Interpretacja 0112-KDIL2-2.4011.883.2025.2.AA

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

W dniu 14 listopada 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 14 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 12 grudnia 2025 r. (wpływ 12 grudnia 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

A.B. ((…), dalej również jako Wnioskodawca) prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Posiada on miejsce zamieszkania w Polsce, gdzie również jest jego rezydencja podatkowa, ośrodek interesów życiowych i gospodarczych, a także w Polsce jest jego nieograniczony obowiązek podatkowy. Od roku 2010 Wnioskodawca użytkuje grunt za wynagrodzeniem od osoby trzeciej, który wykorzystuje do świadczonych przez niego w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej usług parkingowych. Niestety, pomimo licznych żądań i próśb Wnioskodawcy skierowanych do osoby trzeciej, nie otrzymuje on od niego żadnego dokumentu ani faktury. Strony pozostają w sporze odnośnie stanu prawnego najmu od 1 lipca 2020 roku. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że umowa najmu nadal obowiązuje strony. Wynajmujący natomiast uważa, że od 1 lipca 2020 roku stron już nie łączy umowa najmu, a Wnioskodawca bezumownie korzysta z wcześniej najmowanej nieruchomości. Obecnie zapadł wyrok sądu cywilnego, gdzie Sąd uznał, że mamy do czynienia z bezumownym korzystaniem z nieruchomości. Strona trzecia jednocześnie żąda od Wnioskodawcy większego wynagrodzenia niż do tej pory płacone tytułem bezumownego korzystania z nieruchomości. Wnioskodawca, kierując się przesłankami ostrożności, nie wlicza ww. wydatków w koszty podatkowe.

Wnioskodawca prowadzi ewidencję na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów z dnia 23 grudnia 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2544, dalej jako: Rozporządzenie).

Przepisy ustawy o PIT nie zakazują ujęcia w kosztach podatkowych wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy (nieruchomości), por. interpretacja indywidualna z dnia z dnia 9 kwietnia 2020 r. sygn. 0111-KDIB2-1.4010.22.2020.3.MK „Odnosząc przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego do treści powołanych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że koszty z tytułu bezumownego korzystania z instalacji deszczowej wraz z odsetkami i kosztami procesu niewątpliwie jak wskazano powyżej stanowią koszty podatkowe. Koszty te, jako związane w sposób ogólny z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy, stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodów. Nie sposób bowiem powiązać tych kosztów z uzyskiwaniem konkretnego przychodu. Zatem, należy je uznać za »pośrednie« koszty uzyskania przychodów, które podlegają potrąceniu, zgodnie z art. 15 ust. 4d i ust. 4e Ustawy o CIT. Dniem poniesienia kosztu uzyskania przychodów, o którym mowa w art. 15 ust. 4e ustawy o CIT jest, z zastrzeżeniem ust. 4a i 4f-4h, dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, bez względu na sposób ujęcia tego kosztu dla celów rachunkowych (bilansowych), tj. bez względu na to, czy dany wydatek ujęto w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na koncie kosztowym czy też nie. Biorąc powyższe pod uwagę, wydatki poniesione przez Spółkę tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z instalacji deszczowej spółki jawnej wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu stanowią koszty uzyskania przychodów o charakterze pośrednim i należy rozpoznać je jednorazowo w momencie poniesienia, tj. w dniu, w którym ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku). W związku z powyższym, należy zgodzić się z Wnioskodawcą, że będzie miał prawo poniesione i zapłacone w styczniu 2020 r. wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z instalacji deszczowej wraz z odsetkami i kosztami procesu do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu 2020 r. podatkowego”. Podobne stanowisko, tj. dopuszczające zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów opłat z tytułu bezumownego poboru energii oraz korzystania z rzeczy można znaleźć również w innych interpretacjach Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, np.: z dnia 3 czerwca 2020 r., znak 0114-KDIP2-2.4010.86.2020.1.AM, z dnia 30 marca 2020 r., znak 0111-KDIB1-3.4010.652.2018.8.APO, z dnia 11 października 2019 r., znak 0111-KDIB1-2.4010.336.2019.1.DP, z dnia 14 grudnia 2017 r., znak 0114-KDIP2-3.4010.299.2017.1.KK, z dnia 10 lutego 2023 r. znak 0111-KDIB2-1.4010.755.2022.1.KK. W kwestii momentu ujęcia w kosztach podatkowych Wnioskodawca uznaje, jak wyżej wykazał, że jako koszt pośredni powinien być on uznany w momencie ich poniesienia, tj. w okresie, za który były dokonywane fizyczne zapłaty, por. interpretacja indywidualna z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.755.2022.1.KK „Wydatek ten, zdaniem Spółki, należy kwalifikować jako koszt uzyskania przychodów inny niż koszt bezpośrednio związany z przychodami i jako taki powinien zostać zaliczony do kosztów podatkowych na podstawie art. 15 ust. 4d Ustawy CIT – w dacie jego poniesienia. Skoro zaś na podstawie art. 15 ust. 4e Ustawy CIT za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się co do zasady dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów – zdaniem Spółki momentem poniesienia opłaty za bezumowne pobieranie paliwa gazowego będzie dzień jej zaksięgowania na podstawie otrzymanej noty księgowej (listopad 2022 r.)”.

