotew stalowych zalewanych w stopach fundamentowych oraz nowatorskiego układu połączeń słupów stalowych z fundamentami, umożliwiającego precyzyjne ustawienie osi konstrukcji już na etapie betonowania.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
W ramach usprawnień dotyczących projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych Wnioskodawca opracował rozwiązanie w zakresie autorskiego systemu prefabrykacji kotew stalowych z tulejami pozycjonującymi oraz dedykowanych szablonów montażowych umożliwiające seryjne wykonywanie kotew i szablonów przy zachowaniu wysokiej dokładności montażowej.
- Co jest/będzie efektem tych prac, tj. jakie nowe zastosowanie powstało/powstanie przy realizacji przez Pana poszczególnych Projektów B+R (produktów i procesów)?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Efektem prac jest powstanie innowacyjnej konstrukcji stalowej przechowalni warzyw wyposażonej w system prefabrykowanych kotew i połączeń stalowo-betonowych umożliwiający szybki, powtarzalny i precyzyjny montaż konstrukcji bez konieczności korekt geometrycznych.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
W ramach prac B+R został opracowany innowacyjny proces technologiczny umożliwiający szybkie i powtarzalne wykonywanie elementów zapewniających precyzyjne pozycjonowanie konstrukcji stalowych w trakcie betonowania fundamentów, skracający czas montażu o około 20% oraz zwiększający dokładność pozycjonowania konstrukcji w stosunku do dotychczas stosowanych metod.
- Jakie konkretnie narzędzia, nowe koncepcje, czy rozwiązania niewystępujące w Pana praktyce gospodarczej Pan zastosował/zastosuje?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Nowym rozwiązaniem niewystępującym w praktyce jest zastosowanie przy tworzeniu konstrukcji stalowej przechowalni warzyw autorskiego systemu prefabrykowanych kotew stalowych z tulejami pozycjonującymi o zoptymalizowanej geometrii, umożliwiającego automatyczne osiowanie słupów stalowych już na etapie betonowania fundamentów. Rozwiązanie integruje proces projektowania, prefabrykacji i montażu, eliminując błędy ustawienia i konieczność korekt. Dodatkowo system zapewnia możliwość wielokrotnego demontażu i ponownego montażu konstrukcji bez utraty stabilności połączeń, co wyróżnia go na tle tradycyjnych rozwiązań stalowych.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
Innowacyjność rozwiązania technologicznego opracowanego przez Wnioskodawcę polega na wypracowaniu rozwiązania technologicznego służącego do optymalnego seryjnego wytwarzania kotew z tulejami pozycjonującymi oraz dedykowanych szablonów montażowych z zachowaniem pełnej powtarzalności wymiarowej i jakościowej,
- Co powoduje, że efekty Pana prac różnią się od już funkcjonujących u Pana lub na rynku, na czym polega oryginalność poszczególnych produktów i procesów, tj. jakie konkretnie innowacje Pan wprowadza/wprowadzi, nowe rozwiązania techniczne Pan opracowuje i jakie usprawnienia istniejących technologii Pan wprowadzi/wprowadza – proszę szczegółowo opisać?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Jak wskazano powyżej konstrukcja stalowa wyróżnia się w zakresie wprowadzenia innowacyjnego systemu połączeń stalowo-betonowych o wysokiej precyzji geometrycznej, pozwalającego na montaż bez konieczności korekt w trakcie montażu. Dodatkowo opracowane rozwiązanie zapewnia możliwość wielokrotnego demontażu i ponownego montażu konstrukcji bez utraty stabilności połączeń, co wyróżnia je na tle tradycyjnych rozwiązań dotyczących konstrukcji stalowych.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
Rozwiązanie technologiczne wyróżnia się w zakresie precyzji montażu konstrukcji stalowych oraz powtarzalności prefabrykowanych elementów, dzięki zastosowaniu tulei pozycjonujących zintegrowanych z kotwami, które zapewniają dokładne ustalenie osi konstrukcji, dedykowanych szablonów montażowych umożliwiających szybkie i precyzyjne rozmieszczanie kotew w fundamentach, opracowanej standaryzacji wymiarów kotew i szablonów oraz zoptymalizowanych procesów spawania i kontroli jakości prefabrykatów.
3) W odniesieniu do kryterium „systematyczności”:
– jakie cele postawił Pan w zakresie prac polegających na realizacji poszczególnych Projektów B+R (produktów i procesów)?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Celem projektu było opracowanie konstrukcji stalowej przechowalni warzyw, które z jednej strony będzie umożliwiać precyzyjne ustawienie osi konstrukcji już na etapie betonowania dzięki zastosowaniu innowacyjnego systemu prefabrykowanych kotew stalowych, z drugiej strony będzie charakteryzować się zwiększoną powtarzalnością montażu, skróconym czasem realizacji oraz możliwością demontażu i ponownego montażu bez utraty stabilności konstrukcyjnej.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
Celem było uzyskanie rozwiązania technologicznego umożliwiającego seryjne wykonywanie kotew stalowych z tulejami pozycjonującymi oraz dedykowanych szablonów montażowych, zapewniających precyzyjne utrzymanie osi konstrukcji w trakcie betonowania fundamentów, przy jednoczesnym zachowaniu powtarzalności wymiarowej, wysokiej jakości prefabrykatów oraz skróceniu czasu montażu konstrukcji stalowych.
– Jakie cele zostały osiągnięte, w ramach jakich zasobów ludzkich, rzeczowych i finansowych zostały faktycznie zrealizowane poszczególne Projekty B+R?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Realizacja konstrukcji stalowej następuje/nastąpiła w ramach:
· zasobów ludzkich zespołu Wnioskodawcy składającego się m.in. z projektanta konstrukcji, monterów konstrukcji stalowych i płyt warstwowych (pracownicy i zleceniobiorcy Wnioskodawcy),
· zasobów rzeczowych: specjalistycznych maszyn i urządzeń (w tym m.in. tokarka, wiertarka magnetyczna, spawarki MIG/MAG), a także oprogramowania projektowego (...),
· zasobów finansowych: własnych środków pieniężnych Wnioskodawcy,
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
Realizacja procesu technologicznego następuje/nastąpiła w ramach:
· zasobów ludzkich zespołu Wnioskodawcy składającego się m.in. z projektanta/kierownika budowy, monterów konstrukcji stalowych i płyt warstwowych (pracownicy i zleceniobiorcy Wnioskodawcy),
· zasobów rzeczowych: specjalistycznych maszyn i urządzeń, a także oprogramowania projektowego (…),
· zasobów finansowych: własnych środków pieniężnych Wnioskodawcy.
- Czy poszczególne Projekty B+R są/będą realizowane wg określonych harmonogramów, jeśli tak – proszę wskazać, co przewidywały/przewidują te harmonogramy i czy zostały zrealizowane?
Projekty Wnioskodawcy zawsze realizowane są według określonego harmonogramu, który może podlegać jednak pewnym modyfikacjom w trakcie jego realizacji w odpowiedzi na zmienność warunków realizacji danego projektu, przy czym przykłady wskazano poniżej.
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Pierwszym etapem było stworzenie koncepcji projektu konstrukcji stalowej, która po konsultacjach z klientem przeszła w projekt techniczny. Projekt realizowano stopniowo: od koncepcji i projektowania, przez testy prototypów kotew w rzeczywistych warunkach montażowych, przy czym wszystkie rozwiązania konstrukcyjne były opracowywane w taki sposób, aby współgrały z pozostałymi elementami systemu montażowego. Wnioskodawca przeprowadził szereg analiz numerycznych i warsztatowych w celu określenia optymalnych parametrów konstrukcyjnych i montażowych, a uzyskane wyniki dokumentowano i wykorzystywano do korekt projektu.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny Działania podejmowane były zgodnie z harmonogramem obejmującym następujące etapy:
· opracowanie koncepcji technologicznej,
· przeprowadzenie testów i pomiarów na stanowisku warsztatowym (prace o charakterze eksperymentalnym obejmujące testy różnych grubości płyt, geometrii tulei oraz metod spawania),
· ocenę dokładności montażowej prefabrykowanych elementów,
· wdrożenie opracowanego rozwiązania w bieżących projektach.
Wyniki realizacji poszczególnych etapów dokumentowano w raportach wewnętrznych.
