Interpretacja 0112-KDIL2-2.4011.903.2025.4.MG

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanych zdarzeń przyszłych w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie pytań nr 1-2 (oznaczonych we wniosku nr 4-5) jest:

-     prawidłowe – w części dotyczącej obowiązku sporządzenia wykazu składników majątku w związku z zakończeniem działalności przedsiębiorstwa w spadku,

-     nieprawidłowe – w części dotyczącej podpisania i wysłania przez zarządcę sukcesyjnego zeznania rocznego za ostatni rok prowadzenia działalności przedsiębiorstwa w spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 19 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 30 stycznia 2026 r. (wpływ 6 lutego 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzeń przyszłych

(...) (dalej: „Wnioskodawca”, „PwS”), o numerze NIP (…), REGON (…) jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, kontynuującą działalność gospodarczą po śmierci przedsiębiorcy, zmarłego w dniu (…) 2021 r. A.F (dalej: „Spadkodawca”), który we własnym imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG.

Na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170), dalej: „Ustawa o zarządzie sukcesyjnym” w dniu (…) 2021 r. w przedsiębiorstwie Spadkodawcy został ustanowiony zarząd sukcesyjny.

Składniki przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej Spadkodawcy, w chwili jego śmierci, stworzyły przedsiębiorstwo w spadku działające pod firmą: „(...)” (Wnioskodawca).

Wnioskodawca dla celów podatkowych używa numeru NIP zmarłego Spadkodawcy.

Spadek po Spadkodawcy nabyli w udziale wynoszącym 1/4 każdy na podstawie dziedziczenia ustawowego:

1.  B.F – żona Spadkodawcy,

2.  C.F – córka Spadkodawcy,

3.  D.F – syn Spadkodawcy,

4.  E.F – syn Spadkodawcy,

– dalej zwani łącznie: „Spadkobiercami”.

Przedsiębiorstwo nie było objęte ustawową wspólnością majątkową małżeńską.

Zgodnie z art. 29 Ustawy o zarządzie sukcesyjnym od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.

Zarządcą sukcesyjnym została B.F – małżonka Spadkodawcy, która do chwili obecnej nie została odwołana z funkcji zarządcy sukcesyjnego ani nie złożyła rezygnacji z pełnienia tej funkcji.

Zgodnie z art. 60 Ustawy o zarządzie sukcesyjnym – sąd z ważnych przyczyn może przed dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego przedłużyć okres zarządu sukcesyjnego na czas nie dłuższy niż pięć lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Prawomocnym postanowieniem z dnia (…) 2022 r. Sąd Rejonowy w (…), Wydział (…), sygn. (…) przedłużył okres zarządu sukcesyjnego w PwS z dwóch lat do pięciu lat, to jest do dnia (…) 2026 roku.

Zarząd sukcesyjny został zatem w PwS przedłużony w wymiarze maksymalnego okresu, jaki przewidział ustawodawca, tj. o 5 lat od dnia śmierci Spadkodawcy.

Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: „ustawa o VAT”).

Zgodnie z art. 15 ust. 1a ustawy o VAT podatnikiem jest także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

1)       zarządu sukcesyjnego albo

2)       uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Przedsiębiorstwo w spadku uznaje się za podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej zmarłego podatnika (art. 15 ust. 1b ustawy o VAT).

Wnioskodawca jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, zgodnie z art. 1a ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej „ustawa o PIT”), jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dochodów osiąganych w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

Przedmiotem przeważającej działalność gospodarczej PwS jest zgodnie z nomenklaturą PKD: 68.20.Z Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi.

W skład przedsiębiorstwa Wnioskodawcy, tj. przedsiębiorstwa (...), wchodzi zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym m.in. środki trwałe stanowiące nieruchomość oraz ruchomości, nakłady inwestycyjne, należność z tytułu wystawionych faktur, środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych, prawa i obowiązki wynikające z umów handlowych, prawa i obowiązki wynikające z umów o pracę oraz umów cywilnoprawnych z pracownikami, współpracownikami, księgi i dokumenty związane z działalnością prowadzoną w ramach przedsiębiorstwa w spadku.