Wyroki lub postanowienia sądowe nie są dokumentowane fakturą lub rachunkiem. W związku z powyższym prawidłowym jest stwierdzenie, że uwzględnienie w kosztach podatkowych może nastąpić tylko na podstawie samego wyroku lub postanowienia.

Uzupełnienie wniosku

Jaka jest forma opodatkowania Pana działalności gospodarczej (np. skala podatkowa, podatek liniowy)?

Formą opodatkowania jest podatek liniowy.

Według jakiej metody ewidencjonuje Pan koszty uzyskania przychodów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów: memoriałowej, czy kasowej?

Ewidencjonowanie jest wg metody memoriałowej.

Jakie dokładnie wydatki są przedmiotem Pana wniosku?

Przedmiotem wniosku są wydatki związane z zapłatą za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wydatki te częściowo były opłacone w poszczególnych miesiącach użytkowania, a ewentualna różnica między zasądzoną wartością a dotychczasową sumą wpłat będzie dopłacona.

Jaki jest związek przyczynowo-skutkowy wydatków, o których mowa w opisie sprawy, z uzyskaniem, zachowaniem bądź zabezpieczeniem przychodów z prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej; proszę wykazać ten związek?

Nieruchomość, która jest bezumownie użytkowana, służy Wnioskodawcy jako przestrzeń parkingowa. Wnioskodawca prowadzi na niej parking.

Jakie konkretnie ustalenia były zawarte w wyroku, o którym mowa we wniosku; czy w wyroku wskazano naruszenie przez Pana przepisów prawa, czy wskazano, że Pan bezprawnie/bezumownie korzystał z nieruchomości, jakie przepisy prawa zostały wskazane w wyroku jako naruszone oraz na czym ich naruszenie polegało; na podstawie jakich przepisów zasądzono od Pana kwotę do spłaty, proszę podać datę uprawomocnienia się tego wyroku?

Dotychczasowy wyrok nie zawierał odpowiedzi na powyższe pytania, a jedynie nakaz opróżnienia nieruchomości przez Podatnika i obciążenie kosztami procesu Podatnika.

Czy w uzasadnieniu wyroku, o którym mowa we wniosku, sąd określił wskazane we wniosku świadczenie, posługując się pojęciem „odszkodowanie”, „wynagrodzenie za bezumowne korzystanie”, innym – jakim?

W wyroku nie znajdują się tego rodzaju pojęcia. Jednakże w wyroku ostatecznym znajdą się na pewno zarówno pojęcia „odszkodowanie”, jak i „wynagrodzenie za bezumowne korzystanie”.

Za jaki okres bezprawnego/bezumownego korzystania z nieruchomości ustalono wysokość świadczenia?

Za okres od roku 2020 do dziś.