4) W odniesieniu do kryterium „w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań”:
– jakimi zasobami wiedzy dysponował/dysponuje Pan przed rozpoczęciem realizacji poszczególnych Projektów B+R
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
W realizacji konstrukcji stalowej przechowalni warzyw uczestniczył sam Wnioskodawca i jego pracownicy, którzy posiadają specjalistyczną wiedzę z zakresu projektowania konstrukcji stalowych, technologii spawania, prefabrykacji elementów stalowych oraz podstawowych zasad montażu konstrukcji stalowo-betonowych.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
W realizacji procesu technologicznego prefabrykacji kotew stalowych i szablonów montażowych uczestniczył sam Wnioskodawca i jego pracownicy, którzy posiadają specjalistyczną wiedzę z zakresu konstrukcji stalowych, spawalnictwa, technologii montażu konstrukcji stalowo-betonowych oraz kontroli jakości prefabrykatów.
- Jaki rodzaj wiedzy i umiejętności Pan wykorzystał/wykorzysta i rozwinął/rozwija w ramach poszczególnych Projektów B+R?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
W realizacji konstrukcji stalowej przechowalni warzyw Wnioskodawca (i jego pracownicy) wykorzystali specjalistyczną wiedzę z zakresu projektowania połączeń stalowo-betonowych, analizy numerycznej elementów konstrukcyjnych oraz prefabrykacji kotew i elementów montażowych, jednocześnie rozwijając umiejętności w zakresie optymalizacji geometrii połączeń i integracji rozwiązań montażowych z projektowaną konstrukcją.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
W realizacji procesu technologicznego prefabrykacji kotew stalowych i szablonów montażowych Wnioskodawca i jego pracownicy wykorzystali specjalistyczną wiedzę z zakresu projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych, spawalnictwa, połączeń stalowo-betonowych oraz standaryzacji wymiarowej elementów prefabrykowanych. Ponadto rozwijali umiejętności w zakresie optymalizacji procesów produkcyjnych, testowania geometrii elementów oraz kontroli jakości prefabrykatów.
- Wskazanie miejsca, sposobu wykorzystywania oraz selekcji wiedzy pod względem jej przydatności (jaka wiedza została wykorzystana) w ramach konkretnych Projektów B+R?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Przed przystąpieniem do realizacji konstrukcji stalowej zakładany jest nowy projekt, wówczas Wnioskodawca podejmuje decyzję o konieczności zaangażowania konkretnych pracowników o danej wiedzy i doświadczeniu. Wiedza wykorzystywana jest w przygotowaniu koncepcji, projektowaniu technicznym, testach prototypów kotew oraz opracowywaniu standardów montażu.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
Przed przystąpieniem do opracowywania nowego rozwiązania technologicznego zakładany jest nowy projekt, wówczas Wnioskodawca podejmuje decyzję o konieczności zaangażowania konkretnych pracowników o danym wykształceniu i doświadczeniu. Wiedza wykorzystywana jest przy testach prototypów kotew i szablonów oraz w procesie oceny dokładności montażowej.
Selekcja wiedzy odbywa się pod kątem jej przydatności do opracowania powtarzalnych i precyzyjnych rozwiązań prefabrykacyjnych.
- Czy w ramach prac nad poszczególnymi Projektami B+R połączono i kształtowano/będzie Pan łączył i kształtował istniejącą wiedzę (jaką); co było/będzie efektem tego połączenia i kształtowania?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
W ramach projektu konstrukcji stalowej przechowalni warzyw połączono wiedzę z zakresu projektowania konstrukcji stalowych, prefabrykacji kotew i połączeń stalowo-betonowych oraz montażu elementów halowych. W ten sposób uzyskano wiedzę na temat optymalnego ustawienia osi konstrukcji w fundamentach, redukcji błędów montażowych oraz możliwości wielokrotnego demontażu i ponownego montażu elementów konstrukcyjnych.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
W ramach projektu prefabrykacji kotew stalowych i szablonów montażowych połączono wiedzę z zakresu konstrukcji stalowych, spawalnictwa, technologii prefabrykacji oraz montażu konstrukcji stalowo-betonowych. W ten sposób uzyskano wiedzę na temat optymalnych parametrów produkcji, precyzyjnego pozycjonowania elementów w fundamentach oraz sposobów zwiększenia powtarzalności prefabrykowanych elementów.
- Czy Pana prace miały/mają/będą miały na celu przede wszystkim zdobywanie nowej wiedzy i umiejętności – jeśli tak, proszę wskazać, jakiego zakresu ta wiedza i umiejętności dotyczą?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Założeniem realizacji konstrukcji stalowej dla przechowalni warzyw było opracowanie innowacyjnej konstrukcji stalowej, która nie była realizowana dotychczas w praktyce Wnioskodawcy. W konsekwencji celem było zdobycie nowej wiedzy i poszerzenie nowych umiejętności związanych z wdrożeniem w ramach realizowanej konstrukcji stalowej innowacyjnych rozwiązań w zakresie prefabrykacji kotew stalowych, projektowania połączeń stalowo-betonowych, optymalizacji geometrii montażowej oraz integracji procesu projektowania z montażem i kontrolą jakości.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
Założeniem realizacji autorskiego systemu prefabrykacji kotew stalowych i szablonów montażowych było opracowanie innowacyjnego systemu prefabrykacji i montażu kotew stalowych wraz z dedykowanymi szablonami montażowymi, który nie był dotychczas stosowany w praktyce Wnioskodawcy. W konsekwencji celem projektu jest zdobycie nowej wiedzy i poszerzenie umiejętności związanych z wdrożeniem innowacyjnych rozwiązań w zakresie seryjnej prefabrykacji kotew stalowych.
- Czy zdobycie nowej wiedzy i umiejętności służyło/służy/będzie służyć opracowaniu nowych/ulepszonych Projektów B+R; jeśli tak, to w czym się to przejawia/będzie przejawiać – proszę to szczegółowo wyjaśnić?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
W efekcie wykorzystania ww. opisanej nowej wiedzy i umiejętności powstała innowacyjna konstrukcja stalowa przechowali warzyw, która nie była realizowana dotychczas w praktyce Wnioskodawcy. W konsekwencji założeniem projektu było zdobycie nowej wiedzy i umiejętności związanych z wdrożeniem w ramach realizowanej konstrukcji stalowej innowacyjnych rozwiązań technologicznych w zakresie prefabrykowanego systemu kotew stalowych zalewanych w stopach fundamentowych z tulejami pozycjonującymi.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
W efekcie wykorzystania ww. opisanej nowej wiedzy i umiejętności powstało innowacyjne rozwiązanie technologiczne prefabrykacji kotew stalowych i szablonów montażowych, umożliwiające seryjne wytwarzanie elementów z zachowaniem wysokiej powtarzalności wymiarowej, zwiększenie dokładności montażu konstrukcji stalowych oraz skrócenie czasu realizacji fundamentów o około 20% w porównaniu do dotychczas stosowanych metod.
- Czy Pana prace związane z poszczególnymi Projektami B+R były/są/będą ukierunkowane na nowe odkrycia – jeśli tak, proszę wskazać jakie?
Zewnętrzne prace B+R – produkt (konstrukcja stalowa)
Prace związane z projektowaniem i wykonaniem konstrukcji stalowej przechowalni warzyw od początku były nastawione na opracowanie nowej konstrukcji, odróżniającej się od dotychczasowych konstrukcji wykonanych i zaprojektowanych przez Wnioskodawcę. W konsekwencji wszystkie działania w ramach realizacji projektu związanego z wykonaniem konstrukcji stalowej przechowalni warzyw przy zastosowaniu technologii prefabrykowanego systemu kotew stalowych zalewanych w stopach fundamentowych z tulejami pozycjonującym opisane w powyższych odpowiedziach, dążyły do opracowania nowego odkrycia.
Wewnętrzne prace B+R – proces technologiczny
Prace związane z opracowaniem autorskiego systemu prefabrykacji kotew stalowych i szablonów montażowych od początku były ukierunkowane na stworzenie nowej technologii, odróżniającej się od dotychczasowych rozwiązań opracowanych i stosowanych przez Wnioskodawcę. W konsekwencji wszystkie działania podejmowane w ramach opracowywania nowego rozwiązania technologicznego, opisane w powyższych odpowiedziach, dążyły do opracowania nowych technologii.