Szczegółowy wykaz aktywów na moment sporządzenia niniejszego wniosku obejmuje następujące pozycje:

1)   Prawo wieczystego użytkowania nieruchomości objętej księgą wieczystą (…) o powierzchni gruntu (…) m² – działka nr 1/6, przy ul. (…), działka nr 2/1 i 2/2, przy ul. (…) wraz z prawem własności zabudowań (wiata o powierzchni (…) m² i lokal użytkowy o powierzchni (…) m²) przy ul. (…);

2)   Prawo wieczystego użytkowania nieruchomości objętej księgą wieczystą (…) o powierzchni gruntu (…) m² – działka nr 3/1, przy ul. (…) wraz z prawem własność zabudowań (o powierzchni (…) m²);

3)   Prawo własności nieruchomości niezabudowanej objętej księgą wieczystą nr (…) o pow. gruntu (…) m² – działka nr 1/3, 1/5 ,przy ul. (…), nr 4/9, przy ul. (…), działka nr 5, przy ul. (…);

4)   Prawo własności nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (…) o powierzchni gruntu (…) m² – działka nr 6/1 i 6/2, al. (…) zabudowana budynkiem użytkowym przy ul. (…);

5)   System nawadniania (dot. nieruchomości przy Al. (…));

6)   Instalacja fotowoltaiczna (dot. nieruchomości przy Al. (…));

7)   Pompa ciepła (dot. nieruchomości przy Al. (…));

8)   Dźwig (dot. nieruchomości przy Al. (…));

9)       Kasa fiskalna;

10)  Program komputerowy (…);

11)  Nakłady inwestycyjne – (…).

Z tytułu nabycia wskazanych wyżej aktywów, z wyjątkiem nieruchomości wskazanej wyżej w pkt 1), tj. objętej księgą wieczystą (…) (działka nr 1/6, 2/1 i 2/2), Spadkodawca, a później także Wnioskodawca korzystali z prawa do odliczenia podatku naliczonego, w związku z wykorzystywaniem tych aktywów do działalności opodatkowanej VAT w zakresie wynajmu nieruchomości na cele użytkowe.

Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego dotyczył jedynie ww. nieruchomości z pkt 1) stanowiącej działkę gruntu 1/6, 2/1 i 2/2.

Zgodnie ze wskazanym wyżej opisem zbliża się termin wygaśnięcia z mocy prawa zarządu sukcesyjnego, tj. (…) 2026 r.

Właściciele Przedsiębiorstwa w spadku, po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego, zamierzają kontynuować działalność prowadzoną aktualnie w ramach Przedsiębiorstwa w spadku Wnioskodawcy, tj. zamierzają prowadzić działalność w zakresie wynajmu posiadanych nieruchomości na cele użytkowe, wykorzystując w tym celu majątek przedsiębiorstwa w spadku.

Działalność ta będzie prowadzona przez spadkobierców w ten sposób, że spadkobiercy będą wspólnie jako współwłaściciele – osoby fizyczne wynajmować nieruchomość na rzecz dotychczasowych najemców, a więc będą kontynuować działalność, jaką prowadził Wnioskodawca do momentu wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

Każdy ze spadkobierców będzie z tytułu przychodów uzyskiwanych z tytułu wynajmu (w przysługującym im udziale we współwłasność, tj. po 1/4) podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT jako podatnik VAT czynny, a także będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przewiduje się, że na moment wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego w Przedsiębiorstwie w spadku będzie pozostawać cały dotychczasowy majątek tego przedsiębiorstwa wymieniony powyżej, który to majątek nie będzie przeznaczony na cele osobiste (prywatne) właścicieli Przedsiębiorstwa w spadku, tylko będzie dalej wykorzystywany przez Spadkobierców do prowadzenia działalności opodatkowanej podatkiem VAT w zakresie wskazanym powyżej, tj. wynajem nieruchomości na cele użytkowe.

Uzupełnienie

Forma opodatkowania działalności gospodarczej przedsiębiorstwa w spadku (np. podatek liniowy, skala podatkowa).