W jaki sposób i na podstawie jakich przepisów prawa została określona wysokość świadczenia; jakie kryteria i okoliczności oraz przepisy prawa spowodowały określenie wysokości tego świadczenia; czy wysokość lub zasady ustalania wynikały wprost z przepisów ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw; czy w wyroku sądowym wskazano, że wysokość i zasady ustalania tego świadczenia wynikają z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw?

Wysokość świadczenia nie została jeszcze określona. Jest ona przedmiotem odrębnego postępowania.

Pytanie

Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi koszt uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, potrącalny w dacie poniesienia, tj. w poszczególnych miesiącach, gdzie następowała zapłata i w momencie zapłaty różnicy (tj. wysokości wynagrodzenia zasądzonej po odjęciu dotychczas wpłaconych kwot)?

Pana stanowisko w sprawie

W Pana ocenie – wydatki w postaci zapłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi koszt uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia, tj. w momencie faktycznych zapłat.

Przepisy ustawy o PIT nie zakazują ujęcia w kosztach podatkowych wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy (nieruchomości), por. interpretacja indywidualna z dnia 9 kwietnia 2020 r. sygn. 0111-KDIB2-1.4010.22.2020.3.MK „Odnosząc przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego do treści powołanych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że koszty z tytułu bezumownego korzystania z instalacji deszczowej wraz z odsetkami i kosztami procesu niewątpliwie jak wskazano powyżej stanowią koszty podatkowe. Koszty te, jako związane w sposób ogólny z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy, stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodów. Nie sposób bowiem powiązać tych kosztów z uzyskiwaniem konkretnego przychodu. Zatem, należy je uznać za »pośrednie« koszty uzyskania przychodów, które podlegają potrąceniu, zgodnie z art. 15 ust. 4d i ust. 4e Ustawy o CIT. Dniem poniesienia kosztu uzyskania przychodów, o którym mowa w art. 15 ust. 4e ustawy o CIT jest, z zastrzeżeniem ust. 4a i 4f-4h, dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, bez względu na sposób ujęcia tego kosztu dla celów rachunkowych (bilansowych), tj. bez względu na to, czy dany wydatek ujęto w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na koncie kosztowym czy też nie. Biorąc powyższe pod uwagę, wydatki poniesione przez Spółkę tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z instalacji deszczowej spółki jawnej wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu stanowią koszty uzyskania przychodów o charakterze pośrednim i należy rozpoznać je jednorazowo w momencie poniesienia, tj. w dniu, w którym ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku). W związku z powyższym, należy zgodzić się z Wnioskodawcą, że będzie miał prawo poniesione i zapłacone w styczniu 2020 r. wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z instalacji deszczowej wraz z odsetkami i kosztami procesu do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu 2020 r. podatkowego”. Podobne stanowisko, tj. dopuszczające zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów opłat z tytułu bezumownego poboru energii oraz korzystania z rzeczy można znaleźć również w innych interpretacjach Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, np.: z dnia 3 czerwca 2020 r., znak 0114-KDIP2-2.4010.86.2020.1.AM, z dnia 30 marca 2020 r., znak 0111-KDIB1-3.4010.652.2018.8.APO, z dnia 11 października 2019 r., znak 0111-KDIB1-2.4010.336.2019.1.DP, z dnia 14 grudnia 2017 r., znak 0114-KDIP2-3.4010.299.2017.1.KK, z dnia 10 lutego 2023 r. znak 0111-KDIB2-1.4010.755.2022.1.KK. W kwestii momentu ujęcia w kosztach podatkowych Wnioskodawca uznaje, jak wyżej wykazał, że jako koszt pośredni powinien być on uznany w momencie ich poniesienia, tj. w okresie, za który były dokonywane fizyczne zapłaty, por. interpretacja indywidualna z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.755.2022.1.KK „Wydatek ten, zdaniem Spółki, należy kwalifikować jako koszt uzyskania przychodów inny niż koszt bezpośrednio związany z przychodami i jako taki powinien zostać zaliczony do kosztów podatkowych na podstawie art. 15 ust. 4d Ustawy CIT – w dacie jego poniesienia. Skoro zaś na podstawie art. 15 ust. 4e Ustawy CIT za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się co do zasady dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów – zdaniem Spółki momentem poniesienia opłaty za bezumowne pobieranie paliwa gazowego będzie dzień jej zaksięgowania na podstawie otrzymanej noty księgowej (listopad 2022 r.)”. Wyroki lub postanowienia sądowe nie są dokumentowane fakturą lub rachunkiem. W związku z powyższym prawidłowym jest stwierdzenie, że uwzględnienie w kosztach podatkowych może nastąpić tylko na podstawie samego wyroku lub postanowienia.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera wykazu wydatków, który przesądzałby o ich zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów. Dlatego przyjmuje się, że kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalnie uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów.