5) Czy prace mające stanowić działalność badawczo-rozwojową obejmowały/obejmują/będą obejmować rutynowe i okresowe zmiany wprowadzone do Projektów B+R, nawet jeżeli miały/mają/będą miały charakter ulepszenia?
Prace mające stanowić działalność badawczo-rozwojową nie obejmowały/nie obejmują/nie będą obejmować rutynowych i okresowych zmian wprowadzonych do Projektów B+R.
6) Jakie dokładnie wartości niematerialne i prawne są/będą wykorzystywane przez Pana w działalności badawczo-rozwojowej; proszę je wymienić i wskazać, czy odpisy amortyzacyjne dokonywane od ich wartości zaliczy/zalicza Pan do kosztów uzyskania przychodów?
Wnioskodawca aktualnie wykorzystuje w działalności badawczo-rozwojowej specjalistyczne oprogramowanie inżynierskie (…). Odpisy amortyzacyjne były/są/będą zaliczane do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Dodatkowo Wnioskodawca wyjaśnił, że planuje rozliczać w ramach ulgi B+R również wynagrodzenie za czas usprawiedliwionej nieobecności pracowników. Wnioskodawca jest świadomy tego, że w tym zakresie została wydana interpretacja ogólna Ministra Finansów z 13 lutego 2024 r., która reguluje przedmiotową kwestię – w związku z czym przedmiotem pytania nr 2 nie jest objęte wynagrodzenie za czas usprawiedliwionej nieobecności pracowników.
Pytania
1. Czy czynności podejmowane przez Wnioskodawcę w ramach prac rozwojowych tj. w zakresie opracowywania nowatorskich konstrukcji stalowych na zamówienie inwestorów, a także czynności w zakresie opracowywania innowacyjnych rozwiązań technologicznych w zakresie projektowania konstrukcji stalowych – stanowią/będą stanowić działalność badawczo-rozwojową, w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o PIT, a w konsekwencji Wnioskodawcy przysługuje/będzie przysługiwać prawo do skorzystania z dodatkowego odliczenia w ramach tzw. ulgi badawczo-rozwojowej, o której mowa w art. 26e ustawy o PIT?
2. Czy następujące koszty działalności B+R w związku z realizowanymi pracami rozwojowymi, tj.:
a. koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych pracowników;
b. koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców;
c. koszty materiałów i surowców;
d. koszty odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, w tym koszt jednorazowej amortyzacji środków trwałych oraz koszty odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością
– ponoszone przez Wnioskodawcę w ramach działalności badawczo-rozwojowej stanowią/będą stanowić koszty kwalifikowane Wnioskodawcy w rozumieniu art. 26e ust. 2 i 3 ustawy o PIT?
Pana stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy – w odniesieniu do pytania nr 1 – czynności podejmowane przez Wnioskodawcę w ramach prac rozwojowych tj. w zakresie opracowywania nowatorskich konstrukcji stalowych na zamówienie inwestorów, a także czynności w zakresie opracowywania innowacyjnych rozwiązań technologicznych w zakresie projektowania konstrukcji stalowych – stanowią/będą stanowić działalność badawczo-rozwojową, w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o PIT, a w konsekwencji Wnioskodawcy przysługuje/będzie przysługiwać prawo do skorzystania z dodatkowego odliczenia w ramach tzw. ulgi badawczo-rozwojowej, o której mowa w art. 26e ustawy o PIT.
Uzasadnienie
Ad. 1
Zgodnie z art. 26e ust. 1 ustawy o PIT – podatnik uzyskujący przychody ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT odlicza od podstawy opodatkowania, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1 lub art. 30c ust. 2, koszty uzyskania przychodów poniesione na działalność badawczo-rozwojową, zwane dalej „kosztami kwalifikowanymi”. Kwota odliczenia nie może w roku podatkowym przekraczać kwoty dochodu uzyskanego przez podatnika ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3.
Działalność B+R jest natomiast zdefiniowana w art. 5a pkt 38 ustawy o PIT, zgodnie z którym stanowi ona działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.
Oznacza to, że działalność BR powinna: mieć twórczy i systematyczny charakter; obejmować badania naukowe lub prace rozwojowe; być prowadzona w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.
Jeśli chodzi natomiast o badania naukowe, to na potrzeby ustawy o PIT, badania naukowe są definiowane jako:
- badania podstawowe w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej: PSWiN), czyli prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne;
- badania aplikacyjne w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 2 PSWiN, czyli prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń.
W kontekście ulgi B+R, możliwość rozliczenia kosztów badań podstawowych w ramach ulgi B+R istnieje, gdy badania te są prowadzone na podstawie umowy lub porozumienia z podmiotem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1,2 i 4-8 PSWiN (czyli m.in. uczelnią wyższą, federacją podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki, Polską Akademią Nauk). W przypadku badań aplikacyjnych, ustawa o PIT nie przewiduje takiego wymogu, zatem koszty kwalifikowane badań aplikacyjnych mogą być rozliczane w ramach ulgi B+R nawet w przypadku, w którym badania te są prowadzone samodzielnie przez podatnika.
Natomiast zgodnie z art. 5a pkt 40 ustawy o PIT – prace rozwojowe są definiowane jako prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 PSWiN, czyli jako działalność obejmująca nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.
Zdaniem Wnioskodawcy, prace opisywane we wniosku stanowią działalność B+R (odpowiednio poprzez prace rozwojowe, jak i badania aplikacyjne) i w konsekwencji, koszty kwalifikowane tych prac objęte są ulgą B+R.
Wobec powyższego, odnosząc się do kwestii będącej przedmiotem niniejszego wniosku należy wskazać, że w celu skorzystania z ulgi na działalność badawczo-rozwojową, należy w pierwszej kolejności przeprowadzić analizę nakierowaną na zidentyfikowanie przejawów działalności gospodarczej, które mogą zostać uznane za działalność badawczo-rozwojową.
A zatem po pierwsze, prace te charakteryzują się twórczym charakterem. Twórczy charakter działalności B+R odznacza się tym, że realizowane prace mają na celu tworzenie nowych i oryginalnych rozwiązań, a inwencja i zaprojektowanie tych rozwiązań leży po stronie podatnika. W ujęciu negatywnym, twórczy charakter działalności B+R wyklucza uznanie za działalność B+R czynności mających na celu jedynie techniczne wdrożenie produktu lub usługi opracowanych przez inny podmiot.
Twórczy charakter działalności badawczo-rozwojowej
Z ustawowej definicji zawartej w regulacjach ustawy o PIT wynika, że działalność badawczo-rozwojowa musi mieć charakter twórczy. Jak podaje słownik języka polskiego PWN, działalność twórcza to zespół działań podejmowanych w kierunku tworzenia (działalność – zespół działań podejmowanych w jakimś celu), powstania czegoś (twórczy – mający na celu tworzenie, tworzyć – powodować powstanie czegoś). W doktrynie prawa autorskiego podkreśla się natomiast, że cecha twórczości związana jest przede wszystkim z rezultatem działalności człowieka o charakterze kreacyjnym i jest spełniona wówczas, gdy istnieje nowy wytwór intelektu. Działalność twórcza oznacza, że „ustawodawca za przedmiot prawa autorskiego uznaje tylko rezultat (przejaw) takiego działania, który choćby w minimalnym stopniu odróżnia się od innych rezultatów takiego samego działania, a zatem, że posiada cechę nowości, której stopień nie ma znaczenia”. Zatem twórczość działalności badawczo-rozwojowej może przejawiać się opracowywaniem nowych koncepcji, narzędzi, rozwiązań niewystępujących dotychczas w praktyce gospodarczej podatnika lub na tyle innowacyjnych, że w znacznym stopniu odróżniają się od rozwiązań już funkcjonujących u podatnika.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku, Wnioskodawca wskazuje, że prace ukierunkowane na opracowanie innowacyjnych rozwiązań technologicznych w zakresie projektowania i wykonywania personalizowanych konstrukcji stalowych oraz doskonalenia procesów ich wytwarzania, w tym wdrażania nowoczesnych narzędzi i metod optymalizujących produkcję – odznaczają się/będą się odznaczać twórczym charakterem. Wniosek ten wynika z celu i zakresu realizowanych prac, ponieważ prowadzą one w założeniu do tworzenia nowych rozwiązań i prowadzą do powstania nowych wytworów intelektu. Są one odpowiednio ustalone, o indywidualnym i oryginalnym charakterze. A opracowywanie dedykowanych pod potrzeby poszczególnych klientów konstrukcji stalowych wiąże się/wiązało się będzie z koniecznością zaimplementowania różnych, często nowych rodzajów technologii, dotychczas nie wykorzystywanych przez Wnioskodawcę.