Przedsiębiorstwo w spadku podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych przy zastosowaniu formy opodatkowania podatkiem liniowym.

Pytania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych

1.  Czy na gruncie przedstawionego zdarzenia przyszłego do Wnioskodawcy znajdzie zastosowanie przepis art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczący obowiązku sporządzenia wykazu składników majątku w związku z zakończeniem działalności przedsiębiorstwa w spadku? (pytanie oznaczone we wniosku nr 4)

2.  Czy zeznanie roczne na podatek dochodowy od osób fizycznych za ostatni rok prowadzenia działalności przedsiębiorstwa w spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego powinno zostać podpisane i wysłane przez zarządcę sukcesyjnego? (pytanie oznaczone we wniosku nr 5)

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy – w odniesieniu do pytania nr 1 – na gruncie przedstawionego zdarzenia przyszłego do Wnioskodawcy znajdzie zastosowanie przepis art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczący obowiązku sporządzenia wykazu składników majątku w związku z likwidacją działalności.

Zgodnie z art. 1a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawa reguluje również opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów przedsiębiorstwa w spadku.

Zgodnie z art. 1a ust 2 ww. ustawy przedsiębiorstwo w spadku, stanowiące jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, jest podatnikiem z tytułu dochodów osiąganych w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

1)       zarządu sukcesyjnego albo

2)       uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2020 r. poz. 170 oraz z 2021 r. poz. 802).

Stosownie do przepisu art. 7a ust. 1 ww. ustawy przychody przedsiębiorstwa w spadku uznaje się za przychody ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust 1 pkt 3.

Powstanie przedsiębiorstwa w spadku nie jest traktowane jako rozpoczęcie działalności gospodarczej (art. 7a ust. 2 ustawy o PIT).

Zgodnie z art. 7a ust 3 ustawy o PIT równoznaczne z likwidacją działalności gospodarczej jest wygaśnięcie:

1)   zarządu sukcesyjnego albo

2)   uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego - w przypadku, gdy zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Zgodnie z art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w razie likwidacji działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej, w tym także prowadzonych w formie spółki niebędącej osobą prawną, lub wystąpienia wspólnika z takiej spółki sporządza się wykaz składników majątku na dzień likwidacji działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej lub na dzień wystąpienia wspólnika z takiej spółki.

Wykaz powinien zawierać co najmniej następujące dane: liczbę porządkową, określenie (nazwę) składnika majątku, datę nabycia składnika majątku, kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów, wartość początkową, metodę amortyzacji, sumę odpisów amortyzacyjnych oraz wysokość wypłaconych środków pieniężnych należnych wspólnikom z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną na dzień wystąpienia lub likwidacji.

Odnosząc powyższe regulacje na grunt przedstawionego opisu sprawy, należy zauważyć, iż wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego jest traktowane jako likwidacja działalności gospodarczej na gruncie ustawy o PIT.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach organów podatkowych – w przykładowej interpretacji Dyrektora KIS z dnia 30 listopada 2021 r., 0112-KDIL2-2.4011.732.2021.4.KP czytamy m.in.: „(...) Natomiast jak zostało wskazane w art. 7a ust. 3 pkt 1 tej ustawy równoznaczne z likwidacją działalności gospodarczej jest wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego. Mając na względzie opis sprawy oraz powołane przepisy prawa, należy stwierdzić, że wniesienie przez Wnioskodawczynię oraz drugą osobę fizyczną do Spółki przysługujących im udziałów w przedsiębiorstwie w spadku powoduje wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego, co z kolei oznacza likwidację działalności, a zatem Wnioskodawczyni była zobowiązana do sporządzenia wykazu składników majątku na dzień wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego - likwidacji działalności gospodarczej, o którym mowa w art 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. (...) Wnioskodawczyni, jako były zarządca sukcesyjny, po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego była zobowiązana do sporządzenia wykazu składników majątku, o którym mowa w art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego PwS z uwagi na upływ 5-letniego okresu funkcjonowania przedsiębiorstwa w spadku będzie traktowany jako likwidacja działalności na gruncie ustawy o PIT, a tym samym Wnioskodawca będzie zobowiązany do sporządzenia wykazu składników majątku na dzień wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego – likwidacji działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zdaniem Wnioskodawcy – w odniesieniu do pytania nr 2 – zeznanie roczne na podatek dochodowy za ostatni rok prowadzenia działalności przedsiębiorstwa w spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego powinno zostać podpisane i wysłane przez zarządcę sukcesyjnego.