W takim ujęciu kosztami tymi są zarówno koszty pozostające w bezpośrednim związku z uzyskanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów (w tym dla zagwarantowania funkcjonowania źródła przychodów), nawet wówczas gdyby z obiektywnych powodów przychód nie został osiągnięty.

Jednak, aby dany wydatek mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, podatnik musi wykazać jego związek z prowadzoną działalnością oraz to, że jego poniesienie miało lub mogło mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów. Ustawodawca wiąże bowiem koszty uzyskania przychodów z celem ich poniesienia, jakim jest osiągnięcie przychodów, ewentualnie zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów.

Podkreślam, że o tym, co jest celowe i potrzebne w prowadzonej działalności, decyduje podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a nie organ podatkowy. Na podatniku spoczywa obowiązek wykazania związku poniesionych kosztów z działalnością gospodarczą, w tym okoliczności, że ich poniesienie ma wpływ na wysokość osiągniętych przychodów, zwłaszcza w sytuacji wystąpienia sporu w tej kwestii.

Zatem kosztem uzyskania przychodów nie są wszystkie wydatki, ale tylko takie, które nie są wymienione w art. 23 omawianej ustawy podatkowej i których poniesienie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z uzyskaniem (zwiększeniem) przychodów z danego źródła bądź też zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów. Jednak ciężar wykazania owego związku spoczywa na podatniku, który wywodzi z tego określone skutki prawne.

Aby zatem wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodów, winien, w myśl powołanego na wstępie przepisu, spełniać łącznie następujące warunki:

-     pozostawać w związku przyczynowo-skutkowym z przychodami lub źródłem przychodów i być poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów,

-     nie znajdować się na liście wydatków nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów, enumeratywnie wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

-     być właściwie udokumentowany.

Tym samym możliwość kwalifikowania konkretnego wydatku jako kosztu uzyskania przychodów jest uzależniona od rzetelnej i całościowej oceny tego, czy w świetle wszystkich występujących w sprawie okoliczności, przy zachowaniu należytej staranności, podatnik w momencie dokonywania wydatku mógł i powinien przewidzieć, że wydatek ten przyczyni się do powstania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów.

Konstrukcja art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych daje podatnikowi możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich kosztów (niewymienionych w art. 23 ust. 1 tej ustawy), pod warunkiem że wykaże ich bezpośredni lub pośredni związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wysokość osiągniętych przychodów bądź zachowanie źródła przychodów.

Ustawodawca nie definiuje, co należy rozumieć pod pojęciami: „w celu” osiągnięcia przychodów, jak i „zachowanie” lub „zabezpieczenie” źródła przychodów.

Zgodnie z definicjami zawartymi w Słowniku języka polskiego PWN – pojęcie:

·      cel to „to, do czego się zmierza, dąży, to, co chce się osiągnąć”;

·      celowość oznacza: „przydatność do jakichś potrzeb”, „świadome zmierzanie do celu”, „taki przebieg zjawisk, zdarzeń, działań ludzkich, jakby w swym rozwoju zmierzały one do określonego celu”,

·      zabezpieczyć oznacza: „zapewnienie ochrony przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym”, „uczynienie bezpiecznym”, „zapewnienie utrzymania czegoś w dotychczasowym stanie”, „zapewnienie komuś środków do życia”, „zapewnienie zaspokojenia roszczenia lub wykonanie kary”,

·      „zachować” oznacza: „pozostać w posiadaniu czegoś”, „dochować coś w niezmienionym stanie mimo upływu czasu lub niesprzyjających okoliczności”, „uchronić przed zapomnieniem”.