Jednocześnie, realizowane prace oparte są o wiedzę, umiejętności i inwencję pracowników Wnioskodawcy (prace nie polegają na nabywaniu i implementowaniu gotowych rozwiązań). W opisywanym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, podejmowane pracę są definiowane w całości przez Wnioskodawcę od etapu koncepcyjnego.
Wnioskodawca stoi na stanowisku, że realizowane prace rozwojowe posiadają/będą posiadać charakter kreatywny, nowatorski, oryginalny w pomyśle w takim rozumieniu, że projekty realizowane są/będą na podstawie pomysłów, koncepcji powstałych w drodze wysiłku intelektualnego pracowników. Realizacja prac wymaga każdorazowo opracowania/wymyślenia nowych rozwiązań technicznych, technologicznych lub procesowych.
Prace te są/będą nastawione na stworzenie nowych oryginalnych rozwiązań, o charakterze unikatowym – w takim rozumieniu, że rozwiązania i koncepcje będące podstawą prac projektowych zostały/zostaną wymyślone i opracowane przez pracowników. Wszystkie prace mają/będą miały charakter kreacyjny i dążą do stworzenia czegoś nowego, np. nowa funkcjonalność. Wszystkie pomysły mają/będą miały charakter unikatowy.
Badania aplikacyjne
Po drugie, prace opisane we wniosku stanowią/będą stanowić odpowiednio badania aplikacyjne w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 2 PSWiN oraz prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 PSWiN.
Działalność badawczo-rozwojowa może również obejmować badania aplikacyjne w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń.
Aplikacja to m.in. „zastosowanie czegoś w praktyce”. Przedmiotem badań aplikacyjnych jest więc pozyskanie nowej wiedzy i umiejętności (opartych na wiedzy i doświadczeniu) dla potrzeb praktyki produkcyjnej lub usługowej w określonym zakresie. Podmiot podejmujący prace aplikacyjne – mając wiedzę o określonych produktach, procesach lub usługach (ich cechach, wadach) – podejmuje działalność badawczą, której celem jest zdobycie nowej wiedzy i umiejętności po to, aby:
- opracować nowe produkty, procesy lub usługi lub
- wprowadzić znaczące ulepszenia do istniejących produktów, procesów lub usług.
„Nowy” to „niedawno zrobiony, nabyty lub właśnie powstały, założony”, „taki, który zajął miejsce poprzedniego”, „spotykany po raz pierwszy, dopiero co poznany lub będący od niedawna w jakimś środowisku”, „od niedawna istniejący, właśnie wynaleziony”. Celem prac aplikacyjnych jest zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności – czyli takiej wiedzy i takich umiejętności, których podmiot prowadzący prace (pomimo bycia specjalistą w danej dziedzinie) wcześniej nie posiadał.
Nowym produktem, procesem lub usługą może być:
- produkt, proces lub usługa, które nie istniały wcześniej, czyli takie, które zostały opracowane po raz pierwszy w wyniku badań aplikacyjnych;
- produkt, proces lub usługi, które istniały już jako rodzaj produktu, procesu lub usługi, ale w wyniku badań aplikacyjnych opracowano ich nową koncepcję.
Ulepszenie natomiast to „to, co usprawniło funkcjonowanie czegoś”. Ulepszać to „zmienić coś tak, żeby stało się bardziej użyteczne lub funkcjonalne”. Celem prac aplikacyjnych dotyczących istniejących produktów, procesów lub usług nie są jakiekolwiek ulepszenia, ale ulepszenia znaczące – czyli mające duże znaczenie, dużą wagę, istotne z punktu widzenia funkcji i dotychczasowych cech ulepszanych produktów, procesów lub usług. Jednocześnie jednak skala zmian wprowadzonych do produktu, procesu lub usługi nie powoduje, że mówimy o nowym produkcie, procesie lub usłudze, ale o produkcie, procesie lub usłudze znacząco ulepszonych.
Analogicznie jak w przypadku badań podstawowych, także badania aplikacyjne muszą być prowadzone z zachowaniem odpowiednich standardów.
Prace rozwojowe
Pojęcie działalności badawczo-rozwojowej obejmuje również prace rozwojowe w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.
Prace rozwojowe polegają na nabywaniu, łączeniu, kształtowaniu i wykorzystywaniu dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, tj. obejmują:
- nabycie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności;
- łączenie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności;
- kształtowanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności;
- wykorzystanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności.
Prace rozwojowe bazują zatem na dostępnej wiedzy – w zależności od celów, jakie przyjęto dla prowadzenia prac, będzie to wiedza z określonej dziedziny lub dziedzin. Prace te obejmują kolejno:
- nabycie wiedzy i umiejętności, czyli pozyskanie wiedzy/umiejętności, zapoznanie się z wiedzą, zrozumienie jej; łączenie wiedzy i umiejętności, czyli znalezienie takich zależności pomiędzy wiedzą z różnych zakresów, dziedzin lub wiedzą wynikającą z różnych badań naukowych oraz pomiędzy umiejętnościami, które są istotne z punktu widzenia postawionych celów badań rozwojowych;
- kształtowanie wiedzy i umiejętności, czyli takie „ułożenie” efektów nabywania i łączenia wiedzy i umiejętności lub takie sformułowanie wniosków płynących z tych procesów, aby można je było wykorzystać dla realizacji postawionych celów prac rozwojowych;
- wykorzystanie wiedzy i umiejętności, czyli ich użycie, posłużenie się nimi dla osiągnięcia celów prac rozwojowych.
Co istotne, całość ww. czynności służy:
- planowaniu produkcji oraz
- projektowaniu i tworzeniu zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług.
Chodzi przy tym o konkretne produkty, konkretne procesy lub konkretne usługi albo konkretne rodzaje produktów, procesów lub usług. Podmiot prowadzący prace rozwojowe organizuje je z uwzględnieniem specyfiki konkretnych produktów, procesów lub usług – od niej zależą potrzeby prowadzenia prac rozwojowych i ich zakres.
Jednocześnie ustawodawca wyłączył z definicji prac rozwojowych działalność obejmującą rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do produktów, procesów lub usług, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń. O tym, jakie zmiany do produktów, procesów lub usług mają charakter rutynowy (wykonywany często i niemal automatycznie) i okresowy (powtarzający się, występujący co pewien czas), będzie każdorazowo decydował charakter konkretnych produktów, procesów bądź usług.
W konsekwencji powyższego, uznać należy, że Wnioskodawca prowadzi/będzie prowadzić odpowiednio badania aplikacyjne/prace rozwojowe, których celem jest opracowanie i wdrożenie innowacyjnych rozwiązań w zakresie projektowania, produkcji i montażu personalizowanych konstrukcji stalowych.
Badania te obejmują kompleksowy proces twórczy, w ramach którego Wnioskodawca uczestniczy w analizach technicznych i koncepcyjnych mających na celu dostosowanie projektu konstrukcji do indywidualnych potrzeb klienta, z uwzględnieniem specyficznych warunków terenowych, obowiązujących norm budowlanych oraz wymagań funkcjonalnych inwestycji.
W toku prac opracowywane i optymalizowane są rozwiązania konstrukcyjne i technologiczne, w tym dobór odpowiednich materiałów, metod prefabrykacji i technik montażu, tak aby zapewnić optymalny stosunek wytrzymałości, trwałości i kosztów realizacji. Szczególne znaczenie mają działania związane z projektowaniem prototypowych elementów konstrukcji stalowych oraz ich testowaniem pod kątem wytrzymałości, funkcjonalności i zgodności z dokumentacją projektową, co pozwala na bieżące wprowadzanie modyfikacji zwiększających bezpieczeństwo i niezawodność konstrukcji.