Zgodnie z art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku. Zakres czasowy działania zarządcy sukcesyjnego kończy się z dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, czyli w przedstawionym opisie sprawy – z upływem pięciu lat od dnia śmierci Spadkodawcy (art. 60 ust. 2 ustawy).

Należy zauważyć, iż zeznanie roczne PIT za ostatni rok prowadzenia działalności przedsiębiorstwa w spadku będzie podpisywane wprawdzie już po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego, niemniej jednak istotne znaczenie ma okoliczność, iż zeznanie to będzie dotyczyło okresu, w którym ten zarząd prowadził przedsiębiorstwo w spadku.

Przepisy ustawy o PIT w niektórych sytuacjach zawierają regulacje szczególne, wskazujące na obowiązek dokonywania niektórych czynności przez spadkobierców lub małżonka, przykładowo można tutaj wskazać na art. 42f ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym w przypadku braku zarządu sukcesyjnego ww. osoby są obowiązane do pobrania zaliczek na podatek dochodowy.

Podobne regulacje nie zostały natomiast przewidziane w odniesieniu do składania i podpisywania ostatniego zeznania rocznego przedsiębiorstwa w spadku, wobec czego, mając na uwadze fakt, że zeznanie to dotyczyć będzie okresu, w którym zarządca sukcesyjny pełnił swoje funkcje, zeznanie to powinien złożyć i podpisać zarządca sukcesyjny.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest:

-     prawidłowe – w części dotyczącej obowiązku sporządzenia wykazu składników majątku w związku z zakończeniem działalności przedsiębiorstwa w spadku,

-     nieprawidłowe – w części dotyczącej podpisania i wysłania przez zarządcę sukcesyjnego zeznania rocznego za ostatni rok prowadzenia działalności przedsiębiorstwa w spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Z opisu sprawy wynika, że kontynuują Państwo działalność gospodarczą pod firmą: (…) (dalej: Przedsiębiorstwo w spadku). Przedsiębiorstwo w spadku jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Dnia (…) 2021 r. w Przedsiębiorstwie w spadku został ustanowiony zarząd sukcesyjny. Przedsiębiorstwo w spadku podlega opodatkowaniu podatkiem liniowym. Spadek po Spadkodawcy nabyli w udziale wynoszącym 1/4 każdy, na podstawie dziedziczenia ustawowego: B.F – żona Spadkodawcy, C.F – córka Spadkodawcy, D.F – syn Spadkodawcy oraz E.F – syn Spadkodawcy. Zarządcą sukcesyjnym została B.F – małżonka Spadkodawcy. Prawomocnym postanowieniem Sąd przedłużył okres zarządu sukcesyjnego z dwóch lat do pięciu lat, to jest do (…) 2026 r. W skład Przedsiębiorstwa w spadku wchodzi zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym m.in. środki trwałe stanowiące nieruchomość oraz ruchomości, nakłady inwestycyjne, należność z tytułu wystawionych faktur, środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych, prawa i obowiązki wynikające z umów handlowych, prawa i obowiązki wynikające z umów o pracę oraz umów cywilnoprawnych z pracownikami, współpracownikami, a także księgi i dokumenty związane z działalnością prowadzoną w ramach Przedsiębiorstwa w spadku. Po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego Spadkobiercy zamierzają kontynuować działalność prowadzoną aktualnie w ramach Przedsiębiorstwa w spadku, tj. zamierzają prowadzić działalność w zakresie wynajmu posiadanych nieruchomości na cele użytkowe, wykorzystując w tym celu majątek Przedsiębiorstwa w spadku.

Przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170; dalej: ustawa o zarządzie sukcesyjnym) wprowadziły specyficzny rodzaj podatnika, jaki stanowi przedsiębiorstwo w spadku.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Stosownie do art. 2 ust. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Na podstawie z art. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Zgodnie z art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

W myśl natomiast art. 59 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Stosownie do art. 1a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zgodnie z art. 1a ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 7a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zgodnie z art. 7a ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Pierwsza Państwa wątpliwość dotyczy m.in. obowiązku sporządzenia spisu z natury.

W myśl art. 7a ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Na podstawie przedstawionego przez Państwa opisu sprawy oraz powołanych przepisów prawa stwierdzam, że wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego oznacza likwidację działalności. Zatem po stronie Przedsiębiorstwa w spadku powstaje obowiązek sporządzenia wykazu składników majątku na dzień wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego – likwidacji działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podsumowanie: Przedsiębiorstwo w spadku będzie zobowiązane do sporządzenia wykazu składników majątku, o którym mowa w art. 24 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Kolejna Państwa wątpliwość dotyczy kwestii, czy zeznanie roczne w podatku dochodowym od osób fizycznych za ostatni rok prowadzenia działalności Przedsiębiorstwa w spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego powinno zostać podpisane i wysłane przez zarządcę sukcesyjnego.

Zgodnie z art. 7a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):

W okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego albo wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, a także w okresie od dnia, w którym zarządca sukcesyjny przestał pełnić tę funkcję, do dnia powołania kolejnego zarządcy sukcesyjnego albo wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego prawa i obowiązki podatnika oraz płatnika, o których mowa w § 1, wykonują osoby, o których mowa w art. 14 ustawy o zarządzie sukcesyjnym, dokonujące czynności, o których mowa w art. 13 tej ustawy (art. 7a § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa).

Zatem regulacja dotycząca podatnika i płatnika uzupełniona została o dodatkowe przepisy odnoszące się do sposobu reprezentacji szczególnego podatnika, tj. przedsiębiorstwa w spadku. Niemniej jednak istotne jest to, że ten szczególny podatnik wstępuje w prawa i obowiązki podatkowe dopiero z chwilą śmierci przedsiębiorcy. Przepis ten dotyczy bowiem bieżących praw i obowiązków o charakterze podatkowym (tj. m.in. składania deklaracji podatkowych, zapłaty podatków, ubiegania się o stwierdzenie nadpłaty lub zwrot podatku, składnia wniosków, odwołań, czy zażaleń). Regulacja art. 7a ustawy – Ordynacja podatkowa odnosi się, co do zasady, do takich praw i obowiązków, które powstały po pojawieniu się przedsiębiorstwa w spadku.

Podkreślam, że wraz z wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego wygasa byt prawny przedsiębiorstwa w spadku, a masa majątkowa staje się już bezpośrednią własnością właściwych spadkobierców. Wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego może nastąpić w różnych okolicznościach.

Powyższe oznacza, że gdyby przyznać zarządcy sukcesyjnemu prawo do działania na rzecz przedsiębiorstwa w spadku po ustaniu zarządu sukcesyjnego, byłoby to równoznaczne z przyznaniem mu prawa do działania w imieniu nieistniejącego już podmiotu i w odniesieniu do masy majątkowej stanowiącej cudzą własność.

Co więcej, jeżeli miałby złożyć deklarację/zeznanie lub ich korektę, to powinien uczynić to na podstawie danych, do których, co do zasady, nie powinien mieć już dostępu ze względu na zakończenie sprawowania swojej funkcji. Z tego powodu nie sposób logicznie uzasadnić legitymizacji zarządcy sukcesyjnego do działania w imieniu przedsiębiorstwa w spadku po ustaniu zarządu sukcesyjnego, a tym samym po wygaśnięciu jego mandatu.