Przez sformułowanie „w celu osiągnięcia przychodów” należy zatem rozumieć dążenie do osiągnięcia jakiegoś stanu rzeczy (przychodów), a dążenie podatnika ma przymiot „celowości”. Koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów to takie koszty, które są poniesione w trakcie dążenia do uzyskania przychodów, z taką chęcią i zamiarem. Zgodnie z orzecznictwem – nie każdy wydatek poniesiony przez podatnika w związku z prowadzoną działalnością podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania, lecz tylko ten wydatek, który pozostaje w takim związku przyczynowo-skutkowym, że poniesienie go miało lub mogło mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodów (wyrok NSA z 29 listopada 1993 r. sygn. akt SA/Wr 1242/94). Podatnik, oceniając związek wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą, winien zakładać, że dany koszt może obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodów. Określony cel musi być widoczny w momencie ponoszenia kosztu. Ponadto poniesione koszty winny omawiany cel realizować lub co najmniej zakładać jego realność.

Koszty poniesione na zachowanie źródła przychodów to koszty, które zostały poniesione, aby przychody z danego źródła przychodów w dalszym ciągu uzyskiwano oraz aby takie źródło w ogóle dalej istniało. Natomiast za koszty służące zabezpieczeniu źródła przychodów należy uznać koszty poniesione na ochronę istniejącego źródła przychodów, w sposób gwarantujący bezpieczne funkcjonowanie tego źródła. Istotą tego rodzaju kosztów jest więc ich obligatoryjne poniesienie w celu niedopuszczenia do utraty źródła przychodów w przyszłości.

Należy przy tym pamiętać, że koszty uzyskania przychodów nie są kosztami uzyskania jakichkolwiek przychodów, lecz zawsze są związane z uzyskaniem przychodów z konkretnego źródła. Koszty uzyskania przychodów z danego źródła pomniejszają przychody z tego właśnie źródła. Koszty te są zatem ściśle i funkcjonalnie przyporządkowane do danego źródła przychodów.

Z opisu sprawy wynika, że prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą. Od 2010 roku użytkuje Pan grunt za wynagrodzeniem od osoby trzeciej, który wykorzystuje Pan w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na zasadach bezumownego korzystania jako parking. Mimo Pana licznych żądań i próśb skierowanych do wynajmującego nie otrzymuje Pan od niego żadnego dokumentu ani faktury. Wynajmujący uważa, że od 1 lipca 2020 r. stron nie łączy już umowa najmu, a Pan posiada wyrok, w którym sąd uznał, że w Pana sprawie mamy do czynienia z bezumownym korzystaniem z nieruchomości. Prowadzi Pan podatkową księgę przychodów i rozchodów i ewidencjonuje Pan koszty uzyskania przychodów wg metody memoriałowej.

Pana wątpliwość dotyczy kwestii, czy może Pan zaliczyć wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości do kosztów podatkowych oraz czy ma to nastąpić w dacie poniesienia tych wydatków.

Zagadnienia dotyczące bezumownego korzystania z nieruchomości zostały uregulowane w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Zgodnie z art. 224 § 1 ustawy – Kodeks cywilny:

W myśl art. 224 § 2 ustawy – Kodeks cywilny:

W myśl art. 225 ustawy – Kodeks cywilny:

Zgodnie zatem z art. 224 § 2 w związku z art. 225 ustawy – Kodeks cywilny samoistny posiadacz jest m.in. zobowiązany względem właściciela do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy (bezumowne), w tym wypadku nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej. Wynagrodzenie to jest skutkiem regulowania stosunków między właścicielem a nieuprawnionym posiadaczem, zapewnia ochronę interesów właściciela i ma na celu przywrócenie zakłóconej równowagi między tymi podmiotami.