Wnioskodawca wdraża również usprawnienia w procesie tworzenia konstrukcji stalowych poprzez opracowanie nowych metod wytwarzania, minimalizację zużycia zasobów, redukcję kosztów produkcji oraz zwiększenie efektywności pracy. Dodatkowo w ramach prowadzonych badań aplikacyjnych przygotowywana jest kompletna dokumentacja techniczna zgodnie z wewnętrznymi procedurami Wnioskodawcy, co zapewnia pełną kontrolę nad przebiegiem i rezultatami procesu badawczo-rozwojowego.
Projekty realizowane przez Wnioskodawcę są zatem podejmowane w kierunku tworzenia nowych rozwiązań i prowadzą do powstania nowych wytworów intelektu. Są one odpowiednio ustalone, o indywidualnym i oryginalnym charakterze. Wytwarzanie i projektowanie nowych konstrukcji stalowych wiąże się/wiązało się będzie z koniecznością zaimplementowania różnych, często nowych rodzajów technologii, dotychczas nie wykorzystywanych przez Wnioskodawcę. Działalność Wnioskodawcy ma zatem charakter nowatorski, oparty o nowoczesne, autorskie rozwiązania naukowo-techniczne. Prace opisane we wniosku nie stanowią/nie będą stanowić także rutynowych zmian w produktach lub usługach. Efektem prowadzonych prac jest/będzie każdorazowo powstanie nowej wiedzy/usługi.
Projekty realizowane przez Wnioskodawcę są zatem podejmowane w kierunku tworzenia nowych rozwiązań i prowadzą do powstania nowych wytworów intelektu. Są one odpowiednio ustalone, o indywidualnym i oryginalnym charakterze. A opracowywanie finalnie nowych usług/produktów wiąże się/wiązało się będzie z koniecznością zaimplementowania różnych, często nowych rodzajów technologii, dotychczas nie wykorzystywanych przez Wnioskodawcę. Działalność Wnioskodawcy ma zatem charakter nowatorski, oparty o nowoczesne, autorskie rozwiązania naukowo-techniczne. Prace opisane we wniosku nie stanowią/nie będą stanowić także rutynowych zmian w produktach lub usługach. Efektem prowadzonych prac jest/będzie każdorazowo powstanie nowej wiedzy/usługi.
Systematyczność i cele działalności badawczo-rozwojowej
Działalność w ramach realizowanych projektów ma także zdaniem Wnioskodawcy – systematyczny charakter.
Działalność badawczo-rozwojowa jest bowiem podejmowana:
- w sposób systematyczny,
- w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.
Pojęcie „systematyczny” – w odniesieniu do procesów oznacza „zachodzący stale od dłuższego czasu”: w odniesieniu do działań oznacza „prowadzony w sposób uporządkowany, według pewnego systemu; planowy, metodyczny”.
Z uwagi na charakter działań, jakie obejmuje działalność badawczo-rozwojowa, pojęcia systematyczności tych działań nie należy ograniczać wyłącznie do ich zwykłego organizacyjnego uporządkowania i częstotliwości podejmowanych czynności. Znaczenie pojęcia „systematyczności” będzie także wynikową przedmiotu prowadzonych działań (badań naukowych lub prac rozwojowych) – musi uwzględniać specyfikę podejmowanych badań lub prac.
Celem działalności badawczo-rozwojowej jest: zwiększenie zasobów wiedzy oraz wykorzystanie zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.
Punktem wyjściowym dla działalności badawczo-rozwojowej jest więc posiadanie pewnego poziomu (określonych zasobów) wiedzy w konkretnym temacie. Aby stwierdzić, czy podjęte działania prowadzą do zwiększenia poziomu wiedzy oraz służą wykorzystywaniu zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań, koniecznym jest określenie poziomu wiedzy „wyjściowej” i „wyjściowego” stanu wykorzystywania zasobów wiedzy, „wyjściowego” stanu jej zastosowań. Bez takiego nakreślenia „punktu wyjścia” dla działalności badawczo-rozwojowej nie da się nakreślić celów podejmowanych działań.
Należy uwzględnić zatem, że głównym zadaniem dla zarządzającego projektem badawczo-rozwojowym jest zlokalizowanie i zidentyfikowanie zasobów wiedzy przed rozpoczęciem działań projektowych; zasobów w ujęciu funkcjonalnym i celowościowym, czyli podlegającym zwiększeniu oraz możliwym i właściwym do wykorzystania zwiększonej wiedzy do nowych zastosowań. Lokalizacja i identyfikacja wiedzy obejmują szereg działań, w tym określenie stanu wiedzy, miejsca, sposobu jej wykorzystania oraz selekcji pod względem przydatności do realizacji celu projektu (zobacz: 3.2.1.3 Objaśnienia w zakresie IP BOX – Zwiększenie zasobów wiedzy oraz wykorzystania jej do tworzenia nowych zastosowań).
Istotnym jest więc między innymi to:
- jakimi zasobami wiedzy podatnik dysponował przed rozpoczęciem realizacji projektu badawczo- rozwojowego;
- jaki rodzaj wiedzy podlegał następnie selekcji, wykorzystaniu i rozwijaniu pod względem przydatności do realizacji tego projektu.
Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawca wskazuje, że prace opisane we wniosku prowadzone są/będą przez doświadczonych pracowników oraz szczegółowo dokumentowane. Co więcej, prace te nie mają charakteru jednorazowego, a stanowią pewien proces. Ponadto, Wnioskodawca wskazuje, że prace opisane we wniosku prowadzone są/będą, jako projekty, do których przypisane są/będą konkretne zasoby. Zatem, prace te są/będą prowadzone przez Wnioskodawcę w sposób metodyczny, zaplanowany i uporządkowany (nie mają charakteru przypadkowego i spontanicznego), co także potwierdza ich systematyczny charakter.
Odnosząc powyższe do prac realizowanych przez Wnioskodawcę, należy zauważyć, że:
- dotyczą one opracowywania i wprowadzania na rynek innowacyjnych rozwiązań w zakresie projektowania, produkcji i wprowadzania na rynek personalizowanych konstrukcji stalowych, dostosowanych do indywidualnych potrzeb klientów, z uwzględnieniem warunków terenowych, norm budowlanych oraz wymagań funkcjonalnych. Mając powyższe na uwadze, nie można uznać tych prac za mające na celu wprowadzenia rutynowych bądź okresowych zmian (co wykluczyłoby możliwość skorzystania z ulgi B+R);
- są prowadzone w sposób systematyczny, według określonego harmonogramu oraz planu nakreślonego przez osoby nadzorujące każdy etap projektu, każdy etap jest również bardzo dokładnie dokumentowany, przedstawiając tym samym faktyczny przebieg każdego z etapów wraz z dokładną specyfikacją osiągniętych założeń/zrealizowanych czynności;
- mają charakter twórczy, gdyż Wnioskodawca dąży do opracowania i wdrażania innowacyjnych rozwiązań konstrukcyjnych i technologicznych w zakresie personalizowanych konstrukcji stalowych oraz usprawnienia procesu ich wytwarzania. Jednocześnie rozwój we wskazanym obszarze stał się niezbędny dla utrzymania wysokiego standardu jakości, zwiększenia efektywności produkcji oraz sprostania oczekiwaniom coraz bardziej wymagających klientów, jednocześnie rozwój we wskazanym obszarze stał się niezbędny dla utrzymania wysokiego standardu jakości i sprostania oczekiwaniom coraz bardziej wymagających klientów;
- finalnie wpływają na poprawę konkurencyjności Wnioskodawcy poprzez podniesienie jakości, skrócenie czasu realizacji zamówień i zwiększenie efektywności wykorzystania materiałów;
- są realizowane przez pracowników/zleceniobiorców posiadających specjalistyczną wiedzę.
Wobec powyższego, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że realizowane przez Wnioskodawcę działania w ramach przedmiotowego projektu – będą spełniały definicję „prac rozwojowych” i „badań aplikacyjnych”.
Dodatkowo, podkreślić należy, że Wnioskodawca jest odpowiedzialny za wykonanie całości prac B+R związanych z wykonaniem konstrukcji stalowych, uwzględniając przy tym przeprowadzenie wstępnej analizy koncepcyjnej, przygotowanie projektu, a także opracowanie i wykonanie całego procesu twórczego.
Nie można więc uznać, że wykonywane przez Wnioskodawcę czynności są „odtwórczym” bądź „rutynowym” działaniem przy realizacji projektów w obszarach B+R.