Stosownie do art. 97 ustawy – Ordynacja podatkowa:

Zgodnie z art. 97a ustawy – Ordynacja podatkowa:

Na podstawie powołanych przepisów stwierdzam, że:

1)   byt prawnopodatkowy przedsiębiorstwa w spadku kończy się wraz z wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego (z tego względu nie jest możliwe jego reprezentowanie ani przez zarządcę sukcesyjnego, ani przez spadkobierców);

2)   stanowiące przedsiębiorstwo w spadku składniki majątkowe i niemajątkowe z wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego stają się już bezpośrednią własnością spadkobierców, których odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku reguluje zacytowany powyżej art. 97a Ordynacji podatkowej (dochodzi do następstwa prawnego na linii przedsiębiorstwo w spadku – spadkobierca).

Przechodząc następnie do kwestii następstwa prawnego na linii przedsiębiorstwo w spadku – spadkobiercy, wskazuję, że w przepisach ogólnego prawa podatkowego brak postanowień regulujących wejście spadkobierców w majątkowe i niemajątkowe prawa i obowiązki przedsiębiorstwa w spadku analogicznych do postanowień dotyczących wejścia przedsiębiorstwa w spadku w takie prawa przysługujące spadkodawcy. O ile więc zarządca sukcesyjny, działając na rzecz przedsiębiorstwa w spadku, wstępuje m.in. w niemajątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy z zakresu prawa podatkowego (do których zalicza się m.in. prawo do składania zeznań podatkowych), to brak przepisu regulującego podobne przejście na linii przedsiębiorstwo w spadku – docelowi spadkobiercy. Na tej linii mowa jedynie o odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe.

Spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność, co do zasady, wyłącznie za zobowiązania podatkowe powstałe w trakcie istnienia przedsiębiorstwa w spadku. Oznacza to, że nawet jeżeli termin złożenia danej deklaracji/zeznania miałby przypadać po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego, to zarządca sukcesyjny może je złożyć wcześniej, ponieważ odnośne zobowiązanie podatkowe już powstało.

Należy oczekiwać, że zarządca sukcesyjny rzetelnie wykonujący swoje obowiązki zapewni, że zostaną one wykonane najpóźniej w ostatnim dniu pełnienia przez niego swojej funkcji, z upływem którego „zda” przedsiębiorstwo jego spadkobiercom.

W przyjętym w polskim prawie podatkowym modelu, w razie zgaśnięcia podmiotu prawnego, który deklaracji/zeznania nie złożył lub złożył ją nieprawidłową, jego następcy prawni nie są zobowiązani do złożenia deklaracji lub korekty deklaracji/zeznania w imieniu tego podmiotu. To organ podatkowy we właściwym postępowaniu, orzekając o odpowiedzialności następców prawnych, może określić właściwą kwotę zobowiązania podatkowego, straty lub też nadpłaty.

Z tego powodu kompetencji do złożenia deklaracji lub korekty deklaracji/zeznania w imieniu przedsiębiorstwa w spadku nie mają też jego ostateczni spadkobiercy. Wobec czego podstawowym rozwiązaniem jest prowadzenie postępowania przez organ podatkowy i ewentualne przekazywanie mu przez następców prawnych informacji w ramach toczącego się postępowania podatkowego (co powinno wpłynąć na przyspieszenie postępowania).

Oznacza to, że sam obowiązek dokonania określonego świadczenia podatkowego ciąży na spadkobiercach z mocy samego prawa już od zgaśnięcia tymczasowego podmiotu, jakim jest przedsiębiorstwo w spadku. Niemniej, świadczenie to nie może zostać zrealizowane w przypadku braku decyzji organu podatkowego, która określi jego zakres.

Podsumowanie: zarządca sukcesyjny po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego nie będzie miał możliwości złożenia zeznania podatkowego, ponieważ jego mandat wygasł i na dzień składania tego zeznania nie będzie pełnił już funkcji zarządcy sukcesyjnego Przedsiębiorstwa w spadku.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzeń przyszłych, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Jednocześnie informuję, że ta interpretacja odnosi się do pytań nr 1-2 (oznaczonych we wniosku nr 4-5). Wniosek w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 6 oraz w zakresie podatku od towarów i usług podlega odrębnym rozstrzygnięciom.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzeń przyszłych i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.