Zarówno powstanie roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, jak i wysokość wynagrodzenia nie zależy od tego, czy właściciel w rzeczywistości poniósł jakiś uszczerbek, a posiadacz uzyskał jakąś korzyść. O wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy i czas posiadania rzeczy przez adresata roszczenia (wyrok SN z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt IV CK 273/03).

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości obejmuje spodziewane korzyści, jakie właściciel uzyskałby, gdyby ją oddał do korzystania na podstawie określonego stosunku prawnego (np. umowy najmu, dzierżawy). Przysługujące na mocy art. 224 § 2 i art. 225 Kodeksu cywilnego wynagrodzenie nie jest zatem naprawieniem szkody wyrządzonej właścicielowi, lecz wynagrodzeniem, zapłatą za korzystanie z jego rzeczy, którą posiadacz musiałby uiścić właścicielowi, gdyby jego posiadanie oparte było na istniejącej podstawie prawnej; a więc tym, co uzyskałby właściciel, gdyby rzecz oddał w odpłatne korzystanie na podstawie ważnego, umownego stosunku prawnego. Roszczenie to łączy wprawdzie w sobie pierwiastki roszczenia odszkodowawczego i o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, jednak mimo pełnienia podobnych funkcji roszczenie o wynagrodzenie jest odrębnym roszczeniem, niezależnym od przesłanek roszczeń o naprawienie szkody i zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości obejmuje zatem spodziewane korzyści z tytułu umowy najmu lub dzierżawy, która zostałaby zawarta, gdyby nieruchomość nie została zajęta bezumownie. Przepisy prawa cywilnego dają więc właścicielowi rzeczy prawo do roszczenia o wynagrodzenie, które obejmuje kompensatę utraconych korzyści, jakie właściciel uzyskałby, gdyby rzecz wydzierżawiał lub wynajął. Utrata korzyści w szczególności polega na nie uzyskaniu pożytków cywilnych, które rzecz przynosi.

W pierwszej kolejności zauważam, że bezumowne korzystanie z rzeczy ma miejsce wtedy, gdy osoba trzecia bez tytułu prawnego wchodzi w strefę uprawnień właścicielskich, w wyniku czego właściciel zostaje pozbawiony faktycznego władztwa nad rzeczą oraz możliwości czerpania z niej pożytków.

Odnosząc powyższe na grunt Pana sprawy, stwierdzam, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości należącej do osoby trzeciej jest konsekwencją korzystania z niej przez Pana bez wyrażonej zgody prawowitego właściciela i stanowi de facto formę zadośćuczynienia za ograniczenie przysługującego właścicielowi prawa własności, niezależnie od tego, czy poniósł szkodę. Żaden przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wyłącza wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości z kosztów uzyskania przychodów. Wydatki z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości mogą zatem stanowić koszty uzyskania przychodów, o ile oczywiście istnieje związek przyczynowo-skutkowy z przychodami. W Pana sprawie związek taki ewidentnie istnieje, ponieważ – jak Pan wskazał w opisie sprawy – nieruchomość tą wykorzystuje Pan w działalności gospodarczej do prowadzenia usług parkingowych.

Zatem kryterium celowości w Pana sprawie zostało spełnione. Korzysta Pan z gruntu, który wykorzystuje Pan do uzyskiwania przychodów z tytułu świadczonych w ramach działalności gospodarczej usług parkingowych. Zatem, zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi koszty uzyskania przychodów.

Dla ustalenia momentu zaliczenia wydatków w ciężar kosztów uzyskania przychodów podatnik powinien rozpoznać rodzaj powiązania kosztów z przychodami.

Z punktu widzenia rozpoznawania momentu, w którym dany wydatek winien być uznany za koszt podatkowy (potrącalność), istotny jest wprowadzony ustawą podział kosztów na bezpośrednio i inne niż bezpośrednio związane z przychodami.