Ponadto, mając na względzie charakter prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności, istotne znaczenie ma jego aktywna postawa w zakresie wykorzystywania nowych technologii oraz szukania nowych rozwiązań pozwalających na stworzenie nowych usług/produktów. Projekty niewątpliwie wymagają innowatorskiego, zindywidualizowanego podejścia. Dodatkowo prowadzone prace obejmują wykorzystanie aktualnie dostępnej wiedzy i umiejętności z dziedziny nauki, technologii i danego obszaru działalności gospodarczej do tworzenia konstrukcji stalowych, jak i ich modernizacji oraz usprawnianie procesów związanych z projektowaniem, konstruowaniem i montowaniem obiektów stalowych.
Istotą jest, więc wysiłek intelektualny i technologiczny oraz twórczy wkład Wnioskodawcy w tworzenie nowych rozwiązań. Następujące zmiany mają niewątpliwie charakter twórczy, a ich wprowadzenie wymaga od Wnioskodawcy innowacji, wyspecjalizowanego personelu oraz zaplecza technicznego potrzebnych do finalizacji projektu, co jest przeciwnością działań wykonywanych w sposób rutynowy.
Wnioskodawca z przeprowadzonych czynności w ramach projektu sporządza/będzie sporządzać raporty i analizy. Tak prowadzona dokumentacja pozwala w sposób systematyczny zbierać, magazynować i dystrybuować nową wiedzę powstałą podczas prowadzenia projektu. Projekty prowadzone przez Wnioskodawcę są projektami prowadzonymi w sposób systematyczny.
Wnioskodawca deklaruje również, że prowadzi prace B+R wpisujące się w przedstawione powyżej definicje i przykłady. Celem Wnioskodawcy jest bowiem:
- opracowanie innowacyjnych rozwiązań – prace B+R będą miały nowatorski charakter;
- wykorzystanie koncepcji dotychczas niewystępujących w branży;
- realizacja prac B+R, która wiąże się z ryzykiem niepewności odnośnie ostatecznych wyników i ma dodatkowo nieprzewidywalny charakter;
- określenie w każdym z obszarów badawczych głównych wyzwań badawczych, planowanych do osiągnięcia celów oraz koncepcji realizacji prac B+R umożliwiających ich osiągnięcie, a także zapewnienie środków finansowych i zasobów ludzkich i organizacyjnych do ich wykonania – prace B+R będą miały metodyczny charakter.
Na mocy powyższego Wnioskodawca pragnie wskazać, że projekty prowadzone przez Wnioskodawcę posiadają określone cele, a po ich zakończeniu spisywane są/będą wnioski z ich przebiegu. Tak prowadzona dokumentacja pozwala w sposób systematyczny zbierać, magazynować i dystrybuować nową wiedzę powstałą podczas prowadzenia projektów.
Reasumując, zarówno realizowane projekty w zakresie konstruowania obiektów stalowych na zlecenie inwestorów, jak i projekty w zakresie usprawniania procesów produkcyjnych związanych z projektowaniem i wytwarzaniem konstrukcji stalowych wpisują się w definicję prac badawczo- rozwojowych zawartą w ustawie o PIT, ponieważ mają charakter twórczy, nie wprowadzają zmian o charakterze rutynowym bądź okresowym, są prowadzone w sposób systematyczny według określonych harmonogramów i wytycznych, przez pracowników posiadających odpowiednie kompetencje i wykształcenie.
Wobec powyższego, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że opisana w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym działalność w zakresie badań i rozwoju stanowi/będzie stanowić działalność badawczo- rozwojową w rozumieniu ustawy o PIT.
Zdaniem Wnioskodawcy, w odniesieniu do pytania nr 2, następujące koszty działalności B+R w związku z realizowanymi Pracami rozwojowymi, tj.:
a. koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych pracowników;
b. koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców;
c. koszty materiałów i surowców;
d. koszty odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych w tym koszt jednorazowej amortyzacji środków trwałych oraz koszty odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością
– ponoszone przez Wnioskodawcę w ramach działalności badawczo-rozwojowej stanowią/będą stanowić koszty kwalifikowane Wnioskodawcy w rozumieniu art. 26e ust. 2 i 3 ustawy o PIT.
Uzasadnienie
Ad. 2
Zgodnie z art. 26e ust. 1 ustawy o PIT – podatnik uzyskujący przychody ze źródła określone w art. 10 ust. 1 pkt 3 odlicza od podstawy opodatkowania, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1 lub art. 30c ust. 2, koszty uzyskania przychodów poniesione na działalność badawczo-rozwojową, zwane dalej „kosztami kwalifikowanymi”. Kwota odliczenia nie może w roku podatkowym przekraczać kwoty dochodu uzyskanego przez podatnika ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3.
Na podstawie art. 26e ust. 2 ustawy o PIT, za koszty kwalifikowane uznaje się m.in.:
- poniesione w danym miesiącu należności z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy PIT, oraz sfinansowane przez płatnika składki z tytułu tych należności określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na realizację działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w ogólnym czasie pracy pracownika w danym miesiącu;
- poniesione w danym miesiącu należności z tytułów, o których mowa w art. 13 pkt 8 lit. a i c ustawy o PIT, oraz sfinansowane przez płatnika składki z tytułu tych należności określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na wykonanie usługi w zakresie działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w całości czasu przeznaczonego na wykonanie usługi na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło w danym miesiącu;
- nabycie materiałów i surowców bezpośrednio związanych z prowadzoną działalnością badawczo- rozwojową.
Ponadto, zgodnie z art. 26e ust. 3 ustawy o PIT – za koszty kwalifikowane uznaje się także dokonywane w danym roku podatkowym, zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością.
Natomiast, w art. 26e ust. 5 ustawy o PIT – ustawodawca wskazał, że koszty kwalifikowane podlegają odliczeniu, jeżeli nie zostały podatnikowi zwrócone w jakiejkolwiek formie lub nie zostały odliczone od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym.
Zgodnie natomiast z art. 26e ust. 8 ustawy o PIT – odliczenia dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono koszty kwalifikowane. W przypadku, gdy podatnik poniósł za rok podatkowy stratę albo wielkość dochodu podatnika jest niższa od kwoty przysługujących mu odliczeń, odliczenia – odpowiednio w całej kwocie lub w pozostałej części – dokonuje się w zeznaniach za kolejno następujące po sobie sześć lat podatkowych następujących bezpośrednio po roku, w którym podatnik skorzystał lub miał prawo skorzystać z odliczenia. Dokonując odliczenia, o którym mowa w zdaniu drugim, uwzględnia się kwoty pomniejszeń, o których mowa w art. 26eb ust. 1.
W myśl art. 26e ust. 7 ustawy o PIT – kwota kosztów kwalifikowanych nie może przekroczyć:
1) w przypadku, gdy podatnik, o którym mowa w ust. 3a, jest mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – 200% kosztów, o których mowa w ust. 2-3a;
2) w przypadku pozostałych podatników, o których mowa w ust. 3a – 200% kosztów, o których mowa w ust. 2 pkt 1-4a i ust. 2a-3a, oraz 100% kosztów, o których mowa w ust. 2 pkt 5;
3) w przypadku pozostałych podatników – 100% kosztów, o których mowa w ust. 2 pkt 2-5, ust. 2a i 3, oraz 200% kosztów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 1a.
Ponadto, zgodnie z art. 26f ustawy o PIT, podatnicy korzystający z odliczenia, o którym mowa w art. 26e, są obowiązani wykazać w zeznaniu poniesione koszty kwalifikowane podlegające odliczeniu lub stanowiące podstawę do wyliczenia przysługującej podatnikowi kwoty.
Co więcej, art. 24a ust. 1b ustawy o PIT wskazuje na konieczność wyodrębnienia w ewidencji rachunkowej kosztów działalności B+R.