Na podstawie kryterium stopnia tego powiązania koszty podatkowe można podzielić na:

§     bezpośrednio związane z przychodami, których poniesienie przekłada się wprost na uzyskanie konkretnych przychodów (możliwe jest ustalenie, w jakim okresie i w jakiej wysokości powstał związany z nimi przychód – art. 22 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych),

§     inne niż bezpośrednio związane z przychodami, których nie można w taki sposób przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako prowadzące do ich osiągnięcia (tzw. koszty pośrednie – art. 22 ust. 5a-5d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji kosztu „bezpośredniego” oraz kosztu „pośredniego” – brak takiej definicji związany jest z nieokreślonością tych pojęć i brakiem stałych, niezmiennych kryteriów oceny wystąpienia bezpośredniego lub jedynie pośredniego związku takich kosztów z przychodami osoby prowadzącej działalność gospodarczą w konkretnym przypadku. W efekcie, te same wydatki mogą być w danych warunkach bezpośrednimi, natomiast w innych jedynie pośrednimi kosztami uzyskania przychodów. Ocena tej kwestii musi być więc dokonywana w każdym przypadku na tle określonej sytuacji, przy uwzględnieniu indywidualnych cech działalności podatnika, w warunkach której wydatki te są ponoszone. Przy czym, jeżeli określone wydatki można powiązać z osiąganiem konkretnego przychodu, to bez względu na możliwość jednoczesnego wywiedzenia pośredniego związku tych wydatków z ewentualnymi innymi przychodami, zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów ocenić należy w kontekście tego przychodu, z którym wydatki te są bezpośrednio związane.

Zgodnie z ugruntowanym poglądem – kosztami uzyskania przychodów bezpośrednio związanymi z przychodami są takie wydatki, których poniesienie przekłada się wprost (w sposób bezpośredni) na uzyskanie konkretnych przychodów. Klasycznym przykładem bezpośredniego związku kosztów z przychodami jest relacja, w jakiej pozostają wydatki na nabycie lub wytworzenie jednostki towaru i przychód ze zbycia tej jednostki towaru. Podobnie traktować należy wydatki na zakup materiałów i produktów, które można przypisać do konkretnego przychodu, a tym samym dokonać identyfikacji i konkretyzacji przychodu uzyskanego w następstwie poniesienia tego rodzaju wydatku.

Natomiast do kosztów pośrednich zalicza się wydatki, które nie mają bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych przychodach, a więc takie, którym nie można przypisać konkretnego przychodu, jakkolwiek ich ponoszenie warunkuje ich uzyskanie, np. koszty ogólnego zarządu, koszty administracyjne, wydatki na utrzymanie obiektów, obsługę prawną. Tego rodzaju koszty, chociaż niewątpliwie związane są z osiąganymi przychodami, nie pozostają w uchwytnym związku z konkretnymi przychodami. Tym samym, nie jest możliwe ustalenie, w którym okresie bądź roku podatkowym wystąpi przychód uzasadniający potrącenie takich kosztów.

Stosownie do art. 22 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Według art. 22 ust. 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W myśl art. 22 ust. 5b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Natomiast art. 22 ust. 5c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Na mocy przepisu art. 22 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przy czym – zgodnie z art. 22 ust. 6b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zatem ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych daje podatnikom możliwość prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, stosując do ewidencji zdarzeń gospodarczych, jedną z dwóch przewidzianych przepisami prawa podatkowego metod:

·      metodę memoriałową – określoną w art. 22 ust. 5-5c tej ustawy lub

·      metodę uproszczoną – wynikającą z art. 22 ust. 4 tej ustawy.

Wybór metody należy do podatnika, z tym zastrzeżeniem że wybraną metodę powinien stosować konsekwentnie przez cały rok podatkowy.

Definicja momentu poniesienia kosztu zawarta w art. 22 ust. 6b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy wszystkich podatników prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów, niezależnie od przyjętej metody ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych.

Jednocześnie należy pamiętać, że za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów w odniesieniu do podatników prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów przyjmuje się dzień wystawienia dowodu stanowiącego podstawę do ujęcia kosztu w księgach.

Zatem wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi dla Pana koszt pośredni, który jest potrącalny w dacie jego poniesienia, zgodnie z art. 22 ust. 5c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podsumowanie: wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi Pana koszt uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Koszt ten stanowi koszt pośredni zaliczany w poczet kosztów podatkowych w momencie jego poniesienia.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.