W konsekwencji, podatnikowi podatku PIT przysługuje prawo odliczenia w zeznaniu podatkowym kosztów kwalifikowanych poniesionych w danym roku podatkowym pod warunkiem, że:
- poniósł koszty na działalność badawczo-rozwojową w rozumieniu art. 5a pkt 38 w zw. z art. 26e ust. 1 ustawy o PIT;
- koszty działalności badawczo-rozwojowej stanowiły dla niego koszty uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o PIT;
- koszty działalności B+R mieszczą się w katalogu kosztów kwalifikowanych określonym przepisami art. 26e ust. 2-3a ustawy o PIT;
- w ewidencji, o której mowa w art. 24a ust. 1b ustawy o PIT, wyodrębnił koszty działalności badawczo-rozwojowej;
- wykazał w zeznaniu podatkowym koszty kwalifikowane podlegające odliczeniu, a kwota odliczonych kosztów kwalifikowanych nie przekroczyła limitów określonych w ustawie o PIT;
- koszty kwalifikowane nie zostały mu zwrócone w jakiekolwiek formie.
Wobec powyższego, Wnioskodawca w tym miejscu pragnie odnieść się do każdego z wymienionych Kosztów kwalifikowanych działalności B+R.
a. koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych pracowników
b. koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców
W realizowane prace rozwojowe zaangażowani są/będą doświadczeni pracownicy, jak i zleceniobiorcy Wnioskodawcy, którzy dysponują wiedzą, umiejętnościami i doświadczeniem pozwalającym na zaawansowane prace w obszarze projektowania i wytwarzania konstrukcji stalowych, jednocześnie Wnioskodawca zastrzega, że osoby zatrudnione w oparciu o umowy cywilnoprawne, których wynagrodzenia Wnioskodawca zamierza rozpoznać, jako koszty kwalifikowane, nie wykonywali/nie wykonują/nie będą wykonywać tych umów w ramach prowadzonych przez siebie działalności gospodarczych.
Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że zgodnie z art. 26e ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT – za koszty kwalifikowane uznaje się poniesione w danym miesiącu należności z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1, oraz sfinansowane przez płatnika składki z tytułu tych należności określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na realizację działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w ogólnym czasie pracy pracownika w danym miesiącu.
Natomiast art. 12 ust. 1 ustawy o PIT stanowi, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Ponadto, wskazać należy, że zgodnie z art. 26e ust. 2 pkt 1a ustawy o PIT – za koszty kwalifikowane uznaje się poniesione w danym miesiącu należności z tytułów, o których mowa w art. 13 pkt 8 lit. a i c, oraz sfinansowane przez płatnika składki z tytułu tych należności określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na wykonanie usługi w zakresie działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w całości czasu przeznaczonego na wykonanie usługi na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło w danym miesiącu.
Stosownie zatem do art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o PIT, przez przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, rozumie się przychody uzyskiwane wyłącznie od:
a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
– z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9.
Zdaniem Wnioskodawcy należy zatem stwierdzić, że przepisy podatkowe dają możliwość uznania za koszty kwalifikowane odpowiednio należności z tytułu wynagrodzeń pracownika/zleceniobiorcy, który realizuje wskazany cel, tj. wykonuje prace badawczo-rozwojowe. Za pracownika/zleceniobiorcę zatrudnionego w celu realizacji działalności badawczo-rozwojowej należy uznać zatem pracownika/zleceniobiorcę, w zakresie obowiązków, którego pozostaje czynne uczestnictwo w prowadzonych pracach badawczo-rozwojowych. Jednakże, istotne jest również to, aby pracownik/zleceniobiorca faktycznie wykonywał zadania będące realizacją prac badawczo-rozwojowych. Nie wystarczy zatem, że umowa bądź inny dokument potwierdza, że w zakresie kompetencji danego pracownika/zleceniobiorcy znajduje się wykonywanie czynności stanowiących realizację działalności badawczo-rozwojowej, pracownik/zleceniobiorca ten musi też faktycznie uczestniczyć w tych pracach. Tylko wówczas bowiem wynagrodzenie takiego pracownika oraz koszty świadczeń poniesionych na jego rzecz będą mogły stanowić dla Wnioskodawcy koszt kwalifikowany w całości.
Zatem, w przypadku, gdy pracownik/zleceniobiorca w ramach świadczonej pracy wykonuje obowiązki nie tylko związane z działalnością badawczo-rozwojową, zasadnym jest wyodrębnienie (wyłączenie z ulgi badawczo-rozwojowej) tej części wynagrodzenia oraz świadczeń wypłaconych pracownikom/zleceniobiorcom zajmującym się działalnością badawczo-rozwojową, a także składek od tych przychodów, określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, która nie jest związana z realizacją działalności badawczo-rozwojowej.
Natomiast, użyty w art. 12 ust. 1 ustawy o PIT zwrot „w szczególności” oznacza, że poszczególne kategorie przychodów zostały wymienione jedynie przykładowo. Zatem, ww. katalog jest katalogiem otwartym.
Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.
Wnioskodawca będzie ponadto dysponować/dysponuje stosowną ewidencją czasu pracy, która w jasny i bezsprzeczny sposób wskaże, ile godzin poświęcił dany pracownik/zleceniobiorca na działalność przy Pracach rozwojowych, jeżeli pracownik/zleceniobiorca zajmował się będzie również innymi zadaniami, które nie będą kwalifikowane do projektów z obszaru prac rozwojowych.
Dodatkowo Wnioskodawca pragnie zaznaczyć, że możliwe będzie określenie:
- którzy pracownicy/zleceniobiorcy biorą udział w realizacji projektu z obszaru Prac rozwojowych;
- całkowitej liczby godzin zaangażowania pracowników/ zleceniobiorców biorących udział w projekcie;
- wartości zaangażowania wszystkich pracowników/zleceniobiorców biorących udział w projekcie.
Reasumując, wskazane koszty wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych pracowników i zleceniobiorców, mogą w ocenie Wnioskodawcy stanowić koszty kwalifikowane, w proporcji czasu pracy poświęconego przez danego pracownika na realizację działalności B+R w ogólnym czasie pracy tego pracownika w danym miesiącu. Wyżej wymienione koszty zatrudnienia pracowników, które ponosi Wnioskodawca, są bowiem kosztami związanymi z prowadzoną przez niego działalnością badawczo-rozwojową.
c. koszty materiałów i surowców
Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 26e ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT za koszty kwalifikowane uznaje się nabycie materiałów i surowców bezpośrednio związanych z prowadzoną działalnością badawczo- rozwojową.
Wnioskodawca realizując projekty z zakresu badań i rozwoju, ponosi/będzie ponosić koszty materiałów i surowców, które bezpośrednio wykorzystuje/będą wykorzystywane w ramach realizowanych prac rozwojowych jak chociażby: materiały konstrukcyjne (stal, żelbet, beton i inne tworzywa sztuczne), śruby, armatura itd.
Przedmioty te zdaniem Wnioskodawcy mieszczą się wprost w definicji działalności badawczo-rozwojowej zawartej w art. 5a pkt 38-40 ustawy o PIT, zatem materiały i surowce zużyte w trakcie tych aktywności powinny być uznane za materiały i surowce bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością badawczo-rozwojową.
Podkreślenia przy tym wymaga, że warunkiem uznania wydatków na nabycie materiałów i surowców jest ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością badawczo-rozwojową. Przepisy omawianej ustawy podatkowej nie precyzują jednak, co należy rozumieć pod pojęciem materiałów i surowców. Zatem, przyjmuje się, że materiały i surowce, w przypadku których istnieje możliwość ich przypisania do działalności badawczo-rozwojowej, uznaje się za koszty kwalifikowane w ramach ww. działalności.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że ustawodawca posługuje się pojęciami „materiały” oraz „surowce”, które nie zostały jednak zdefiniowane w przepisach ustawy o PIT, stanowiąc przy tym, że w podstawie obliczania ulgi uwzględnione mogą być wyłącznie materiały i surowce związane bezpośrednio z prowadzoną przez podatnika działalnością badawczo-rozwojową.
Jeżeli chodzi zatem o pojęcie „surowce”, w związku z brakiem definicji przedmiotowego pojęcia na gruncie przepisów podatkowych i rachunkowych, dla celów ustalania zakresu zastosowania ulgi posłużyć należy się znaczeniem pojęcia „surowce” funkcjonującym na gruncie języka powszechnego, gdzie „surowce” to „materiały naturalne pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub mineralnego, służące do wytwarzania jakichś produktów lub energii” (www.sjp.pwn.pl).
Z kolei w zakresie interpretacji pojęcia „materiały” odwołać należy się do interpretacji przedmiotowego pojęcia funkcjonującej na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: „UOR”). W świetle, bowiem art. 3 ust. 1 pkt 19 UOR, materiały to składniki majątku zużywane na własne potrzeby.
Ponadto, wskazać należy, że w doktrynie podkreśla się, że materiały to „składniki majątku inicjujące realizację całego cyklu operacyjnego, które jednostka nabywa w celu ich całkowitego zużycia na własne potrzeby, tym m.in. na potrzeby wytwarzania produktów, świadczenia usług czy realizacji działalności ogólnoadministracyjnej. Do materiałów zaliczyć można także pewne składniki majątkowe wytwarzane przez jednostkę we własnym zakresie (zazwyczaj w ramach działalności pomocniczej), a także różnego rodzaju odzyski, posiadające wartość użytkową, a pochodzące np. z likwidowanych środków trwałych, inwentarz żywy przeznaczony do uboju, części zamienne, półfabrykaty obcej produkcji, paliwa, opakowania itp.” (Walińska Ewa (red.), Bek-Gaik Bogusława, Bojanowski Witold, Czajor Agnieszka, Czajor Przemysław, Gad Jacek, Idzikowska Gabriela, Janicka Anna, Jurewicz Anna, Kalinowski Jacek, Kuczyńska Iga, Mariański Adam, Michalak Marcin, Turzyński Mikołaj, Walińska Anna, Wencel Agnieszka, Wiatr Michał, Ustawa o rachunkowości. Komentarz, Wolters Kluwer, 2016).
Wnioskodawca pragnie również dodać, iż ze względu na wymóg określony w art. 26f ustawy o PIT, w sytuacji, gdy ww. materiały i surowce będą częściowo wykorzystywane do działalności badawczo- rozwojowej, a częściowo do bieżącej działalności, to w takim przypadku wydatki na ich nabycie będą stanowić koszty kwalifikowane, tylko w takiej części, w jakiej materiały i surowce będą służyć prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, co będzie wynikać z ewidencji. Z kolei, jeżeli określone materiały czy surowce służyć będą bieżącej działalności, wówczas wydatki te nie będą stanowić kosztów kwalifikowanych.
W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy, będzie on uprawniony do uznania wydatków poniesionych na zakup materiałów i surowców wykorzystanych do realizacji Prac rozwojowych za koszty kwalifikowane prac badawczo-rozwojowych zgodnie z art. 26e ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT.
d. koszty odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, w tym koszt jednorazowej amortyzacji środków trwałych oraz koszty odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością
Jak wynika z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT – kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.
Natomiast zgodnie z art. 26e ust. 3 ustawy o PIT – za koszty kwalifikowane uznaje się także dokonywane w danym roku podatkowym, zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością.
Na gruncie powyższego przepisu można wskazać na przesłanki, jakie muszą zostać spełnione, aby odpisy amortyzacyjne od środków trwałych/WNiP stanowiły koszty kwalifikowane.
Odpisy amortyzacyjne mogą zatem zostać odliczone od postawy opodatkowania w ramach ulgi B+R pod warunkiem, że:
- zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów oraz zostały dokonane w danym roku podatkowym;
- nie dotyczą środków trwałych/WNiP wprost wyłączonych z zakresu ulgi, tj. samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością;
- środek trwały/WNiP, którego dotyczy odpis, wykorzystywany jest w prowadzonej działalności rozwojowej.
Kosztem kwalifikowanym może być tym samym tylko taki odpis amortyzacyjny, który spełnia definicję kosztów uzyskania przychodów, określoną w art. 22 ust. 1 ustawy o PIT.
Co więcej, specyfika odpisów amortyzacyjnych powoduje obowiązek uwzględniania także postanowień art. 22 ust. 8 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem, kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane zgodnie z art. 22a-22o.
Tym samym, odpisy amortyzacyjne kwalifikujące się do odliczenia w ramach ulgi B+R powinny dotyczyć tych aktywów, które spełniają definicję środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych.
Ponadto, aktywa nie mogą zostać wymienione w negatywnym katalogu środków trwałych/WNiP niepodlegających amortyzacji, ujętym w art. 22c ustawy o PIT. Jak wskazano w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego – aktualnie w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności badawczo-rozwojowej nastawionej na realizacje Prac rozwojowych Wnioskodawca nabył/nabędzie sprzęt w postaci: zestawów komputerowych, wkrętarek, pilarki szablastej, spawarek, młotowiertarki wiercąco-kującej, wiertarko-wkrętarki, kompresora śrubowego, zagęszczarek, ładowarki teleskopowej, piaskarki, zaginarek.
Wskazany sprzęt jest bowiem/będzie nieodzownym elementem w obszarze prowadzonych Prac rozwojowych. Ponadto, działalności badawczo -rozwojowej Wnioskodawcy służą/będą służyć również wartości niematerialne i prawne, które Wnioskodawca nabyła/nabędzie. Jednocześnie Wnioskodawca wskazuje, że na cele realizowanych Prac projektowych nie wyklucza nabycia środków trwałych niezbędnych do prowadzonych prac, które to środki trwałe mogą być odpowiednio zaliczane do grupy 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych, a w konsekwencji Wnioskodawca zamierza wówczas skorzystać z regulacji umożliwiających odpowiednio:
· dokonanie jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 Klasyfikacji, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 50 000 euro łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych (art. 22k ust. 7 ustawy o PIT) oraz
· dokonanie jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od wartości początkowej nabytych fabrycznie nowych środków trwałych zaliczonych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 100 000 zł, obejmującej sumę odpisów amortyzacyjnych i wpłaty na poczet nabycia środka trwałego, o której mowa w art. 22 ust. 1s, zaliczonej do kosztów uzyskania przychodów (art. 22k ust. 14 ustawy o PIT).
Wobec powyższego, Wnioskodawca pragnie wskazać, iż część ww. środków trwałych, jak i wartości niematerialnych i prawnych, wykorzystywana będzie wyłącznie do prac badawczo-rozwojowych, natomiast pozostała część będzie tylko częściowo wykorzystywana do prac badawczo-rozwojowych.
Jednakże w tym drugim przypadku prowadzona jest/będzie stosowna ewidencja umożliwiająca ustalenie czasu użytkowania danego środka trwałego/wartości niematerialnych i prawnych na prace badawczo-rozwojowe.
Zatem, istnieje możliwość zaliczenia do kosztów kwalifikowanych w rozumieniu art. 26e ust. 3 ustawy o PIT, w ramach limitów, odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli są one rzeczywiście wykorzystywane do działalności badawczo-rozwojowej. Natomiast, jeżeli służą one bieżącej działalności, odpisy amortyzacyjne od tych środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nie stanowią kosztów kwalifikowanych. Choć ustawodawca nie użył w treści art. 26e ust. 3 ustawy o PIT sformułowania „wyłącznie”, to jednoznacznie wskazał, że za ww. koszty kwalifikowane podatnicy mogą uznać dokonywane w danym roku podatkowym, zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, jak i wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli są one wykorzystywane w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej. Wyjaśnić zatem należy, że powyższe sformułowanie oznacza, że odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, w całości stanowią koszt kwalifikowany, w myśl ww. przepisu, jeżeli składniki te są rzeczywiście wykorzystywane jedynie do działalności badawczo-rozwojowej. Natomiast w sytuacji, gdy ww. składniki będą częściowo wykorzystywane do działalności badawczo-rozwojowej, a częściowo do bieżącej działalności, to w takim przypadku koszty odpisów amortyzacyjnych będą stanowić koszty kwalifikowane, tylko w takiej części, w jakiej środki trwałe i wartości niematerialne i prawne będą służyć prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej.
Zdaniem Wnioskodawcy, będzie on zatem uprawniony do uznania powyżej wskazanych kosztów za koszty kwalifikowane zgodnie z art. 26e ust. 3 ustawy o PIT, pod warunkiem i w zakresie, w jakim wykorzystywane są do działalności rozwojowej w ramach prac B+R.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest prawidłowe.
Odstępuję od uzasadnienia prawnego tej oceny.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- stanów faktycznych, które Pan przedstawił, i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzeń,
- zdarzeń przyszłych, które Pan przedstawił, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Podstawą prawną dla odstąpienia od uzasadnienia interpretacji jest art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym:
Interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo